تصویب‌نامه درباره اجازه مذاکره و امضای موقت موافقتنامه کشتیرانی با عمان
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۵/۲/۲۹ به پیشنهاد شماره ۰۲ /۱۰۰ /۵۰۱۶ مورخ ۱۳۹۵/۲/۱۲ وزارت راه و شهرسازی و در اجرای ماده (۲) آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی - مصوب ۱۳۷۱- تصویب کرد: وزارت راه و شهرسازی مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق‌های بین‌المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه کشتیرانی تجاری دریایی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت سلطنت عمان در چارچوب متن نمونه موضوع نامه شماره ۱۴۲۸۷۱ مورخ ۱۳۸۹/۶/۲۸ معاونت حقوقی رئیس جمهور، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب‌نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید. اسحاق جهانگیری - معاون اول رئیس جمهور متن نمونه موافقتنامه کشتیرانی تجاری دریایی مقدمه دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت....... که از این پس با عنوان «طرفهای متعاهد» به آنها اشاره خواهد شد، با علاقه به تحکیم روابط دوستانه بین دو طرف، با هدف توسعه همکاری در زمینه حمل و نقل دریایی براساس اصول برابری و حقوق حاکمیتی، حقوق متقابل، منافع دو جانبه، آزادی دریانوردی و عدم تبعیض و نیز طبق موافقتنامه‌های بین‌المللی الزام آور برای طرفهای متعاهد در زمینه حمل و نقل دریایی، به شرح زیر توافق نمودند: ماده ۱
- تعاریف از نظر این موافقتنامه، معانی اصطلاحات به کار رفته به شرح زیر می‌باشد: ۱
- «مقام صلاحیت دار»:
- برای دولت جمهوری اسلامی ایران: وزارت راه و شهرسازی (سازمان بنادر و دریانوردی)؛
- برای دولت............:........................ ۲
- «کشتی طرف متعاهد»: هر شناور تجاری دریارو که در یک طرف متعاهد طبق قوانین و مقررات لازم الاجرای آن به ثبت رسیده باشد و تحت پرچم آن تردد نماید. این اصطلاح شامل کشتی‌های جنگی، شناورهای گشت ساحلی و انتظامی، ماهیگیری، بیمارستانی، دولتی مورد استفاده در امور غیر تجاری و شناورهای تحقیقاتی و همچنین شناورهایی که دارای کارکرد عمومی می‌باشند، نمی‌شود. ۳
- «شرکت کشتیرانی طرف متعاهد»: شخص حقوقی یا دیگر نهادی که در یکی از طرفهای متعاهد براساس قوانین و مقررات لازم الاجرای آن به ثبت رسیده، دارای محل اقامت یا مقر ثبت شده در آن طرف متعاهد می‌باشد و مجاز به دریانوردی بین‌المللی است. این اصطلاح شامل شخص حقیقی که دارای ویژگی‌های فوق باشد نیز می‌شود. ۴
- «خدمه»: هر فردی که در کشتی هر یک از طرفهای متعاهد به کار گمارده شده و نام وی در فهرست خدمه کشتی درج گردیده و دارای شناسنامه دریانوردی باشد. ۵
- «بندر طرف متعاهد»: محلی که دارای موقعیت و تاسیسات بندری می‌باشد و بر روی کشتیرانی تجاری بین‌المللی باز است. ۶
- «مسافر»: فردی که به موجب قرارداد حمل به وسیله کشتی به عنوان مسافر حمل شود، بدون آن که نام وی در فهرست خدمه کشتی هر یک از طرفهای متعاهد ذکر شده باشد و یا به موجب قرارداد در آن به انجام کاری اشتغال داشته باشد. ماده ۲
- توسعه حمل و نقل دریایی ۱
- طرفهای متعاهد اقدامات زیر را اتخاذ خواهند کرد: الف) کمک به توسعه حمل و نقل دریایی بین طرفهای متعاهد و تلاش‌های مشترک برای رفع مشکلاتی که ممکن است مانع گسترش حمل و نقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد شود. ب) ارتقای مشارکت نامحدود شرکتهای کشتیرانی طرفهای متعاهد در حمل و نقل بار بین کشورهای خود و همچنین بین یک طرف متعاهد و هر کشور ثالث. ۲
- کشتی‌های هر یک از طرفهای متعاهد می‌توانند به بنادر طرف متعاهد دیگر وارد شوند و همچنین به حمل و نقل مسافر و بار بین دو طرف متعاهد و نیز بین هر یک از طرفهای متعاهد و کشورهای ثالث بپردازند. ۳
- مفاد بندهای (۱) و (۲) این ماده به حقوق شرکتهای کشتیرانی کشورهای ثالث و همچنین کشتیهایی که تحت پرچم کشورهای ثالث به حمل و نقل دریایی بین بنادر طرفهای متعاهد و یا بین بنادر هر یک از طرفهای متعاهد و بنادر کشورهای ثالث مبادرت می‌ورزند، لطمه ای وارد نخواهد ساخت. ماده ۳
- عدم تبعیض و رقابت آزاد طرفهای متعاهد قواعد رقابت آزاد و عدم تبعیض در کشتیرانی بین‌المللی را رعایت خواهند نمود. ماده ۴
- نمایندگی و شعبه شرکتهای کشتیرانی یک طرف متعاهد می‌توانند نسبت به تاسیس نمایندگی یا شعبه در قلمرو طرف متعاهد دیگر بر اساس قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که نمایندگی یا شعبه مذکور در آن تاسیس می‌شود، اقدام نمایند. ماده ۵
- انتقال آزاد در آمد هر یک از طرفهای متعاهد طبق قوانین و مقررات ملی خود به شرکتهای کشتیرانی طرف متعاهد دیگر حق استفاده، تسعیر و انتقال آزاد درآمد حاصل از خدمات کشتیرانی ارائه شده در کشور خود را اعطاء می‌نماید. ماده ۶
- رفتار با کشتیها در بنادر و دریای سرزمینی هر یک از طرفهای متعاهد در بنادر، آبهای داخلی و دریای سرزمینی خود نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران طرف متعاهد دیگر در موارد زیر همان رفتاری را خواهد داشت که نسبت به کشتیها، بارها، خدمه و مسافران کشتی کشور خود [پاورقی] معمول می‌دارد:
- دسترسی به بنادر طرفهای متعاهد،
- وصول عوارض و هزینه‌های بندری،
- طرز رفتار در طول مدت توقف و خروج از بنادر،
- استفاده از تسهیلات بندری برای حمل بار یا مسافر،
- دسترسی به تمامی خدمات و تسهیلات بندری. ماده ۷
- موضوعات خارج از حیطه شمول موافقتنامه ۱
- این موافقتنامه امتیازهای کشتیرانی ساحلی (کابوتاژ)، یدک کشی، راهنمایی و سایر خدمات مربوط به حمل و نقل دریایی که برای شرکتهای کشتیرانی یا سایر موسسات و همچنین برای اتباع یا ساکنین طرف متعاهد اختصاص یافته است را شامل نخواهد شد. ۲
- با این وجود، مفاد بند (۱) این ماده در مورد کشتیرانی ساحلی، در صورتی که کشتی هر یک از طرفهای متعاهد بین بنادر طرف متعاهد دیگر برای تخلیه بار یا پیاده کردن مسافر حمل شده از کشور ثالث یا بارگیری یا سوار کردن مسافر بر روی کشتی و حمل آنها به کشور ثالث به فعالیت بپردازد، اعمال نخواهد شد. ماده ۸
- رعایت قوانین لازم الاجرا ۱
- کشتی‌های یک طرف متعاهد، همچنین بارها، خدمه، مسافران آنها در زمانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر می‌باشند مشمول قوانین و مقررات لازم الاجرا در آن طرف به ویژه مقررات راجع به ایمنی حمل و نقل دریایی، ورود، توقف و خروج خدمه و مسافران، ورود و خروج بار، عبور از مرز، مهاجرت، گمرکات، مالیات، حفاظت از محیط زیست و نیز مقررات بهداشتی خواهند بود. ۲
- کشتی‌های یک طرف متعاهد در زمانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر هستند مشمول مقررات مربوط به تجهیزات، تسهیلات، وسایل ایمنی، اندازه گیری و قابلیت دریانوردی کشتی خواهند بود که براساس موافقتنامه‌های بین‌المللی مرتبط، برای کشور صاحب پرچم الزام آور می‌باشد. ماده ۹
- تسهیل حمل و نقل دریایی طرفهای متعاهد در حدود قوانین و مقررات لازم الاجرا در قلمرو خود، تمامی اقدامات لازم را اتخاذ خواهند نمود تا تشریفات اداری، گمرکی و بهداشتی و همچنین هر گونه تشریفات بندری دیگر حاکم در بنادر خود را تسهیل و ساده سازی نمایند. ماده ۱۰
- شناسایی متقابل مدارک کشتی ۱
- هریک از طرفهای متعاهد، تابعیت کشتی طرف متعاهد دیگر را براساس اسناد موجود در کشتی صادره توسط مقامهای صلاحیت دار طبق قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که کشتی تحت پرچم آن می‌باشد، به رسمیت خواهد شناخت. ۲
- هر طرف متعاهد همه اسناد کشتی طرف متعاهد دیگر را که مربوط به تجهیزات، خدمه و ظرفیت کشتی باشد و همچنین سایر گواهینامه‌ها و اسناد صادره توسط مقامهای صلاحیت دار طبق قوانین و مقررات لازم الاجرا در طرف متعاهدی که کشتی تحت پرچم آن می‌باشد، به رسمیت خواهد شناخت. ۳
- هر یک از طرفهای متعاهد گواهینامه‌های بین‌المللی اندازه گیری ظرفیت را که با رعایت ضوابط کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط توسط مقامهای صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر صادره شده و یا مورد شناسایی قرار گرفته باشد، به رسمیت خواهد شناخت. کشتی‌های یک طرف متعاهد که دارای گواهینامه‌های اندازه گیری ظرفیت معتبر می‌باشند از اندازه گیری مجدد در بنادر طرف متعاهد دیگر معاف خواهند بود. ماده ۱۱
- مدارک شناسایی خدمه ۱
- هر یک از طرفهای متعاهد مدارک شناسایی رسمی خدمه ای که از اتباع کشور طرف متعاهد دیگر می‌باشند و به آنها اجازه عبور از مرز کشور را می‌دهد و توسط مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد اخیر صادر شده است، به رسمیت خواهد شناخت و به دارندگان این مدارک حقوق موضوع ماده (۱۲) این موافقتنامه را اعطاء خواهد نمود. این مدارک عبارتند از:
- برای اتباع دولت جمهوری اسلامی ایران - مدرک شناسایی دریانوردان؛
- برای اتباع دولت....................... -............... ۲
- طرفهای متعاهد حداکثر سی روز پس از لازم الاجرا شدن این موافقتنامه مدارک نمونه موضوع بند (۱) این ماده را از طریق مجاری دیپلماتیک مبادله خواهند نمود. طرفهای متعاهد هرگونه تغییر در نوع مدارک مزبور را نیز حداکثر سی روز قبل از انجام تغییر یا ارائه آن، به یکدیگر اطلاع خواهند داد. ۳
- خدمه کشتی یک طرف متعاهد که از اتباع کشور ثالث می‌باشند باید دارای مدارک صادر شده توسط مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر یا کشور ثالث باشند که مدارک آنها توسط مقامهای صلاحیتدار آن طرف متعاهد شناسایی شده باشد و به آنها اجازه می‌دهد از مرز کشور عبور نمایند. ماده ۱۲
- ورود، گذر و اقامت خدمه ۱
- هر یک از طرفهای متعاهد در زمان توقف کشتی طرف متعاهد دیگر در بنادر خود، به خدمه کشتی مزبور که دارای یکی از مدارک موضوع بندهای (۱) و (۳) ماده (۱۱) این موافقتنامه می‌باشند، در اسرع وقت اجازه خواهد داد تا طبق قوانین و مقررات لازم الاجرای آن طرف متعاهد به ساحل بروند و در محوطه شهر بندری توقف نمایند، مگر آن که دلایل موجهی برای عدم اجازه به جهات بهداشت عمومی، ایمنی عمومی، نظم عمومی یا امنیت ملی داشته باشد. درصورت امتناع از اعطای اجازه مزبور، مراتب بنابه درخواست، همراه با دلایل یاد شده از طریق نمایندگی سیاسی یا کنسولی به طرف متعاهد مربوط اعلام خواهد شد. ۲
- هر خدمه ای که دارای مدارک مورد اشاره در (۱) و (۳) ماده (۱۱) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید می‌باشد می‌تواند از قلمرو طرف متعاهد دیگر برای اهداف زیر گذر نماید: الف) ملحق شدن به کشتی خود یا انتقال به کشتی دیگر؛ ب) ملحق شدن به کشتی خود در کشور دیگر یا برای بازگشت به کشور موطن خود، یا پ) هرگونه منظور دیگر که به تایید مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر رسیده باشد. ۳
- مقامهای صلاحیت دار طرفهای متعاهد برای هر خدمه ای که در قلمرو آنها در بیمارستان پذیرش شده باشد، برای مدت زمان لازم جهت درمان، اجازه اقامت را صادر خواهند نمود. ۴
- طرفهای متعاهد با رعایت بند (۱) این ماده، حق ممانعت از ورود افراد نامطلوب به قلمرو خود را حتی درمواردی که این افراد دارای مدارک مورد اشاره در ماده (۱۱) این موافقتنامه و در صورت لزوم روادید باشند، برای خود محفوظ می‌دارند. ۵
- مفاد بندهای (۱) تا (۴) این ماده تاثیری بر قوانین و مقررات طرفهای متعاهد در زمینه ورود، گذر، اقامت و خروج افراد بیگانه نخواهد داشت. ماده ۱۳
- کمک و مساعدت ۱
- چنانچه کشتی یک طرف متعاهد در آبهای داخلی یا دریای سرزمینی طرف متعاهد دیگر دچار سانحه ای شود یا با خطر دیگری مواجه شود، مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر تا همان حدی که با کشتی تحت پرچم خود رفتار می‌نمایند، تمامی اقدامات لازم را برای کمک و مساعدت به خدمه، مسافران، کشتی و بار به عمل می‌آورند. طرفهای متعاهد در هنگام تعیین علل بروز سوانح دریایی باید مفاد مصوبات سازمان بین‌المللی دریانوردی را که برای طرفهای متعاهد الزام آور می‌باشد، رعایت نمایند. ۲
- مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهدی که کشتی طرف متعاهد دیگر در آبهای داخلی یا دریای سرزمینی آن دچار سانحه شده یا با هر خطر دیگر موضوع بند (۱) این ماده مواجه شده است باید در اولین فرصت ممکن حادثه را به نزدیکترین نمایندگی کنسولی طرف متعاهد دیگر اعلام نمایند. ۳
- بروز سانحه یا وضعیت اضطراری برای کشتی یکی از طرفهای متعاهد در آبهای داخلی یا دریای سرزمینی طرف متعاهد دیگر باید فوری توسط مقامهای صلاحیت دار یک طرف متعاهد به آگاهی مقامهای صلاحیت دار طرف متعاهد دیگر برسد. تجهیزات و سایر اموال، بار، قطعات یدکی و تدارکات موجود بر روی کشتی خسارت دیده از کلیه حقوق گمرکی، عوارض و مالیات‌ها معاف خواهند بود، مشروط بر اینکه برای اهداف تجاری در قلمرو آن طرف ترخیص نشده باشند. ۴
- مفاد بندهای (۱) تا (۳) این ماده خدشه ای به حق اقامه دعوی برای مطالبه هزینه‌های مربوط در زمینه خدمات جستجو و نجات دریایی، مساعدت و کمک ارائه شده به کشتی، مسافران، خدمه و بار آن وارد نمی‌نماید. ماده ۱۴
- همکاری فنی طرفهای متعاهد همه امکانات خود را برای توسعه همکاری‌های دو جانبه دریایی در زمینه کشتیرانی تجاری به کار خواهند گرفت و شرکتهای کشتیرانی و هر موسسه مرتبط با حمل و نقل دریایی خود را به گسترش فعالیت در تمامی زمینه‌های همکاری ترغیب خواهند نمود. این همکاری از قبیل موارد زیر خواهد داد:
- تجسس و نجات؛
- حفاظت از محیط زیست دریایی؛
- مدیریت دریایی؛
- آموزش دریایی؛
- ایمنی دریایی؛
- تبادل اطلاعات. ماده ۱۵
- کارگروه مشترک کارگروه مشترکی متشکل از نمایندگان مقامهای مربوط به تناوب و به شکل ادواری در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد و یا بنا به درخواست هر یک از طرفهای متعاهد در موارد زیر تشکیل می‌شود: الف - بحث و بررسی در مورد مسائلی که ممکن است در اجرای این موافقتنامه بروز نماید؛ ب - انجام مطالعات مشترک در خصوص ارائه خدمات جدید در زمینه حمل و نقل دریایی. ماده ۱۶
- حل و فصل اختلافات ۱ - هرگونه اختلاف ناشی از اجرا یا تفسیر این موافقتنامه، از طریق مذاکره توسط مقامهای صلاحیت دار طرفهای متعاهد حل و فصل خواهد شد. ۲- در صورتی که اختلاف از طریق فوق حل و فصل نشود، موضوع از طریق مجاری دیپلماتیک حل و فصل خواهد شد. ماده ۱۷
- اصلاح موافقتنامه این موافقتنامه تنها با توافق کتبی طرفهای متعاهد می‌تواند اصلاح شود. هرگونه اصلاح با رعایت مفاد ماده (۱۸) این موافقتنامه لازم الاجرا خواهد شد. ماده ۱۸
- لازم الاجرا شدن ۱
- این موافقتنامه طبق قوانین و مقررات هر یک از طرفهای متعاهد به تصویب مراجع صلاحیتدار آنها خواهد رسید. طرفهای متعاهد تصویب موافقتنامه را از طریق اطلاعیه کتبی به یکدیگر اطلاع خواهند داد. این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ اطلاعیه ای که موخر بر اطلاعیه طرف متعاهد دیگر صادر شده است، لازم الاجرا خواهد شد. ۲
- این موافقتنامه برای دوره زمانی نامحدود منعقد گردیده است. هر یک از طرفهای متعاهد می‌تواند با ارائه یادداشت کتبی به طرف متعاهد دیگر این موافقتنامه را فسخ نمایند. در این صورت موافقتنامه سی روز پس از تاریخ دریافت یادداشت مزبور توسط طرف متعاهد دیگر، از درجه اعتبار ساقط خواهد شد. ماده ۱۹
- زبان این موافقتنامه شامل یک مقدمه و نوزده ماده در دو نسخه به زبان‌های فارسی،... و... تنظیم شده است و هر سه متن از اعتبار یکسان برخوردار خواهند بود. درصورت اختلاف در تفسیر متون، متن... ملاک می‌باشد. این موافقتنامه در تاریخ..... هجری شمسی برابر با......میلادی در..... به امضا نمایندگان دولت‌های جمهوری اسلامی ایران و... رسید. از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران از طرف دولت......