اساسنامه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
مصوبه «اساسنامه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی» که در جلسه ۷۳۳ مورخ ۱۳۹۲/۲/۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس پیشنهاد مورخ ۱۳۹۱/۱۲/۹ رئیس دفتر مقام معظم رهبری به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌شود: ماده ۱
- مقدمه و تعریف در پرتو پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، بار دیگر دین و معرفت دینی به ویژه تعالیم متعالی اسلامی، به عنوان فکر و فرهنگ مترقی و نجات بخش آدمی، در عرصه ی حیات انسان معاصر ظاهر شد. تجدید حیات تعالیم و حیانی و ارزش‌های اسلامی از سویی سبب بیداری و خودباوری ملت‌های مسلمان و احیای روح ستم ستیزی در آنان شد و از دیگر سو باعث نمایان تر شدن سست پایگی مسلک‌ها و مکاتب بشری و نظام‌های مبتنی بر آنها گشت. بایستگی تحقیقات دقیق و منسجم، نظریه پروری و نوآوری پیرامون زیرساخت‌های اندیشه ی دینی و نظامات اجتماعی مبتنی بر آن و ضرورت پرداخت علمی و روزآمد به حوادث واقعه ی فکری، به فراخور شرایط کنونی و درخور این رستخیز عظیم و نیز لزوم آسیب شناسی در حوزه ی فرهنگ ملی و باورداشت‌های رایج دینی، به منظور زدودن پیرایه‌های موهوم و موهون از ساحت قدسی دین و تبیین و عرضه ی صحیح و دفاع معقول از اندیشه ی دینی و صیانت از هویت فرهنگی و سلامت فکری اقشار تحصیل کرده و نسل جوان کشور، تاسیس نهاد علمی پژوهشی و آموزشی، دانشگاهی و حوزوی ممحض و کارآمدی را فرض می‌نمود. بر این اساس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ی اسلامی به عنوان یک نهاد علمی - فکری که در مواد بعدی این اساسنامه به اختصار «پژوهشگاه» نامیده می‌شود، حسب الامر و بر اساس نظر رهبر فرهیخته ی انقلاب اسلامی آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی) و با تلاش‌های فراوان حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر رشاد در سال ۱۳۷۳ تاسیس شده است. ماده ۲
- ماهیت حقوقی پژوهشگاه دارای شخصیت حقوقی مستقل و در حکم نهاد عمومی غیردولتی و غیرانتفاعی بوده و طبق مفاد این اساسنامه و سایر ضوابط و مصوبات مربوط فعالیت می‌کند. ماده ۳
- مدت فعالیت مدت فعالیت پژوهشگاه از تاریخ تاسیس، نامحدود است. ماده ۴
- اقامتگاه محل و اقامتگاه اصلی سازمان مرکزی پژوهشگاه، شهر تهران می‌باشد. تبصره: تغییر محل سازمان مرکزی با پیشنهاد رئیس پژوهشگاه و تصویب هیات امنا و تایید مراجع ذی ربط، امکان پذیر خواهد بود. ماده ۵
- اهداف پژوهشگاه ۱
- نظریه پردازی و نوآوری علمی در جهت توسعه و تعمیق معرفت دینی و نیز بسط مطالعات راهبردی و کاربردی گره گشا در قلمرو حکمت و اندیشه دینی، فرهنگ، معارف و علوم انسانی اسلامی ۲
- تعمیق و تحکیم بنیادهای معرفتی گفتمان فکری انقلاب اسلامی و رفع نیازمندی‌های نظری جمهوری اسلامی در زمینه ی نظامات اجتماعی و رفتاری اسلام و ارائه ی الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت ۳
- بازشناسی، نقادی، بازپیرایی مواریث معرفتی بازمانده از سلف صالح در حوزه ی دین پژوهی، فرهنگ و اندیشه ی دینی و نظامات اسلامی ۴
- مطالعه ی مقایسه ای (تطبیقی) و نقد فعال، مبتکرانه و روشمند مکاتب و نظریه‌های معارض و رقیب در قلمرو حکمت و اندیشه ی دینی، فرهنگ و علوم انسانی اسلامی ۵
- دفاع علمی از حکمت و معرفت دینی و فرهنگ و اندیشه ی اسلامی ۶
- بازآرایی و ارائه ی شایسته و اثربخش مبانی و معارف و حیانی و تعالیم اهل بیت (ع)، ناظر به نظرها و نیازهای نو پدید ۷
- تربیت صاحب نظران متعهد و متمحض، کارآ و زمان آگاه در زمینه‌های مذکور در بندهای فوق. ماده ۶
- وظایف و فعالیت‌های پژوهشگاه ۱
- تحقیق، تصنیف، تالیف، تدوین و ترجمه در زمینه‌های مندرج در اهداف ۲
- تولید و انتشار دانشنامه، فرهنگنامه، کتب و مجلات علمی و نشریات فرهنگی و دیگر فرآورده‌های مورد نیاز مخاطبان پژوهشگاه به صورت چاپی، دیجیتالی و چند رسانه ای و توزیع آنها در داخل و خارج کشور، با بهره گیری از انواع امکانات و روش‌های مناسب ۳
- مشارکت و مساعدت با نهادها و موسسات علمی و فرهنگی در داخل و خارج و دستگاه‌های اجرایی کشور، درجهت هم افزایی یا تامین نیازهای آنها، در زمینه‌های مندرج در اهداف ۴
- فعالیت در فضای مجازی و راه اندازی موسسات، سایت‌ها و سامانه‌های محتوایی و اطلاع رسانی مورد نیاز ۵
- مطالعه، پژوهش و فعالیت‌های علمی - فرهنگی در راستای اعتلای عقیدتی، اخلاقی، علمی و فرهنگی طبقات نخبه و نسل جوان ۶
- تشکیل دوره‌های آموزش عالی و برگزاری رشته‌های تخصصی در مقاطع تحصیلات تکمیلی و دکتری، طبق مقررات مربوط و با مجوز مراجع ذی صلاح از جمله شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، شورای عالی و مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه کشور ۷
- برنامه‌ریزی و برگزاری همایش‌ها، جشنواره‌ها، هم اندیشی‌ها، نشست‌های علمی و فکری، کرسی‌های نظریه پردازی، نوآوری، نقد، مناظره و آزاداندیشی و اعطای جوایز و نشان‌های علمی - فرهنگی در سطوح ملی، منطقه ای و جهانی ۸
- ایجاد ارتباط و همکاری با سازمان‌ها،تشکل‌ها و شخصیت‌های علمی، فرهنگی و عضویت در مجامع و انجمن‌های معتبر ملی، منطقه ای و بین‌المللی ۹
- فراهم آوردن امکانات و فناوری‌های مورد نیاز و مناسب اهداف و فعالیت‌های پژوهشگاه ۱۰
- تاسیس موسسات و مراکز وابسته و تابعه ی لازم، در جهت تحقق اهداف و فعالیت‌های پژوهشگاه ماده ۷
- ارکان پژوهشگاه الف) هیات امنا ب) رئیس پژوهشگاه ج) شورای پژوهشگاه ماده ۸
- ترکیب هیات امنا ۱ - موسس پژوهشگاه: حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر رشاد (رئیس) ۲ - رئیس پژوهشگاه (دبیر) ۳ - نماینده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ۴ - یک نفر از شخصیت‌های علمی - فکری حوزوی به انتخاب شورای عالی حوزه‌های علمیه ۵ - سه تا پنج تن از شخصیت‌های علمی - فرهنگی که نقش موثری در توسعه و پیشرفت پژوهشگاه داشته باشند. تبصره ۱
- اعضای حقیقی با پیشنهاد موسس پژوهشگاه و تنفیذ مقام معظم رهبری برای مدت چهار سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع می‌باشد. تبصره ۲
- نحوه جایگزینی اعضای حقیقی به هرعلت اعم از فوت، استعفا، عزل و...، مطابق رویه تبصره فوق خواهد بود. ماده ۹
- وظایف و اختیارات هیات امنا ۱
- تدوین و تصویب آیین‌نامه داخلی هیات امنا ۲
- تصویب نهایی راهبردها، سیاست‌ها و حوزه‌های فعالیت پژوهشگاه بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه ۳
- بررسی هرگونه اصلاح و تغییر در اساسنامه پژوهشگاه و پیشنهاد آن به شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب نهایی. ۴
- تصویب نهایی تشکیلات، ایجاد یا تعطیل شعب، معاونت‌ها و پژوهشکده‌های مورد نیاز و تاسیس موسسات و مراکز وابسته، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه ۵
- تصویب نهایی برنامه‌های سالانه و پنج ساله پژوهشگاه، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه ۶
- تصویب نهایی بودجه تفصیلی برنامه ای، جاری و سرمایه ای پژوهشگاه، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه ۷
- تصویب نهایی آیین‌نامه مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی پژوهشگاه در چارچوب ضوابط و مقررات مربوط، بنا به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه ۸
- تصویب نهایی صورت‌های مالی پژوهشگاه و موسسات تابعه تبصره ۱
- هیات امنا می‌تواند بر حسب صلاحدید و به منظور تسهیل در فرایند و تسریع در روند امور، برخی از اختیارات خود را به شورای پژوهشگاه یا شورای معین خود، تفویض نماید. تبصره ۲
- جلسات هیات امنا حداقل هر چهار ماه یکبار و با پیشنهاد رئیس و یا دبیر هیات امنا و درصورت لزوم با پیشنهاد حداقل سه نفر از اعضا و تایید رئیس هیات امنا تشکیل می‌شود. تبصره ۳
- جلسات هیات امنا با حضور حداقل دو سوم اعضا رسمیت می‌یابد و مصوبات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر می‌باشد. ماده ۱۰
- رئیس پژوهشگاه رئیس پژوهشگاه بنا به پیشنهاد هیات امنا و تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم رئیس هیات امناء به مدت سه سال منصوب و به عنوان بالاترین مقام اجرایی پژوهشگاه قلمداد می‌شود. انتصاب مجدد وی بلامانع است. ماده ۱۱
- وظایف و اختیارات رئیس پژوهشگاه ۱
- هدایت و اداره امور علمی، فرهنگی و حقوقی - اجرایی پژوهشگاه و نظارت بر حسن اجرای برنامه‌های مصوب و رفتار و فعالیت‌های مدیران و اعضای علمی و اجرایی، در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مربوط ۲
- پیگیری تدابیر و رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در حوزه وظایف پژوهشگاه و تامین انطباق برنامه‌ها و فعالیت‌ها با تدابیر و رهنمودهای معظم له ۳
- تهیه و پیشنهاد راهبردها، سیاست‌ها و حوزه‌های فعالیت پژوهشگاه به هیات امنا جهت تصویب ۴
- تهیه و پیشنهاد تشکیلات، ایجاد یا تعطیل شعب، معاونت‌ها و پژوهشکده‌های مورد نیاز و تاسیس موسسات و مراکز وابسته به هیات امنا برای تصویب ۵
- تنظیم و پیشنهاد برنامه‌های سالانه و پنج ساله به هیات امنا برای تصویب ۶
- تهیه و پیشنهاد بودجه تفصیلی برنامه ای، جاری و سرمایه ای پژوهشگاه به هیات امنا برای تصویب ۷
- تهیه و پیشنهاد آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی پژوهشگاه به هیات امنا جهت تصویب ۸
- تهیه و ارائه صورت‌های مالی پژوهشگاه و موسسات تابعه به هیات امنا برای تصویب ۹
- امضای قراردادها و اسناد مالی و اداری در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب ۱۰
- تعیین و صدور احکام روسای پژوهشکده‌ها، معاونان و مدیران پژوهشگاه، روسا و مدیران عامل موسسات وابسته براساس تشکیلات مصوب ۱۱
- تهیه و تقدیم گزارش عملکرد سالانه پژوهشگاه به هیات امنا و دفتر مقام معظم رهبری و سایر مراجع ذی صلاح ۱۲
- ارائه پیشنهاد برای انجام اصلاحات و تغییرات ضروری در اساسنامه ۱۳
- حفظ و استیفای کلیه حقوق پژوهشگاه از اشخاص حقیقی و حقوقی و اقامه هر نوع دعوی و صلح و سازش نزد مراجع ذی صلاح تبصره
- رئیس پژوهشگاه می‌تواند حسب ضرورت، بخشی از وظایف خود را به معاونان پژوهشگاه یا شخص معتمد دیگری محول نماید. ماده ۱۲
- ترکیب اعضای شورای پژوهشگاه ۱ - موسس پژوهشگاه (رئیس شورا) ۲ - رئیس پژوهشگاه ۳ - معاونین پژوهشگاه ۴ - روسای پژوهشکده‌ها ۵ - روسا و مدیران عامل موسسات وابسته تبصره
- رئیس شورا می‌تواند حسب صلاحدید شخص یا اشخاص حقیقی و حقوقی ذی صلاح را به عضویت شورای پژوهشگاه منصوب نماید. ماده ۱۳
- وظایف و اختیارات شورای پژوهشگاه ۱
- بررسی و تصویب نهایی خطوط مشی علمی - فکری و اولویت‌های فعالیت‌های پژوهشگاه و موسسات وابسته ۲
- بررسی و تصویب برنامه‌های سالانه، پنج ساله و بلندمدت پژوهشگاه پیش از ارائه به هیات امنا جهت تصویب نهایی ۳
- بررسی و تصویب نهایی طرح‌های علمی فرهنگی پژوهشگاه و موسسات وابسته در چارچوب برنامه‌های مصوب هیات امنا ۴
- بررسی و تصویب نهایی نظام نامه‌ها، فرآیندها و شیوه‌نامه‌های مورد نیاز کلیه ی فعالیت‌های پژوهشگاه و موسسات وابسته، در چارچوب آیین‌نامه‌های مصوب ۵
- نظارت کلان بر حسن اجرای نظام نامه‌ها، فرآیندها، برنامه‌ها و سایر مصوبات ابلاغی و تفویضی در زمینه کلیه فعالیت‌های پژوهشگاه و موسسات وابسته ۶
- بررسی عملکرد سالانه معاونت‌ها، پژوهشکده‌ها و موسسات وابسته، آسیب شناسی و اتخاذ تدابیر لازم درجهت اصلاح و ارتقاء تبصره
- جلسات شورای پژوهشگاه با حضور حداقل نصف به علاوه یک اعضا رسمیت می‌یابد و تصمیمات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر می‌باشد. ماده ۱۴
- امور اجرایی و مالی الف) اداره امور اجرایی پژوهشگاه اعم از مالی و معاملاتی و اداری و استخدامی به موجب آیین‌نامه و مقرراتی است که به پیشنهاد رئیس پژوهشگاه، به تصویب هیات امنا می‌رسد. ب) منابع مالی پژوهشگاه به شرح زیر است: ۱ - کمک از بودجه عمومی کشور ۲ - کمک‌های مالی دولت ۳- کمک سایر مراکز و دستگاه‌ها ۴ - هدایا و کمک‌های مردمی و اشخاص حقیقی و حقوقی ۵ - درآمدهای ناشی از فروش محصولات و فرآورده‌ها و سایر فعالیت‌های پژوهشگاه طبق مفاد اساسنامه ج) سال مالی پژوهشگاه از اول فروردین ماه هر سال آغاز و آخر اسفند ماه همان سال پایان می‌یابد. تبصره
- گزارش مالی سالانه پژوهشگاه و موسسات وابسته، مربوط به هر سال مالی تا پایان مرداد ماه سال بعد تنظیم و پس از طی فرایند موضوع ماده ۱۵ توسط هیات امنا، بررسی و تصویب خواهد شد. ماده ۱۵
- حسابرسی و کنترل برنامه ای و بودجه ای پژوهشگاه به عهده معاونت نظارت و حسابرسی دفتر مقام معظم رهبری خواهد بود که در چارچوب وظایف و اختیارات ابلاغی از سوی دفتر معظم له، نظارت جامع را اعمال خواهد کرد. ماده ۱۶
- علاوه بر موارد مندرج در این اساسنامه، پژوهشگاه تابع کلیه ی قوانین، مقررات و ضوابط مربوط می‌باشد. ماده ۱۷
- اعضای هیات علمی پژوهشگاه از نظر احراز شرایط علمی (ترفیع پایه و ارتقاء مرتبه) تابع کلیه ضوابط و مقررات ناظر بر اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی و پژوهشی کشور می‌باشند. ماده ۱۸
- انحلال پژوهشگاه صرفاً با نظر یا تایید مقام معظم رهبری (مدظله العالی) امکان پذیر می‌باشد. ماده ۱۹
- در صورت انحلال، هیات تصفیه ای مرکب از نماینده دفتر مقام معظم رهبری، نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی، نماینده حقوقی هیات امناء و رئیس پژوهشگاه یا نماینده وی، تشکیل و با رعایت مقررات قانونی، امر تصفیه را انجام خواهد داد. ماده ۲۰
- پژوهشگاه موظف است تحت نظارت هیات تصفیه: ۱ - کلیه تعهدات خود را در برابر اشخاص حقیقی و حقوقی انجام دهد. ۲ - کلیه امتیازات و اموالی را که از منابع عمومی و دولتی و بانک‌ها و شهرداری‌ها و غیره در اختیار آن قرار گرفته است در صورت امانی بودن مسترد نماید و در غیر این صورت در اختیار ولی فقیه قرار دهد. تبصره
- هیات تصفیه موظف است درمورد بند ۲ فوق، صورت مجلسی که به امضای کلیه ی اعضای هیات امنا می‌رسد، تنظیم و یک نسخه از آن را به دفتر مقام معظم رهبری، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تسلیم نماید. ماده ۲۱
- هرگونه تغییر در مفاد این اساسنامه مطابق دو روش ذیل امکان پذیر است: ۱ - با پیشنهاد رئیس پژوهشگاه و تصویب هیات امنا و تایید نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی ۲ - با پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی ماده ۲۲
- این اساسنامه مشتمل بر ۲۲ ماده و ۱۱ تبصره در جلسه ۷۳۳ مورخ ۱۳۹۲/۲/۳ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا می‌باشد. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - محمود احمدی نژاد