تصویب‌نامه درباره اجازه مذاکره و امضای موقت موافقتنامه کشتیرانی دریای خزر
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۵/۸/۱۶ به پیشنهاد شماره ۰۲ /۱۰۰ /۲۵۴۴۰ مورخ ۱۳۹۵/۶/۲ وزارت راه و شهرسازی و در اجرای ماده (۲) آیین‌نامه چگونگی تنطیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی - مصوب ۱۳۷۱ - تصویب کرد: وزارت راه و شهرسازی مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق‌های بین‌المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه کشتیرانی تجاری دریایی در دریای خزر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت‌های فدراسیون روسیه، جمهوری آذربایجان، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان در چارچوب متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب‌نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید. اسحاق جهانگیری - معاون اول رئیس جمهور موافقتنامه کشتیرانی تجاری دریایی در دریای خزر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت... مقدمه دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت... که از این پس با عنوان «طرفهای متعاهد» به آنها اشاره خواهد شد، نظر به تحکیم و گسترش مناسبات بین دو کشور در زمینه حمل و نقل دریایی بر اساس اصول آزادی کشتیرانی دریایی، برابری و منافع متقابل طبق قوانین و مقررات داخلی طرفهای متعاهد، به شرح زیر توافق نمودند: ماده ۱
- تعاریف از نظر این موافقتنامه، معانی اصطلاحات به کار رفته به شرح زیر می‌باشد: ۱
- «مقام صلاحیت دار»:
- برای دولت جمهوری اسلامی ایران؛ وزارت راه و شهرسازی (سازمان بنادر و دریانوردی)؛
- برای دولت...؛.... ۲
- «کشتی طرف متعاهد»: هر شناور تجاری دریارو که در یک طرف متعاهد طبق قوانین و مقررات ملی آن کشور به ثبت رسیده باشد و تحت پرچم آن کشور تردد نماید. این اصطلاح شامل کشتی‌های جنگی، شناورهای گشت ساحلی و انتظامی، ماهیگیری، بیمارستانی، دولتی مورد استفاده در امور غیرتجاری و شناورهای تحقیقاتی و همچنین شناورهایی که دارای کارکرد عمومی می‌باشند، نمی‌شود. ۳
- «شرکت کشتیرانی طرف متعاهد»: شخص حقوقی یا دیگر نهادی که در یکی از طرفهای متعاهد بر اساس قوانین و مقررات لازم الاجرای آن به ثبت رسیده، دارای محل اقامت یا مقر ثبت شده در آن طرف متعاهد می‌باشد و مجاز به دریانوردی بین‌المللی است. این اصطلاح شامل شخص حقیقی که دارای ویژگی‌های فوق باشد نیز می‌شود. ۴
- «خدمه»: هر فردی که در کشتی هر یک از طرفهای متعاهد به کار گمارده شده و نام وی در فهرست خدمه کشتی درج گردیده و دارای شناسنامه دریانوردی باشد. ۵
- «بندر طرف متعاهد»: محلی در دریای خزر که دارای موقعیت و تاسیسات بندری می‌باشد و بر روی کشتیرانی تجاری بین‌المللی باز است. ۶
- «مسافر»: فردی که به موجب قرارداد حمل به وسیله کشتی به عنوان مسافر حمل شود، بدون آن که نام وی در فهرست خدمه کشتی هر یک از طرفهای متعاهد ذکر شده باشد و یا به موجب قرارداد در آن به انجام کاری اشتغال داشته باشد. ماده ۲
- اهداف اهداف این موافقتنامه به شرح زیر است: الف - تنظیم و گسترش روابط در زمینه حمل و نقل دریایی در دریای خزر بین طرفهای متعاهد؛ ب - ایجاد هماهنگی‌های لازم در کشتیرانی روابط تجاری - اقتصادی بین طرفهای متعاهد. ماده ۳
- زمینه‌های همکاری طرفها از روابط ثمربخش بین مقامهای صلاحیتدار به ویژه از طریق انجام رایزنی‌ها و گسترش تبادل اطلاعات استقبال می‌نمایند. همکاری‌های مزبور شامل موارد زیر خواهد بود: الف - ایجاد شرایط مناسب جهت استفاده موثر از بنادر طرفهای متعاهد در دریای خزر؛ ب - تامین ایمنی و امنیت در دریای خزر برای کشتیها، خدمه، بار و مسافر؛ پ - تاکید بر لزوم حفاظت محیط زیست در دریای خزر؛ ت - توسعه روابط و تبادل اطلاعات در زمینه‌های اقتصادی، علمی و فنی حمل و نقل دریایی در دریای خزر؛ ث - تبادل نظر در خصوص فعالیت سازمان‌های بین‌المللی که در مسائل کشتیرانی تجاری فعالیت دارند و نیز موافقتنامه‌های بین‌المللی مربوط به حمل و نقل دریایی. ماده ۴
- توسعه حمل و نقل دریایی ۱
- طرفهای متعاهد اقدامات زیر را اتخاذ خواهند کرد: الف) کمک به توسعه حمل و نقل دریایی بین طرفهای متعاهد در دریای خزر و تلاش‌های مشترک برای رفع مشکلاتی که ممکن است مانع گسترش حمل و نقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد شود. ب) ارتقای مشارکت نامحدود شرکتهای کشتیرانی طرفهای متعاهد در حمل و نقل کالا و مسافر بین کشورهای خود و همچنین بین یک طرف متعاهد و هر کشور ساحلی دیگر در دریای خزر. ۲
- کشتی‌های هر یک از طرفهای متعاهد می‌توانند به بنادر طرف متعاهد دیگر وارد شوند و همچنین به حمل و نقل مسافر و بار بین طرفهای متعاهد و نیز بین هر یک از طرفهای متعاهد و کشورهای ساحلی دیگر در دریای خزر بپردازند. ۳
- مفاد بندهای (۱) و (۲) این ماده به حقوق شرکتهای کشتیرانی سایر کشورهای ساحلی دریای خزر و همچنین کشتیهایی که تحت پرچم سایر کشورهای ساحلی دریای خزر به حمل و نقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد و بنادر کشورهای ساحلی دیگر مبادرت می‌ورزند، لطمه ای وارد نخواهد ساخت. ماده ۵
- عدم تبعیض و رقابت آزاد طرفهای متعاهد قواعد رقابت آزاد و عدم تبعیض در کشتیرانی بین‌المللی در دریای خزر را رعایت خواهند نمود. ماده ۶
- نمایندگی و شعبه شرکتهای کشتیرانی یک طرف متعاهد می‌توانند نسبت به تاسیس نمایندگی یا شعبه در قلمرو طرف متعاهد دیگر بر اساس قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که نمایندگی یا شعبه مذکور در آن تاسیس می‌شود، اقدام نمایند. ماده ۷
- انتقال آزاد درآمد هر یک از طرفهای متعاهد طبق قوانین و مقررات ملی خود به شرکتهای کشتیرانی طرف متعاهد دیگر حق استفاده، تسعیر و انتقال آزاد درآمد حاصل از خدمات کشتیرانی ارائه شده در کشور خود را اعطاء خواهد نمود. ماده ۸
- رفتار با کشتیها در بنادر هر یک از طرفهای متعاهد در بنادر خود نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران طرف متعاهد دیگر در موارد زیر همان رفتاری را خواهد داشت که نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران کشتی کشور خود معمول می‌دارد:
- دسترسی به بنادر طرفهای متعاهد،
- طرز رفتار در طول مدت توقف و خروج از بنادر،
- استفاده از تسهیلات بندری برای حمل بار یا مسافر،
- دسترسی به تمامی خدمات و تسهیلات بندری. ماده ۹
- تسهیل حمل و نقل دریایی طرفهای متعاهد در حدود قوانین و مقررات لازم الاجرا در قلمرو خود، تمامی اقدامات لازم را اتخاذ خواهند نمود تا تشریفات اداری، گمرکی و بهداشتی و همچنین هرگونه تشریفات بندری دیگر حاکم در بنادر خود را تسهیل و ساده سازی نمایند. ماده ۱۰
- موضوعات خارج از حیطه شمول موافقتنامه ۱
- این موافقتنامه امتیازهای کشتیرانی ساحلی (کابوتاژ)، یدک کشی، راهنمایی و سایر خدمات مربوط به حمل و نقل دریایی که برای شرکتهای کشتیرانی یا سایر موسسات و همچنین برای اتباع یا ساکنین طرف متعاهد اختصاص یافته است را شامل نخواهد شد. ۲
- با وجود این، مفاد بند (۱) این ماده در مورد کشتیرانی ساحلی، چنانچه کشتی هر یک از طرفهای متعاهد بین بنادر طرف متعاهد دیگر برای تخلیه بار یا پیاده کردن مسافر حمل شده از سایر کشورهای ساحلی یا بارگیری یا سوار کردن مسافر بر روی کشتی و حمل آنها به کشور ساحلی دیگر به فعالیت بپردازد، اعمال نخواهد شد. ماده ۱۱
- ورود، گذر و اقامت خدمه ۱
- هر یک از طرفهای متعاهد در زمان توقف کشتی طرف متعاهد دیگر در بنادر خود، به خدمه کشتی مزبور که دارای یکی از مدارک موضوع بندهای (۱) و (۳) ماده (۱۴) این موافقتنامه می‌باشند، در اسرع وقت اجازه خواهد داد تا طبق قوانین و مقررات لازم الاجرای آن طرف متعاهد به ساحل بروند و در محوطه شهر بندری توقف نمایند، مگر آن که دلایل موجهی برای عدم اجازه به جهات بهداشت عمومی، ایمنی عمومی، نظم عمومی یا امنیت ملی داشته باشد. در صورت امتناع از اعطای اجازه مزبور، مراتب بنا به درخواست، همراه با دلایل یاد شده از طریق نمایندگی سیاسی یا کنسولی به طرف متعاهد مربوط اعلام خواهد شد. ۲
- هر خدمه ای که دارای مدارک مورد اشاره در بندهای (۱) و (۳) ماده (۱۴) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید می‌باشد می‌تواند از قلمرو طرف متعاهد دیگر برای اهداف زیر گذر نماید: الف) ملحق شدن به کشتی خود یا انتقال به کشتی دیگر؛ ب) ملحق شدن به کشتی خود در کشور دیگر یا برای بازگشت به کشور موطن خود؛ پ) هرگونه منظور دیگر که به تایید مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر رسیده باشد. ۳
- مقامهای صلاحیت دار طرفهای متعاهد برای هر خدمه ای که در قلمرو آنها در بیمارستان پذیرش شده باشد، برای مدت زمان لازم جهت درمان، اجازه اقامت را صادر خواهند نمود. ۴
- طرفهای متعاهد با رعایت بند (۱) این ماده، حق ممانعت از ورود افراد نامطلوب به قلمرو خود را حتی در مواردی که این افراد دارای مدارک موضوع ماده (۱۴) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید باشند، برای خود محفوظ می‌دارند. ۵
- مفاد بندهای (۱) تا (۴) این ماده تاثیری بر قوانین و مقررات طرفهای متعاهد در زمینه ورود، گذر، اقامت و خروج افراد بیگانه نخواهد داشت. ماده ۱۲
- همکاری فنی طرفهای متعاهد همه امکانات خود را برای توسعه همکاری‌های دو جانبه دریایی در زمینه کشتیرانی تجاری در دریای خزر به کار خواهند گرفت و شرکتهای کشتیرانی و هر موسسه مرتبط با حمل و نقل دریایی خود را به گسترش فعالیت در تمامی زمینه‌های همکاری در این دریا ترغیب خواهند نمود. این همکاری از قبیل موارد زیر خواهد بود:
- تجسس و نجات؛
- حفاظت از محیط زیست دریایی؛
- مدیریت دریایی؛
- آموزش دریایی؛
- ایمنی دریایی؛
- تبادل اطلاعات. ماده ۱۳
- شناسایی متقابل مدارک کشتی ۱
- هر یک از طرفهای متعاهد، تابعیت کشتی طرف متعاهد دیگر را بر اساس اسناد موجود در کشتی صادره توسط مقامهای صلاحیت دار طبق قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که کشتی تحت پرچم آن می‌باشد، به رسمیت خواهد شناخت. ۲
- هر طرف متعاهد همه اسناد کشتی طرف متعاهد دیگر را که مربوط به تجهیزات، خدمه و ظرفیت کشتی باشد و همچنین سایر گواهینامه‌ها و اسناد صادره توسط مقامهای صلاحیت دار طبق قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که کشتی تحت پرچم آن می‌باشد، به رسمیت خواهد شناخت. ۳
- هر یک از طرفهای متعاهد گواهینامه‌های بین‌المللی اندازه گیری ظرفیت را که با رعایت ضوابط کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط توسط مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر صادر شده و یا مورد شناسایی قرار گرفته باشد، به رسمیت خواهد شناخت. کشتی‌های یک طرف متعاهد که دارای گواهینامه‌های اندازه گیری ظرفیت معتبر می‌باشند از اندازه گیری مجدد در بنادر طرف متعاهد دیگر معاف خواهند بود. ماده ۱۴
- مدارک شناسایی خدمه ۱
- هر یک از طرفهای متعاهد مدارک شناسایی رسمی خدمه ای که از اتباع طرف متعاهد دیگر می‌باشند و به آنها اجازه عبور از مرز کشور را می‌دهد و توسط مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد اخیر صادر شده است، به رسمیت خواهد شناخت و به دارندگان این مدارک حقوق موضوع ماده (۱۱) این موافقتنامه را اعطاء خواهد نمود. این مدارک عبارتند از:
- برای اتباع دولت جمهوری اسلامی ایران - مدرک شناسایی دریانوردان؛
- برای اتباع دولت... -.... ۲
- طرفهای متعاهد حداکثر سی روز پس از لازم الاجرا شدن این موافقتنامه، مدارک نمونه موضوع بند (۱) این ماده را از طریق مجاری دیپلماتیک مبادله خواهند نمود. طرفهای متعاهد هرگونه تغییر در مدارک مزبور را نیز حداکثر سی روز قبل از انجام تغییر یا ارائه آن، به یکدیگر اطلاع خواهند داد. ۳
- خدمه کشتی یک طرف متعاهد که از اتباع کشور ثالث می‌باشند باید دارای مدارک صادر شده توسط مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر یا کشور ثالثی باشند که مدارک آنها توسط مقامهای صلاحیتدار آن طرف متعاهد شناسایی شده باشد و به آنها اجازه می‌دهد از مرز کشور عبور نمایند. ماده ۱۵
- کمک و مساعدت ۱
- چنانچه کشتی یک طرف متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر دچار سانحه ای شود یا با خطر دیگری مواجه شود، مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر تا همان حدی که با کشتی تحت پرچم خود رفتار می‌نمایند، تمامی اقدامات لازم را برای کمک و مساعدت به خدمه، مسافران، کشتی و بار به عمل خواهند آورد. ۲
- مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهدی که کشتی طرف متعاهد دیگر در قلمرو آن دچار سانحه شده یا با هر خطر دیگر موضوع بند (۱) این ماده مواجه شده است در اولین فرصت ممکن حادثه را به نزدیکترین نمایندگی کنسولی طرف متعاهد دیگر اعلام خواهند نمود. ۳
- بروز سانحه یا وضعیت اضطراری برای کشتی یکی از طرفهای متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر باید فوری توسط مقامهای صلاحیت دار یک طرف متعاهد به آگاهی مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر برسد. تجهیزات و سایر اموال، بار، قطعات یدکی و تدارکات موجود بر روی کشتی خسارت دیده از کلیه حقوق گمرکی، عوارض و مالیات‌ها معاف خواهند بود، مشروط بر اینکه برای اهداف تجاری در قلمرو آن طرف متعاهد ترخیص نشده باشند. ۴
- مفاد بندهای (۱) تا (۳) این ماده خدشه ای به حق اقامه دعوی برای مطالبه هزینه‌های مربوط به خدمات جستجو و نجات دریایی، مساعدت و کمک ارائه شده به کشتی، مسافران، خدمه و بار آن وارد نخواهد کرد. ماده ۱۶
- رعایت قوانین لازم الاجرا ۱
- کشتی‌های یک طرف متعاهد، همچنین بارها، خدمه، مسافران آنها در زمانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر می‌باشند مشمول قوانین و مقررات لازم الاجرا در آن طرف متعاهد به ویژه راجع به ایمنی حمل و نقل دریایی، ورود، توقف و خروج خدمه و مسافران، ورود و خروج بار، عبور از مرز، مهاجرت، گمرکات، مالیات، حفاظت از محیط زیست و نیز مقررات بهداشتی خواهند بود. ۲
- کشتی‌های یک طرف متعاهد در زمانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر هستند مشمول مقررات مربوط به تجهیزات، تسهیلات، وسایل ایمنی، اندازه گیری و قابلیت دریانوردی کشتی خواهند بود که بر اساس موافقتنامه‌های بین‌المللی مرتبط، برای کشور صاحب پرچم الزام آور می‌باشد. ماده ۱۷
- کارگروه مشترک کارگروه مشترکی متشکل از نمایندگان مقامهای صلاحیتدار به تناوب و به شکل ادواری در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد و یا بنا به درخواست هر یک از طرفهای متعاهد در موارد زیر تشکیل خواهد شد: الف - بحث و بررسی در مورد مسائلی که ممکن است در اجرای این موافقتنامه بروز نماید؛ ب - انجام مطالعات مشترک در خصوص ارائه خدمات جدید در زمینه حمل و نقل دریایی. ماده ۱۸
- حل و فصل اختلافات ۱
- هرگونه اختلاف ناشی از اجرا یا تفسیر این موافقتنامه، از طریق مذاکره توسط مقامهای صلاحیت دار طرفهای متعاهد حل و فصل خواهد شد. ۲
- چنانچه اختلاف از طریق فوق حل و فصل نشود، موضوع از طریق مجاری دیپلماتیک حلو فصل خواهد شد. ماده ۱۹
- اصلاح موافقتنامه این موافقتنامه تنها با توافق کتبی طرفهای متعاهد که به صورت پروتکل‌های جداگانه تهیه می‌گردد و جزء لاینفک این موافقتنامه خواهد بود، می‌تواند اصلاح شود. هرگونه اصلاح با رعایت مفاد ماده (۲۲) این موافقتنامه لازم الاجرا خواهد شد. ماده ۲۰
- ارتباط با سایر موافقتنامه‌ها این موافقتنامه و ترتیبات اجرایی آن خدشه ای به اجرای تعهدات ناشی از سایر موافقتنامه‌های دو جانبه، چند جانبه یا بین‌المللی که به امضا و تصویب طرفهای متعاهد رسیده است، وارد نخواهد کرد. ماده ۲۱
- ارتباط موافقتنامه با وضعیت حقوقی دریای خزر هیچ یک از مفاد این موافقتنامه به نحوی تعبیر نخواهد شد که پیش داوری نسبت به نتایج مذاکرات مربوط به وضعیت حقوقی نهایی دریای خزر تلقی شود. ماده ۲۲
- لازم الاجرا شدن ۱
- این موافقتنامه طبق قوانین و مقررات ملی هر یک از طرفهای متعاهد به تصویب مراجع صلاحیتدار آنها خواهد رسید. طرفهای متعاهد تصویب موافقتنامه را از طریق اطلاعیه کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک به یکدیگر اطلاع خواهند داد. این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ اطلاعیه ای که موخر بر اطلاعیه طرف متعاهد دیگر صادر شده است، لازم الاجرا خواهد شد. ۲
- این موافقتنامه برای دوره زمانی نامحدود منعقد گردیده است. هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند با ارائه یادداشت کتبی به طرف متعاهد دیگر این موافقتنامه را فسخ نمایند. در این صورت موافقتنامه سی روز پس از تاریخ دریافت یادداشت مزبور توسط طرف متعاهد دیگر، از درجه اعتبار ساقط خواهد شد. ماده ۲۳
- زبان این موافقتنامه شامل یک مقدمه و بیست و سه ماده در دو نسخه اصلی به زبان‌های فارسی،... و انگلیسی تنظیم شده است و هر سه متن از اعتبار یکسان برخوردار خواهند بود. در صورت اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود. این موافقتنامه در... در تاریخ... هجری شمسی برابر با... میلادی به امضا نمایندگان دولت‌های جمهوری اسلامی ایران و... رسید. از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران از طرف دولت...