اساسنامه بنیاد سعدی
مصوبه «اساسنامه بنیاد سعدی» که در جلسه ۶۷۳ مورخ ۴ / ۸ / ۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل به تصویب رسیده است، برای اجراء ابلاغ می‌شود. مقدمه زبان فارسی با پشتوانه بیش از هزار سال ادبیات غنی، و آثار ارزنده شاعران و نویسندگانی چون فردوسی، بیهقی، خیام، عطار، مولوی، سعدی و حافظ، همواره مورد توجه و علاقه کسانی بوده است که خواستار فراگرفتن این زبان و آشنایی با فرهنگ اسلامی و ایرانی نهفته در ذخایر ادبی و علمی آن بوده‌اند. نظر به این که برای آموزش این زبان به صورت علمی و دقیق و با استفاده از امکانات آموزشی جدید، به سازمانی خاص نیاز است که بتواند دانش‌آموزان و دانشجویان و عموم علاقه‌مندان به زبان فارسی را با این زبان و ظرایف و لطایف ادبیات و محتوای غنی آن آشنا کند، موسسه‌ای به نام «بنیاد سعدی» که در این اساسنامه باختصار «بنیاد» نامیده می‌شود، با اهداف و وظایف مندرج در این اساسنامه تاسیس می‌گردد. ماده ۱
- هدف به منظور تقویت و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ایجاد تمرکز، هم‌افزایی و انسجام در فعالیتهای مرتبط با این حوزه و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های موجود کشور، بنیادی به نام «بنیاد سعدی» تاسیس می‌شود تا براساس اهداف، سیاستها، راهبردها و ضوابط حاکم بر روابط فرهنگی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، مدیریت راهبردی و اجرای فعالیتهای آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رسانه‌ای را در حوزه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور با هماهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی عهده‌دار شود. تبصره
- سیاستها و راهبردهای فرهنگی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در عرصه بین‌الملل، مناطق و کشورهای مختلف جهان برای فعالیتهای بنیاد سعدی و نمایندگی‌های آن در خارج از کشور، لازم‌الاتباع می‌باشد. ماده ۲
- وظایف وظایف این بنیاد عبارت است از: ۱
- مدیریت، سیاستگذاری، هماهنگی، هدایت، حمایت و نظارت بر فعالیتهای جمهوری اسلامی ایران در زمینه‌های مرتبط با گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور ۲
- تدوین استاندارد و شیوه‌های مناسب آموزش زبان و ادب فارسی برای مقاطع مختلف تحصیلی و دوره‌های آموزشی. ۳
- حمایت از ایجاد و گسترش دوره‌ها، دروس، رشته‌ها و مراکز آموزش و تحقیقات زبان و ادبیات فارسی و اتاق‌های ایران در کشورهای دیگر و حمایت از فعالیت آنها. ۴
- تامین نیازهای نمایندگی‌های فرهنگی و نمایندگی‌های سیاسی (در کشورهای فاقد نمایندگی فرهنگی) جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور در حوزه زبان و ادبیات فارسی و حمایت از فعالیت آنها. ۵
- برگزاری دوره‌های آموزشی، دانش‌افزایی و تخصصی زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور و حمایت از برگزاری این دوره‌ها. ۶
- گسترش خط، زبان و ادبیات فارسی در میان ایرانیان مقیم خارج از کشور. ۷
- آموزش از راه دور زبان و ادب فارسی با استفاده از فناوری‌های نوین و حمایت از این فعالیتها. ۸
- اعزام استاد برای تدریس در دوره‌های کوتاه و طولانی‌مدت زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۹
- تالیف و تولید کتاب، نرم‌افزار، منابع و وسایل آموزشی و کمک آموزشی زبان و ادبیات فارسی به زبان‌های مختلف جهان و حمایت از تولید این منابع و محصولات. ۱۰
- تهیه لغت نامه‌های دوزبانه و چندزبانه و سایر کتاب‌های مرجع در جهت تسهیل آموزش و پژوهش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۱۱
- حمایت از نشر آثار مرتبط با زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۱۲
- تجهیز کرسی‌ها، اتاق‌های ایران و کتابخانه‌های خارج از کشور به تجهیزات و منابع آموزشی، کمک آموزشی و مطالعاتی ذیربط. ۱۳
- تهیه و ارسال کتاب و نیازهای آموزشی کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی و دیگر مراکز آموزشی زبان و ادبیات فارسی در جهان. ۱۴
- اعطای راتبه (بورس تحصیلی) و فرصت مطالعاتی به دانشجویان، اساتید و محققان خارجی در زمینه زبان وادب فارسی. ۱۵
- پشتیبانی و هدایت تحصیلی دانشجویان غیرایرانی زبان وادب فارسی مشغول تحصیل در ایران. ۱۶
- حمایت از پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌های برتر در زمینه زبان و ادب فارسی در خارج از کشور و اهدای جایزه به پژوهش‌ها و پایان نامه‌های برگزیده در این زمینه. ۱۷
- برگزاری المپیادهای منطقه‌ای و جهانی و آزمون‌های استاندارد تعیین سطح زبان فارسی. ۱۸
- برگزاری نشست‌ها و همایش‌های علمی و ادبی مرتبط با زبان فارسی و مراسم نکوداشت مفاخر و استادان در این زمینه در داخل و خارج از کشور. ۱۹
- حمایت و پشتیبانی از فعالیتهای ادبی، فرهنگی، هنری و رسانه‌ای در زمینه زبان و ادب فارسی و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری و رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای دیگر در این زمینه. ۲۰
- تربیت استادان جوان و مستعد خارجی برای آموزش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۲۱
- تشکیل مجمع جهانی اساتید خارجی و کانون فارغ‌التحصیلان خارجی زبان و ادبیات فارسی و برگزاری نشست‌های دوره ای برای اساتید و فارغ‌التحصیلان، در داخل و خارج از کشور. ۲۲
- امضای اسناد همکاری و مبادلات پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و رسانه‌ای در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی با موسسات، دانشگاه‌ها و مراکز ذیربط کشورهای دیگر. ۲۳
- حمایت از ایجاد و گسترش رشته‌های مترجمی زبان فارسی، تدریس زبان فارسی و ادبیات فارسی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ایران و سایر کشورها. ۲۴
- حمایت از ایجاد و گسترش نهادها، انجمن‌ها و موسسات آموزشی، پژوهشی و ادبی بومی و مشترک در زمینه زبان و ادبیات فارسی در کشورهای دیگر ۲۵
- حمایت از ایجاد پایگاه‌های اینترنتی و انتشار نشریات علمی، ادبی در زمینه زبان و ادب فارسی در خارج از کشور ماده ۳
- ارکان بنیاد ۱- ریاست عالیه بنیاد ۲- هیات امنای بنیاد ۳- رئیس بنیاد ماده ۴
- ریاست عالیه بنیاد ریاست عالیه بنیاد با رئیس جمهور است که در هر سال حداقل ۲ جلسه هیات امنا با حضور ایشان تشکیل می‌شود و در صورت نیاز به برگزاری جلسات بیشتر با حضور ایشان، این امر با درخواست رئیس هیات امناء و موافقت رئیس جمهور صورت خواهد گرفت. ماده ۵
- اعضای هیات امنای بنیاد ۱- معاون اول رئیس جمهور (رئیس هیات امنا) ۲- رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (دبیر هیات امنا) ۳- رئیس بنیاد ۴- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ۵ - وزیر امور خارجه ۶ - وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ۷- وزیر آموزش و پرورش ۸ - رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ۹- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۰- رئیس جامعه المصطفی العالمیه ۱۱- رئیس سازمان صدا و سیما ۱۲- ۵ نفر صاحب نظر در حوزه زبان و ادبیات فارسی به پیشنهاد رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تایید هیات امنا و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی تبصره ۱
- اعضای حقیقی هیات امنا با حکم رئیس جمهور به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شوند که تمدید مدت عضویت آنها برای دوره‌های بعد بلا مانع می‌باشد. تبصره ۲
- هر یک از اعضای حقوقی هیات امنا ملزم به همکاری با بنیاد در اجرای سیاستها و راهبردهای مصوب هیات امنا بوده و گزارش عملکرد سالیانه دستگاه خود در اجرای مصوبات هیات امنا و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور را به هیات امنا ارائه خواهند کرد. ماده ۶
- با تاسیس بنیاد و تشکیل هیات امنای آن، وظایف شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی به هیات مزبور منتقل خواهد شد. ماده ۷
- وظایف و اختیارات هیات امنای بنیاد ۱- بررسی و تصویب سیاستها و راهبردهای کلی حاکم بر تمامی فعالیتهای بخش‌های مختلف دولتی و غیر دولتی در گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۲- بررسی و اعلام نظر در مورد پیشنهاد رئیس هیات امنا مبنی بر معرفی رئیس بنیاد. ۳- نظارت بر حسن اجرای سیاستها و ارزیابی عملکرد سالیانه و کلی بخش‌های مختلف دولتی و غیر دولتی بویژه دستگاههای عضو بنیاد در گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور. ۴- بررسی و تصویب طرحها و برنامه‌های کلان بنیاد و برنامه و بودجه سالیانه آن. ۵ - بررسی و اعلام نظر در مورد گزارش سالانه ریاست بنیاد درباره عملکرد بنیاد و دستگاههای عضو هیات امنا. ۶ - بررسی حسابهای نهایی و ترازنامه بنیاد براساس گزارش رئیس بنیاد. ۷- بررسی و تصویب پیشنهاد رئیس بنیاد در ارتباط با ایجاد شعب بنیاد، مراکز تحقیقاتی آموزشی و اتاق ایران در خارج از کشور و ایجاد شعبه در سایر شهرهای ایران. ۸ - بررسی و تصویب تشکیلات، دستورالعمل‌ها، ضوابط و آیین‌نامه‌های بنیاد از جمله آیین‌نامه‌های استخدامی، مالی و معاملاتی آن. ۹- بررسی و تایید هر گونه پیشنهاد تغییر و اصلاح در مفاد اساسنامه برای تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی. تبصره۱
- هیات امنا می‌تواند به منظور نظارت بر فعالیتها و برنامه‌های بنیاد از وجود افراد صاحب نظر و با صلاحیت به عنوان بازرس استفاده نماید. رئیس بنیاد موظف است تسهیلات لازم را برای حسن اجرای وظایف آنان را فراهم آورد. تبصره ۲
- هیات امنا با تشکیل یک کمیسیون دائمی می‌تواند درصورت لزوم برخی از وظایف خود را به کمیسیون مزبور، تفویض نماید. ماده ۸
- رئیس بنیاد رئیس بنیاد با معرفی رئیس هیات امنا و با تایید هیات امنا با حکم ریاست عالیه بنیاد به مدت ۴ سال به این سمت منصوب خواهد شد و تمدید انتصاب وی برای دوره‌های بعد با پیشنهاد رئیس هیات امنا، تایید هیات امنا و تصویب ریاست عالیه بلا مانع است. ماده ۹
- اختیارات و وظایف رئیس بنیاد ۱- برنامه‌ریزی راهبردی و تنظیم راهبردها و سیاستهای کلی حاکم بر امور و فعالیتهای گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور مبتنی بر راهبردها و سیاستهای فرهنگی بین‌المللی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و ارائه به هیات امنا. ۲- تهیه و تنظیم طرحها و برنامه‌های کلان برای پیشنهاد به هیات امنا. ۳- تهیه و تنظیم برنامه و بودجه سالانه بنیاد و پیشنهاد به هیات امنا. ۴- نظارت و ارزیابی عملکرد کلی و سالیانه بخشها و دستگاههای دولتی و غیردولتی بویژه دستگاههای عضو هیات امنا در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ارائه گزارش به هیات امنا. ۵ - امضای موافقت نامه‌ها و قراردادهای داخلی و خارجی در چارچوب وظایف بنیاد با رعایت قوانین و مقررات مربوط. ۶ - اداره امور شعب و موسسات و مراکز تحقیقاتی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور. ۷- پیشنهاد و معرفی افراد مناسب برای انتصاب در سمت روسای شعب، موسسات و مراکز تحقیقاتی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور، به هیات امنا. ۸ - تهیه و پیشنهاد ساختار سازمانی و تشکیلات تفصیلی بنیاد و هرگونه تغییر یا اصلاح بعدی در آن به هیات امنا. ۹- تهیه و تنظیم آیین‌نامه‌های مالی و سایر آیین‌نامه‌های بنیاد و اجرای آن پس از تصویب در هیات امنا. ۱۰- نصب و عزل معاونان و مدیران بنیاد، و همچنین روسای شعب و موسسات و مراکز پژوهشی آموزشی بنیاد در داخل و خارج از کشور. ۱۱- اجرای مصوبات و تصمیمات هیات امنا و پیگیری اجرای مصوبات در دستگاههای دیگر بویژه دستگاههای عضو هیات امنا. ۱۲- ارائه گزارش‌های دوره‌ای و موردی از عملکرد بنیاد و دستگاههای عضو هیات امنا به هیات امنا. تبصره ۱
- رئیس بنیاد در مقابل هیات امنا مسئول است و در کلیه مواردی که بر طبق این اساسنامه به عهده وی گذاشته شده است پاسخگو خواهد بود. تبصره ۲
- رئیس بنیاد بالاترین مقام اداری و اجرایی بنیاد است که می‌تواند بخشی از وظایف خود را به دبیر یا قائم مقام بنیاد تفویض نماید. ماده ۱۰
- شورای بنیاد بنیاد دارای شورایی مرکب از تعدادی از صاحب‌نظران و استادان می‌باشد که ترکیب و وظایف آن به پیشنهاد رئیس بنیاد، به تصویب هیات امنا خواهد رسید. ماده ۱۱
- محل فعالیت بنیاد مرکز اصلی بنیاد در تهران است و بنیاد می‌تواند نسبت به ایجاد شعبه در سایر شهرهای ایران و ایجاد شعبه، مراکز تحقیقاتی و آموزشی و اعطای نمایندگی به طرف‌های خارجی در خارج از کشور اقدام نمایند. تبصره
- ایجاد و فعالیت شعب، مراکز تحقیقاتی و آموزشی و اعطای نمایندگی به طرف‌های خارجی، در خارج از کشور با پیشنهاد بنیاد و موافقت شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی انجام می‌شود. ماده ۱۲
- بنیاد سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، هدایت، حمایت و نظارت در فرآیند گسترش زبان و ادبیات فارسی و اجرای وظایف آموزشی (با استثنای مدارس زیر نظر آموزش و پرورش) در خارج از کشور را در چهارچوب سیاستهای فرهنگی مصوب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بر عهده دارد. ماده ۱۳
- بنیاد در جاهایی که سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی رایزنی فرهنگی دارد، نمایندگی مستقل ایجاد نخواهد کرد و معلمان و اساتید اعزامی وظایف محوله از سوی بنیاد را زیر نظر رایزنی فرهنگی انجام خواهند داد و در مناطقی که رایزنی فرهنگی وجود نداشته باشد این وظایف زیر نظر نمایندگی‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران انجام خواهد شد. تبصره ۱
- وظیفه تسهیم، تقسیم و اولویت‌گذاری در بودجه، اعتبارات این فعالیتها، تامین اساتید، تهیه متون و محتوای آموزشی، تجهیزات و مواد آموزشی و سایر حمایت‌های علمی و تخصصی به عهده بنیاد می‌باشد. تبصره ۲
- نحوه فعالیت و همکاری بنیاد با نمایندگی‌های فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بر اساس توافق‌نامه‌ای که در چهارچوب مفاد اساسنامه حاضر تنظیم می‌شود، تعیین خواهد شد. ماده ۱۴
- وضعیت حقوقی و مالی بنیاد بنیاد تابع قانون تشکیل هیئت‌های امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتی مصوب سال ۱۳۶۹ می‌باشد. ماده ۱۵
- منابع مالی بنیاد بودجه بنیاد پس از تصویب و پیشنهاد هیات امنا به عنوان کمک دولت با ردیف مستقل در اعتبارات سالانه دولت دیده خواهد شد. تبصره
- بنیاد می‌تواند از کمک‌های سایر دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی و درآمدهای خود برای گسترش زبان و ادبیات فارسی استفاده نمایند. ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۵/۰۲)
- انسجام بخشی فعالیتها با تاسیس بنیاد سعدی، شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی از سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به بنیاد سعدی منتقل می‌شود و بنیاد عهده‌دار وظایف آن در داخل و خارج از کشور خواهد شد. مراکز تحقیقات و آموزش زبان فارسی در خارج از کشور نیز به بنیاد منتقل می‌شود و مدیران این مراکز که از سوی بنیاد منصوب می‌شوند فعالیت خود را در خارج از کشور به استثناء مرکز تحقیقات زبان فارسی پاکستان زیر نظر رایزنی فرهنگی و بر طبق توافق‌نامه میان بنیاد و سازمان انجام خواهند داد. تبصره ۱
- با تاسیس بنیاد تمامی فعالیتهای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور از جمله: اعطای بورس تحصیلی به دانشجویان خارجی، تبادل استاد و دانشجو، اعطای فرصت مطالعاتی، انعقاد اسناد همکاری، اعزام استاد زبان فارسی، برگزاری دوره‌های آموزشی و حمایت از ایجاد و گسترش کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی در کشورهای دیگر بر اساس سیاستها و برنامه‌های بنیاد و در انطباق با سیاست‌گذاری‌های هیات امنای بنیاد صورت خواهد گرفت. تبصره ۲
- با تاسیس بنیاد تمامی فعالیتها و امکانات وزارت امور خارجه در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور به بنیاد منتقل می‌شود تا بر اساس این اساسنامه مورد بهره‌برداری قرار گیرد. تبصره ۳
- بخشی از امکانات اتاق‌های ایران نیز بر طبق موافقت‌نامه‌ای که میان بنیاد و سازمان منعقد خواهد شد در اختیار بنیاد و در مسیر فعالیتهای آن قرار می‌گیرد. ماده ۱۷
- تغییر و اصلاح اساسنامه هرگونه تغییر یا اصلاح اساسنامه مطابق راهکارهای ذیل صورت می‌پذیرد: ۱- به پیشنهاد رئیس هیات امناء و تصویب دو سوم اعضاء هیات امنا و با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۲- بنا به پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی. ماده ۱۸
- تصویب اساسنامه این اساسنامه در ۱۸ ماده و ۱۴ تبصره در جلسه ۶۷۳ مورخ ۱۳۸۹/۸/۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. محمود احمدی نژاد رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی