آییننامه سازمان بنادر و کشتیرانی
فصل اول
- کلیات: ماده اول
- سازمان بنادر و کشتیرانی که در این آییننامه اختصاراً سازمان نامیده میشود دارای شخصیت حقوقی است و بر طبق مقررات این آییننامه اداره میشود. ماده دوم
- سازمان وابسته به وزارت دارائی بوده و مرکز آن در تهران است و سازمان میتواند با تصویب شورای عالی خود در هر یک از بنادر فعلی کشور و یا بنادری که بعداً بوجود خواهد آمد دارای اداره یا شعبه باشد. فصل دوم
- وظائف و اختیارات ماده سوم
- وظائف سازمان به شرح زیر است: ۱
- اداره امور بندری و امور دریائی بازرگانی کشور. ۲
- ایجاد و تکمیل و توسعه ساختان‌ها و تاسیسات و تعمیرگاههای بندری و دریائی بازرگانی و وسائل و تجهیزات مربوط و بهره‌برداری از آنها. ۳
- تهیه و تنظیم و اجرای مقررات بندری و دریائی و کشتیرانی بازرگانی طبق قوانین مربوط. ۴
- تنظیم امور مربوط براهنمائی کشتیها با تصویب شورای عالی سازمان. ۵
- اداره امور تخلیه و بارگیری و حمل و نقل کالا در محوطه بنادر و انبارداری در بنادر کشور (بنادری که سازمان دارای اداره یا شعبه است). ۶
- اداره شبکه‌های مخابراتی (رادیوئی - تلگرافی - تلفنی - تله‌تایپ - و غیره) در دریا و خشکی برای تماس با کشتیها و بنادر تابعه و تهیه و تامین وسائل مربوط با همکاری وزارت پست و تلگراف و تلفن. ۷
- نظارت کامل در امور کشتیرانی ساحلی و بازرگانی و مجاهدت در توسعه آنها و تامین ایمنی عبور و مرور و انجام هر نوع اقدامی که در پیشرفت و توسعه فعالیت کشتیرانی‌های بازرگانی و ساحلی لازم باشد. ۸
- اداره و برقرار نمودن علائم و وسائل روشنائی دریائی و رودخانه‌ای برای تامین ایمنی عبور و مرور کشتیها و شناورها. ۹
- ثبت کشتیها و شناورهای بازرگانی و تفریحی و خیریه دارای تابعیت کشور و اجرای مقررات مربوط. ۱۰
- اعطای گواهی‌نامه‌های صلاحیت فنی، دریایی و غیره به افراد و واحدهای دریائی طبق مقررات مربوط. ۱۱
- وصول حقوق و عوارض بندری، رودخانه‌ای و حق تخلیه و بارگیری و باربری و انبارداری و سایر درآمدهائی که بر طبق مقررات مربوط به وسیله سازمان یا سایر سازمانهای دولتی برای سازمان وصول میشود. ۱۲
- اجرای قانون دریائی ایران و انجام وظائف مقرر در قانون راجع باجازه تاسیس سازمان بنادر و کشتیرانی و سایر قوانین و مقررات مربوط. ۱۳
- تعیین نحوه استفاده و نرخ بهره‌برداری از تاسیسات و تجهیزات بندری و اموال منقول و غیرمنقول سازمان و اجرای آن پس از تصویب شواریعالی. ۱۴
- تحقیق و مطالعه در امور بندری و دریائی و کشتیرانی بازرگانی. ۱۵
- تهیه و تنظیم برنامه سال بعد و همچنین برنامه‌های دراز مدت و اجرای آنها پس از تصویب شورای عالی سازمان ۱۶
- بررسی طرح موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای بین‌المللی مربوط به امور بنادر و کشتیرانی و دریانوردی بازرگانی جهت تقدیم به مراجع مربوط. ۱۷
- عضویت در سازمانهای بین‌المللی مربوط به بنادر و کشتیرانی با موافقت شورای عالی سازمان و تصویب مجلسین. ۱۸
- شرکت در کنفرانسها و مجامع بین‌المللی مربوط به بنادر و کشتیرانی. ۱۹
- تعیین منطقه آزاد در صورت لزوم و تهیه مقررات و شرایط استفاده از آن با موافق شورای عالی سازمان و تصویب مجلسین. ۲۰
- در اختیار گرفتن و اداره خطوط راه‌آهن از سوزن ورودی تا سوزن خروجی بمحوطه بندر و همچنین دارا بودن واگنها و لوکودیزلها و وسائل مربوط به آنها و وسائل ضروری دیگر جهت تامین تخلیه و بارگیری کالا برای حمل به انبارهای سرباز و سرپوشیده. ۲۱
- تاسیس آموزشگاه تعلیم راهنمایان و کارکنان دریانوردی بازرگانی و اعزام دانشجو برای تحصیل در رشته‌های تخصصی بخارج از کشور با‌توجه به احتیاجات سازمان. ۲۲
- صدور اجازه تاسیس اسکله و سایر تاسیسات و تجهیزات ضمن تصویب طرح مربوطه با داشتن حق نظارت در اجرا و بهره‌برداری. تبصره (الحاقی ۱۳۸۷/۱۰/۲۵)
- ساخت و ساز بدون مجوز یا خارج از مجوز سازمان بنادر و دریانوردی در دریاها و رودخانه‌های قابل کشتیرانی ممنوع است. سازمان درصورت اطلاع از طریق پاسگان (گارد) بندر و یا سایر ضابطین دادگستری از ادامه عملیات ساخت و ساز و یا بهره‌برداری از تاسیسات و تجهیزات فاقد مجوز و یا خارج از مجوز جلوگیری کرده و بلافاصله موضوع را به عنوان شاکی به مرجع قضایی محل اعلام می‌نماید. مرجع قضایی مکلف است به پرونده خارج از نوبت رسیدگی کرده و درصورت احرازتخلف حسب مورد حکم قلع بنا و یا توقف عملیات و یا اصلاح آن مطابق مجوز را صادر نماید. ۲۳
- صدور اجازه تاسیس دفتر، خانه ملوانان، رستوران و انبار و سایر تاسیسات لازم به درخواست متقاضیان صلاحیتدار. سازمان میتواند با توجه به امکانات خود در بنادر زمین برای تاسیسات مزبور از طریق اجاره واگذار نماید. ۲۴
- واگذاری آن قسمت از خدمات سازمان که انجام آن از طرف بخش خصوصی بصرفه و صلاح میباشد بموسسات خصوصی واجد صلاحیت. ۲۵
- اهتمام در پائین آوردن نرخ کرایه حمل کالا به بنادر ایران با تجهیزات بنادر و تسریع در امر تخلیه و بارگیری و از بین بردن مدت انتظار نوبت کشتیها به منظور کمک به اقتصاد کشور. فصل سوم ارکان:
ماده چهارم
- ارکان سازمان به قرار زیر است: الف - شورای عالی. ب - هیات عامل. پ - مدیر عامل. شورای عالی:
ماده پنجم
- شورای عالی از وزیر دارائی، وزیر راه، وزیر اقتصاد، فرمانده نیروی دریائی شاهنشاهی و مدیر عامل سازمان برنامه یا معاونان آنها تشکیل میشود. ریاست شورای عالی با وزیر دارائی است و در جلساتی که وزیر دارائی حضور نداشته باشد رئیس جلسه را اعضای حاضر انتخاب خواهند نمود. ماده ششم
- وظایف و اختیارات شورای عالی عبارت است از: ۱
- تعیین خط مشی کلی سازمان. ۲
- تایید تعرفه‌های حقوق و عوارض بندری جهت پیشنهاد برای تصویب مراجع مربوط. ۳
- تصویب بودجه سازمان. ۴
- تصویب گزارش سالانه سازمان. ۵
- اتخاذ تصمیم در مورد تحصیل وام یا اعتبار داخلی از بانکها و موسسات دولتی. ۶
- انتخاب اعضای هیات عامل. ۷
- اتخاذ تصمیم درباره ارجاع دعاوی بداوری و تعیین داور و ختم دعوی بصلح. ۸
- تصویب طرح تشکیلات و شرح وظایف واحدهای تابع سازمان و آییننامههای استخدام، بازنشستگی، بیمه، پس‌انداز و وام مسکن کارکنان با‌رعایت تبصره ماده (۱۱۲) قانون استخدام کشوری. ۹
- تصویب آییننامههای مالی و معاملات و سایر آییننامههای اجرایی سازمان. ۱۰
- تعیین حقوق و مزایای مدیر عامل و سایر اعضای هیات عامل سازمان. ۱۱
- رسیدگی و اتخاذ تصمیم نسبت به موضوعات دیگری که در حدود مقررات این آییننامه در دستور شورای عالی گذاشته میشود. تبصره
- شورای عالی میتواند در مواقع لزوم امور مالی سازمان را به وسیله کارشناسان رسمی و یا حسابداران قسم خورده مورد رسیدگی قرار دهد. ماده هفتم
- شورای عالی به طور عادی یا فوق‌العاده تشکیل میشود. جلسه عادی شورای عالی یکبار قبل از پایان تیر ماه هر سال برای رسیدگی بگزارش سالانه و سایر موضوعات مندرج در دستور جلسه و بار دیگر قبل از پایان آذر ماه برای بررسی بودجه و برنامه و تعیین خط مشی کلی سال بعد و‌سایر موضوعات مندرج در دستور جلسه تشکیل خواهد شد. جلسه فوق‌العاده شورای عالی با تقاضای هر یک از اعضای شورای عالی و یا مدیر عامل تشکیل میگردد. ماده هشتم
- دعوت اعضای شورای عالی با رئیس شوری است دستور جلسه در دعوتنامه ذکر میگردد و جلسات شورای عالی با حضور لااقل سه نفر از اعضاء رسمیت خواهد یافت و در هر حال تصمیمات شورای عالی با رای سه نفر معتبر خواهد بود. هیات عامل:
ماده نهم
- هیات عامل سازمان مرکب است از مدیر عامل و چهار عضو که سمت معاون سازمان را هم خواهند داشت که از بین افراد واجد صلاحیت سازمان برای مدت سه سال انتخاب میشوند و تجدید انتخاب آنان برای دوره‌های بعد بلامانع است. مدیر عامل به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب شورای عالی با فرمان همایونی منصوب میشود و سمت معاونت وزارت دارائی را خواهد داشت و سایر اعضاء به پیشنهاد مدیر عامل و تصویب شورای عالی و یا حکم وزیر دارائی منصوب میشوند. اعضاء هیات عامل موظفاً انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغل دولتی یا غیر دولتی دیگر داشته باشند (به استثنای‌موسسات خیریه) اعضاء هیات عامل حق ندارند در هیچ یک از شرکتهای کشتیرانی و یا شرکتها و سازمانهایی که به نحوی از انحاء فعالیت آنها انجام خدمات بندری و یا دریائی باشد سهیم و شریک باشند. ماده دهم
- وظایف و اختیارات هیات عامل به قرار زیر است: ۱
- تهیه طرح تشکیلات و شرح وظائف واحدهای تابع سازمان و همچنین آییننامههای استخدام، بازنشستگی، بیمه، پس‌انداز و وام مسکن کارکنان و پیشنهاد آنها به شورای عالی. ۲
- تهیه طرح آییننامههای مالی و معاملات سازمان و سایر آییننامههای اجرایی و پیشنهاد آنها به شورای عالی. ۳
- تهیه بودجه و برنامه‌های سازمان و پیشنهاد آنها به شورای عالی. ۴
- تهیه گزارش سالانه سازمان برای طرح در شورای عالی. ۵
- پیشنهاد ارجاع دعوی به داوری و تعیین داور یا ختم دعوی بصلح به شورای عالی. ۶
- پیشنهاد تحصیل اعتبار یا وام داخلی از بانکها و موسسات دولتی به شورای عالی. ۷
- تهیه تعرفه حقوق و عوارض بندری و همچنین تغییراتی که در تعرفه‌های مذکور ضرورت پیدا میکند برای پیشنهاد به شورای عالی. ۸
- اظهارنظر در مورد کلیه مسائل مربوط بوظائف سازمان که از طرف مدیر عامل یا هر یک از اعضاء هیات عامل باید به شورای عالی پیشنهاد شود. ماده یازدهم
- رای هیات عامل به اکثریت معتبر است. مدیر عامل:
ماده دوازدهم
- مدیر عامل بالاترین مقام اجرایی و مسئول اداره و حسن جریان امور و حفظ حقوق سازمان میباشد و وظایف و اختیارات او ب‌شرح زیر است: ۱
- اجرای مصوبات شورای عالی و هیات عامل و انجام کلیه امور اداری و فنی و مالی سازمان طبق مقررات این آییننامه و سایر قوانین و‌آییننامه‌های مربوط. ۲
- استخدام و تعلیق و یا اخراج کارمندان و مستخدمین و تعیین شغل و حقوق ترفیع آنان در حدود بودجه مصوب و مقررات مربوط. ۳
- امضا اسناد و افتتاح حساب در بانکها و معرفی امضاء‌های مجاز و صدور اجازه پرداخت هزینه در حدود بودجه مصوب و مقررات مربوط. ۴
- نمایندگی سازمان در مقابل اشخاص و کلیه مراجع قضایی و غیر قضایی داخلی و خارجی با حق انتخاب وکیل و اعطای حق وکالت در توکیل تا یک درجه. ۵
- تنظیم گزارشهای وضع مالی و امور جاری و عملیات انجام شده برای تسلیم به شورای عالی. ۶
- اجرای مصوبات شورای عالی در مورد تحصیل اعتبار یا وام داخلی از بانکها و موسسات دولتی. ۷
- تعیین و تغییر ساعات کار واحدهای تابعه سازمان. ۸
- مدیر عامل میتواند به مسئولیت خود قسمتی از اختیارات خود را به هر یک از اعضاء هیات عامل و یا سایر کارکنان سازمان تفویض نماید. فصل چهارم
- امور مالی و استخدامی: ماده سیزدهم
- سال مالی سازمان از اول فروردینماه هر سال شمسی شروع و به آخر اسفند ماه همان سال ختم میشود به استثنای سال اول که ابتدای آن تاریخ شروع باجرای این آییننامه است. ماده چهاردهم
- مدیر امور مالی سازمان به پیشنهاد مدیر عامل و تصویب وزیر دارائی تعیین میشود و بر طبق مقررات مربوط وظایف محوله را‌انجام خواهد داد. تبصره
- اسناد مربوط به تعهدات مالی سازمان باید بامضای مدیر عامل یا نماینده او و مدیر امور مالی یا نماینده او برسد. ماده پانزدهم
- درآمدهای سازمان مندرج در بند ۱۱ ماده ۳ این آییننامه که بر طبق مقررات مربوط وصول خواهد شد درآمد اختصاصی سازمان شناخته میشود و بهمین عنوان در بودجه کل کشور منظور و هزینه‌های سازمان از محل درآمدهای مذکور پرداخت خواهد شد. ماده شانزدهم
- مازاد درآمد سالیانه سازمان به پیشنهاد هیات عامل و تصویب شورای عالی برای توسعه و تکمیل بنادر و سایر تاسیسات سازمان قابل مصرف خواهد بود. ماده هفدهم
- سازمان میتواند مدت خدمت آن دسته از کارکنان خود را که مشمول مقررات تبدیل مستخدمین غیر رسمی برسمی موضوع قانون‌استخدام کشوری و قانون بیمه‌های اجتماعی نبوده و به علت کهولت یا معلول بودن قادر بانجام وظیفه نباشند بر طبق آیین‌نامه‌ایکه از طرف هیات عامل تهیه و به موافقت شورای عالی و تصویب کمیسیونهای دارائی و استخدام مجلسین خواهد رسید باز خرید نماید. آییننامه فوق مشتمل بر هفده ماده و دو تبصره که به استناد ماده ۲ قانون اختیارات مالی و استخدامی سازمان بنادر و کشتیرانی و تشکیل کادر بنادر و‌گمرکات مصوب تیر ماه ۱۳۴۸ در تاریخ ۲۵ و ۳۰ر۱۰ر۱۳۴۸ به ترتیب به تصویب کمیسیونهای دارائی و استخدام مجلس سنا رسیده بود، در جلسات ۹و ۱۳ بهمن ماه ۱۳۴۸ به ترتیب مورد تصویب کمیسیونهای دارائی و امور استخدام و سازمانهای اداری مجلس شورای ملی قرار گرفت. رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی