آیین نامه مدیریت دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی
ماده ۱
- ارکان دانشگاه عبارتند از:
- هیات امناء
- رئیس
- شورای دانشگاه ماده ۲
- وظایف و اختیارات هیات امناء وظایف و اختیاراتی است که در قانون تشکیل هیاتهای امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی (مصوب جلسات ۱۸۱ و ۱۸۳ مورخ ۹ /۱۲ /۶۷ و ۲۳ /۱۲ /۶۷) و همچنین قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی (مصوب مجلس شورای اسلامی ۱۸ /۱۰ /۶۹) تعیین شده است. ماده ۳
- رئیس هر دانشگاه یا موسسه آموزش عالی را برحسب مورد از جانب وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد خواهد شد و پس از تائید شورا، با حکم وزیر، به مدت چهار سال به اجرای وظائف خود خواهد پرداخت. تمدید این مدت بلامانع است. ماده ۴
- معاونان دانشگاه را رئیس دانشگاه با رعایت شرایط ذیل انتخاب خواهد کرد. عزل آنان نیز به عهده رئیس دانشگاه خواهد بود. الف) شرایط عمومی اعضاء هیات رئیسه
- عامل بودن به واجبات و پرهیز جستن از محرمات
- معتقد به ملتزم بودن به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- برخوردار بودن از حسن شهرت و اخلاق اسلامی و آشنا بودن به امور دانشگاه
- عدم شرکت فعالانه در تحکیم رژیم سابق
- عدم وابستگی به احزاب و گروههای غیرقانونی. ب)(منسوخ ۱۳۷۳/۱۰/۰۶) صلاحیت علمی اعضاء هیات رئیسه داشتن حداقل پنج سال سابقه کار آموزش یا پژوهش با مرتبه استادیاری دانشگاههای تابع آن وزارت (بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) در موارد استثنائی و با تایید وزیر بتواند از کسانی که دارای درجه فوق لیسانس با دکترای عمومی و بهداشت باشند برای مقام معاونت اداری و مالی و معاونت بهداشت دانشگاهها استفاده کنند. تبصره۱ (منسوخ ۱۳۷۷/۰۸/۰۹): در موارد خاصی که وزرای مربوط ناگزیرند در انتخاب مدیران و روسای دانشگاهها استثناء قائل شوند، این موارد در شورای عالی مطرح و تصمیم‌گیری شود. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۷۷/۰۸/۱۹): در موارد خاصی که وزرای مربوط ناگزیرند در انتخاب مدیران و روسای دانشگاهها استثنا قائل شوند، این موارد در شورای عالی مطرح و تصمبم گیری شود. تبصره ۱) در شرایط استثنائی، داشتن مرتبه مربی برای معاونت اداری و مالی و نیز معاونت عمرانی کافی است تبصره ۲) در مورد مراکز آموزش عالی کمتر از سطح دانشگاه و در شرایط استثنائی، داشتن مرتبه مربی برای معاونان کافی است تبصره ۳) تشخیص موارد استثنائی مذکور در تبصره‌های ۱ و ۲، حسب مورد، به عهده وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. ماده ۵ (منسوخ ۱۳۷۰/۰۸/۱۴)
- هیات رئیسه دانشگاه مرکب است از: رئیس و معاونان دانشگاه، معاونان دانشگاه به تناسب حجم کار و گستردگی دانشگاه با تشخیص وزارت ذیربط تعیین میشوند و تعداد آنها حداکثر (۷) نفر خواهد بود. بعضی از معاونتها را می‌توان در هم ادغام کرد. معاونتها به شرح زیر است:
- معاونت آموزشی
- معاونت پژوهشی
- معاونت تحصیلات تکمیلی
- معاونت دانشجویی
- معاونت اداری و مالی
- معاونت عمرانی تبصره ۱) در دانشگاههای علوم پزشکی معاونت امور درمان نیز می‌توان تعیین کرد تبصره ۲) در دانشگاههای غیرعلوم پزشکی می‌توان معاونت طرح و برنامه نیز تعیین کرد ماده ۶
- وظایف و اختیارات رئیس دانشگاه: الف) نظارت بر حسن اجرای امور آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، دانشجوئی، اداری و مالی عمرانی و امور خدمات علمی و کلیه ارتباطات داخلی و بین‌المللی دانشگاه و هماهنگی واحدهای مختلف و پاسخگوئی به مراجع ذیصلاحیت. ب) تعیین خط مشی اجرایی دانشگاه در قالب سیاست‌های علمی، آموزشی و پژوهشی ج) هدایت فعالیتهای فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، اداری و مالی و عمرانی دانشگاه د) ارائه گزارش سالانه دانشگاه به هیات امناء ه -) نظارت بر حسن اجرای فعالیتهای جاری دانشگاه و پیگیری اشکالات و تخلفات احتمالی و ارجاع آنها به مقامات ذیصلاحیت و) مسئولیت امور مالی و اداری دانشگاه در حدود مقررات مصوب ز) نصب و عزل اعضای هیات رئیسه (با رعایت تبصره‌های ۱ و ۲ ماده ۴) و روسای دانشکده‌ها و موسسات و واحدهای وابسته و مدیران گروههای آموزشی ح) اجرای مصوبات و آیین‌نامه و بخشنامه‌های صادر شده از سوی وزارت ط) تهیه و پیشنهاد سیاستها، اهداف و خطمشی‌ها برای طرح در هیات امناء ی) ارائه پیشنهاد تاسیس، توسعه، انحلال و ادغام واحدها به شورای دانشگاه ک) ارائه پیشنهاد همکاری‌های علمی با سایر موسسات آموزشی یا پژوهشی داخلی و خارجی به شورای دانشگاه ل) نمایندگی حقوقی دانشگاه نزد مراجع ذیصلاحیت م) نظارت بر امور انضباطی دانشگاه (هیات علمی - دانشجویان - کارمندان) در چهارچوب ضوابط و مقررات ماده ۷
- وظایف و اختیارات هیات رئیسه دانشگاه: الف) فراهم کردن زمینه‌های اجرایی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و آیین نامه‌ها و بخشنامه‌های صادر شده از سوی وزارت ب) پیشنهاد نمودار تشکیلاتی و اصلاحات اداری لازم برای اداره امور داخلی دانشگاه به هیات امناء از طریق رئیس دانشگاه ج) بررسی و ارزیابی نحوه اجرای تصمیمات هیات رئیسه و نظارت بر عملکرد واحدهای دانشگاه د) فراهم کردن زمینه مردمی کردن دانشگاه و کمک به خودکفائی دانشگاه و واحدهای وابسته ه -) ایجاد هماهنگی لازم بین حوزه‌های مختلف معاونتها و) بررسی آیین نامه‌های اداری و مالی و معاملاتی دانشگاه برای طرح در هیات امناء و تهیه پیشنهادها، طرحها و برنامه‌هایی که باید در دستور کار هیات امناء قرار گیرد. ز) پیشنهاد بودجه سالانه دانشگاه به هیات امناء از طریق رئیس دانشگاه ح) پیشنهاد توزیع و تخصیص فرصت‌های مطالعاتی و دوره‌های کوتاه مدت آموزشی و تحقیقاتی داخل و خارج که طبق ضوابط به اعضای آموزشی، پژوهشی تعلق می‌گیرد از طریق رئیس دانشگاه به وزارت ماده ۸
- شرح وظایف معاونان دانشگاه: ۱
- معاون آموزشی: الف) اداره کلیه امور آموزشی دانشگاه ب) مطالعه و اتخاذ تصمیم در مورد مسائل آموزشی با کمک مسئولان ذیربط ج) نظارت بر اجرای مقررات و آیین نامه‌های آموزشی از طریق دفتر نظارت و سنجش دانشگاه د) تدوین و پیشنهاد اصول اجرایی امور آموزش ه -) نظارت بر حسن اجرای وظایف واحدهای وابسته و) تنظیم دستور جلسات شورای آموزشی دانشگاه ز) برنامه‌ریزی امور آموزشی با همکاری واحدهای ذیربط ح) نظارت بر حسن اجرای برنامه‌ها و فعالیتهای آموزشی هر دانشکده و ارزیابی آن و ارائه گزارش لازم به هیات رئیسه ط) ارزیابی عملکرد آموزشی دانشجویان و اعضای هیات علمی و مدیران آموزشی واحدهای مختلف در هر نیمسال و انعکاس آن به ریاست دانشگاه و اعلام تنیجه ارزیابی به اعضای هیات علمی ی) همکاری با معاونت تحصیلات تکمیلی در امور دوره‌های تحصیلات تکمیلی ک) اجرای دوره‌های کوتاه مدت آموزشی ۲
- معاون پژوهشی: الف) بررسیهای لازم و اتخاذ تصمیم در مورد فعالیتهای پژوهشی ب) مطالعات لازم در زمینه ارزشیابی فعالیتهای پژوهشی و ارزیابی عملکرد پژوهشی سالانه دانشگاه ج) تماس با موسسات داخلی و خارجی به منظور همکاری در امور پژوهشی و مبادله خدمات علمی د) اداره امور واحدهای پژوهشی تابع و وابسته به دانشگاه ه -) همکاری در ارائه خدمات علمی، فرهنگی و اجتماعی و برگزاری سمینارها و کنفرانس‌های علمی و اجرای کلیه امور قراردادهای تحقیقاتی و خدماتی بین دانشگاه و سایر موسسات و) همکاری در اجرای دوره‌های کوتاه مدت پژوهشی برای موسسات غیردانشگاهی ز) نظارت بر کلیه امور پژوهشی دانشگاه، کتابخانه‌ها و بانکهای اطلاعاتی ح) برنامه‌ریزی جهت استفاده از اعضای هیات علمی از فرصت‌های مطالعاتی داخل و خارج برابر ضوابط مصوب ط) تهیه برنامه پژوهشی دانشگاه و ارائه اهداف و تعیین اولویت‌های پژوهشی در قالب برنامه‌های میان مدت و بلندمدت برای طرح در شورای پژوهشی دانشگاه ی) بررسی و ارزیابی فعالیتهای دانشگاه در چهارچوب برنامه‌های رشد و توسعه کشور در بخش آموزش عالی برای طرح هیات رئیسه. ۳
- معاون تحصیلات تکمیلی: الف) برنامه‌ریزی گسترش دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ب) اداره کلیه امور آموزشی دوره‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه با هماهنگی با معاونت آموزشی ج) نظارت بر اجرای مقررات و آیین نامه‌های آموزشی دوره‌های تحصیلات تکمیلی د) نظرات بر حسن اجرای برنامه‌ها و فعالیتهای آموزشی دوره‌های تخصصی و ارزیابی آن و ارائه گزارش به هیات رئیسه ه-) تنظیم دستور جلسات شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه و) همکاری با معاونان آموزشی و پژوهشی در اجرای دوره‌های کوتاه مدت تخصصی ۴
- معاون دانشجویی: الف) اداره کلیه امور دانشجویی دانشگاه ب) مطالعه و اتخاذ تصمیم درباره مسائل و مشکلات دانشجوئی ج) نظارت بر اجرای قوانین و آیین نامه‌های دانشجوئی د) تدوین و پیشنهاد اصول کلی مشاوره دانشجوئی ه-) نظارت بر واحدهای وابسته به منظور حصول اطمینان از حسن اجرای وظایف آنها و) برنامه‌ریزی امور فوق برنامه دانشجویی ۵
- معاون فرهنگی: الف) نظارت بر فعالیتهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی دانشگاه ب) برنامه‌ریزی برای گسترش و تعمیق ارزشهای اسلامی و انقلابی در همه سطوح دانشگاهی ج) ایجاد هماهنگی و جلب مشارکت لازم میان نهادهای مختلف عقیدتی، فرهنگی و سیاسی دانشجویی از طریق تشکیل جلسات مناسب با دفتر نمایندگی شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری، جهاد دانشگاهی و انجمن اسلامی د) برنامه‌ریزی و اجرای فعالیتهای فوق برنامه با همکاری معاونت دانشجویی ه -) ایجاد ارتباط و همکاری هر چه بیشتر با مراکز، موسسات و نهادهای فکری، فرهنگی و انقلابی برای شکوفایی بیشتر فعالیتهای فکری، فرهنگی و هنری و) نظارت و برنامه‌ریزی برای توسعه آموزش‌های عقیدتی، سیاسی، اخلاقی و فرهنگی از طریق برگزاری کلاسهای آموزشی و سمینارها و مجامع فرهنگی، فکری، سیاسی دانشگاهی و نظارت بر آنها و بهره وری هماهنگ از توان موجود نهادهای اسلامی و انقلابی. ز) ارزیابی وضعیت کلی اعتقادی، سیاسی و اخلاقی نیروهای دانشگاهی و گزارش آنها به هیات رئیسه و شورای فرهنگی ح) فراهم آوردن زمینه و ترغیب نیروهای دانشگاهی به حضور در صحنه‌های مختلف علمی، سیاسی و فرهنگی جامعه ط) تلطیف و سالم سازی روابط عمومی میان استادان، دانشجویان و کارکنان و برنامه‌ریزی برای استفاده بهتر نیروهای دانشگاهی از امکانات فرهنگی و هنری ی) پیشنهاد برنامه‌های لازم به شورای فرهنگی و پیگیری وظایف محوله ۶
- معاون اداری و مالی: الف) همکاری با رئیس دانشگاه در اجرای هر چه بهتر وظایف مربوط به واحدهای ستادی دانشگاه ب) رسیدگی به هدف‌های اجرایی دانشگاه و چگونگی گردش کارها و روشهای کار در واحدهای مختلف ج) ایجاد هماهنگی بین فعالیتهای مربوط به واحدهای تحت پوشش و اظهارنظر در خصوص رفع مشکلات موجود د) نظارت بر حسن اجرای کلیه قوانین و مقررات مربوط به امور استخدامی و مالی و معاملاتی ه-) ارائه گزارش‌های توجیهی لازم به رئیس دانشگاه در خصوص وظایف مربوطه به واحدهای تحت نظر و) اتخاذ تصمیم در مورد برنامه کار واحدهای تابعه ز) شرکت در شوراها، کمیسیون‌ها، جلسات و اظهارنظر در مورد مسائل مختلف مالی و اداری در چهارچوب مقررات و حفظ مصالح دانشگاه ۷
- معاون عمرانی: الف) برنامه‌ریزی برای تامین فضاهای کالبدی دانشگاه با برنامه توسعه آموزش عالی و اقدام در مورد تامین اعتبارات عمرانی مورد نیاز ب) برگزاری مناقصه و انعقاد قرارداد با شرکتهای مشاور و پیمانکار برای طرحهای عمرانی ج) نظارت بر حسن اجرای طرحهای عمرانی دانشگاه د) بررسی صورت وضعیت‌ها و موارد مالی طرحهای عمرانی ه-) اجرای طرحهای امانی و مورد نیاز دانشگاه و) جمع‌آوری و تکمیل اطلاعات مورد نیاز طرحهای عمرانی ز) برنامه‌ریزی و تامین لوازم و مصالح مورد نیاز طرحهای عمرانی ح) مواظبت در تعمیرات اساسی و نگهداری ساختان‌های دانشگاه ط) تهیه طرح جامع دانشگاه و تامین زمین و امکانات با در نظر گرفتن برنامه توسعه آموزش عالی ی) پیشنهاد بودجه‌های عمرانی دانشگاه برای تصویب در بودجه سالانه کشور ک) تهیه نقشه‌های طرحهای عمرانی دانشگاه مدیریت دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها ماده ۹
- اداره هر دانشکده یا آموزشکده با رئیس آن است که به وسیله رئیس دانشگاه منصوب میشود. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۳۷۰/۰۶/۱۹)
- رئیس دانشکده یا آموزشکده می‌تواند برحسب نیاز یک تا چهارمعاون به تشخیص هیات رئیسه داشته باشد. ماده ۱۱
- شرایط انتخاب رئیس و معاونان دانشکده و آموزشکده همان است که در ماده (۴) ذکر شده است، داشتن مرتبه مربی برای رئیس و معاونان آموزشکده‌ها کافی است. ماده ۱۲
- وظایف رئیس دانشکده یا آموزشکده، بدین قراراست: الف) نظارت بر حسن اجرای مصوبات که از طریق رئیس دانشگاه ابلاغ میشود و ایجاد زمینه‌های مناسب برای رشد استعدادهای تحصیلی ب) ایجاد هماهنگی در امور آموزشی و پژوهشی، اداری و مالی و فرهنگی دانشکده یا آموزشکده ج) نظارت بر حسن اجرای وظایف آموزشی، پژوهشی اعضای هیات علمی دانشکده یا آموزشکده د) ارزیابی و هماهنگ کردن کلیه فعالیتهای واحدهای تابع دانشکده یا آموزشکده ه-) پیشنهاد بودجه سالانه دانشکده یا آموزشکده و) نظارت بر کار شورای آموزشی و پژوهشی و...... دانشکده یا آموزشکده ز) ارزیابی کار سالانه دانشکده و گزارش آن به رئیس دانشگاه ح) بررسی صلاحیت معاونان گروهها و اظهارنظر درباره آنان الف) شورای دانشگاه ماده ۱۳)(منسوخ ۱۳۸۵/۰۳/۰۹) شورای دانشگاه ازاعضای ذیل تشکیل میشود: الف) اعضای هیات رئیسه دانشگاه ب) روسای دانشکده و آموزشکده‌ها وپژوهشکده‌ها ج) ۲ نفر از اعضای هیات علمی هر شورا (شوراهای آموزشی و پژوهشی و تحصیلات تکمیلی) به انتخاب شورای مربوط که باید واجد شرایط ماده ۴ باشند د) ۲ نفر از اعضای هیات علمی که دانشیار یا استاد و واجد شرایط ماده ۴ باشند به انتخاب رئیس دانشگاه ه-) رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تبصره) رئیس دانشگاه می‌تواند در مورد مسائلی که مربوط به دروس معارف است از رئیس گروه معارف دعوت کند تا با حق رای در شورای دانشگاه شرکت کند. ماده ۱۴
- دوره شورای دانشگاه ۲ سال است ماده ۱۵
- ریاست شورا با رئیس دانشگاه است. شورا دارای نایب رئیس است که توسط اعضای شورا از میان سه نفر عضو شورا که رئیس دانشگاه پیشنهاد می‌کند با رای بیشتر انتخاب میشوند. حکم اعضای بندهای «ج» و «د» شورای دانشگاه توسط رئیس دانشگاه صادر میشود و ابلاغ مصوبات شورا و مکاتبات آن از طریق دفتر رئیس دانشگاه صورت می‌گیرد. ماده ۱۶
- وظایف و اختیارات شورای دانشگاه بدین شرح است: الف) بررسی و تائید دوره‌ها و رشته‌های آموزشی جدید و برنامه آن برای پیشنهاد به وزارت فرهنگ و آموزش عالی ب) بررسی و تائید برنامه‌های پیشنهادی آموزشی و پژوهشی کوتاه مدت ج) بررسی روشهای همکاری با موسسات دولتی و غیردولتی و تدوین ضوابط برای آن د) بررسی سالانه امکانات علمی (نیروی انسانی و تجهیزات) دانشگاه و تعیین کمبودها و طبقه بندی نیازهای علمی و اقدام برای تامین آنها ه-) برنامه‌ریزی پذیرش دانشجو بر اساس امکانات دانشگاه با توجه به برنامه توسعه کشور و) بررسی مسائلی که توسط رئیس دانشگاه در دستور کار شورا قرار می‌گیرد ز) بررسی مشکلات آموزشی و پژوهشی دانشگاه و ارائه راه حلهای لازم ح) ارزیابی کلی عملکرد دانشگاه ط) بررسی و تصویب طرحها و برنامه‌های پیشنهادی شوراهای تخصصی ی) تدوین و تصویب آیین‌نامه داخلی شورا و تصویب آیین‌نامه کمیته‌های داخلی شورا ب
- شوراهای تخصصی دانشگاه ماده ۱۷
- به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرایی و برنامه‌ریزی، همکاری با شورای دانشگاه و هیات رئیسه، در هر یک از حوزه‌های معاونت‌های فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، دانشجویی و تحصیلات تکمیلی، شوراهایی با ترکیب و وظایف خود و به ریاست هر کدام از معاونان تشکیل میشود. این شوراها، شوراهای تخصصی دانشگاه محسوب میشوند و حکم اعضای آن را رئیس دانشگاه صادر می‌کند. شورای دانشگاه می‌تواند به صوابدید خود مسائلی را برای بررسی و اظهارنظر به یکی از شوراهای تخصصی محول کند. ۱
- شورای آموزشی ماده ۱۸
- به منظور تهیه و تدوین برنامه‌های آموزشی و پیشنهاد آن به شورای دانشگاه و کمک به امور اجرایی و فراهم آوردن امکانات در زمینه فعالیتهای آموزشی، شورای آموزشی تشکیل میشود. ماده ۱۹ (منسوخ ۱۳۸۰/۰۸/۱۵)
- اعضای شورای آموزشی عبارتند از: الف) معاون آموزشی دانشگاه ب) معاون تحصیلات تکمیلی دانشگاه ج) معاونان آموزشی دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها د) مدیرکل امورخدمات آموزشی دانشگاه ه-) دو تن از چهار تن اعضای هیات علمی به پیشنهاد معاون آموزشی و تصویب شورای دانشگاه و) دبیر ستاد شاهد و ایثارگر در دانشگاههای علومپزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی کشور (مشروط به اینکه عضو هیات علمی باشد) ماده۲۰
- وظایف شورای آموزشی دانشگاه عبارت است از: الف) همکاری با معاون آموزشی دانشگاه برای ایجاد زمینه اجرای مصوبات شورای دانشگاه و تصمیمات هیات رئیسه ب) ارائه پیشنهاد در این زمینه‌ها به شورای دانشگاه از جمله:
- برنامه‌های آموزشی
- نحوه اجرای برنامه‌های درسی در چهارچوب مصوبات
- آیین نامه‌های آموزشی
- طرحهای مناسب آموزشی غیررسمی کوتاه مدت و میان مدت
- ظرفیت پذیرش دانشجوی جدید ج) بررسی و اظهارنظر درباره مسائلی که شورای دانشگاه یا معاون آموزشی دانشگاه به شورا ارجاع می‌دهد د) بررسی کیفیت آموزشی در دانشگاه و بررسی کیفیت آموزش اعضای هیات علمی و ارائه آن به شورای دانشگاه ه -) بررسی پیشنهاد تاسیس رشته‌ها و دوره‌های جدید دانشگاه و) بررسی متون جزوه‌ها و کتابهای ارائه شده از طرف اعضای هیات علمی از لحاظ تطبیق با سرفصلهای مصوب و ارائه نتیجه به شورای دانشگاه ز) برسی و تائید دعوت استادان خارجی در رشته‌های مورد نیاز بنا به پیشنهاد گروههای آموزشی و تائید دانشکده برای ارائه به مراجع قانونی ح) بررسی و تائید صلاحیت علمی متقاضیان عضویت در هیات علمی دانشگاه که باید پس از تائید گروه آموزشی ذیربط از طریق رئیس هر دانشکده به شورای آموزشی ارجاع شود. ۲
- شورای پژوهشی ماده ۲۱
- به منظور تهیه و تدوین برنامه‌های پژوهشی پینشهاد [پیشنهاد] آن به شورای دانشگاه و کمک به امور اجرایی و فراهم آوردن امکانات در زمینه فعالیتهای پژوهشی، شورای پژوهشی تشکیل میشود. ماده ۲۲
- اعضای شورای پژوهشی عبارتند از: الف) معاون پژوهشی دانشگاه ب) معاون تحصیلات تکمیلی دانشگاه ج) معاونان پژوهشی یا نمایندگان دانشکده و پژوهشکده‌ها د) یک محقق از هر یک از واحدهای تحقیقاتی وابسته به دانشگاه با معرفی رئیس دانشگاه (در صورتی که واحد مستقل باشد) و با معرفی رئیس دانشکده و آموزشکده (چنانچه واحد جزو دانشکده و آموزشکده باشد) ه-) دو تن از چهار تن اعضای هیات علمی، صاحب فعالیتهای پژوهشی ارزنده به پیشنهاد معاون پژوهشی و تصویب شورای دانشگاه ماده ۲۳
- وظایف شورای پژوهشی دانشگاه عبارت است از: الف) همکاری با معاونان پژوهشی برای ایجاد زمینه اجرای مصوبات و تصمیمات هیات رئیسه ب) ارائه پیشنهاد در زمینه‌های مختلف پژوهشی به شورای دانشگاه از جمله:
- بهبود شرایط و رفع موانع تحقیق در دانشگاه
- هماهنگ ساختن زمان تعلیم و تحقیق در دانشگاه
- مشارکت با بخش خصوصی در اجرای طرحهای پژوهشی و تعیین نحوه همکاری با مراکز تحقیقاتی داخل و خارج دانشگاه
- بررسی نحوه ارائه خدمات پژوهشی به سازمانهای مختلف برای برآوردن نیازهای کشور، منطقه و استان و چگونگی همکاری دانشگاه و مراکز صنعتی ج) تهیه و تدوین و پیشنهاد طرحهای تربیت محقق د) بررسی و تدوین و پیشنهاد برنامه‌های پژوهشی به منظور شناخت هر چه بیشتر جهان دانش ه -) پیشنهاد چگونگی استاد از نتایج تحقیقات برای ارتقای کیفیت آموزش و) تهیه و تدوین آیین نامه‌های مختلف پژوهشی برای پیشنهاد به مراجع ذیربط ز) بررسی و اظهارنظر درباره مسائلی که شورای دانشگاه یا معاون پژوهشی به شورا ارجاع می‌دهد ح) تصویب طرحهای پژوهشی دانشگاه ط) ترغیب و تشویق اعضای هیات علمی به تالیف و ترجمه کتب و نوشتن مقالات تحقیقی و ایجاد امکانات و تسهیلات لازم برای تسریع در چاپ و نشر آثار علمی ی) پیشنهاد آیین‌نامه نحوه تدوین کتب علمی و پژوهشی بر مبنای ضوابط مصوب به شورای دانشگاه ک) ارزیابی میزان توانمندی علمی و سنجش قابلیت فارغ التحصیلان دانشگاه برای کار در جامعه، از طریق اجرای طرحهای تحقیقاتی ویژه ل) تعیین و پیشنهاد خط مشی کلی کاربرد نتایج تحقیقاتی برای پیشبرد جنبه‌های علمی و فنی کشور م) برنامه‌ریزی فرصت‌های مطالعاتی اعضای هیات علمی ن) پیشنهاد اهداف و خط مشی پژوهشی دانشگاه ۳
- شورای دانشجویی ماده ۲۴
- به منظورتهیه و تدوین برنامه‌های مختلف در زمینه امور دانشجویی و فراهم نمودن امکانات لازم برای رشد فکری و روحی و تامین نیازهای رفاهی دانشجویان و همکاری با معاون دانشجویی در امور اجرایی، شورای دانشجویی دانشگاه تشکیل میشود. ماده ۲۵ (منسوخ ۱۳۷۹/۱۰/۲۷)
- اعضای شورای دانشجویی دانشگاه عبارتنداز: الف) معاون دانشجویی ب) یک نماینده از هر یک شوراهای آموزشی و فرهنگی دانشگاه ج) دو دانشجو به انتخاب رئیس دانشگاه از میان دانشجویانی که از هر دانشکده یک نفر به وسیله رئیس آن دانشکده با مشورت دانشجویان به رئیس دانشگاه معرفی میشوند د) سه نفر مسئول امور خوابگاهها، تربیت بدنی و غذاخوری دانشگاه ه-) مدیرکل امور دانشجویی و) یکی از اعضاء جهاد دانشگاهی (در صورت موافقت رئیس دانشگاه) انتخاب و معرفی نماینده (دفتر شورای نمایندگان مقام رهبری) جهت عضویت در شورای دانشجوئی و هیات انتظامی اساتید و کارکنان هر دانشگاه مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها یا نماینده ایشان تبصره) شرط عضویت دانشجو در شورای دانشجویی:
- بیش از نیمی از واحدها را گذرانده باشد
- معدل کل او ۳ (۱۴) و یا بالاتر باشد
- شرایط عمومی بند «الف» ماده ۴ در آیین‌نامه را دارا باشد ماده ۲۶
- وظایف شورای دانشجویی دانشگاه عبارت است از: الف) همکاری با معاون دانشجویی دانشگاه برای ایجاد زمینه‌های اجرایی مصوبات شورای دانشگاه و تصمیمات هیات رئیسه ب) تدوین برنامه‌های مختلف در زمینه‌های امور دانشجویی و پیشنهاد آنها به شورای دانشگاه از جمله:
- آیین نامه‌های فعالیتهای ورزشی و فوق برنامه
- اداره خوابگاه‌های دانشجویی و مسائل انضباطی
- اداره امور غذاخوری‌های دانشجویی ج) بررسی مسائلی که توسط شورای دانشگاه یا معاون دانشجویی دانشگاه، به شورای دانشجویی ارجاع میشود و اظهارنظر درباره آنها د) همکاری در برنامه‌ریزی فعالیتهای رفاهی (قرض الحسنه - وام و کار دانشجویی، تعاونی مصرف و نقلیه و...) ۴
- شورای تحصیلات تکمیلی ماده ۲۷
- به منظور تهیه و تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های تحصیلات تکمیلی و پیشنهاد آن به شورای دانشگاه و کمک به امور اجرایی و فراهم آوردن امکانات در زمینه گسترش دوره‌های تخصصی، شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه و شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده‌ها به شرح زیر تشکیل میشود: ماده ۲۸ - الف) ترکیب اعضای شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه
- معاون تحصیلات تکمیلی دانشگاه (رئیس شورا)
- معاونان آموزشی و پژوهشی دانشگاه
- مسئولان (مدیران) تحصیلات تکمیلی دانشکده‌ها یا نمایندگان شوراهای تحصیلات تکمیلی دانشکده‌ها
- مسئول خدمات آموزشی تحصیلات تکمیلی دانشگاه ب) وظایف شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه عبارتند از: الف) همکاری با معاون تحصیلات تکمیلی دانشگاه جهت ایجاد زمینه‌های اجرایی مصوبات شورای دانشگاه، تصمیمات هیات رئیسه و آیین نامه‌ها و برنامه‌های مصوب ب) تدوین و پیشنهاد برنامه‌های مختلف آموزشی به شورای دانشگاه از جمله:
- برنامه‌های آموزشی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری
- پیشنهاد تغییرات لازم در نحوه، اجرای برنامه‌های درسی در چهارچوب ضوابط مصوب
- بررسی آیین‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی و اظهارنظر درباره آنها
- پیشنهاد طرحهای متناسب آموزشی غیررسمی کوتاه مدت و میان مدت به شورای دانشگاه
- برآورد ظرفیت پذیرش دانشجوی جدید در دوره‌های تحصیلات تکمیلی و ارائه آن به شورای دانشگاه ج) بررسی و اظهارنظر درباره مسائلی که توسط شورای دانشگاه یا معاون تحصیلات تکمیلی دانشگاه به شورا ارجاع میشود. د) بررسی کیفیت آموزشی دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه و بررسی کیفیت آموزشی اعضای هیات علمی فعال در این دوره‌ها و ارائه گزارش آن به شورای دانشگاه ه -) بررسی پیشنهاد تاسیس رشته‌ها و دوره‌های تکمیلی جدید در دانشگاه و) تصویب عناوین رساله (پایان نامه‌های تحقیقاتی دوره‌های کارشناسی ارشد و بالاتر) ماده ۲۹ الف) ترکیب اعضاء:
- رئیس دانشکده (رئیس شورا)
- معاون آموزشی دانشکده (نایب رئیس)
- نمایندگان شاخه هائی که مجری دوره‌های تخصصی هستند با درجه استادیاری یا بالاتر و حداقل سه سال سابقه تدریس یا تحقیق
- درصورت لزوم یک یا دو تن از اعضای هیات علمی سایر دانشگاهها با درجه استادیاری یا بالاتر و حداقل سه سال سابقه کار آموزشی و پژوهشی ب) وظایف:
- کلیه وظائف گروههای آموزشی مندرج در آیین نامه‌های دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا (Ph.D) در دانشکده‌های تخصصی به عهده شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده واگذار میشود. (۲) شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده در دانشگاههای جامع: الف) ترکیب اعضاء:
- رئیس دانشکده (رئیس شورا)
- معاون آموزشی دانشکده (نایب رئیس)
- معاون پژوهشی دانشکده
- نمایندگان گروههای آموزشی که مجری دوره‌های تخصصی هستند با درجه استادیاری یا بالاتر و حداقل سه سال سابقه آموزشی یا پژوهشی
- ۱ تا ۲ نفر از اعضای هیات علمی سایر دانشگاهها با درجه استادیاری یا بالاتر و حداقل سه سال سابقه کار آموزشی یا پژوهشی ب - وظائف: شورای تحصیلات تکمیلی هر دانشکده جانشین شورای آموزشی - پژوهشی آن دانشکده در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا خواهد بود. ۵
- شورای فرهنگی ماده ۳۰
- به منظور هماهنگ نمودن برنامه‌های فرهنگی دانشگاه در چهارچوب سیاستها و ضوابط مصوب با توجه به حدود اختیارات و وظایف مراجع و نهادهای ذیربط و همکاری با رئیس دانشگاه در تحقق ارزشهای اخلاقی و فرهنگی اسلام در شئون مختلف، شورای فرهنگی دانشگاه تشکیل میشود. ماده ۳۱ (ترکیب اعضای شورای فرهنگی دانشگاه)(منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰):
- رئیس دانشگاه به عنوان رئیس شورا.
- مدیر فرهنگی.
- معاون دانشجویی.
- یک نفر عضو هیات علمی با رعایت شرایط موضوع بند «الف» ماده ۴ به انتخاب رئیس دانشگاه.
- مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه.
- رئیس جهاد دانشگاهی واحد ذیربط.
- نماینده بزرگترین تشکل اسلامی دانشجویی (تشخیص بزرگترین تشکل با هیات نظارت دانشگاه خواهد بود).
- یک نفر دانشجو از دوره‌های تخصصی (کارشناسی ارشد به بالا) به انتخاب رئیس دانشگاه.
- مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه (بر اساس قانون بسیج دانشجویی).
- نماینده هر تشکل رسمی ذینفع با حق رای در جلسه مربوط. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- شورای فرهنگی حداقل هر ماه یک بار تشکیل جلسه داده و جلسات آن با حضور حداقل نصف باضافه یک اعضاء رسمی است و مصوبات آن با اکثریت نسبی حاضر قانونی است. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- در صورتی که آرای اعضای شورا به تساوی برسد آرای جمعی که ریاست دانشگاه در آن قرار دارد ملاک عمل خواهد بود. تبصره ۳ (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- مصوبات شورای فرهنگی نباید منافاتی با مواد اساسنامه نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها در خصوص نظارت بر فعالیتهای فرهنگی دینی داشته باشد. تبصره ۴ (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- مدت عضویت استاد و دانشجویی که با تایید رئیس دانشگاه یا توسط او انتخاب میشوند دو سال خواهد بود و انتخاب مجدد آنان بلامانع است. ماده ۳۲ (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- وظایف شورای فرهنگی عبارت است از: الف - برنامه‌ریزی و ایجاد هماهنگی برای فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در دانشگاه. ب - همکاری برای گسترش و تعمیق مبانی ارزشی، دینی، اخلاقی و انقلابی با برگزاری برنامه‌های مناسب فرهنگی و تبلیغاتی. ج - ایجاد هماهنگی در فعالیتهای دفتر نمایندگی شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری، جهاد دانشگاهی و تشکلهای اسلامی. د - برنامه‌ریزی و تعیین خط مشی فعالیتهای فوق برنامه دانشگاه با همکاری معاونت دانشجویی و طرحهای تحقیقاتی فرهنگی و سیاسی با همکاری معاونت پژوهشی و برقراری پیوند سازنده و سودمند میان استاد و دانشجو با همکاری معاونت آموزشی. ه - همکاری برای ایجاد پیوند فعال میان حوزه و دانشگاه با برگزاری سمینارها، جلسات و برنامه‌های آموزشی مشترک. و - برنامه‌ریزی برای گسترش مناسبات دانشگاه و نهادهای فرهنگی، انقلابی و مردمی. ز - شناخت و سازماندهی نیروهای متعهد و مستعد از طریق نهادهای دانشجویی و فرهنگی و معرفی برای کمک به جامعه در مواقع اضطراری. تبصره (منسوخ ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- دستورالعملهای اجرایی لازم در خصوص نحوه عملکرد شوراهای فرهنگی به تصویب مشترک وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزشعالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌رسد و در نسخه واحد ابلاغ میشود. شورای آموزشی
- پژوهشی دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها ماده ۳۳
- در هر دانشکده که دارای سه گروه آموزشی یا بیشتر باشند و همچنین در آموزشکده‌ها شورای آموزشی - پژوهشی دانشکده و آموزشکده با این ترکیب تشکیل میشود: الف) رئیس دانشکده یا آموزشکده ب) معاونان دانشکده یا آموزشکده ج) مدیران گروههای دانشکده یا آموزشکده به انتخاب رئیس دانشکده تا هفت نفر تبصره) هنگام طرح مسائل و موضوعات وابسته به هر گروه آموزشی، رئیس آن گروه با حق رای برای شرکت در شورا دعوت میشود. ماده ۳۴
- وظایف شورای آموزشی - پژوهشی دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها عبارت است از: الف) برنامه‌ریزی جهت ایجاد زمینه‌های اجرایی مصوباتی که توسط معاونان آموزشی و پژوهشی دانشگاه ابلاغ می‌گردد ب) تدوین سیاست‌های آموزشی و پژوهشی دانشکده یا آموزشکده با توجه به خطمشی آموزشی و پژوهشی دانشگاه ج) بررسی و تدوین طرحهای آموزشی و پژوهشی دانشکده یا آموزشکده و ارجاع آنها به شوراهای آموزشی و پژوهشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه د) بررسی و تدوین طرحهای ارزشیابی فعالیتهای آموزشی و پژوهشی دانشکده یا آموزشکده و پیشنهاد آن به شورای آموزشی و پژوهشی دانشگاه ه -) هماهنگی میان گروهها و بخشها در ارائه دروس مشترک و) اتخاذ تصمیمات اجرایی برای هماهنگی و تطابق زمانی تعلیم و تحقیق در دانشکده یا آموزشکده ز) بررسی و تعیین نیاز دانشکده به عضو هیات علمی جدید و پیشنهاد آن به شورای دانشگاه برای تکمیل اعضای هیات علمی هر گروه ح) پیشنهاد شرایط پذیرش دانشجو و تعیین ظرفیت پذیرش و پیشنهادآن به معاونت آموزشی ط) بررسی و اظهارنظر در مواردی که رئیس دانشکده به شورا ارجاع می‌دهد ی) بررسی تقاضاهای مرخصی مطالعاتی و پیشنهاد آن به شورای دانشگاه ک) بررسی طرحهای پژوهشی اعضای هیات علمی و ارجاع آن به شورای پژوهشی دانشگاه گروههای آموزشی ماده ۳۵
- گروه آموزشی واحدی است متشکل از اعضای هیات علمی متخصص در یک رشته از شعب دانش بشری که در دانشکده یا آموزشکده ای دایر است و اعضای هیات علمی هر گروه مجموعاً شورای آن گروه را تشکیل می‌دهند. ماده ۳۶
- وظیفه گروه عبارت است از: الف) هماهنگ ساختن فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در رشته مربوط ب) تنظیم برنامه‌های آموزشی که برای تدریس در آن رشته لازم است ج) نظارت بر نحوه ارائه دروس و بررسی و اظهارنظر در مورد متون درسی و محتوای دروس بر اساس برنامه‌ها و سرفصلهای مصوب د) اظهارنظر درباره ساعات تدریس و تحقیق اعضای گروه ه -) اظهارنظر در خصوص پذیرش دانشجویان انتقالی و میهمان و تعیین کمبود واحدهای درسی آنان و) بررسی طرحهای تحقیقی و پیشنهاد به شورای آموزشی - پژوهشی دانشکده یا آموزشکده ز) اظهارنظر درباره بورسها و ماموریت‌های اعضای گروه و پیشنهاد آن به شورای آموزشی پژوهشی دانشکده یا آموزشکده ح) پیش‌بینی نیاز گروه به استخدام اعضای هیات علمی متخصص و اظهارنظر در مورد صلاحیت علمی نامزدهای استخدام برای طی مراحل قانونی ط) ارزیابی سالانه کارگروه برای طرح در شورای آموزشی - پژوهشی ی) برنامه‌ریزی در مورد دروس طبق اختیاراتی که شورای عالی برنامه‌ریزی تفویض کرده است. ک) بررسی و اعلام نظر برای اصلاح سرفصلها و تجدیدنظر در عنوان درسها (از حیث اصلی یا اختیاری بودن) و همچنین تعیین محتوای دروس با توجه به آخرین پیشرفتهای علمی برای تصویب در شورای عالی برنامه‌ریزی تبصره ۱) اظهارنظر در مورد تقاضای استخدام جدید، ارتقای اعضای هیات علمی، ارزیابی سالانه اعضای هیات علمی، بورسها و فرصت‌های مطالعاتی در هر گروه به وسیله کمیته یا کمیته‌هایی مرکب از استادان، دانشیاران و استادیاران منتخب آن گروه که سابقه خدمت بیشتری دارند و پس از تایید رئیس دانشکده به عنوان عضو کمیته‌های تخصصی تعیین میشوند، انجام می‌گیرد. تبصره ۲) در دانشگاههای جدیدالتاسیس و گروههائی که تعداد اعضای هیات علمی استادیار و بالاتر آنها از سه نفر کمتر باشد، بررسی موارد مندرج در تبصره ۱ به عهده شورای آموزشی دانشکده است. ماده ۳۷ (منسوخ ۱۳۸۳/۱۱/۰۶)
- شورای هر گروه، دو تن از اعضای آن گروه را که واجد شرایط بند «الف» ماده ۴ و حداقل در مرتبه استادیاری باشند، برای تصدی مدیریت گروه به رئیس دانشکده معرفی می‌کند، به پیشنهاد رئیس دانشکده و با تائید و حکم رئیس دانشگاه، یکی از آنان به مدت دو سال به مدیریت گروه منصوب میشود و انتخاب مجدد وی بلامانع است. تبصره ۱ (منسوخ ۱۳۸۳/۱۱/۰۶): انتخاب مجدد مدیران گروههای آموزشی که برای سه دوره متوالی دو ساله مسئولیت گروه را بر عهده داشته باشند منوط به یک وقفه دو ساله می‌باشد. تبصره ۲ (منسوخ ۱۳۸۳/۱۱/۰۶): موارد استثنائی به تشخیص رئیس دانشگاه تصمیم‌گیری میشود. ماده ۳۸
- معاون گروه، توسط مدیرگروه پس از تائید رئیس دانشکده تعیین و با حکم رئیس دانشکده یا آموزشکده منصوب میشود. ماده ۳۹
- وظیفه مدیرگروه عبارت است از: الف) تهیه برنامه اجرایی وظایف آموزشی و پژوهشی و خدماتی ارائه شده از طریق گروه بر اساس خط مشی شورای دانشکده با مشورت اعضای گروه قبل از شروع نیمسال تحصیلی و گزارش آن به رئیس دانشکده ب) ابلاغ برنامه‌های اجرایی وظایف آموزشی و پژوهشی و خدماتی هر یک از اعضای گروه ج) نظارت بر کلیه فعالیتهای آموزشی و پژوهشی و خدمات گروهی د) تهیه جدول دروس هر نیمسال با همکاری اعضاء گروه و تسلیم آن به رئیس دانشکده ه -) تجدیدنظر مستمر در برنامه‌ها با توجه به آخرین پیشرفتها و تغییرات و تحولات و تسلیم این برنامه‌ها به مراجع ذیربط و) تشکیل و اداره جلسات شورای گروه و ارسال گزارش کار، مصوبات، پیشنهادها و نظریات جمعی گروه به رئیس دانشکده یا آموزشکده برای هماهنگی اجرایی یا طی مراحل قانونی و ابلاغ بخشنامه‌ها و آیین نامه‌ها و مصوباتی که رئیس دانشکده یا آموشکده ارسال کرده است. ز) پیشنهاد نیازهای مالی گروه به رئیس دانشکده ج) انجام دادن کلیه مکاتبات رسمی گروه و پیشنهاد تهیه لوازم، کتابها، نشریات مورد نیاز گروه به رئیس دانشکده و یا آموزشکده ط) پیشنهاد طرحهای پژوهشی که گروه راسآً یا با همکاری گروههای دیگر آماده انجام دادن آن است به رئیس دانشکده یا آموزشکده برای تصویب در شورای پژوهشی دانشگاه ی) ارزیابی کار سالانه اعضای گروه و گزارش آن به رئیس دانشکده ماده ۴۰
- این آیین‌نامه در چهل ماده و ۱۳ تبصره در دویست و چهل و نهمین جلسه مورخ ۱۳۷۰/۴/۱۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب نهایی رسید.