تصویب‌نامه درباره برنامه جامع بهره‌وری کشور
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۴/۵/۲۵ به پیشنهاد شماره ۵۸۱۲۷ مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۶ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (۷۹) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۹- تصویب کرد: کلیه دستگاههای مقرر در برنامه جامع بهره‌وری کشور به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، موظف به اجرای اقدامات مربوط هستند. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری برنامه جامع بهره وری کشور ۱
- مقدمه چالش‌های اساسی اقتصاد ایران نظیر نرخ بالای تورم، نرخ بالای بیکاری به ویژه در گروه جوانان و زنان، پایین بودن بازده سرمایه‌گذاری، کم بودن میزان سرمایه‌گذاری خارجی، پایین بودن درآمد صادراتی کشور بویژه درآمدهای غیرنفتی نسبت به توان بالقوه کشور و پایین بودن رتبه ایران در حوزه شاخص رقابت پذیری از جمله دغدغه‌های اقتصاد کشور است که ارتقای بهره‌وری می‌تواند کمک کننده به رفع بسیاری از مشکلات مطرح شده باشد. مطابق ماده (۷۹) قانون برنامه پنجم توسعه، می‌بایست یک سوم از رشد (۸) درصدی اقتصاد ۱ از محل ارتقای بهره‌وری تامین گردد. در این راستا، سازمان ملی بهره‌وری ایران مکلف شده است با تدوین برنامه جامع بهره‌وری کشور زمینه‌های حصول این امر را فراهم نماید. همچنین در سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به موضوع بهره وری اشاره شده و جایگاه بهره وری را به عنوان یکی از اصلی‌ترین سازوکار حصول اهداف مطرح شده، بیش از پیش برجسته نموده است. برنامه جامع بهره وری کشور سندی دراز مدت است که با اتکاء به ترکیب دو نگرش راهبردی و فرآیندی طراحی شده است. مبنای تدوین این برنامه برخی از آموزه‌های قرآنی و دینی، اسناد بالادستی نظام شامل قانون اساسی، سیاست‌های کلی نظام و برنامه‌های توسعه‌ای است. این برنامه مبنای فعالیت سازمان ملی بهره وری ایران است. ۲
- تعاریف و اختصارات: در این برنامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- سازمان: سازمان ملی بهره وری ملی ایران ب
- بهره وری: نسبت ستانده به داده یا به صورت دقیق‌تر، حاصل ترکیب کارایی و اثربخشی. پ
- شاخص بهره وری: نسبت ارزش ستانده به ارزش داده که در سه نوع تک‌عامله، چند عامله و کل عوامل طبقه بندی می‌شود. شاخص بهره وری تک عامله نسبت ستانده را به یکی از عوامل تولید، شاخص بهره وری چندعامله، نسبت ستانده را به ترکیبی از عوامل تولید و شاخص بهره‌وری کل نسبت ستانده را به کل عوامل تولید ارزیابی و پایش می‌کند. ت
- بهره وری سبز: راهبردی برای رسیدن به پیشرفت، توسعه اقتصادی و اجتماعی که هم دارای توجیه اقتصادی و هم زیست محیطی است. ث
- فعالیت اقتصادی: فعالیت‌هایی که شامل تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات در همه سطوح جامعه است. ج
- چرخه مدیریت بهره‌وری: مجموعه‌ای یکپارچه از فعالیتهای اندازه‌گیری، تحلیل، برنامه‌ریزی، اجرا و بهبود بهره‌وری که در یک دوره بلندمدت زمانی و مستمر انجام می‌گیرد. چ
- شاخصهای بهره‌وری اختصاصی: نسبت ستانده به داده در یک سازمان یا دستگاه اجرایی معین است. شاخصهای اختصاصی در ارتباط مستقیم با ماموریت‌های خاص هر سازمان تعریف می‌شوند و حالت عمومی و عام نداشته و ویژه آن سازمان یا دستگاه اجرایی خاص می‌باشند. از شاخصهای بهره‌وری اختصاصی می‌توان برای بررسی، پایش، ارزیابی و مقایسه عملکرد سازمان یا دستگاه اجرایی در یک زمینه خاص طی سالهای مختلف و یا بین واحدها، سازمان‌ها یا دستگاههای اجرایی مشابه استفاده نمود. ح
- شاخصهای بهره وری سبز: شاخصهایی که بهره وری فعالیت‌ها را مبتنی بر رویکردهای معتبر بین‌المللی و در قالب نگاه همزمان به بهره‌وری و عملکرد زیست‌محیطی در جهت توسعه اجتماعی - اقتصادی مورد نظر قرار می‌دهد. این شاخص‌ها امکان پایش، نظارت و ارزیابی وضعیت بهره‌وری، عملکردها، ابزارها و فن‌آوری‌های مناسب مدیریت زیست محیطی در جهت کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی فعالیت‌ها، تولیدات و خدمات سازمان‌ها و دستگاههای اجرایی را فراهم می‌آورد. خ
- تولید ناخالص داخلی: کل ارزش محصولات نهایی تولید شده توسط واحدهای مقیم در کشور در یک دوره زمانی مشخص در سطح کل اقتصاد. د (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۸/۰۳)
- شاغل: طبق تعریف کار، تمام افراد (۱۰) ساله و بیشتر که در طول هفته مرجع، حداقل یک ساعت کار کرده و یا بنا به دلایلی به طور موقت کار را ترک کرده باشند، شاغل محسوب می‌شوند. شاغلان به طور عمده شامل دو گروه مزد و حقوق بگیران و خود اشتغالان می‌شوند. ترک موقت کار در هفته مرجع با داشتن پیوند رسمی شغلی، برای مزد و حقوق بگیران و تداوم کسب و کار برای خود اشتغالان، به عنوان اشتغال محسوب می‌شود. این تعریف مانع اعمال قانون کار و سایر قوانین مربوط به تعیین حداقل سن جهت بکارگماری نمی‌باشد. ذ
- ارزش ستانده کل: مجموع ارزش کالاها و خدماتی که در سطح کل اقتصاد تولید می‌شود، اعم از این که به دیگران عرضه شود یا به مصرف خود برسد. ر
- نفر- ساعت اشتغال: میزان ساعات کار انجام شده توسط شاغلان در سطح کل اقتصاد. ز
- ارزش موجودی سرمایه ثابت: ارزش کل کالاهای سرمایه‌ای یک کشور در سطح کل اقتصاد در یک دوره زمانی مشخص، به جز کالاهایی که به عنوان مصارف واسطه مورد استفاده قرار می‌گیرد. ژ
- ارزش خدمات سرمایه: جریان خدمات مولد ایجاد شده توسط کالای سرمایه‌ای یا کل موجودی سرمایه در سطح کل اقتصاد. س
- جبران خدمات کارکنان: کل اجرت نقدی و غیرنقدی قابل پرداخت توسط بنگاه به کارکنان خود برای جبران کار انجام شده در یک دوره حسابداری معین، اعم از اینکه این اجرت قبل از انجام کار یا همزمان با آن یا بعد از آن پرداخت شده باشد. جبران خدمات کارکنان، کار داوطلبانه را که در مقابل آن پرداختی صورت نگرفته باشد دربرنمی‌گیرد. ش
- ارزش مصارف واسطه: ارزش کلیه کالاها و خدمات به استثنای مصرف دارایی‌های ثابت که به عنوان مصرف سرمایه ثابت ثبت می‌شوند و به صورت داده در یک فرایند تولید، تغییر شکل داده یا مصرف می‌شوند. ص
- مقدار انرژی مصرف شده: میزان کل انرژی مصرف شده در فرآیند تولید کالا و خدمات برحسب مقادیر وزنی حامل‌های انرژی. ض
- مقدار آب مصرف شده: میزان کل آب مصرف شده در فرآیند تولید کالا و خدمات. ط
- توسعه پایدار: توسعه‌ای که نیازهای نسل حاضر را برآورده سازد بدون آنکه توانایی نسل‌های آینده در برآورده سازی نیازهایشان را به خطر اندازد. توسعه پایدار استفاده از منابع و محیط زیست در زمان کنونی را به گونه‌ای که هیچ آسیبی به دورنمای استفاده نسل آینده وارد نسازد تضمین می‌نماید و با مشارکت همگانی در تمام سطوح اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاصل می‌شود. ۳
- شاخصهای استاندارد بهره‌وری شاخصهای استاندارد بهره وری، به شاخصهایی اطلاق می‌گردد که بهره وری فعالیتهای اقتصادی را مبتنی بر رویکردهای معتبر بین‌المللی ارزیابی می‌نماید. شاخصهای ارائه شده با توجه به مفاهیم اشاره شده و با بهره‌گیری از رویکرد مورد استفاده در کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) و سازمان بهره‌وری آسیایی (APO) تعریف و مورد استانداردسازی قرار گرفته است و عبارتند از نسبت ارزش ستانده به ارزش داده که در سه نوع تک‌عامله، چند عامله و کل عوامل طبقه‌بندی می‌شود. شاخص بهره‌وری تک عامله نسبت ستانده را به یکی از عوامل تولید، شاخص بهره‌وری چندعامله، نسبت ستانده را به ترکیبی از عوامل تولید و شاخص بهره‌وری کل نسبت ستانده را به کل عوامل تولید ارزیابی و پایش می‌کند و در دو سطح کلان و خرد قابل محاسبه می‌باشد. الف
- شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب تولید ناخالص داخلی و تعداد شاغلان در سطح کل اقتصاد تولید ناخالص داخلی = بهره وری نیروی کار تعداد شاغلان کل اقتصاد ب
- شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب ارزش ستانده و تعداد شاغلان در سطح کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری نیروی کار تعداد شاغلان کل اقتصاد پ
- شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب تولید ناخالص داخلی و نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد تولید ناخالص داخلی = بهره وری نیروی کار نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد ت
- شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب ارزش ستانده و نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری نیروی کار نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد ث
- شاخص بهره وری سرمایه بر حسب تولید ناخالص داخلی و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد تولید ناخالص داخلی = بهره وری سرمایه ارزش موجود سرمایه ثابت کل اقتصاد ج
- شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ارزش ستانده و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری سرمایه ارزش موجود سرمایه ثابت کل اقتصاد چ
- شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ناخالص داخلی و ارزش خدمات سرمایه در سطح کل اقتصاد تولید ناخالص داخلی = بهره وری سرمایه ارزش خدمات سرمایه کل اقتصاد ح
- شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ارزش ستانده و ارزش خدمات سرمایه در سطح کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری سرمایه ارزش خدمات سرمایه کل اقتصاد خ
- شاخص بهره وری کل عوامل بر حسب تولید ناخالص داخلی و میانگین وزنی تعداد شاغلان و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد GDP TEP= La. KB TEP: بهره وری کل عوامل GDP: تولید ناخالص داخلی جبران خدمات کارکنان کل اقتصاد = a تولید ناخالص داخلی L: تعداد شاغلان کل اقتصاد K: ارزش موجودی سرمایه ثابت کل اقتصاد a: سهم عامل نیروی کل از تولید کل اقتصاد B: سهم عامل سرمایه از تولید کل اقتصاد B=1-a د
- شاخص بهره وری کل عوامل بر حسب ارزش ستانده و میانگین وزنی تعداد شاغلان، ارزش موجودی سرمایه ثابت و مصارف واسطه در سطح کل اقتصاد O TEP= La. LB.ICs TEP: بهره وری کل عوامل O: ارزش ستانده کل اقتصاد L: تعداد شاغلان کل اقتصاد K: ارزش موجودی سرمایه ثابت کل اقتصاد IC: ارزش مصارف واسطه کل اقتصاد a: سهم عامل نیروی کار از ارزش ستانده کل اقتصاد B: سهم عامل سرمایه از ارزش ستانده کل اقتصاد S: سهم عامل مصارف واسطه از ارزش ستانده کل اقتصاد جبران خدمات کارکنان کل اقتصاد = a ارزش ستانده کل اقتصاد ارزش مصارف واسطه کل اقتصاد = s ارزش ستانده کل اقتصاد B=1- (a+s) ذ
- شاخص بهره وری انرژی بر حسب ارزش ستانده و مقدار انرژی مصرف شده در سطح کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری انرژی مقدار انرژی مصرف شده کل اقتصاد ر
- شاخص بهره وری آب بر حسب ارزش ستانده و مقدار آب مصرف شده در سطح کل اقتصاد ارزش ستانده کل اقتصاد = بهره وری آب مقدار آب مصرف شده کل اقتصاد ۴
- اصول و ارزش‌های هویتی نظام مدیریت بهره وری کشور بهره وری به بیان ساده به صورت نسبت حجم ستانده به حجم داده تعریف می‌گردد. همچنین با تعریفی دقیق تر، بهره وری ترکیبی از کارایی و اثربخشی است و می‌توان گفت که بهره وری آمیزه ای از «درست انجام دادن کار» و «کار درست را انجام دادن» است که مورد پذیرش بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان بهره وری آسیایی می‌باشد. عوامل تشکیل دهنده بهره وری اثر بخشی کارایی بهره وری کار درست را انجام دادن درست انجام دادن اصول و ارزش‌ها از الزامات حاکم بر نظام مدیریت بهره وری در کشور سخن می‌گوید و هر یک از الزامات تعریف شده مبنای تدوین سیاست‌ها و راهبردهای ارتقای بهره وری قرار می‌گیرد. اصول و ارزش‌های حاکم بر نظام مدیریت بهره وری کشور به شرح زیر است: الف - توسعه پایدار ب - برقراری عدالت پ - گسترش کارآفرینی ت - رشد اقتصادی ث - توسعه اجتماعی ج - پژوهش محوری چ - نوآوری ح - رقابت پذیری خ - بخش خصوصی پویا و پایا د - پایاسازی (استمرار حفظ) قدرت خرید در جامعه ۵
- بیانیه ماموریت نظام مدیریت بهره وری کشور با استناد به اصول و ارزش‌های نظام مدیریت بهره وری کشور، بیانیه ی ماموریت این نظام عبارت است از: برآورده کردن اصول و ارزش‌های نظام مدیریت بهره وری کشور در راستای تحقق اهداف برنامه جامع بهره وری کشور و دستیابی به سهم بهینه بهره وری در رشد اقتصادی و توسعه پایدار ۶
- بیانیه چشم انداز آرمانی (منظر متجلی) نظام مدیریت بهره وری کشور با توجه به ماموریت تعریف شده، بیانیه چشم انداز آرمانی نظام مدیریت بهره وری کشور عبارت است از: به وجود آمدن نظام پویا و پایا در مدیریت بهره وری در تمام سطوح فعالیت‌ها و فعالان اقتصادی جهت دستیابی به بیشترین اثرگذاری بهره وری بر رشد اقتصادی کشور. ۷
- اهداف نظام مدیریت بهره وری کشور با تکیه بر بیانیه ماموریت و چشم انداز آرمانی نظام مدیریت بهره وری کشور، هدف اصلی این برنامه عبارت است از: ارتقای پایا و پویای بهره وری اقتصاد ملی اهداف فرعی شامل موارد زیر است: الف- ارتقای بهره وری در کشور در طول فرآیند تولید تا مصرف و نیز در کلیه فعالیت‌ها و فعالان اقتصادی با تاکید بر سهم یک سومی بهره وری از رشد اقتصادی کشور. ب- بالا بردن دانش، فرهنگ و باور ملی در مورد جایگاه بهره وری، برای تداوم رشد بهره وری. پ- شناخت مولفه‌های بهره وری در تمام سطوح بهره وری به منظور دستیابی به الگوی مدیریت بهره وری. ت- دسترسی عموم به آمارها و اطلاعات بهره وری به صورت تفصیلی و برای تمام سطوح فعالیتهای اقتصادی و فعالان اقتصادی. ث- حصول اطمینان از قرار گرفتن روند رشد بهره وری در مسیر بهینه. ج- دانش بنیان کردن بهره وری و بومی کردن دانش در مورد رشد بهره وری در سطوح و زمینه‌های مختلف برای گسترش دامنه ی حضور بهره وری در زندگی و جامعه و بالا بردن سهم بهره وری دانش بنیان در رشد بهره وری. چ- شفاف سازی وضعیت بهره وری در کلیه ی سطوح فعالیت و فعالا اقتصادی از طریق شناخت وضعیت و مقایسه و ارزیابی داخلی و بین‌المللی، برای ارتقای فرهنگ بهره وری و آشناسازی جامعه با اهمیت آن. بر مبنای اهداف اسناد بالادستی نظام در خصوص بهره وری، اهداف کمی ارتقای بهره وری کشور به شرح زیر تبیین می‌گردد. ردیف عنوان برنامه هدف کمی (درصد)* ۱ رشد شاخص بهره وری کل عوامل تولید ۷ /۲ ۲ سهم رشد شاخص بهره وری از رشد اقتصادی ۳ /۳۳
- شایان ذکر است اهداف مندرج در جدول فوق تنها سالهای باقی مانده برنامه پنجم توسعه را مدنظر قرار نداده و افق بلند مدت (۱۰) ساله را نشانه می‌گیرد. ۸
- جهت گیری‌های راهبردی نظام مدیریت بهره وری کشور با عنایت به جایگاه سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی که در آن بهره وری و دانش محوری در کنار یکدیگر قرار داده شده و در آن مشارکت تمام آحاد مردم در فعالیتهای اقتصادی در نظر گرفته شده و نیز با اشاره به سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی که حضور سازنده بخش خصوصی و تعاونی در اقتصاد ملی را از عوامل پیشرفت اقتصادی بر شمرده، جهت گیری‌های راهبردی این برنامه به شرح زیر است: الف- گسترش بهره وری متکی بر توسعه پایدار ب- ارتقای بهره وری دانش بنیان پ- ارتقای بهره وری در بخش عمومی ت- ارتقای بهره وری بخشهای غیردولتی (خصوصی و تعاونی) ث- تقویت جایگاه سازمان ۹
- راهبردهای ارتقای بهره وری کشور بر مبنای جهت گیری‌های راهبردی فوق الذکر، مجموعه ای از راهبردها به شرح زیر ارائه گردیده است: الف
- راهبردهای گسترش بهره وری متکی بر توسعه پایدار عبارت است از: ۱- اولویت دادن به بهره وری متکی به رقابت پذیری در فعالیتهای اقتصادی ۲- رشد فراگیر بهره وری سبز ۳- تقویت پایه‌های دانش و نوآوری در چارچوب توسعه ای پایدار ۴- گسترش فعالیتهای دارای بالاترین میزان بهره وری ۵- افزایش سهم کار شایسته در چارچوب توسعه پایدار ب
- راهبردهای ارتقای بهره وری دانش بنیان عبارت است از: ۱- شناخت منابع دانش در تمام فعالیتهای اقتصادی بویژه در فعالیتهای دارای سطح پایین دانش فنی ۲- تقویت پیوند منابع دانش در فعالیتهای مختلف با هدف ایجاد یک شبکه ی به هم پیوسته ی دانش به عنوان بنیان توسعه ۳- ایجاد یک نظام زیر ساختی به هم پیوسته دانش بنیان مورد نیاز فعالیتهای مختلف اقتصادی ۴- ارتقای سهم بهره وری دانش بنیان در کلیه فعالیت‌ها و فعالان اقتصادی ۵- تدوین الگو و مکانیزم انتقال و بومی سازی دانش از فعال به فعالیت در زمینه بهره وری پ
- راهبردهای مترتب بر ارتقای بهره وری در بخش عمومی به شرح زیر می‌باشد: ۱- محور قرار دادن بهره وری در فعالیتهای بخش عمومی ۲- ساماندهی به فعالیتهای بخش عمومی در جهت ارتقای بهره وری دستاوردهای این فعالیت‌ها و ارتقای کارایی عملکرد ۳- ایجاد نظام تداوم بهبود بهره وری در فعالیتهای بخش عمومی براساس شاخصهای مربوطه ۴- بهبود بهره وری و استانداردهای مصرف در بخش عمومی ت
- راهبردهای ارتقای بهره وری بخشهای غیردولتی (خصوصی و تعاونی) به شرح زیر می‌باشد: ۱- بهبود استانداردهای مصرف در ارتقای بهره وری مصرف در بخشهای خصوصی و تعاونی ۲- تاکید بر سیاست‌های مشوق افزایش ظرفیت و توانمندی بخشهای خصوصی و تعاونی با رویکرد زنجیره ارزش ث
- راهبردهای مترتب بر تقویت جایگاه سازمان به شرح زیر می‌باشد: ۱- بالا بردن کارایی عملیاتی و اثر گذاری سازمان در اجرای برنامه جامع بهره وری کشور ۲- گسترش همکاری با فعالان اقتصادی، شامل نهادها، سازمان‌ها، دستگاه‌ها و بنگاه‌ها در کلیه سطوح فعالیت در کشور ۳- تقویت مبانی دانش بهره وری در اقتصاد ملی ۴- همکاری با سازمان‌های مشابه در سطح بین‌المللی و منطقه ای برای ارتقای سطح بهره وری اقتصاد ملی ۵- کمک به بالا بردن مداوم بهره وری در فعالیت‌ها و فعالان اقتصادی با استفاده از الگوهای برازنده بهره وری با مکانیزم‌های بومی ۶- مدیریت ابزارهای انگیزشی برای ارتقای بهره وری در فعالیت‌ها و فعالان اقتصادی کشور ۱۰
- نظام فرایندی برنامه جامع بهره وری کشور مرحله آماده سازی مرحله سنجش بهره وری دستگاههای اجرایی کشور سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور سازمان ملی بهره وری ایران سازمان ملی بهره وری ایران تعیین حوزه‌های عملیاتی متولی اجرای تکالیف قانونی بهره وری تخصیص منابع بودجه ای لازم جهت اجرای طرح‌ها و برنامه‌های ارتقای بهره وری در دستگاههای اجرایی کشور در قالب ردیف بودجه ای مشخص و مستقل تولید برنامه‌های فرهنگی در حوزه بهره وری تدوین شاخصهای ارزیابی برنامه جامع بهره وری کشور تامین نیازمندیهای آموزشی بخش عمومی، خصوصی و تعاونی تدوین و ابلاغ دستورالعمل تعیین تکلیف ۳ درصد بودجه هزینه ای دستگاههای اجرایی کشور مشمول ماده (۷۹) قانون برنامه پنجم توسعه ارایه خدمات فنی و مشاوره ای در زمینه‌های مختلف بهره وری به فعالان اقتصادی دستگاههای اجرایی کشور/ فعالان اقتصادی تامین منابع بودجه ای لازم برای ارتقای سطح کیفی، ساختاری و فرآیندی سازمان ملی بهره وری ایران بکارگیری ظرفیت‌های سازمان جهت تبادل دانش و تجارب بین‌المللی بویژه با سازمان بهره وری آسیایی تدوین شاخصهای اختصاصی بهره وری ارائه یا تولید آمارهای مورد نیاز سنجش بهره وری در سطح کلان و بخشی و محاسبه شاخصهای بهره وری اختصاصی تدوین و ابلاغ دستورالعمل‌های سنجش، تحلیل، برنامه‌ریزی ارتقای بهره وری در دو حوزه خدمات عمومی و بنگاه‌های اقتصادی سازمان ملی بهره وری ایران تدوین دستورالعمل مستند سازی دانش بهره وری بخشهای کشاورزی، صنایع، معادن، نفت و گاز، آب، برق و خدمات محاسبه شاخصهای بهره وری در سطح کلان اقتصاد/ بخشهای اقتصادی دریافت نتایج محاسبه شاخصهای بهره وری اختصاصی دستگاههای اجرایی تدوین گزارش ملی بهره وری طراحی و استقرار پایگاه‌های داده ای تحلیل و عارضه یابی بهره وری برنامه‌ریزی ارتقای بهره وری اجرا و پایش برنامه‌های ارتقای بهره وری سازمان ملی بهره وری ایران دستگاههای اجرایی کشور دستگاههای اجرایی کشور دستگاههای اجرایی کشور طراحی و استقرار پایگاه دانش بهره وری متکی بر توسعه پایدار شناسایی اولویتهای اصلی ارتقای بهره وری حوزه مرتبط تدوین برنامه‌های سالانه ارتقای بهره وری اجرای برنامه‌های ارتقای بهره وری و اعلام نتایج آن به سازمان ملی بهره وری ایران طراحی و استقرار پایگاه بهینه کاوی بهره وری سازمان ملی بهره وری ایران سازمان ملی بهره وری ایران سازمان ملی بهره وری ایران شناسایی عوامل موثر بر ارتقای بهره وری کلان اقتصاد/ بخشهای اقتصادی/ بخش عمومی/ بخشهای غیردولتی و تعاونی اعتباردهی جوایز ملی بهره وری و تعالی سازمانی ارزیابی و اعلام عملکرد دستگاه اجرایی کشور به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور جهت تصمیم‌گیری در قبال سه درصد ماده (۷۹) قانون برنامه پنجم توسعه طراحی جایزه ملی بهره وری تدوین یا اصلاح قوانین با موضوع بهره وری در قالب تهیه پیش نویس لوایح و ارایه به هیات دولت ۱۱
- اقدامات اجرایی براساس جهت گیری‌های راهبردی، راهبردهای تدوین شده و چالش‌های اصلی نظام بهره وری کشور، مجموعه اقدامات اجرایی به شرح زیر می‌باشد: الف
- در اجرای ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی ماده (۷۹) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۸۹-، دستگاههای اجرایی موظفند از تاریخ ابلاغ این برنامه ضمن تعیین حوزه‌های عملیاتی متولی اجرای تکالیف قانونی بهره وری، نسبت به اجرای نظام نامه متولی بهره وری دستگاههای اجرایی که توسط سازمان تدوین شده است، اقدام نمایند. ب
- سازمان موظف است با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاههای اجرایی حسب مورد در جهت ارتقای فرهنگ در حوزه بهره وری اقدامات لازم را معمول نماید. پ
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است منابع بودجه ای لازم جهت اجرای طرح‌ها و برنامه‌های ارتقای بهره وری در دستگاههای اجرایی را در قالب ردیف بودجه ای مشخص و مستقل در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی نماید. ت
- سازمان موظف است با همکاری دستگاههای اجرایی ظرف سه ماه پس از ابلاغ این برنامه نسبت به تدوین دستورالعمل‌های سنجش، تحلیل و برنامه‌ریزی ارتقای بهره وری در دو حوزه خدمات عمومی و بنگاه‌های اقتصادی اقدام نماید. ث
- دستگاههای اجرایی با همکاری سازمان موظفند ظرف شش ماه پس از ابلاغ دستورالعمل‌های سازمان، نسبت به تدوین شاخصهای بهره وری اختصاصی خود اقدام کنند. سازمان با گردآوری نتایج محاسبات بهره وری دستگاه‌ها و بررسی، ارزیابی و پایش آنها نسبت به درج آنها در گزارش سالانه ملی بهره وری برای ارایه به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور اقدام می‌کند. ج
- سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه به صورت مستمر و با همکاری مرکز آمار ایران و سایر دستگاههای آماری کشور، شاخصهای بهره وری اقتصاد ایران و بخشهای نه گانه آن را در قالب شاخصهای بهره وری کار، سرمایه، انرژی، آب و کل عوامل تولید، محاسبه و از سال ۱۳۹۴، نسبت به درج آن در گزارش سالانه ملی بهره وری اقدام نماید. چ
- سازمان موظف است با همکاری دستگاههای اجرایی از تاریخ ابلاغ این برنامه، نیازمندیهای آموزشی بخش عمومی، خصوصی و تعاونی در زمینه بهره وری را شناسایی و از طریق موسسات آموزشی و پژوهشی دولتی و غیردولتی مجاز اجرا نماید. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور نیز موظف است با همکاری سازمان، دوره‌های آموزشی مورد نیاز کارکنان دولت در حوزه بهره وری را در نظام آموزش کارکنان دولت منظور نماید. ح
- سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه، خدمات فنی و مشاوره ای در زمینه‌های مختلف بهره وری را به فعالان اقتصادی بویژه حوزه خدمات عمومی و بنگاه‌های بزرگ اقتصادی ارایه نماید. خ
- مرکز آمار ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاههای اجرایی موظفند برحسب اعلام نیاز سازمان نسبت به ارایه یا تولید آمارهای مورد نیاز سنجش بهره وری اقدام نمایند. د
- دستگاههای اجرایی موظفند با همکاری سازمان و براساس دستورالعمل‌های ارایه شده توسط سازمان، ضمن شناسایی اولویتهای اصلی ارتقای بهره وری حوزه مربوط خود، برنامه‌های سالانه ارتقای بهره وری خود را تهیه و به سازمان ارایه نمایند. دستگاههای اجرایی مکلفند به صورت سالانه نتایج برنامه‌ها را به سازمان گزارش نمایند. ذ
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است براساس ماده (۷۹) قانون برنامه پنجم توسعه، با همکاری سازمان از تاریخ ابلاغ این برنامه، نسبت به تدوین و ابلاغ دستورالعمل تعیین تکلیف سه درصد (۳%) بودجه هزینه ای دستگاههای مشمول قانون برنامه پنجم توسعه مرتبط با فعالیتهای ارتقای بهره وری آنها اقدام نماید. ر
- سازمان موظف است با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان‌ها به صورت مستمر نسبت به ارتقای نظام مدیریت بهره وری در سطح استان‌ها اقدام و زمینه‌های اجرایی شدن آن را فراهم نماید. ز
- سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه در جهت افزایش سطح آگاهی و دانش بهره وری دستگاههای اجرایی و فعالان اقتصادی، تمام ظرفیت‌های خود را برای تبادل دانش و تجارب بین‌المللی بویژه با سازمان بهره وری آسیایی به کار برد. ژ
- سازمان موظف است برنامه‌های ارتقای بهره وری را ظرف یک سال پس از تاریخ ابلاغ این برنامه در قالب جدول زیر با همکاری دستگاههای ذیربط تدوین و به تصویب هیات وزیران برساند: ردیف عنوان برنامه دستگاه همکار ۱ ارتقای بهره وری سبز سازمان حفاظت محیط زیست، وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد ۲ ارتقای بهره وری نظام اداری کشور سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۳ ارتقای بهره وری انرژی وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و دفاع و پشتیانی نیروهای مسلح، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد ۴ ارتقای بهره وری متکی بر رقابت پذیری و نوآوری در چارچوب توسعه پایدار وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، امور اقتصادی و دارایی و تعان، کار و رفاه اجتماعی؛ معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد ۵ ارتقای بهره وری آب وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد ۶ ارتقای بهره وری در نظام آموزشی کشور و نقش آن در ارتقای بهره وری عوامل تولید وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات وفناوری، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد ۷ ارتقای بهره وری نظام برنامه‌ریزی و بودجه ریزی کشور سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی و معاونت امور مجلس رئیس جمهور و سایر دستگاههای اجرایی ذیربط حسب مورد س
- به منظور تسهیل در ارتقای بهره وری و حذف موانع قانونی، سازمان موظف است نسبت به بررسی قوانین و مقررات مرتبط با اهداف این برنامه اقدام نموده و با همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط، پیشنهاد اصلاحی را تدوین و برای تصویب به مراجع ذیصلاح ارایه نماید. ش
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است گزارش چگونگی اجرای برنامه جامع بهره وری کشور را سالانه به هیات وزیران ارایه نماید. ص
- اجرای این برنامه در نیروهای مسلح مطابق تدابیر فرماندهی کل قوا خواهد بود.