آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۳۷۳/۹/۷، با استفاده از اختیارات موضوع بند۴ ماده ۲ قانون تاسیس خود، بنا به پیشنهاد وزارت مسکن و شهرسازی «آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری» شامل ۱۲ بخش یکم: «مبانی طراحی راه‌ها و خیابان‌های شهری»، دوم «پلان و نیمرخ‌های طولی»، سوم «اجزای نیمرخهای عرضی»، چهارم «راه‌های شریانی درجه ۱»، پنجم «تبادلها»، ششم «راه‌های شریانی درجه ۲»، هفتم «تقاطع‌ها»، هشتم «خیابان‌های محلی»، نهم «دسترسی‌ها»، دهم «مسیرهای پیاده»، یازدهم «راهنمای برنامه‌ریزی و طرح مسیرهای دوچرخه» و دوازدهم «تجهیزات ایمنی راه» را تصویب و مقرر نمود که: ۱

کلیه تهیه کنندگان طرح‌های هادی، طرح‌های جامع، طرح‌های تفصیلی، طرح‌های بهسازی و نوسازی، طرح‌های آماده سازی، طرح‌های جزئیات شهرسازی، طرح‌های احداث راه جدید شهری،طرح‌های بازسازی، و نوسازی راه موجود شهری، طرح‌های اصلاح ترافیکی، طرح‌های سنجش تاثیرات ترافیکی توسعه، طرح‌های ساختمانی (از لحاظ نحوه اتصال به راه‌های شهری) که محدوده عمل آن‌ها داخل محدوده در تهیه طرح‌های مزبور و تغییرات آن‌ها موارد مربوطه در آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری را رعایت کنند و موارد استفاده یا استثناء را همراه با دلائل فنی و اقتصادی، در گزارش فنی ضمیمه طرح مشخص نمایند. دلایل فنی و اقتصادی موارد استثناء باید حسب مورد به تصویب مراجع تصویب و صدور مجوز برسد. ۲
وزارت مسکن و شهرسازی، در اجرای قانون نظام مهندسی ساختمان، شرایط احراز صلاحیت‌های لازم برای تهیه طرح کلی شبکه و طراحی هندسی راه‌های شهری را برای مهندسان رشته‌های ذیربط تعیین کرده، ظرف مدت یک سال آینده تسهیلات لازم برای توسعه سریع و آموزش آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری و اعطای گواهی صلاحیت به واجدین شرایط را فراهم کرده حدود صلاحیت آن‌ها را در پروانه اشتغال به کار مهندسی آن‌ها درج می‌نماید. ۳
در آن دسته از طرح‌های موضوع بند ۱ که از تاریخ ۱۳۷۶/۱۰/۱ (اصلاح شده) در جلسه مورخ ۱۳۷۲/۲/۱۹ توسط موسسات مهندس مشاور تهیه شود، طرح کلی شبکه یا طرح هندسی راه‌های شهری و گزارش فنی آن باید حسب مورد به امضای مهندس دارای پروانه اشتغال و صلاحیت لازم برسد. ۴
آن دسته از طرح‌های موضوع بند ۱ که قابل واگذاری با اشخاص حقیقی باشد از تاریخی که در هر یک از شهرستان‌های کشور از طرف وزارت مسکن و شهرسازی با هماهنگی سازمان‌های نظام مهندسی قابل اجرا اعلام شود باید به امضای مهندسان دارای صلاحیت برای تهیه طرح کلی شبکه یا طراحی هندسی راه‌های شهری حسب مورد برسد. ۵
اخذ گواهی صلاحیت‌های موضوع این آییننامه برای تهیه کنندگان طرح‌های ساختمانی که در طراحی نحوه اتصال به راه‌های شهری مکلف به رعایت آن هستند لازم نیست. ۶
وزارت مسکن و شهرسازی مکلف است با تشکیل یک کمیته دائمی متشکل از کارشناسان و متخصصان ذیصلاح نسبت به بازنگری مداوم این آیین‌نامه اقدام نماید. این کمیته با بررسی نتایج حاصل از اجرای این آیین‌نامه که به صورت دلایل فنی و اقتصادی و فرهنگی موارد استثناء موضوع بند ۱ این مصوبه اعلام خواهد شد و هر نظر و پیشنهاد اصلاحی دیگری که به دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری برسد اصلاحات لازم در آیین‌نامه را به عمل خواهد آورد یا چنانچه تحقیقاتی را ضروری تشخیص دهد پیشنهاد خواهد نمود. ۱- بخش‌های یکم تا هشتم این آییننامه پیش از این و در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۳/۲۳ مورد تصویب قرار گرفته بود. متن کامل آییننامه مذکور در قالب کتاب: «آییننامه طراحی راه‌های شهری»، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، ۱۳۷۵ به چاپ رسیده است.

کلیه تهیه کنندگان طرح‌های هادی، طرح‌های جامع، طرح‌های تفصیلی، طرح‌های بهسازی و نوسازی، طرح‌های آماده سازی، طرح‌های جزئیات شهرسازی، طرح‌های احداث راه جدید شهری،طرح‌های بازسازی، و نوسازی راه موجود شهری، طرح‌های اصلاح ترافیکی، طرح‌های سنجش تاثیرات ترافیکی توسعه، طرح‌های ساختمانی (از لحاظ نحوه اتصال به راه‌های شهری) که محدوده عمل آن‌ها داخل محدوده در تهیه طرح‌های مزبور و تغییرات آن‌ها موارد مربوطه در آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری را رعایت کنند و موارد استفاده یا استثناء را همراه با دلائل فنی و اقتصادی، در گزارش فنی ضمیمه طرح مشخص نمایند. دلایل فنی و اقتصادی موارد استثناء باید حسب مورد به تصویب مراجع تصویب و صدور مجوز برسد. ۲
وزارت مسکن و شهرسازی، در اجرای قانون نظام مهندسی ساختمان، شرایط احراز صلاحیت‌های لازم برای تهیه طرح کلی شبکه و طراحی هندسی راه‌های شهری را برای مهندسان رشته‌های ذیربط تعیین کرده، ظرف مدت یک سال آینده تسهیلات لازم برای توسعه سریع و آموزش آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری و اعطای گواهی صلاحیت به واجدین شرایط را فراهم کرده حدود صلاحیت آن‌ها را در پروانه اشتغال به کار مهندسی آن‌ها درج می‌نماید. ۳
در آن دسته از طرح‌های موضوع بند ۱ که از تاریخ ۱۳۷۶/۱۰/۱ (اصلاح شده) در جلسه مورخ ۱۳۷۲/۲/۱۹ توسط موسسات مهندس مشاور تهیه شود، طرح کلی شبکه یا طرح هندسی راه‌های شهری و گزارش فنی آن باید حسب مورد به امضای مهندس دارای پروانه اشتغال و صلاحیت لازم برسد. ۴
آن دسته از طرح‌های موضوع بند ۱ که قابل واگذاری با اشخاص حقیقی باشد از تاریخی که در هر یک از شهرستان‌های کشور از طرف وزارت مسکن و شهرسازی با هماهنگی سازمان‌های نظام مهندسی قابل اجرا اعلام شود باید به امضای مهندسان دارای صلاحیت برای تهیه طرح کلی شبکه یا طراحی هندسی راه‌های شهری حسب مورد برسد. ۵
اخذ گواهی صلاحیت‌های موضوع این آییننامه برای تهیه کنندگان طرح‌های ساختمانی که در طراحی نحوه اتصال به راه‌های شهری مکلف به رعایت آن هستند لازم نیست. ۶
وزارت مسکن و شهرسازی مکلف است با تشکیل یک کمیته دائمی متشکل از کارشناسان و متخصصان ذیصلاح نسبت به بازنگری مداوم این آیین‌نامه اقدام نماید. این کمیته با بررسی نتایج حاصل از اجرای این آیین‌نامه که به صورت دلایل فنی و اقتصادی و فرهنگی موارد استثناء موضوع بند ۱ این مصوبه اعلام خواهد شد و هر نظر و پیشنهاد اصلاحی دیگری که به دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری برسد اصلاحات لازم در آیین‌نامه را به عمل خواهد آورد یا چنانچه تحقیقاتی را ضروری تشخیص دهد پیشنهاد خواهد نمود. ۱- بخش‌های یکم تا هشتم این آییننامه پیش از این و در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۳/۲۳ مورد تصویب قرار گرفته بود. متن کامل آییننامه مذکور در قالب کتاب: «آییننامه طراحی راه‌های شهری»، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، ۱۳۷۵ به چاپ رسیده است.