آیین‌نامه مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک در جمهوری اسلامی ایران
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۱۴ بنا به پیشنهاد شماره ۴۵۹۳/۰۲/۸۹ مورخ ۱۳۸۹/۱۰/۱۹ وزارت دادگستری و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور تحقق مفاد تصویب‌نامه شماره ۲۰۵۸۴۷/ت۴۳۸۵۵ه- مورخ ۱۳۸۸/۱۰/۲۰، آیین‌نامه مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک در جمهوری اسلامی ایران را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، واژه‌ها و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- کودک: تمامی افراد کمتر از ۱۸ سال تمام شمسی ب
- دستگاه اجرایی: دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب ۱۳۸۶ - پ
- موسسات و تشکیلات غیر دولتی: تمامی موسسات و تشکیلات غیر دولتی و سازمان‌های مردم نهاد که طبق قوانین و مقررات مربوط تشکیل شده و در زمینه حقوق کودک فعالیت می‌کنند. ت
- پایش: بررسی مستمر وضعیت حقوق کودک در جامعه ث
- مرجع ملی: مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک که به موجب تصویب‌نامه شماره ۲۰۵۸۴۷/ت۴۳۸۵۵ه- مورخ ۱۳۸۸/۱۰/۲۰ وزارت دادگستری می‌باشد. ج
- رئیس مرجع ملی: وزیر دادگستری چ
- شورای هماهنگی: شورای هماهنگی مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک موضوع ماده (۴) این آیین‌نامه ماده ۲
- وظایف و اختیارات مرجع ملی به شرح زیر می‌باشد: الف
- تدوین طرحها و برنامه‌های ارتقای حقوق کودک و ترویج احترام به شخصیت وی ب
- پایش و ارزیابی رعایت حقوق کودک در سطح ملی پ
- ارایه نظرات مشورتی در زمینه قوانین، مقررات، رویه‌ها و برنامه‌های مرتبط با حقوق کودک به دستگاه‌های اجرایی و موسسات و تشکیلات غیر دولتی ت
- پیشنهاد اصلاح قوانین و مقررات موجود و تهیه پیش نویس لوایح قانونی برای ارایه به شورای هماهنگی ث
- تهیه گزارش ملی حقوق کودک با همکاری و مشارکت سایر نهادها و دستگاه‌های ذی ربط و ارسال آن به مراجع ذی صلاح داخلی و از طریق وزارت امور خارجه به مراجع ذی صلاح بین‌المللی، پس از تصویب شورای هماهنگی ج
- تهیه گزارش در خصوص موارد نقض حقوق کودک در جامعه و ارسال آن به مراجع ذی ربط داخلی با رعایت قوانین و مقررات مربوط پس از تصویب شورای هماهنگی چ
- انجام مطالعات مربوط به حقوق کودک از طریق همکاری با سایر موسسات و مراکز علمی ح
- تهیه گزارشهای سالانه و موردی و ارایه آن به روسای قوای سه گانه و دفتر مقام معظم رهبری پس از تصویب شورای هماهنگی خ
- اطلاع رسانی مستمر و همه جانبه و ارتقای سطح آگاهی در خصوص موضوعات مرتبط با حقوق کودک با همکاری وزارت آموزش و پرورش، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر رسانه‌های گروهی د
- هماهنگی و تبادل اطلاعات علمی و تحقیقی با مراجع داخلی و بین‌المللی در موضوعات حقوق کودک ذ
- همکاری با سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی به منظور ترویج و اجرای حقوق کودک با همکاری و هماهنگی دستگاه‌های ذی ربط از طریق وزارت امور خارجه ماده ۳
- دبیرخانه مرجع ملی با رعایت قوانین و مقررات مربوط در وزارت دادگستری تشکیل می‌شود. تبصره
- دبیر مرجع ملی از میان مشاوران یا معاونان رئیس مرجع ملی که در زمینه حقوق کودک تخصص دارند، توسط رئیس مرجع ملی منصوب می‌شود و دبیر شورای هماهنگی نیز خواهد بود. ماده ۴
- برای ایجاد هماهنگی و اخذ نظرات دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در انجام امور و اقدامات موضوعات این آیین‌نامه، شورای هماهنگی با عضویت افراد زیر تشکیل می‌شود: الف
- رئیس مرجع ملی به عنوان رئیس شورای هماهنگی ب
- دبیر مرجع ملی به عنوان دبیر شورا پ
- یک نفر وکیل دادگستری با حداقل پنج سال سابقه فعالیت علمی و عملی مربوط به حقوق کودک یا حقوق بشر با معرفی کانون وکلای دادگستری مرکز یا مرکز امور مشاوران به مدت سه سال به انتخاب رئیس مرجع ملی. ت
- سه نفر از سازمان‌های مردم نهاد فعال مرتبط با حقوق کودک یا حقوق بشر، برای مدت سه سال ث
- یک نفر روحانی آشنا به حقوق کودک با معرفی شورای مدیریت حوزه علمیه قم ج
- یک نفر نماینده از نهادهای زیر که حسب مورد با حکم وزیر یا بالاترین مقام مسئولی معرفی می‌گردند: ۱ - وزارت آموزش و پرورش ۲ - وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ۳ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۴ - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ۵ - وزارت امور خارجه ۶ - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۷ - وزارت کشور ۸ - وزارت اطلاعات ۹ - وزارت ورزش و جوانان ۱۰ - معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۱۱ - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ۱۲ - سازمان بهزیستی کشور ۱۳ - مرکز امور زنان و خانواده ۱۴ - نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ۱۵ - سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور ۱۶ - شهرداری (با معرفی مجمع ادواری شهرداران کلان شهرهای کشور) تبصره ۱
- ابلاغ مصوبات و ارایه گزارشهای موردی و سالانه شورای هماهنگی به روسای قوای سه گانه و دفتر مقام معظم رهبری و سایر مراجع ذی صلاح برعهده رئیس شورا می‌باشد. تبصره ۲
- رئیس مرجع ملی می‌تواند از نمایندگان قوه قضاییه و اعضای کمیسیون‌های قضایی و حقوقی، بهداشت و درمان و اجتماعی مجلس شورای اسلامی نیز بدون داشتن حق رای برای شرکت در شورای هماهنگی دعوت نماید. تبصره ۳
- هر سه سال یک بار در اردیبهشت ماه به دعوت عام دبیر مرجع ملی، جلسه ای با حضور سازمان‌های مردم نهاد ثبت شده و فعال در زمینه حقوق کودک یا حقوق بشر که حداقل پنج سال سابقه فعالیت داشته باشند، تشکیل و با اکثریت نصف به علاوه یک سازمان‌های حاضر در جلسه، سه نماینده از سه سازمان غیر دولتی برای عضویت در شورای هماهنگی انتخاب می‌شوند. تبصره ۴
- سه ماه پیش از پایان دوره عضویت اعضای مندرج در بندهای (پ) و (ت)، در خصوص انتخاب اعضای جدید اقدام می‌شود. تا زمانی که اعضای جدید انتخاب نشده‌اند، اعضای سابق عهده دار وظایف خواهند بود و انتخاب مجدد این اعضا به صورت متوالی تنها برای یک بار بلامانع است. ماده ۵
- مرجع ملی می‌تواند حسب مورد از کارشناسان مجرب در زمینه حقوق کودک برای شرکت در جلسات شورا یا کارگروه‌های مربوط دعوت و نظر ایشان را بدون حق رای کسب نماید. ماده ۶
- موارد زیر از جمله وظایف و اختیارات شورای هماهنگی می‌باشد: الف
- تعیین راهبردهای حمایت از حقوق کودک و اولویت‌های سالانه مرجع ملی ب
- تصویب چشم انداز، سیاست‌ها و برنامه‌های اجرایی ارتقای حقوق کودک پ
- بررسی پیشنهادهای مربوط به اصلاح قوانین و مقررات و پیش نویس لوایح قانونی جهت ارایه به مراجع ذی ربط ت
- بررسی و تصویب گزارش ملی حقوق کودک برای ارسال به مراجع ذی صلاح داخلی و بین‌المللی وفق مقررات این آیین‌نامه ث
- بررسی گزارش موارد نقض حقوق کودک ج
- بررسی و تصویب گزارشهای سالانه و موردی مرجع ملی جهت ارسال به مراجع ذی صلاح چ
- تایید ایجاد کارگروه‌های موردی و موقت با پیشنهاد رئیس مرجع ملی ح
- پیشنهاد بودجه سالانه به رئیس مرجع ملی جهت پیش‌بینی در ردیف اعتبارات وزارت دادگستری در لایحه بودجه سالانه خ
- تصویب آیین‌نامه داخلی شورای هماهنگی ماده ۷
- شورای هماهنگی به صورت عادی هر دو ماه یک بار جلسه خواهد داشت. جلسات فوق‌العاده به تصمیم رئیس شورا یا حسب درخواست مکتوب پنج نفر از اعضای شورا تشکیل می‌شود. جلسات شورا با حضور دو سوم اعضا تشکیل می‌شود و تصمیمات شورای هماهنگی با اکثریت نسبی اعضای حاضر در جلسه معتبر خواهد بود. ماده ۸
- دبیر شورای هماهنگی، مسئول امور اداری و اجرایی مرجع است و زیر نظر رئیس فعالیت می‌نماید. وظایف وی عبارت است از: الف
- تمشیت امور اداری و اجرایی ب
- تهیه دعوت نامه‌ها و دستور جلسات، تدوین صورتجلسات و ابلاغ مصوبات شورای هماهنگی برای سازمان‌های ذی ربط و پیگیری حسن اجرای مصوبات پ
- برنامه‌ریزی مدون برای تشکیل جلسات کارگروه‌های تخصصی ت
- پیشنهاد ترکیب هیات‌های اعزامی به اجلاس‌های منطقه ای و بین‌المللی به رئیس مرجع ملی ث
- تهیه گزارشهای مربوط به حقوق کودک و ارایه آن به شورای هماهنگی ج
- اخذ گزارش هیات‌های اعزامی به خارج از کشور و تهیه بانک اطلاعات گزارش‌ها چ
- تدوین بیانیه‌ها و گزارشهای مورد نیاز برای ارایه به مجامع بین‌المللی و سایر اجلاس‌های مرتبط ح
- تعامل و همکاری با پژوهشگران و مراکز علمی و پژوهشی در امور مربوط به حقوق کودک خ
- ایجاد سامانه الکترونیکی در زمینه‌های مربوط به حقوق کودک و امور اداری مرجع ملی و شورای هماهنگی د
- انجام سایر امور ارجاعی مرتبط با شرح وظایف از سوی مرجع ملی و شورای هماهنگی ماده ماده ۹
- مرجع ملی دارای حداقل چهار کارگروه کارشناسی دائمی به شرح زیر می‌باشد: الف - پایش و ارزیابی ب - حقوقی و قضایی پ - آموزش و اطلاع رسانی ت - حمایتی و هماهنگی تبصره ۱
- ترکیب اعضا و تفصیل حدود وظایف و شیوه عملکرد این کارگروه‌ها در چارچوپ مفاد این آیین‌نامه، با پیشنهاد رئیس مرجع ملی و تصویب شورای هماهنگی تعیین می‌شود. تبصره ۲
- مرجع ملی می‌تواند در موارد خاص و ضروری، با پیشنهاد رئیس مرجع ملی و تایید شورای هماهنگی، کارگروه‌های موردی و موقت تشکیل دهد. تبصره ۳
- هر کارگروه می‌تواند حسب مورد از کارشناسان مجرب دولتی و غیردولتی در حوزه‌های مرتبط با موضوع فعالیت خود دعوت نماید. دعوت موردی و استفاده از کارشناسان خارجی با رعایت قوانین و مقررات بلامانع خواهد بود. ماده ۱۰
- کارگروه پایش و ارزیابی حسب ارجاع موظف است با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی از این دستگاه‌ها بازدید نموده و ضمن پایش و ارزیابی حقوق کودک در این دستگاه‌ها، گزارش لازم را از فعالیت آنها در حوزه حقوق کودک به شورای هماهنگی ارایه نماید. در خصوص موسسات و تشکیلات غیر دولتی متولی و مرتبط با حقوق کودک نیز بنا به درخواست یا موافقت آنها نسبت به پایش و ارزیابی حقوق کودک در این موسسات مبادرت نماید. تبصره
- کارگروه پایش و نظارت مکلف است سامانه پیام کوتاه و سامانه‌های الکترونیکی را جهت دریافت اطلاعات مردمی راجع به رعایت حقوق کودک در جامعه ایجاد و نشانی آن را به اطلاع عموم برساند. ماده ۱۱
- کارگروه حقوقی و قضایی حسب ارجاع موظف است با انجام مطالعات لازم و بررسی گزارش‌ها و رویه‌های قضایی و اجرایی، پیش نویس اصلاح قوانین و مقررات را تهیه و به شورای هماهنگی ارایه نماید. ماده ۱۲
- کارگروه آموزش و اطلاع رسانی مکلف است حسب ارجاع، اقدامات و هماهنگی‌های لازم را به منظور آموزش و ترویج حقوق کودکان در تمام سطوح و از طریق تدوین برنامه‌ها و طرح‌های ارتقای سطح آگاهی‌های کودکان، والدین، دست اندرکاران دستگاه‌های اجرایی و موسسات و تشکیلات غیر دولتی مرتبط با حقوق کودکان، به عمل آورده و این برنامه‌ها و طرحها را برای هدایت و یا اجرا به شورای هماهنگی ارایه نماید. ماده ۱۳
- کارگروه حمایت و هماهنگی موظف است حسب ارجاع برای رعایت هر چه بیشتر حقوق و منافع کودکان در جامعه در راستای نیازهای بومی و معیارهای پذیرفته شده در کنوانسیون حقوق کودک، راهکارهای لازم را برای هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، موسسات و تشکیلات غیر دولتی متولی و مرتبط با حقوق کودک به عمل آورد و پیشنهاد خود را جهت تدوین و اجرای برنامه‌های ارتقای حقوق کودک و حمایت از آنان به شورای هماهنگی اعلام نماید. محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور