آیین نامه نحوه و ترتیب وصول پذیره و اهدایی
هیات‌وزیران در جلسه مورخ ۱۳۶۵/۰۲/۱۰ بنا به پیشنهاد شماره ۶۲۹۹۳/۰۸/۹۶ /۱۱ مورخ ۹ /۵ /۶۴ وزارت ارشاد اسلامی به استناد ماده ۱۳ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب ۶۳/۱۰/۰۲ مجلس شورای اسلامی آییننامه نحوه و ترتیب وصول پذیره و اهدایی را به شرح زیر تصویب نمودند.
(اصلاحی ۱۳۸۲/۰۸/۰۴)- در مواردی که زمین بلامعارض وقفی، ابتدائا با اعطای حق تملک اعیان جهت احداث واحد مسکونی و اداری، خدماتی و صنعتی دارای موافقت اصولی به اجاره واگذار میشود، مبلغی متناسب با قیمت عادله رو‌ز زمین که در هر حال نباید از ۳۰% قیمت آن کمتر باشد طبق نظر کارشناس رسمی دادگستری و یا دو نفر خبره محلی به هنگام تنظیم سند اجاره به عنوان پذیره اهدایی علاو‌ه بر مال الاجاره عادله رو‌ز از متقاضی اعم از شخص حقیقی یا حقوقی دریافت خواهد شد. تبصره - میزان پذیره رقباتی که بدون سند اجاره در اختیار اشخاص است در صورت موافقت متولی و یا اداره حج و اوقاف و امور خیریه با تنظیم سند اجاره و پرداخت اجور معوقه ایام تصرف مشمول این ماده است مشروط بر اینکه تصرف متصرف قبل از سال ۱۳۶۱ باشد.
مستاجر عرصه‌ای که حق تملک اعیان داشته و احداث اعیان نموده است چنانچه بخواهد مورد اجاره را به غیر انتقال دهد ۱۵ % مابه‌التفاوت ارزش فعلی عرصه موقوفه نسبت به ارزش زمان ایجار را میباید به عنوان پذیره انتقالی به هنگام تنظیم سند اجاره به نفع موقوفه پرداخت نماید این ترتیب در نقل و انتقالات بعدی نیز رعایت خواهد شد بدیهی است قیمت عرصه به نحو مندرج در ماده ۱ محاسبه خواهد شد. تبصره - چنانچه مستاجر در یک قطعه زمین موقوفه واحدهای متعددی احداث نماید در موقع انتقال قیمت عرصه هر واحد طبق قانون تملک آپارتمان‌ها تعیین و پذیره انتقالی بر اساس آن محاسبه و دریافت خواهد شد.
در ایجار رقبات بلامعارض موقوفه جهت استفاده به عنوان محل کسب صد درصد سرقفلی در صورت تعلق برابر نظر کارشناس یا خبره محلی از طریق مزایده به هنگام تنظیم سند اجاره بنفع موقوفه وصول خواهد شد.
هر گاه مستاجر بخواهد واحد تجاری را که عرصه و اعیان آن وقف است به غیر انتقال دهد باید با کسب موافقت متولی و اداره حج و اوقاف و امور خیریه ۱۰ % کل سرقفلی محل را که کارشناس یا خبره محلی تعیین میکند به هنگام تنظیم سند اجاره به موقوفه بپردازد و در صورتی که قبلا سرقفلی بموقوفه پرداخت کرده باشد ۱۰ % مزبور نسبت به مابه‌التفاوت سرقفلی پراختی قبلی به موقوفه و سرقفلی فعلی محاسبه و دریافت میشود.
در صورتی که مستاجر در زمینی که برای سکونت اجاره نموده و خلاف شرط سند اقدام به احداث محل کسب نموده باشد، در موقع انتقال ملک و یا ایجار محل کسب باید ۵۰ % سرقفلی را برابر نظر کارشناس به موقوفه پرداخت نماید.
(اصلاحی ۱۳۸۴/۰۴/۲۹)- در انتقالات ناشی از ارث، طبقه او‌ل ارثی از پرداخت پذیره انتقال معاف می‌باشند.
(اصلاحی ۱۳۸۲/۰۸/۰۴)- در صورتی که مورد استفاده از زمین منطبق با نیات واقف نباشد کلیه و‌زارتخانه‌ها، سازمانها و موسسات دو‌لتی و و‌ابسته به دو‌لت و موسسات عمومی غیردو‌لتی نظیر شهرداریها و نیز نهادهای انقلابی مشمول پرداخت پذیره طبق این آییننامه خواهند بود.
اعطای حق تملک اعیانی در مورد اراضی موقوفه ای که بنا به تشخیص مراجع ذیصلاح کاربری زارعی دارد ممنوع بوده و در ایجار آنها پذیره دریافت نخواهند شد.
در مواردی که در میزان نحوه و ترتیب وصول پذیره و سرقفلی و یا تغییر نحوه استفاده از مورد اجاره ابهامی و یا اختلافی بوجود آید نظر سرپرست سازمان ملاک عمل خواهد بود. تبصره - پذیره‌های ماخوذه در موقع ایجار موقوفات خاص متعلق به کلیه بطون است و میباید جهت استفاده آنان سرمایه‌گذاری شود. تبصره - پذیره‌های ماخوذه در موقع ایجار موقوفات خاص متعلق به کلیه بطون است و میباید جهت استفاده آنان سرمایه‌گذاری شود.
ادارات اوقاف و متولیان باید حتی الامکان قبل از ایجار اراضی موقوفه بررسی لازم را معمول تا در صورتی که زمین وقفی جهت ایجاد مسکن، کارگاه و یا واحدهای صنعتی مناسب و مفید باشد با هماهنگی ادارات ذیربط و با استفاده از منابع مالی ممکن و یا مشارکت بانک ها راسا اقدام به احداث ساختمان نموده و با توجه به نحوه سرمایه‌گذاری مورد بهره‌برداری قرار گیرد. بدیهی است در صورت عدم امکانات لازم برای اجرای این ماده برابر مفاد آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و سایر مواد این آییننامه اقدام شود. تبصره - اراضی موقوفه ای که برای ساختمان واحدهای تجاری اعم از پاساژ و غیره مناسب باشد میباید توسط متصدیان امر وقف نسبت به احداث آنها راسا اقدام و سپس از طرق نشر آگهی مزایده به اجاره واگذار شود.
(الحاقی ۱۳۹۷/۰۴/۳۱)- احکام مربوط به اخذ پذیره و سرقفلی در این آییننامه و همچنین درصدهای مقرر در مواد (۴) و (۵) آن، به مواردی که نظر واقف به عدم اخذ پذیره یا سرقفلی بوده یا نظر به اخذ آن به نحو خاصی داشته است و همچنین در مواردی که واقف نظری ندارد، لیکن مصلحت وقف به تشخیص متولی، بدون اخذ پذیره یا سرقفلی یا کمتر یا بیشتر از آن تعیین شده باشد، تسری نمی‌یابد.
نخست وزیر - میرحسین موسوی