اساسنامه بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی
اساسنامه «بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی» که در جلسه ۳۷۶ مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۱۲ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است و مطابق مفاد تبصره ۴ ماده ۲۰ آیین‌نامه داخلی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه ۸۷۲ مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۱۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب تلقی گردید، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌شود: مقدمه آستان قدس رضوی با بهره مندی از انوار قدسی حضرت ثامن الحجج امام علی بن موسی الرضا «علیه افضل التحیه والثناء»، مهم ترین رسالت خویش را گسترش معنویت، فرهنگ اسلامی و ترویج معارف اهل بیت «علیهم السلام» می‌داند. این آستان در این راستا، با توجه به نیازهای گسترده پژوهشی در قلمرو علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامی، در سال ۱۳۶۳، بنیادی علمی را با عنوان «بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی» تاسیس کرد که در حال حاضر یکی از موسسات سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس می‌باشد. اکنون؛ در آستانه چهار دهه فعالیت علمی موثر و ماندگار و با توجه به سیاست‌های ابلاغی جدید تولیت معزّز آستان قدس رضوی و به منظور گسترش و تثبیت فرهنگ و آثار زیارت و دستیابی به مرجعیت بین‌المللی و بهره گیری از ظرفیت‌های آن در این حوزه‌ها و همچنین ضرورت بسیج ظرفیت‌های علمی و پژوهشی روزآمد و پرداختن به مسائل و حمایت از دستاوردهای علمی - تحقیقاتی اسلامی و کمک به رفع نیازهای کشور در زمینه مسائل علوم اسلامی و تبیین و ترویج تعالیم وحیانی قرآن و حکمت‌ها و معارف مکتب نورانی اسلام با الهام از اسناد فرادستی کشور به‌خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و در چارچوب ماموریت، چشم انداز و سیاست‌های کلان ابلاغی آستان قدس رضوی، اساسنامه بنیاد پس از تایید و تنفیذ تولیت آستان قدس رضوی، توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح مواد آتی مورد بازنگری و به روزرسانی قرار گرفت. اوّل: کلیات ماده ۱
- معرفی «بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی»؛ نهادی علمی - پژوهشی و دارای ماهیت عمومی و غیردولتی و وابسته به سازمان علمی و فرهنگی آستان است و طبق مواد و مفاد این اساسنامه و منطبق با سیاست‌ها، ضوابط و مقررات آستان قدس رضوی و مقررات عمومی مرتبط فعالیت می‌کند. در این اساسنامه بنیاد پژوهش‌های اسلامی به اختصار «بنیاد» و عبارت آستان قدس رضوی به اختصار «آستان» نامیده می‌شود. تبصره از نظر جایگاه حقوقی؛ این بنیاد در ردیف پژوهشگاه می‌باشد و می‌تواند حداقل سه پژوهشکده داشته باشد. ماده ۲
- اهداف
- تولید، تبیین و ترویج علوم و معارف رضوی با تاکید بر پشتیبانی فکری از ماموریت‌های علمی و فرهنگی آستان در جهان تشیع و امت اسلامی و نیازهای تحقق تمدن نوین اسلامی؛
- گسترش معارف، فرهنگ و مکتب اهل بیت «علیهم السلام» و اشراب علوم انسانی و اجتماعی از معارف قرآن کریم و اهل بیت «علیهم السلام» در جامعه سازی و نظام سازی اسلامی؛
- توسعه هم گرایی و تعامل فکری میان نخبگان و پژوهشگران دوستدار اهل بیت «علیهم السلام»، گفت و گوی ادیان و مذاهب و با تاکید بر ظرفیت‌های معنوی، فرهنگی و علمی آستان قدس رضوی؛
- تقویت و پشتیبانی علمی از محققان در موضوعات سیره و معارف رضوی، فرهنگ زیارت و وقف و نذر به منظور دستیابی به مرجعیت جهانی در این حوزه‌ها؛
- تامین نیازهای پژوهشی در پشتیبانی از ماموریت‌های دینی، فرهنگی و اجتماعی آستان؛ ماده ۳
- وظایف
- نیازسنجی، پشتیبانی و ارزشیابی مستمر فعالیت‌های پژوهشی در حوزه اولویت‌های موضوعی آستان؛
- راهبری پژوهش‌های بنیادی و کاربردی اسلامی و مشارکت موثر با حوزه‌ها و دانشگاه‌های اسلامی در تولید علم، جامعه پردازی، نظام سازی و تمدن سازی اسلامی
- مطالعه، تحقیق و تولید علم در حوزه‌های ماموریتی با حمایت از نخبگان، طرح‌ها و آثار علمی و پژوهشی با رویکرد مساله محور در موضوعات و قالب‌های مورد نیاز؛
- مدیریت نشر و توزیع محصولات آثار علمی به زبان‌های مختلف در راستای اهداف و سیاست‌های بنیاد با رویکرد ایجاد امتداد اجتماعی در قالب‌های روزآمد و اثربخش، اعمّ از: کتب و نشریات ادواری، دانشنامه‌ها، اصطلاح نامه‌ها، فرهنگ نامه‌ها، انواع فهرست و دیگر فرآورده‌های مورد نیاز به صورت چاپی، الکترونیکی، نرم افزارهای چند رسانه ای، پایگاه‌های اینترنتی و شبکه‌های مجازی و ایجاد ساختارهای لازم؛
- هم افزایی و مبادلات علمی
- فرهنگی با مراکز آموزشی، فرهنگی و تبلیغی آستان و بهره گیری از ظرفیت‌های نهادها و موسسات علمی و فرهنگی داخل و خارج کشور و استادان و محققان حوزه و دانشگاه، با تاکید بر ظرفیت‌های منطقه ای و جهان اسلام؛
- برنامه‌ریزی و تشکیل کرسی‌های نظریه پردازی، ترویجی، آزاداندیشی، نقد و رونمایی کتاب، مناظره و اعطای جوایز و نشان‌های علمی - فرهنگی، انجمن‌ها و قطب‌های علمی، همایش‌ها، جشنواره‌ها، هم اندیشی‌ها، نشست‌های علمی و فرهنگی؛
- پشتیبانی علمی از فرآوری، کاربردی سازی و گفتمان سازی معارف رضوی و فرهنگ زیارت در سطح ایران، دنیای اسلام و محیط جهانی در بستر علوم نوپدید و رویدادهای نوآورانه و دانش بنیان؛
- توسعه و نوسازی روش‌ها و رویکردهای علمی، طراحی و تجربه الگوهای جدید برای پژوهش و ارزیابی و سنجش پژوهش‌ها در تراز جهانی؛
- توانمندسازی پژوهشگران و حمایت از محققان برجسته داخل و خارج کشور در قالبهایی نظیر: اعطای فرصت مطالعاتی، اعتبار ویژه پژوهشی، حمایت از پایان نامه‌ها و رساله‌ها و آموزش‌های تخصصی و فوق تخصصی؛
- همکاری علمی و پژوهشی و حمایت از آموزش‌های تخصصی و عمومی علوم و معارف اسلامی (از جمله مطالعات اسلامی در علوم انسانی - اجتماعی و علوم انسانی اسلامی) در حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها از قبیل تولید منابع علمی و درس نامه‌ها، تدوین مواد و سرفصل‌های آموزشی و برگزاری دوره‌های دانش افزایی، مهارت افزایی و کارورزی پژوهشی. ماده ۴
- محل فعالیت محل اصلی بنیاد در شهر مشهد است و بنیاد می‌تواند برای انجام ماموریت خود در هر یک از نقاط داخل یا خارج کشور، شعبه یا مرکز وابسته با رعایت ضوابط آستان و سایر مقررات ذی ربط پس از تایید موسس؛ ایجاد کند. دوم: ارکان؛ شرح وظایف و اختیارات ماده ۵
- ارکان بنیاد دارای ارکان ذیل است: الف: موسس (تولیت آستان قدس رضوی) ب: هیات امناء ج: رئیس بنیاد د: شورای بنیاد ه -: رکن نظارتی (حسابرس مستقل، بازرس) الف) موسس ماده ۶
- موسس بنیاد، تولیت آستان است و تمام اختیارات و حقوق موسس را دارا می‌باشد. تبصره
- تولیت آستان؛ حسب صلاحدید می‌تواند برگزاری مجامع عمومی و سایر اختیارات را به نماینده خود تفویض نماید. ماده ۷
- وظایف و اختیارات موسس
- تصویب و تنفیذ اساسنامه و تغییرات و اصلاحات آن؛
- تصویب صورتهای مالی و گزارش عملکرد سالانه پس از استماع گزارش حسابرس مستقل و بازرس؛
- تصویب نمودار سازمانی و تشکیلاتی بنیاد؛
- تصویب نهایی خط مشی، سیاست‌های کلی، ساختار سازمانی و آیین‌نامه مالی و معاملاتی بنیاد؛
- تعیین و نصب اعضای هیات امناء، رئیس و بازرس بنیاد، و عزل و پذیرش استعفاء آنها؛
- حسابرسی و بازرسی از بنیاد؛
- تصمیم‌گیری نهایی برای انحلال بنیاد و نحوه تصفیه آن؛ ب) هیات امناء ماده ۸
- ترکیب هیات امناء: ۱
- رئیس بنیاد (دبیر هیات امناء)؛ ۲
- رئیس دانشگاه علوم اسلامی رضوی؛ ۳
- سه تا پنج تن از محققان، استادان و صاحب نظران علمی و فرهنگی و دارای سوابق پژوهشی به پیشنهاد رئیس سازمان علمی و فرهنگی و تایید موسس؛ د
- نماینده تام الاختیار وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ه
- رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تبصره ۱: عضویت اعضاء هیات امناء برای مدت سه سال می‌باشد. تبصره ۲: هیات امناء هر دوره در اولین جلسه، از میان اعضا، رئیس و نایب رئیس را تعیین می‌کند. مدت ریاست رئیس و نایب رئیس بیش از مدت عضویت ایشان در هیات امناء نخواهد بود و قابل عزل و انتخاب مجدد می‌باشد. تبصره ۳: اعضای حقیقی هیات امناء پس از پایان تصدی خود تا انتخاب اعضای جدید، همچنان در سمت خود باقی مانده، وظایف خویش را انجام می‌دهند. ماده ۹
- وظایف و اختیارات هیات امناء
- تصویب راهبردها، سیاست‌ها و اولویت‌های پژوهشی بنیاد و نظارت بر عملکرد آن؛
- تصویب برنامه‌های کوتاه مدت، بلندمدت و کلان پروژه‌های بنیاد؛
- تصویب آیین‌نامه‌های اداری، مالی و معاملاتی بنیاد بر اساس ضوابط و مقررات آستان؛
- تعیین میزان نرخ نامه‌ها و تعرفه‌ها با رعایت ضوابط و مقررات مربوط؛
- تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن با رعایت ضوابط و مقررات آستان؛
- بررسی و تصویب بودجه سالانه بنیاد به منظور تایید نهایی؛
- تصویب آیین‌نامه جذب اعضای هیات علمی؛
- تصویب آیین‌نامه داخلی هیات امناء؛
- تصویب تشکیلات، ایجاد یا تعطیلی شعب، معاونت‌ها و واحدهای پژوهشی وابسته و نشریات ادواری رسمی بنیاد با رعایت ضوابط آستان و سایر ضوابط مربوط؛
- بررسی هرگونه اصلاح و تغییر در اساسنامه بنیاد و پیشنهاد آن به موسس؛
- تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات مورد نیاز بنیاد با رعایت ضوابط آستان؛ تبصره هیات امناء می‌تواند بخشی از وظایف و اختیارات خود را به رئیس بنیاد تفویض کند. ماده ۱۰
- جلسات عادی هیات امناء حداقل هر سه ماه یک بار، و جلسات فوق‌العاده آن به دستور رئیس هیات امناء و یا با درخواست رئیس بنیاد یا دو تن از دیگر اعضای هیات امناء تشکیل می‌شود. این جلسات، با حضور دو سوم اعضا رسمیت می‌یابد و مصوبات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه، مشروط بر آنکه در هر حال تعداد آرای مثبت از ۵ رای کمتر نباشد؛ معتبر خواهد بود. ج) رئیس بنیاد ماده ۱۱
- رئیس بنیاد دارای سوابق و تجارب مدیریتی مرتبط است که با پیشنهاد رئیس سازمان علمی و فرهنگی توسط تولیت آستان قدس رضوی برای مدت سه سال منصوب می‌شود. ماده ۱۲
- وظایف و اختیارات رئیس
- مدیریت بنیاد در همه ابعاد علمی و اجرایی و نظارت بر حسن عملکرد واحدها و اعضای رسمی و وابسته و حسن اجرای قراردادها؛
- تدوین و پیشنهاد سیاست‌ها و اولویت‌های بنیاد برای تصویب هیات امناء؛
- برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، هماهنگی و پیگیری لازم به منظور تحقق سیاست‌ها، وظایف و محورهای فعالیت بنیاد در چارچوب اساسنامه و مصوبات هیات امناء؛
- توسعه و تعمیق ارتباطات علمی با دیگر موسسات و مراکز داخلی و خارجی و عقد تفاهم نامه‌ها و قراردادهای همکاری مشترک؛
- کوشش برای جلب کمک‌های مالی و امکانات اشخاص حقیقی و حقوقی؛
- تنظیم بودجه سالانه و ارائه گزارش عملکرد، ترازنامه و صورتهای مالی بنیاد به هیات امناء؛
- پیشنهاد ایجاد یا انحلال شعب، نمایندگی‌ها و واحدهای پژوهشی بنیاد به هیات امناء؛
- پیشنهاد تغییر و اصلاح اساسنامه به هیات امناء؛
- رایزنی و اخذ مجوزهای لازم برای رسمیت و اعتبار فعالیت‌های گوناگون بنیاد؛
- نصب و عزل معاونان، مدیران و روسای واحدهای پژوهشی و اداری، اعضای حقیقی و حقوقی شوراهای تخصصی بنیاد در چارچوب ساختار مصوب و ضوابط سازمان علمی و فرهنگی؛
- ارائه گزارش عملکرد سالانه و ادواری بنیاد به هیات امناء، سازمان علمی و فرهنگی و سایر مراجع مورد نظر آن؛
- افتتاح هرگونه حساب به نام بنیاد نزد بانک‌ها، موسسات مالی و صندوق‌های قرض الحسنه در چارچوب مقررات و ضوابط آستان و با تصویب هیات امناء؛
- تعیین نمایندگان حقیقی و حقوقی بنیاد و امضای قراردادها، اسناد مالی و اداری و اوراق تعهدآور در چارچوب ضوابط و مقررات؛
- طرح و ارجاع دعاوی و دفاعیه در تمامی مراجع صالح و امور حقوقی مربوط به آن با حق توکیل غیر؛
- هرگونه تصمیم‌گیری و انجام سایر موارد پیش‌بینی نشده در چارچوب اساسنامه پس از تصویب هیات امناء؛ د) شورای بنیاد ماده ۱۳
- ترکیب اعضای شورای بنیاد الف. رئیس بنیاد؛ ب. معاونان بنیاد؛ ج. مدیران گروه‌های پژوهشی؛ ماده ۱۴
- وظایف شورای بنیاد
- تصویب آیین‌نامه داخلی شورا؛
- بررسی و تصویب طرح‌های پژوهشی و نظارت بر کیفیت و حسن اجرای آنها؛
- بررسی میزان پیشرفت طرح‌های پژوهشی طبق برنامه مصوب و در صورت لزوم تجدیدنظر و تصویب تغییرات آنها؛
- برنامه‌ریزی برای ایجاد و تعمیق ارتباط علمی با سایر موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشی کشور برابر ضوابط و مقررات مربوط؛
- بررسی و تصویب برگزاری دوره‌های کوتاه مدت آموزشی، همایش‌ها و بازدید‌های علمی طبق ضوابط و مقررات؛
- تصویب آیین‌نامه‌های تالیف و ترجمه کتاب و مقاله و نحوه انتشار نتایج فعالیت‌های علمی و پژوهشی؛
- انجام سایر اموری که در چارچوب ضوابط و مقررات از سوی هیات امناء یا رئیس بنیاد به شورا محول می‌شود؛ ه -) رکن نظارتی (حسابرس مستقل، بازرس) ماده ۱۵
- بازرس بنیاد توسط تولیت آستان و یا مقام مجاز از طرف ایشان انتخاب می‌شود. ماده ۱۶
- وظایف و اختیارات بازرس
- نظارت بر تطبیق عملیات بنیاد با اساسنامه، قوانین، آیین‌نامه‌ها و برنامه و بودجه مصوب و سایر مقررات حاکم بر بنیاد؛
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به صورتهای مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد و تسلیم آن پانزده روز قبل از تشکیل مجمع؛
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به سایر گزارش‌های ارائه شده به هیات امناء؛
- بررسی گزارش توجیهی رئیس بنیاد در مورد مقایسه عملکرد با بودجه و برنامه سالانه و ارائه نظر به هیات امناء؛
- رسیدگی و اظهارنظر نسبت به کفایت و مطلوبیت نظام کنترل داخلی بنیاد؛ تبصره بازرس نمی‌تواند در معاملاتی که با بنیاد یا به حساب بنیاد انجام می‌گیرد به طور مستقیم یا غیرمستقیم؛ ذی‌نفع باشد. سوم: امور اجرایی و مالی ماده ۱۷
- سال مالی بنیاد از اول فروردین ماه هر سال آغاز و در پایان اسفندماه همان سال ختم می‌شود و ترازنامه نیز برای سال مالی تنظیم می‌گردد. ماده ۱۸
- منابع مالی و بودجه سالانه بنیاد از محل اعتبارات دریافتی از آستان، کمک‌ها، قرض و تسهیلات، هدایا، موقوفات، تبرعات، وجوه شرعی و درآمدهای بنیاد تامین می‌شود. ماده ۱۹
- امضای چک‌ها و دیگر اسناد و اوراق بهادار و تعهدآور و حساب‌های بنیاد، توسط رئیس بنیاد و یک تن دیگر به انتخاب هیات امنای بنیاد صورت می‌گیرد. ماده ۲۰
- معاملات
- کلیه قراردادهای بنیاد با اشخاص حقیقی و حقوقی تابع آیین‌نامه معاملات مصوب ستاد مرکزی آستان می‌باشد؛
- عقد قرارداد بنیاد با اعضای هیات امناء، روسا، مدیران، کارکنان و اقارب نسبی و سببی آنها تا درجه سوم اعم از مستقیم و غیرمستقیم و همچنین انجام معاملاتی نظیر قرارداد‌هایی که متضمن رقابت با عملیات بنیاد باشد، برای مدیران و مسئولین بنیاد ممنوع است؛ ماده ۲۱
- دفاتر و محاسبات
- دفاتر حساب‌های بنیاد در محل اصلی استقرار آن نگهداری خواهد شد و در کلیه اوقات متعارف؛ جهت اعمال نظارت در دسترس حسابرس مستقل و بازرس می‌باشد؛
- تدوین دفاتر و تهیه صورتهای مالی بنیاد بر اساس اصول و استانداردهای حسابداری انجام شود و بایستی صورتهای مالی تصویبی به همراه صورتهای مالی بنیاد حداکثر تا پایان اردیبهشت ماه هر سال به حسابرس مستقل و بازرس ارائه و گزارش حسابرس مستقل و بازرس حداکثر تا پایان تیرماه به هیات امناء ارائه گردد؛
- تصویب حساب‌های بنیاد توسط هیات امناء به منزله تایید و قبول عملکرد مدیران و تصفیه حساب‌های سالانه آنها بوده و قطعی و لازم الاجراء است. این مفاصا حساب، رافع مسئولیت‌های قانونی مدیران در دوره تصدی نمی‌باشد؛ ماده ۲۲
- هرگونه اصلاح و تغییر در مفاد این اساسنامه به پیشنهاد شورای عالی انقلاب فرهنگی یا هیات امناء بنیاد و موافقت موسس (تولیت آستان قدس رضوی) و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان پذیر است. چهارم: سایر مقررات ماده ۲۳
- انحلال و تصفیه
- انحلال بنیاد با تصویب تولیت آستان امکان پذیر می‌باشد؛
- در صورت انحلال؛ مدیر تصفیه توسط ستاد مرکزی آستان انتخاب می‌شود که موظف است طبق ضوابط و مقررات آستان؛ نسبت به تصفیه اقدام نماید؛
- کلیه اموال و دارایی‌های بنیاد اعم از منقول و غیرمنقول (باقیمانده پس از انجام تصفیه) ، متعلق به آستان است. ماده ۲۴
- موارد پیش‌بینی نشده درباره مسائل مسکوت و مواردی که در این اساسنامه پیش‌بینی نشده، طبق آیین نامه‌ها، ضوابط و مقررات جاری آستان و امریه‌های تولیت آستان عمل خواهد شد. ماده ۲۵
- این اساسنامه مشتمل بر یک مقدمه، ۲۵ ماده و ۷ تبصره در جلسه ۳۷۶ مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۱۲ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب؛ و مطابق مفاد تبصره ۴ ماده ۲۰ آیین‌نامه داخلی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه ۸۷۲ مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۱۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب تلقی گردید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجراء است. سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی