آیین‌نامه شماره ۸۹ قرارداد بیمه تامین تعهدات در رویه عبور داخلی کالا
بدین وسیله «آیین‌نامه شماره ۸۹، قرارداد بیمه تامین تعهدات در رویه عبور داخلی کالا» که در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۱ شورای عالی بیمه به تصویب رسیده است در ۶ صفحه پیوست جهت اجراء ابلاغ می‌گردد. محمد ابراهیم امین رئیس شورای عالی بیمه شورای عالی بیمه در اجرای ماده ۱۷ قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری، در جلسه مورخ ۲۱/ ۱۱/ ۱۳۹۳ «آیین‌نامه قرارداد بیمه تامین تعهدات در رویه عبور داخلی کالا» را مشتمل بر ۱۳ ماده و ۲ تبصره به شرح ذیل تصویب نمود: ماده ۱
- اساس قرارداد این قرارداد براساس قانون بیمه مصوب سال ۱۳۱۶ و مواد مرتبط از قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ و آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۲ و قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار مصوب ۱۳۹۰ بین تشکل اقتصادی... به عنوان بیمه گذار و شرکت بیمه... به عنوان بیمه گر و گمرک جمهوری اسلامی ایران به عنوان ذینفع با شرایط زیر منعقد می‌گردد. ماده ۲
- تعاریف اصطلاحات مورد استفاده در این قرارداد در معانی مشروح زیر به کار می‌رود. ۱
- بیمه گذار: تشکل اقتصادی است با عضویت شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی که به موجب قوانین و مقررات مربوط ثبت گردیده و مسئولیت اعضاء براساس موضوع ماده ۳ این قرارداد را پذیرفته و آن را نزد بیمه گر بیمه نموده و متعهد پرداخت حق بیمه است. اتاق بازرگانی و صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز می‌توانند به عنوان بیمه گذار این قرارداد باشند. ۲
- شرکت حمل و نقل بین‌المللی: شخص حقوقی ایرانی که به موجب قوانین و مقررات مربوط، مجاز به انجام عملیات حمل و نقل بین‌المللی است. ۳
- بیمه گر: موسسه بیمه ای است که دارای پروانه فعالیت از بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران بوده و مجاز به انجام عملیات بیمه در این رشته طبق قوانین و مقررات مربوط است. ۴
- ذینفع: گمرک جمهوری اسلامی ایران است. ۵
- بیمه نامه: سندی است کتبی که توسط بیمه گر براساس مفاد این قرارداد صادر شده باشد. بیمه گر می‌تواند برای هر اظهارنامه عبور داخلی یک بیمه نامه مجزا یا یک گواهی بیمه براساس این قرارداد صادر نماید. ۶
- گواهی بیمه: سندی است کتبی یا الکترونیکی که در چارچوب این قرارداد به منظور پوشش بیمه ای برای هر اظهارنامه توسط بیمه گر صادر و به ذینفع ارائه می‌گردد. ۷
- قاچاق: منظور از قاچاق در این قرارداد موضوع بند «ب» ماده (۱۱۳) و مواد (۶۱) الی (۶۳) قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ و بند «ب» ماده (۲) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی آنها صرفاً در ارتباط با عبور داخلی است. ۸
- پروانه عبور داخلی: سندی است حاوی اطلاعات اظهارنامه عبور داخلی که توسط گمرک پس از انجام تشریفات گمرکی در رویه عبور داخلی برابر مقررات صادر می‌گردد. ۹
- اظهارنامه عبور داخلی: منظور از اظهارنامه عبور داخلی، اظهارنامه موضوع ماده ۳۹ قانون امور گمرکی است. ۱۰
- کالای مجاز: کالایی که صدور آن با رعایت ضوابط نیاز به کسب مجوز ندارد. ۱۱
- کالای مجاز مشروط: کالایی که صدور یا ورود آن نیاز به کسب موافقت قبلی یک یا چند سازمان دولتی دارد. ۱۲
- عبور داخلی: عبور داخلی، رویه گمرکی است که براساس آن کالای گمرک نشده از یک گمرک مجاز به گمرک مجاز دیگر و یا سایر اماکن تحت نظارت گمرک منتقل می‌گردد تا تشریفات قطعی گمرکی آن در مقصد انجام شود. ماده ۳
- موضوع قرارداد موضوع قرارداد عبارت است از مسئولیت تامین تعهدات شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی در قبال ذینفع برای کالاهای مجاز معادل حقوق ورودی متعلقه و برای کالاهای مجاز مشروط معادل حقوق ورودی متعلقه به علاوه نصف تا سه برابر ارزش کالا که حسب مورد توسط گمرک تعیین می‌شود که بر عهده بیمه گذار بوده و توسط وی نزد بیمه گر بیمه می‌گردد. ماده ۴
- وظایف بیمه گذار به شرح زیر است: ۱
- بیمه گذار موظف است حق بیمه را به ترتیبی که در بیمه نامه یا گواهی بیمه مشخص گردیده به بیمه گر پرداخت نماید. ۲
- بیمه گذار موظف است همزمان با انعقاد این قرارداد فهرست مشخصات شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی که تعهد آنها را پذیرفته به بیمه گر اعلام نماید. ۳
- بیمه گذار موظف است شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی که تعهد آنها را پذیرفته ملزم به انجام اقدامات زیر نماید: الف- در صورت اطلاع از هرگونه مغایرت بین محموله و پروانه عبور داخلی و مواردی که منجر به عدم تحویل تمام یا بخشی از کالا در مهلت مقرر می‌شود، مراتب را حداکثر ظرف ۲۴ ساعت از زمان اطلاع، به بیمه گذار و بیمه گر اعلام نماید. ب- اقدامات لازم جهت حفظ کالای عبور داخلی به عمل آورد. ج- در صورت دریافت هرگونه اخطاریه در ارتباط با موضوع قرارداد از سوی مراجع ذی ربط مراتب را بلافاصله به اطلاع بیمه گذار و بیمه گر برساند. ۴
- بیمه گذار موظف است به منظور حسن اجرای این قرارداد تضامین لازم را متناسب با حجم عملیات و ریسک شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی که تعهد آنها را پذیرفته، در اختیار بیمه گر قرار دهد. ماده ۵
- وظایف و تعهدات بیمه گر وظایف و تعهدات بیمه گر به شرح زیر است: ۱
- بیمه گر موظف است براساس اطلاعات ارائه شده و معادل مبلغی که توسط گمرک مبدا در اظهارنامه عبور داخلی اعلام می‌شود بیمه نامه یا گواهی بیمه را صادر و در قبال پرداخت حق بیمه از سوی بیمه گذار به وی یا نماینده او تحویل نماید. ۲
- تعهدات بیمه گر و بیمه گذار در ارتباط با موضوع این قرارداد در مورد هر پروانه عبور داخلی از زمان خروج هر محموله از گمرک مبدا آغاز و با تایید الکترونیکی یا کتبی وصول تمام کالا توسط گمرک مقصد یا عدم اعلام خسارت از سوی ذینفع به بیمه گر تا ۹۰ روز پس از پایان مهلت مقرر در پروانه عبور داخلی (هر کدام زودتر اتفاق بیفتد) پایان می‌پذیرد. ۳
- بیمه گر موظف است در صورت درخواست و هماهنگی ذینفع، واحدهای صدور بیمه نامه یا گواهی بیمه موضوع این قرارداد (اعم از شعبه یا نمایندگی) را در گمرک مبدا مستقر نماید و مشخصات آنها از جمله دارندگان امضای مجاز در آن واحدها و نیز هرگونه تغییرات بعدی را کتباً به اطلاع بیمه گذار و ذینفع برساند. ۴
- بیمه گر موظف است با طراحی سامانه نرم افزاری مناسب نسبت به فراهم شدن امکان تبادل اطلاعات لازم با بیمه گذار و ذینفع اقدام نماید و فهرست شرکت‌های حمل و نقل تحت پوشش را به طور مستمر به ذینفع اعلام نماید. ۵
- در موارد زیر، بیمه گر مکلف است ظرف مدت ۱۵ روز پس از دریافت مدارک موضوع ماده ۷ با رعایت شرایط این قرارداد خسارت را به ذینفع پرداخت نماید: الف- چنانچه کل کالای مندرج در اظهارنامه عبور داخلی که براساس آن بیمه نامه یا گواهی بیمه صادر گردیده است ظرف مهلت مقرر در قانون امور گمرکی به گمرک مقصد تحویل داده نشود. ب- در مواردی که کالای عبور داخلی تحویل شده به گمرک مقصد براساس صورت‌جلسه گمرک مقصد یا گمرک بین راهی کسری داشته باشد. تبصره
- در مواردی که پرداخت خسارت در مهلت مقرر، از سوی بیمه گر به تاخیر بیافتد، مشمول حکم ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی می‌شود. ماده ۶
- وظایف ذینفع وظایف ذینفع به شرح زیر است: ۱
- چنانچه تمام یا بخشی از کالای عبور داخلی ظرف مهلت مقرر به گمرک مقصد تحویل داده نشود ذینفع موظف است مراتب را ظرف مدت پانزده روز پس از احراز عدم تحویل کتباً یا هر طریق قابل اثبات دیگر به بیمه گذار و بیمه گر اعلام نماید. ۲
- ذینفع موظف است در صورت تشخیص قاچاق، نسبت به پیگیری موضوع وفق ماده (۴۱) قانون مبارزه با قاچاق مصوب سال ۱۳۹۲ در مراجع ذی صلاح اقدام نماید. ۳
- ذینفع موظف است به منظور تبادل الکترونیکی اطلاعات همکاری لازم را با سایر طرف‌های قرارداد به عمل آورده و امکان دسترسی سیستمی بیمه گر و بیمه گذار را به سامانه‌های مرتبط فراهم نماید. ۴
- ذینفع مکلف است لیست شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی دارای سابقه تخلف از مقررات گمرکی را به طور مستمر برای سایر طرف‌های قرارداد ارسال نماید. ۵
- ذینفع موظف است پس از احراز هر یک از موارد زیر خسارتی را که از بیمه گر دریافت نموده است به وی مسترد نماید: الف- کالا پس از پرداخت خسارت با تاخیر به گمرک مقصد تحویل شده باشد. (موضوع تبصره ماده (۱۱۵) آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی) ب- در مواردی که پس از پرداخت خسارت براساس تشخیص ذینفع یا رای قطعی مرجع رسیدگی‌کننده ذی صلاح اثبات شود که موضوع قاچاق منتفی شده است. ج- در مواردی که به موجب رای قطعی مرجع رسیدگی‌کننده ذی صلاح عدم تحویل کالا به گمرک مقصد ناشی از فورس ماژور بوده باشد. ۶
- ذینفع موظف است حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از دریافت خسارت اصل بیمه نامه یا گواهی بیمه مربوط را (در صورت ارائه فیزیکی) به بیمه گر تحویل نماید. ماده ۷
- مدارک لازم برای دریافت خسارت برای دریافت خسارت، ذینفع موظف است ضمن اعلام کتبی خسارت به بیمه گر، اسناد و مدارک ذیل را به وی ارایه نماید: الف) تصویر اظهارنامه عبور داخلی ممهور به مهر گمرک، ب) تصویر بیمه نامه یا گواهی بیمه مربوط (در صورت ارائه فیزیکی)، ج) تصویر اوراق مربوط به اقدامات قانونی صورت گرفته در مراجع ذی صلاح توسط ذینفع در صورت تشکیل پرونده. د) تصویر مکاتبات ذینفع با بیمه گذار موضوع بند (۱) ماده (۶) این قرارداد. ماده ۸
- استثنائات در موارد زیر بیمه گر در مقابل ذینفع تعهدی نخواهد داشت: ۱- کاهش وزن کالاهایی که به موجب مفاد قانون امور گمرکی به طور ذاتی دچار افت وزن می‌گردند. ۲- فورس ماژور نظیر سیل، توفان، زلزله، آتش فشان و سایر حوادث و بلایای طبیعی و نیز جنگ و شورش. ۳- جریمه انتظامی موضوع تبصره ذیل ماده (۱۱۵) آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی. ماده ۹
- بازیافت خسارت پس از پرداخت خسارت، بیمه گر جانشین ذینفع جهت بازیافت خسارت پرداختی خواهد بود و بیمه گر می‌تواند نسبت به بازیافت خسارت پرداختی، از بیمه گذار یا شرکت حمل و نقل اقدام نماید. تبصره در مواردی که به تشخیص مراجع ذی صلاح علت عدم تحویل تمام یا بخشی از کالا ناشی از عذر موجه باشد، میزان بازیافت حداکثر ده درصد خسارت پرداختی خواهد بود. ماده ۱۰
- مدت قرارداد مدت قرارداد یک سال شمسی است و مفاد آن برای طرف‌های قرارداد در خصوص بیمه نامه‌ها یا گواهی‌های بیمه صادره در دوره اعتبار قرارداد تا پایان اعتبار بیمه نامه‌ها یا گواهی‌های بیمه کماکان به قوت خود باقی است. ماده ۱۱
- خاتمه اعتبار بیمه نامه با تحقق هر یک از موارد زیر اعتبار بیمه نامه یا گواهی بیمه تمام می‌شود: ۱- تحویل کالا به گمرک مقصد طبق اعلام گمرک ظرف مهلت مقرر. ۲- پرداخت خسارت از سوی بیمه گر. ماده ۱۲
- نحوه فسخ قرارداد در طول مدت اعتبار قرارداد هر یک از طرف‌های قرارداد می‌توانند با اعلام قبلی (به صورت کتبی) یک ماهه به سایر طرف‌های قرارداد، نسبت به فسخ آن اقدام کنند. در صورت فسخ، طرف‌های قرارداد متعهد به ایفای تعهدات ناشی از این قرارداد در مورد بیمه نامه‌های/ گواهی‌های صادره قبلی می‌باشند. ماده ۱۳
- نحوه حل و فصل اختلاف هرگونه اختلاف ناشی از تعبیر، تفسیر و یا اجرای این قرارداد، در صورتی که از طریق برگزاری جلسات مشترک و مذاکره حل و فصل نشود، با رعایت قوانین و مقررات مربوط قابل ارجاع به داوری یا طرح در مراجع صالحه خواهد بود.