آیین‌نامه گزارشگری و افشای اطلاعات موسسات بیمه

بدین وسیله «آیین‌نامه شماره ۸۸، گزارشگری و افشای اطلاعات موسسات بیمه» که در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۰۹/۲۵ شورای عالی بیمه به تصویب رسیده است در ۹ صفحه پیوست جهت اجراء ابلاغ می‌گردد. محمد ابراهیم امین رئیس شورای عالی بیمه شورای عالی بیمه به استناد ماده ۱۷ و در اجرای مواد ۵، ۴۳، ۵۵، ۵۹ و ۶۳ قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گرایی، قانون تجارت، قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و آیین‌نامه اجرایی آن و مقررات مربوط در آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی بیمه و به منظور استقرار نظام حاکمیت شرکتی در صنعت بیمه، «آیین‌نامه گزارشگری و افشای اطلاعات موسسات بیمه» را مشتمل بر ۱۲ ماده به شرح ذیل تصویب نمود: فصل اول

• تعاریف و کلیات ماده ۱
• کلمات و اصطلاحات زیر صرف نظر از هر مفهوم دیگری که داشته باشند. در این آیین‌نامه با تعاریف زیر استفاده شده‌اند: ۱- بیمه مرکزی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ۲- موسسه بیمه: موسسات بیمه دولتی و غیردولتی اعم از مستقیم و اتکایی که مجاز به انجام عملیات بیمه در ایران می‌باشند. ۳- گزارشگری اطلاعات: گردآوری، مستندسازی، ثبت اطلاعات معتبر و تنظیم گزارش‌های مربوط توسط موسسه بیمه و ارسال آنها به بیمه مرکزی. ۴- افشای اطلاعات: انتشار عمومی اطلاعات توسط موسسه بیمه و یا بیمه مرکزی طبق ضوابط این آیین‌نامه. ۵- سنهاب: سامانه نظارت و هدایت الکترونیکی بیمه که بستر تبادل الکترونیکی اطلاعات بین بیمه مرکزی، موسسات بیمه و سایر مراجع ذی ربط را فراهن می‌سازد. ماده ۲
• موسسه بیمه موظف است اطلاعات موضوع این آیین‌نامه را در چارچوب فرم‌ها و بازه‌های زمانی که بیمه مرکزی با اخذ نظر از سندیکای بیمه گران ایران تعیین می‌کند حسب مورد از طریق سنهاب به بیمه مرکزی ارسال یا در پایگاه اطلاع رسانی خود افشاء نماید. فصل دوم
• گزارشگری اطلاعات ماده ۳
• حوزه‌های مربوط به گزارشگری اطلاعات شامل موارد زیر است: ۱
• معرفی موسسه بیمه، برنامه کسب و کار و عملکرد آن: ۱-۱- اقامتگاه، سایر مشخصات ثبتی و اساسنامه موسسه بیمه. ۲-۱- ترکیب سهامداران موسسه بیمه و مشخصات سهامداران بیش از یک درصد. ۳-۱- ساختار سازمانی موسسه بیمه مشتمل بر نمودار تشکیلات سازمانی و مشخصات، سوابق کاری، آموزشی، تحصیلی و شرح وظایف مدیران موسسه بیمه. ۴-۱- مشخصات کارکنان و سوابق تجربی و تحصیلی آنها. ۵-۱- برنامه آتی کسب و کار موسسه بیمه متناسب با توانگری مالی آن. ۶-۱- عملکرد بیمه گری مستقیم موسسه بیمه به تفکیک هر یک از بیمه نامه‌های صادره و هر یک از خسارتهای پرداختی در رشته‌های مختلف بیمه ای به همراه نرخ و شرایط مورد عمل در هر یک از آنها. ۷-۱- عملکرد طرح‌های بیمه ای جدید دارای مجوز از بیمه مرکزی به همراه نرخ و شرایط مورد عمل در هر یک از آنها. ۸-۱- عملکرد بیمه گری اتکایی موسسه بیمه به تفکیک هر قرارداد به همراه نسخه ای از قراردادهای مربوط. ۹-۱- اطلاعات شعب و مراکز پرداخت خسارت موسسه بیمه. ۱۰-۱- اطلاعات نمایندگان فعال، تعلیق یا لغو پروانه شده موسسه بیمه. ۱۱-۱- اطلاعات کارگزاران و ارزیابان خسارت بیمه ای که با موسسه بیمه همکاری می‌کنند. ۱۲-۱- اطلاعات مربوط به وقوع تخلفات و تقلبات بیمه ای مرتبط با موسسه بیمه. ۲
• راهبردی شرکتی در موسسه بیمه: ۱-۲- نحوه تعیین حدود اختیارات واحدهای مختلف موسسه بیمه در بخش صدور بیمه نامه و پرداخت خسارت به همراه مستندات مربوط. ۲-۲- عناوین و شرح وظایف شوراها و کمیته‌های داخلی موسسه بیمه از قبیل کمیته انتصابات، کمیته مدیریت ریسک، کمیته حقوق و دستمزد، کمیته کنترل داخلی و کمیته حسابرسی داخلی. ۳-۲- نحوه فعالیت‌های کنترل داخی و حسابرسی داخلی، حداقل مشتمل بر تشریح چارچوب عملکرد سیستم‌های مربوط، نحوه گزارش دهی و تفکیک وظایف و حدود اختیارها در این سیستم‌ها و متناسب بودن آن با ماهیت و حجم عملیات بیمه گری، ارایه گزارش‌های حاصل از آن و مستندات مربوط به خلاصه یافته‌ها و اقدامات کنترل داخلی و حسابرسی داخلی و دوره جاری و برنامه‌های آتی آن. ۴-۲- نحوه فعالیت‌های آکچوئری حداقل مشتمل بر اطلاعات کارکنان بخش اکچوئری و تشریح وظایف آنها و همچنین مستندات مربوط به اثر بخشی گزارش‌ها و فعالیت اکچوئری در محاسبه ذخایر فنی، نرخ گذاری، سیاست‌های پذیرش ریسک، کفایت پوشش‌های اتکایی و الزامات کفایت سرمایه موسسه بیمه. ۵-۲- حوزه‌های برون سپاری شده در بخشی از عملیات بیمه که به موجب مقررات برون سپاری آنها امکان پذیر است از قبیل آموزش شبکه فروش، ارزیابی خسارت، خدمات اکچوئری و همچنین روش‌ها و ملاک‌های انتخاب عرضه کنندگان خدمات برون سپاری شده و نحوه نظارت بر عملکرد آنها. ۶-۲- برنامه‌های موسسه بیمه برای کاهش هزینه‌ها و افزایش بازده عملیات بیمه گری. ۷-۲- برنامه‌های پذیرش، آموزش و شیوه‌های نظارت بر نمایندگان بیمه. ۸-۲- گزارش سالانه هیات مدیره موسسه بیمه به مجمع عمومی و گزارش مربوط به نحوه اجرای مصوبات مجامع عمومی موسسه بیمه. ۹-۲- تصمیم موسسه بیمه برای ورود یا خروج از بورس و تغییر وضعیت سهام آن در بورس. ۳
• مدیریت ریسک و توانگری مالی موسسه بیمه: ۱-۳- نظام مدیریت ریسک موسسه بیمه، مشتمل بر تبیین اهداف و سیاست‌های مدیریت ریسک، نیروی انسانی و ساختار سازمانی بخش مدیریت ریسک، نحوه شناسایی، اندازه گیری، مدیریت، کنترل و تشریح وضعیت فعلی میزان تمرکز، کاهش، حساسیت و مواجهه با ریسک‌های موسسه بیمه از قبیل ریسک‌های بیمه گری، بازار، اعتبار و نقدینگی و پیش‌بینی وضعیت آتی آنها. ۲-۳- جزئیات محاسبه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه. ۳-۳- برنامه‌های ترمیم وضعیت مالی و افزایش سرمایه (در صورتی که موسسه بیمه حسب مقررات مربوط ملزم به تهیه آن باشد). ۴-۳- موارد ترهین، توثیق، صلح حقوق یا هر گونه معامله با حق استرداد اموال موسسه بیمه حسب مقررات مربوط. ۵-۳- برنامه افزایش سرمایه موسسه بیمه همراه با گزارش توجیهی برای هر مرحله. ۶-۳- برنامه انتشار انواع اوراق مشارکت، صکوک یا سایر اوراق بهادار. ۷-۳- درصد تملک سهام سایر موسسات بیمه داخلی یا خارجی. ۸-۳- موارد تجدید ارزیابی دارایی‌ها و برنامه اعمال آن در سرمایه موسسه بیمه. ۴
• وضعیت و عملکرد مالی موسسه بیمه (مستند به صورت‌های مالی حسابرسی شده): ۱-۴- صورت‌های مالی به همراه یادداشت‌های توضیحی و صورت‌های مالی تلفیقی حسب مورد. ۲-۴- صورت‌های مالی اشخاص حقوقی که بیش از ۲۰ درصد سرمایه آن به موسسه بیمه تعلق دارد. ۳-۴- تراز دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی موسسه بیمه. ۴-۴- هزینه‌های بیمه گری از قبیل کارمزد، هزینه صدور و کارمزد مشارکت در منافع شبکه فروش، هزینه رسیدگی و تسویه خسارت به تفکیک رشته‌های بیمه و همچنین هزینه‌های غیرعملیاتی موسسه بیمه. ۵-۴- صورت حساب مشارکت در منافع هر یک از بیمه گذاران بیمه‌های زندگی و نحوه محاسبه آن. ۶-۴- گزارش انواع ذخایر موسسه بیمه و نحوه محاسبه و میزان هر یک از آنها و نحوه اطمینان از کفایت هر یک از آنها با توجه به مقررات مربوط. ۷-۴- عملکرد سرمایه گذاری‌های موسسه بیمه مشتمل بر منابع قابل سرمایه‌گذاری، ترکیب سرمایه گذاری‌ها، درآمدها، هزینه‌ها و بازده انواع سرمایه گذاری‌ها به تفکیک بیمه‌های زندگی و غیرزندگی. ۸-۴- مطالبات موسسه بیمه از بیمه گذاران، نمایندگان بیمه و سایر اشخاص همراه با تجزینه سنی مطالبات مذکور. تبصره؛ ارائه صورت‌های مالی به صورت ماهانه و حسابرسی نشده، طبق دستورالعملی خواهد بود که بیمه مرکزی با همکاری سندیکای بیمه گران ایران تدوین و به موسسات بیمه ابلاغ خواهد نمود. فصل سوم
• افشای اطلاعات ماده ۴
• موسسه بیمه موظف است حداقل اطلاعات زیر را در پایگاه اطلاع رسانی خود افشاء نماید به نحوی که امکان دسترسی سریع به اطلاعات مزبور در صفحه اول پایگاه اطلاع رسانی موسسه بیمه فراهم باشد. ۱
• معرفی موسسه بیمه، برنامه کسب و کار و عملکرد آن. ۱-۱- اقامتگاه، سایر مشخصات ثبتی و اساسنامه موسسه بیمه. ۲-۱- ترکیب سهام داران موسسه بیمه و مشخصات سهام داران بیش از یک درصد. ۳-۱- ساختار سازمانی موسسه بیمه مشتمل بر نمودار تشکیلات سازمانی و مشخصات مدیران موسسه بیمه. ۴-۱- تعداد کارکنان و ترکیب سنی، تجربی و تحصیلی آنها. ۵-۱- چشم انداز، ماموریت و اهداف راهبردی موسسه بیمه. ۶-۱- عملکرد بیمه گری مستقیم و اتکایی موسسه بیمه به تفکیک رشته‌های بیمه ای ۷-۱- عملکرد طرح‌های بیمه ای جدید دارای مجوز از بیمه مرکزی به همراه نرخ و شرایط مورد عمل در هر یک از آنها. ۸-۱- خلاصه اطلاعات مربوط به شعب و مراکز پرداخت خسارت موسسه بیمه. ۹-۱- خلاصه اطلاعات مربوط به نمایندگان فعال، تعلیق یا لغو پروانه شده موسسه بیمه. ۱۰-۱- خلاصه اطلاعات کارگزاران و ارزیابان خسارت بیمه ای که با موسسه بیمه همکاری می‌کنند. ۲
• راهبردی شرکتی در موسسه بیمه: ۱-۲- کلیات سیستم کنترل داخلی و حسابرسی داخلی و همچنین تشریح شرح وظایف و سطح سازمانی اکچوئر در موسسه بیمه و نحوه انجام وظایف توسط آنها. ۲-۲- گزارش سالانه هیات مدیره موسسه بیمه به مجمع عمومی. ۳-۲- معاملات غیربیمه ای اعضای هیات مدیره و مدیرعامل با موسسه بیمه یا با شرکت‌هایی که بیش از ۲۰ درصد سرمایه آن به موسسه بیمه تعلق دارد. ۴-۲- سیاست‌های اعطای پاداشت و جبران خدمات اعضای هیات مدیره موسسه بیمه. ۵-۲- سیاست‌های تقسیم سود به سهام داران موسسه بیمه. ۶-۲- ورود یا خروج موسسه بیمه از بورس و یا تغییر وضعیت سهام آن بورس. ۳
• مدیریت ریسک و توانگری مالی موسسه بیمه: ۱-۳- خلاصه ای از نحوه مدیریت ریسک در موسسه بیمه مشتمل بر ساختار سازمانی واحد مدیریت ریسک و گزارش وضعیت ریسک‌های موسسه بیمه از قبیل ریسک‌های بیمه گری، بازار، اعتبار و نقدینگی و نحوه مدیریت هر یک از ریسک‌های مذکور. ۲-۳- نسبت توانگری مالی مورد تایی بیمه مرکزی. ۳-۳- برنامه‌های موسسه بیمه برای افزایش سرمایه و تغییر در میزان سرمایه. ۴-۳- اطلاعات انواع اوراق مشارکت، صکوک و یا سایر اوراق بهادار در صورت انتشار. ۵-۳- درصد تملک سهام سایر موسسات بیمه داخلی یا خارجی. ۴
• وضعیت و عملکرد مالی موسسه بیمه (مستند به صورت‌های مالی حسابرسی شده): ۱-۴- صورت‌های مالی به همراه یادداشت‌های توضیحی و صورت‌های مالی تلفیقی حسب مورد. ۲-۴- نسبت‌های عملیاتی و مالی با اهمیت دوره سه ساله آخر فعالیت موسسه بیمه طبق جدول زیر: ردیف نسبت‌های عملیاتی و مالی با اهمیت موسسه بیمه ۱ نسبت توانگری مالی موسسه بیمه که به تایید بیمه مرکزی رسیده است ۲ نرخ رشد حق بیمه و خسارت موسسه بیمه به تفکیک انواع رشته‌های بیمه ۳ سهم از بازار موسسه بیمه به تفکیک انواع رشته‌های بیمه ۴ نسبت حق بیمه تولیدی نمایندگان و کارگزاران به کل حق بیمه موسسه بیمه ۵ سهم نگهداری موسسه بیمه (نسبت حق بیمه صادره پس از کسر مجموع حق بیمه واگذاری اجباری و اختیاری به کل حق بیمه صادره) ۶ ضریب خسارت موسسه بیمه به تفکیک انواع رشته‌های بیمه ۷ نسبت مجموع هزینه کارمزد، هزینه‌های صدور و کارمزد مشارکت در منافع پرداختی به حق بیمه صادره به تفکیک رشته‌های بیمه ۸ نسبت هزینه‌های عمومی و اداری به حق بیمه صادره ۹ ضریب ترکیبی (ضریب خسارت و نسبت مجموع هزینه‌های اداری و عمومی و هزینه‌های کارمزد، هزینه صدور و کارمزد مشارکت در منافع پرداختی به حق بیمه صادره) ۱۰ نسبت کل سرمایه گذاری‌ها به کل دارایی‌ها ۱۱ بازده سرمایه گذاری‌ها (نسبت درآمد سرمایه گذاری‌ها به متوسط بهای تمام شده ابتدا و انتهای دوره سرمایه گذاری‌ها) به تفکیک بیمه‌های زندگی و غیرزندگی ۱۲ نسبت ذخیره خسارت معوق به جمع ذخایر فنی به تفکیک رشته‌های بیمه (سهم نگهداری) ۱۳ نسبت ذخیره ریاضی به ذخیره حق بیمه (سهم نگهداری) ۱۴ نسبت مجموع مطالبات از بیمه گذاران، نمایندگان و بیمه گران اتکایی به مجموع دارائی‌ها ۱۵ نسبت دارایی‌های نقدی به کل دارایی‌ها ۱۶ نسبت کل بدهی‌ها به کل دارایی‌ها ۳-۴- تراز مشارکت در منافع بیمه گذاران بیمه‌های زندگی ماده ۵
• در صورتی که بیمه مرکزی هر یک از اطلاعات افشاء شده موضوع ماده ۴ این آیین‌نامه را خلاف واقع تشخیص دهد به موسسه بیمه اعلام و در صورت عدم اصلاح توسط موسسه بیمه ظرف مدت ده روز کاری، مراتب توسط بیمه مرکزی اطلاع رسانی عمومی خواهد شد. فصل چهارم
• سایر مقررات ماده ۶
• مسئولیت صحت اطلاعات موضوع مواد ۳ و ۴ این آیین‌نامه با هیات مدیره و مدیرعامل و مسئولیت گزارشگری و افشاری آن با مدیرعامل موسسه بیمه است. ماده ۷
• بیمه مرکزی، اطلاعات مربوط به رویدادهای زیر را حسب مورد در روزنامه‌های کثیرالانتشار یا پایگاه اطلاع رسانی خود افشا می‌کند: ۱- اخطار کتبی به مدیران مرتبط موسسه بیمه که ناشی از تخلف از قوانین و مقررات بوده و مستند به تصمیم هیات عامل بیمه مرکزی باشد. ۲- صدور، تعلیق و یا لغو پروانه (مجوز) فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای مستقیم یا اتکایی. ۳- تصمیم موسسه بیمه به توقف فعالیت در یک یا جند رشته بیمه مستقیم یا اتکایی. ۴- گزارش وضعیت توانگری مالی موسسه بیمه ۵- ادغام یا انتقال پرتفوی موسسه بیمه به سایر موسسات بیمه. ۶- انحلال یا ورشکستگی موسسه بیمه. ۷- سایر اطلاعاتی که از لحاظ حفظ منافع بیمه گذاران، بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنها لازم باشد. ماده ۸
• در صورت انتشار اخبار یا گزارشی از سوی هر یک از کارکنان یا نمایندگان موسسه بیمه که حاوی اطلاعات خلاف واقع یا گمراه کننده باشد، موسسه بیمه مکلف است، بلافاصله اطلاعات و توضیحات کافی در خصوص اخبار یا گزارش مزبور را به بیمه مرکزی ارسال و برای اطلاع عموم افشا نماید. ماده ۹
• بیمه مرکزی بر حسن اجرای مفاد این آیین‌نامه نظارت می‌نماید و در صورت قصور یا تخلف در اجرای آن حسب مورد و متناسب با نوع، سابقه، تکرار و تعدد قصور و تخلف، به موجب تصمیم هیات عامل بیمه مرکزی اقدامات ذیل را به عمل می‌آورد: ۱- اخطار کتبی به مدیران مرتبط موسسه بیمه. ۲- سلب صلاحیت حرفه ای مدیران مرتبط موسسه بیمه. ۳- پیشنهاد تعلیق فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای تا تمام رشته‌ها به شورای عالی بیمه. ۴- پیشنهاد لغو پروانه فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای یا تمام رشته‌ها به شورای عالی بیمه. ماده ۱۰
• بیمه مرکزی ملزم به حفظ اسرار و اطلاعات موسسه بیمه است و به هیج وجه نباید از اطلاعاتی که در اجرای این آیین‌نامه به دست می‌آورد، جز در موارد مصرح در این آیین‌نامه یا قانون استفاده کند. ماده ۱۱
• موسسات بیمه صرف نظر از تکالیف مشابه در زمینه گزارشگری و افشای اطلاعات در سایر مقررات و مصوبات شورای عالی بیمه، موظفند تکالیف مربوط به گزارشگری و افشای اطلاعات را به ترتیب مقرر در این آیین‌نامه انجام دهند. ماده ۱۲
• این آیین‌نامه از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا است.