اساسنامه بنیاد ملی نخبگان کشور
مقدمه نظر به تاکید مقام معظم رهبری در استفاده صحیح و مناسب از ظرفیت‌های علمی نخبگان در راستای توسعه کشور و لزوم حرکت انقلابی در مسیر رفع موانع و مشکلات تولید دانش و جنبش نرم افزاری در جلسه دیدار برخی از نخبگان علمی کشور با ایشان در مهرماه ۱۳۸۳، بنیاد ملی نخبگان کشور با اساسنامه ایی به شرح ذیل تشکیل می‌گردد: فصل اول: کلیات ماده ۱
- نام: نام بنیاد عبارت است از بنیاد ملی نخبگان کشور که از این پس در این اساسنامه به اختصار «بنیاد» نامیده می‌شود. ماده ۲
- هدف: هدف از تاسیس بنیاد، عبارت است از برنامه‌ریزی و سیاستگذاری برای شناسایی، هدایت، حمایت مادی و معنوی نخبگان، جذب، حفظ و بکارگیری و پشتیبانی از آنان در راستای ارتقاء تولید علم، فناوری و توسعه علمی و متوازن کشور و احراز جایگاه برتر علمی، فناوری و اقتصادی در منطقه بر اساس سند چشم انداز کشور در افق ۱۴۰۴. ماده ۳
- وظایف: ۱
- سیاستگذاری و برنامه‌ریزی برای: الف - پشتیبانی مادی و معنوی از نخبگان کشور ب - شناسایی، هدایت و حمایت نخبگان به منظور ارتقاء تولید علم در کشور ج - کشف، جذب و پرورش استعدادها و حمایت از شخصیت‌های جامع الشرایط علمی د - حمایت از نخبگان برای انجام فعالیتهای تحقیقاتی و کارآفرینی ۲
- ایجاد هماهنگی میان سازمان‌ها و نهادهای مرتبط با نخبگان و نظارت بر فعالیتهای مربوط به آنان در جهت اجرای سیاستها و برنامه‌های مصوب. ۳
- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای دسترسی محققان و نخبگان به تحقیقات جهانی و انتقال فناوریهای جدید به کشور در راستای تحقق اهداف توسعه علمی و متوازن کشور. ۴
- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای حضور نخبگان در همایش‌های علمی در داخل و خارج کشور. ۵
- تشکیل شبکه جهانی ویژه نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور. ماده ۴
- تعریف نخبه و احراز نخبگی: نخبه: به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق می‌شود که اثرگذاری وی در تولید علم، هنر و فناوری کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و متوازن کشور گردد. احراز نخبگی افراد بر اساس آیین‌نامه پیشنهادی هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود. ماده ۵ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳)
- بنیاد دارای شخصیت حقوقی مستقل است و به صورت موسسه دولتی و منحصراً بر اساس مقررات این اساسنامه تحت نظر رئیس جمهور اداره می‌شود. رئیس بنیاد معاون رئیس جمهور است. فصل دوم: ارکان ماده ۶
- ارکان بنیاد دارای ارکان زیر می‌باشد: ۱- هیات امناء. ۲- رئیس بنیاد. ۳- شورای نخبگان. ماده ۷
- هیات امناء هیات امناء عالیترین مرجع بنیاد در زمینه سیاستگذاری و تصمیم‌گیری و دارای کلیه اختیارات قانونی در حدود اهداف و وظایف بنیاد و اداره امور آن می‌باشد. ریاست هیات امناء با رئیس جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. ماده ۸
- ترکیب هیات امناء الف: اعضای حقوقی ۱
- رئیس جمهور (رئیس هیات امناء). ۲ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳)
- معاون اول رئیس جمهور. ۳ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳) -معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد. ۴
- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری. ۵
- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ۶
- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۷
- وزیر آموزش و پرورش. ۸
- رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۹
- رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی. ۱۰
- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها. ۱۱
- رئیس جهاد دانشگاهی. ۱۲
- رئیس دانشگاه آزاد اسلامی. تبصره ۱
- برای پیشبرد اهداف بنیاد، قائم مقام رئیس بنیاد طبق ضوابط تصویب شده توسط هیات امناء و با رعایت شرایط مندرج در ماده ۱۰ اساسنامه منصوب می‌شود. تبصره ۲
- احکام اعضای فوق الذکر توسط رئیس هیات امناء صادر خواهد شد. ب (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۴/۲۰)
- اعضای حقیقی: نه نفر از شخصیت‌های خبره و نخبه علمی کشور به عنوان اعضای حقیقی که دو نفر از آنها از علمای برجسته حوزه‌های علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم و دو نفر از بانوان نخبه علمی کشور می‌باشند. تبصره ۳
- احکام اعضای فوق الذکر به پیشنهاد رئیس بنیاد و با حکم رئیس هیات امناء صادر خواهد شد. ماده ۹
- وظایف هیات امناء ۱
- تعیین سیاستها و برنامه‌ها و خط مشی فعالیتهای بنیاد. ۲
- تصویب سیاستها و برنامه‌های لازم در ارتباط با نخبگان که توسط رئیس جمهور ابلاغ می‌شود. ۳
- سیاستگذاری و تصمیم‌گیری کلان در خصوص نخبگان و تصویب آیین‌نامه‌های داخلی و اجرایی بنیاد. ۴
- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رئیس بنیاد و یا پیشنهادهایی که از جانب حداقل یک سوم از اعضاء هیات امناء ارائه شده باشد. ۵
- تصویب نمودار سازمانی و پست‌های مورد نیاز بنیاد. ۶
- تصویب بودجه و ترازنامه سالیانه بنیاد. ۷
- تصویب آیین‌نامه‌های نحوه ارائه کمک‌های مادی و معنوی بنیاد به نخبگان. ۸
- ایجاد هماهنگی بین دستگاهها، مراکز و نهادهایی که متولی امور نخبگان می‌باشند. ۹
- پیشنهاد ادغام موسسات و واحدهای سازمانی دستگاههای اجرایی که در رابطه با امور نخبگان فعالیت می‌نمایند به مراجع قانونی ذی ربط جهت تصویب. ۱۰
- تصویب اساسنامه صندوق‌های حمایتی در ارتباط با نخبگان علمی و دانشمندان و پژوهشگران. ۱۱
- تصویب آیین‌نامه جذب و بکارگیری نخبگان علمی کشور و نحوه ارائه کمک‌های مادی و معنوی به آنان. ۱۲
- تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات مورد نیاز بنیاد. ۱۳
- بررسی و اتخاذ تصمیم در اموری که از سوی رئیس هیات امناء یا رئیس بنیاد در دستور کار هیات امناء قرار می‌گیرد و در راستای تحقق اهداف و انجام وظایف بنیاد است. ۱۴
- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر اساسنامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۱۵
- بررسی و تصویب کلیه ضوابط پیشنهادی از سوی شورای نخبگان. تبصره ۱
- جلسات عادی هیات امناء سالی دو بار به پیشنهاد رئیس بنیاد تشکیل می‌شود. هر جلسه با حضور حداقل دو سوم از اعضا هیات امناء رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر می‌باشد. تبصره ۲
- جلسات فوق‌العاده هیات امناء بر حسب ضرورت با پیشنهاد رئیس بنیاد و یا رئیس هیات امناء تشکیل می‌شود. تبصره ۳
- ایجاد هرگونه موسسه در ارتباط با نخبگان با تایید بنیاد به تصویب مراجع قانونی ذی ربط می‌رسد. ماده ۱۰
- رئیس بنیاد رئیس بنیاد (معاون اول رئیس جمهور) بالاترین مقام اجرایی بنیاد است. قائم مقام رئیس بنیاد از میان اعضاء هیات علمی و واجد شرایط زیر انتخاب می‌شود: ۱ - دارای توانمندی علمی، پژوهشی و اجرایی در امور مربوط به نخبگان باشد. ۲ - دارای سوابق علمی و اجرایی درخشان بوده و آشنا با جامعه نخبگان و نیازهای علمی آنان باشد. ۳ - آشنا به معیارهای استاندارد بین‌المللی و ساز و کارهای بنیادهای نخبه پرور جهان باشد. ۴ - نسبت به نظام‌های علمی، اداری، مالی، اقتصادی و برنامه‌ریزی و مدیریت کشور اشراف داشته باشد. تبصره
- ریاست بنیاد و قائم مقام ایشان به عنوان سمت آموزشی و پژوهشی محسوب می‌شود. ماده ۱۱ الف
- وظایف رئیس بنیاد ۱
- اجرای کلیه مصوبات هیات امناء. ۲
- اداره و هدایت امور بنیاد و نظارت بر حُسن اجرای فعالیتهای آن در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مصوب هیات امناء. ۳
- اداره شورای نخبگان. ۴
- تامین ساز و کار لازم جهت عملیاتی کردن ایده‌های نخبگان. ۵
- هماهنگی و هدایت مراکز علمی، اجرایی، تولیدی، خدماتی (دولتی و غیردولتی) برای جذب و بکارگیری نخبگان کشور. ۶
- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر در مواد اساسنامه به هیات امناء و پس از تایید هیات امناء جهت تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۷
- برنامه‌ریزی برای تقویت روحیه و انگیزه‌های دینی، اخلاقی و ملی نخبگان در جهت خدمت به کشور. ۸
- ارائه گزارش سالانه از فعالیتهای بنیاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۹
- اطلاع رسانی مناسب و سالیانه به افکار عمومی در مورد فعالیتهای بنیاد. ۱۰
- نصب و عزل کارکنان بنیاد، تعیین حقوق و دستمزد آنان طبق مقررات و آیین‌نامه استخدامی بنیاد که به تصویب هیات امنا می‌رسد. ۱۱
- حفظ و حراست اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول بنیاد. ۱۲
- تهیه گزارش عملکرد سالانه بنیاد و ارائه آن به هیات امناء برای بررسی. ۱۳
- نمایندگی بنیاد در کلیه مراجع اداری و قضایی با حق توکیل به غیر برای استیفای حقوق بنیاد در حدود مقررات. ۱۴
- ارائه ترازنامه و صورت منابع و مصارف ترکیبی سالانه هیات امناء برای تصویب. ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۰۷)
- شورای نخبگان شورای علمی بنیاد است که ترکیب اعضای آن متشکل از رئیس بنیاد (رئیس شورا)، قائم مقام و معاونان بنیاد و هفت تا یازده نفر عضو حقیقی می‌باشد که از میان نخبگان با پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید هیات امنا و حکم رئیس بنیاد برای مدت پنج سال منصوب می‌شوند. شرایط و ویژگی اعضای شورای نخبگان و وظایف آن توسط هیات امنا تعیین می‌شود. فصل سوم: امور مالی و اداری ماده ۱۳ - بودجه بنیاد از محل کمک‌های پیش‌بینی شده در ردیف‌های بودجه سالیانه کل کشور و کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی تامین می‌شود. تبصره ۱
- بنیاد می‌تواند از محل منافع حاصل از تمامی موقوفات در نظر گرفته شده برای امور نخبگان برای برنامه‌های حمایتی و هدایتی خود استفاده نماید. تبصره ۲
- دستگاههای اجرایی می‌توانند در قالب مقررات قانونی مورد عمل قسمتی از اعتبارات سالیانه خود را جهت کمک به بنیاد اختصاص دهند. ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۸/۱۷)
- بنیاد ملی نخبگان بر اساس آیین‌نامه‌ها و مقررات اداری، مالی، معاملاتی، استخدامی و تشکیلاتی خاص مصوب هیات امنا که به تایید رئیس هیات امنا می‌رسد، بدون الزام به رعایت قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات عمومی، اداری، مالی، معاملاتی و استخدامی اداره خواهد شد. فصل چهارم: مقررات متفرقه ماده ۱۵ - محل اصلی بنیاد در تهران است و علاوه بر آن با تصویب هیات امناء می‌تواند نمایندگی‌هایی در داخل و یا خارج از کشور داشته باشد. ماده ۱۶ - اموال منقول و غیرمنقول و حقوق و سایر امکانات بنیاد متعلق به دولت است که در صورت انحلال بنیاد به نهاد ریاست جمهوری تحویل خواهد شد. اساسنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه، ۴ فصل، ۱۶ ماده و ۹ تبصره در جلسه ۵۶۲ مورخ ۱۰/ ۳/ ۱۳۸۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی