آیین‌نامه حمایت از تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین در صنعت آب و برق

هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۲/۴/۲۲ به پیشنهاد مشترک وزارت نیرو و معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و به منظور تحقق تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین با هدف کلان افزایش صد درصدی تعداد شرکت‌های دانش بنیان و فناور فعال در صنعت آب و برق و اشتغال مستقیم آنها و به استناد قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۳۸۹- و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه حمایت از تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین در صنعت آب و برق را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱

در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
محصولات دانش بنیان: کلیه کالاها و خدماتی که در حوزه فناوری‌های بالا یا متوسط به بالا قرار می‌گیرند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه آزمایشگاهی یا دانش فنی فرآیند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی به سختی قابل کپی برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد و یا نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه، توسط گروه فنی خبره برای کسب آن بوده و یا منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده ای در محصول شده باشد. ۲
شرکت دانش بنیان: شرکت یا موسسه خصوصی یا تعاونی که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان به ویژه در تولید نرم افزارهای مربوط تشکیل می‌شود. ۳
کارخانه نوآوری: کانونی برای پذیرش فکر نو (ایده)‌ها، رشد و به بار نشستن خلاقیت نیروهای متخصص که در آن تمامی ابزارها و منابعی که برای کارآفرینی و رشد یک فکر نو (ایده) نیاز می‌باشد همانند زیرساخت‌ها، مربی و مشاورین خبره، سرمایه گذاران خطر (ریسک‌) پذیر، خدمات دهندگان به کسب و کارهای نوپا (استارآپ‌) ها، شتاب دهنده‌ها و غیره وجود دارند. ۴
طرح‌های پیشران: مجموعه ای از طرح (پروژه‌) هایی که بر اساس اولویت‌ها و چالش‌های اصلی صنعت آب و برق تعریف می‌شوند و شکل گیری شرکت‌های دانش بنیان و فناور و اشتغال دانش پایه بر اساس این نیازها، تحت پوشش حمایت‌های دولتی تسهیل می‌گردد. ۵
سرمایه‌گذاری خطرپذیر (جسورانه): تامین سرمایه لازم برای شرکت‌ها و کسب و کارهای نوپا (استارت آپ) و کارآفرین که مستعد جهش و رشد ارزش بوده و در عین حال دارای هوا (ریسک) زیادی می‌باشد. ۶
وزارت: وزارت نیرو. ۷
معاونت: معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور. ماده ۲
وزارت با همکاری معاونت مکلف است ظرف یک ماه نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید: ۱
زمینه سازی برای همرسانی چالش‌ها و ظرفیت‌ها، شکل گیری فعالیت‌های دانش بنیان جدید، پشتیبانی و رفع موانع تولید دانش بنیان و اشتغال آفرین در صنعت آب و برق. ۲
شناسایی و معرفی محصولاتی که دارای ارزبری زیاد، حجم بالای واردات و یا راهبردی هستند. ۳
ایجاد ساز و کارهای حمایتی از قبیل از پوشش خطر (ریسک) تجاری سازی، ارائه تسهیلات خطرپذیر، بیمه، پیش خرید، خرید تضمینی، تولید بار اول و جبران مخاطرات احتمالی استفاده از محصولات دانش بنیان. ۴
تدوین ساز و کارهایی برای جبران مخاطرات احتمالی استفاده از محصولات دانش بنیان و فناور در شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت از قبیل بیمه. ۵
ترغیب و تشویق مدیران و کارکنان شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت به حمایت از زنجیره ارزش در تولید محصولات دانش بنیان و فناور در قالب ضوابط ارزیابی عملکرد. ۶
حمایت، معرفی و زمینه سازی برای حضور شرکت‌های دانش بنیان و فناور مرتبط با صنعت آب و برق در بازارهای خارجی با همکاری معاونت و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان برنامه و بودجه کشور. ۷
ایجاد ساز و کار مورد نیاز برای پیگیری اعتراضات شرکت‌های دانش بنیان و فناور در حوزه‌های ماموریتی وزارت. ماده ۳
برای ایجاد فضای تعامل میان واحدهای ذی ربط در شرکت‌های مادر تخصصی وزارت و شرکت‌های زیرمجموعه، شرکت‌های دانش بنیان و فناور، بخش‌های متولی تحقیق و توسعه در شرکت‌ها و سایر فعالین زیست بوم نوآوری نیرو و نگاشت نیازها و ظرفیت‌ها و اطلاع رسانی در خصوص فعالیت‌های دانش بنیان و فناور جدید، تسهیلات و حمایت‌ها و پایش طرح (پروژه)‌ها، وزارت مکلف است نیازها و اولویت‌های تحقیقاتی خود را در سامانه نظام فکر نو (ایده‌) ها و نیازها (نان) ثبت نماید. ماده ۴
در راستای حمایت از رشد و توسعه شرکت‌های دانش بنیان و فناور در صنعت آب و برق و توسعه زیست بوم نوآوری نیرو، وزارت مکلف است نسبت به اختصاص فضا و امکانات و تخصیص اعتبارات لازم برای راه اندازی پارک علم و فناوری نیرو با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف سه ماه اقدام نماید. تبصره
وزارت مجاز است در چهارچوب قوانین و مقررات، از امکانات و تجهیزات و نیروی انسانی شرکت‌های زیرمجوعه موجود خود برای تجهیز و راه اندازی پارک علم و فناوری نیرو استفاده نماید. ماده ۵
به منظور تامین مالی مورد نیاز فعالیت‌های دانش بنیان و فناور و انجام فعالیت‌هایی از جمله سرمایه‌گذاری خطرپذیر، اعطای تسهیلات خطرپذیر، صدور ضمانتنامه و پوشش خطر (ریسک) تجاری سازی محصول یا خدمات منتج از پژوهش و فناوری و حمایت از سایر برنامه‌های تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، شرکت مادرتخصصی توانیر مکلف است با رعایت قوانین و مقررات، مبلغ ده هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۱۰) ریال از منابع بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور را برای اعطای تسهیلات خطرپذیر به شرکت‌های دانش بنیان و فناور صنعت برق و شرکت‌های فعال در حوزه اصلاح الگوی مصرف انرژی، از طریق افزایش سرمایه در اختیار صندوق پژوهش و فناوری صنعت برق و انرژی به عنوان نهاد مالی تخصصی در حوزه نیرو قرار دهد. ماده ۶
وزارت مکلف است با همکاری معاونت با استفاده از ظرفیت‌های صندوق پژوهش و فناوری صنعت برق و انرژی (نیرو)، زیرساخت‌های لازم به منظور بیمه محصولات فناورانه حوزه برق، انرژی، آب و آبفا را بر اساس ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور فراهم نماید. ماده ۷
وزارت مکلف است با استفاده از ظرفیت‌های صندوق پژوهش و فناوری برق و انرژی و با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی، با رعایت قوانین و مقررات نسبت به استفاده از ظرفیت صندوق گردشی بهینه سازی انرژی و یا صندوق جسورانه بورسی از محل اعتبارات طرح یارانه سود تسهیلات و وجوه اداره شده بند (۳) ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور ظرف سه ماه اقدام نماید. ماده ۸
در راستای تخصیص بهینه تسهیلات خطرپذیر موضوع بخشی از بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، تا سقف بیست و شش هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۲۶) ریال به شرکت‌های دانش بنیان و فناور صنعت برق و شرکت‌های فعال در حوزه اصلاح الگوی مصرف انرژی، کارگروهی با ترکیب معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، پژوهشگاه نیرو، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (سابتا)، توانیر و سازمان برنامه و بودجه کشور و با مسولیت معاونت تشکیل می‌شود. ماده ۹
وزارت مجاز است با همکاری معاونت و با رعایت قوانین و مقررات نسبت به راه اندازی حداقل یک کارخانه نوآوری آب و آبفا و یک کارخانه نوآوری برق و انرژی در جوار محیط‌های صنعتی و پژوهشی خود، با استفاده از امکانات شرکت‌های وابسته به وزارت و سرمایه‌گذاری و ظرفیت‌های بخش خصوصی اقدام نماید. تبصره
شرکت‌های توسعه ای وابسته به وزارت، مجاز به سرمایه‌گذاری مشترک با بخش خصوصی تا سقف چهل و نه درصد (۴۹%) در تجهیز و راه اندازی کارخانه‌های نوآوری موضوع این ماده می‌باشند. ماده ۱۰
به منظور زمینه سازی توسعه فعالیت‌های دانش بنیان و فناور و تشکیل شرکت‌های جدید فناور، وزارت مکلف است در قالب دستورالعملی که با همکاری معاونت تهیه می‌کند نسبت به حمایت از ایجاد یا تقویت واحدهای تحقیق و توسعه در شرکت‌های غیردولتی تاثیرگذار صنعت آب و برق که بخشی از سهام آنها متعلق به دولت یا شرکت‌های دولتی می‌باشد و همچنین راه اندازی شتاب دهنده در حوزه آب و آبفا و برق و انرژی توسط آنها، اقدام نماید. همچنین از ایجاد یا تقویت واحدهای تحقیق و توسعه در شرکت‌های تولیدی و خدماتی صنعت آب و برق کشور و یا تشکیل مراکز رشد و شتاب دهنده‌های تخصصی وابسته به این شرکت‌ها حمایت نماید. ماده ۱۱
با هدف راهبری تعاملات پژوهش و فناوری از جمله برگزاری فن بازارها و رویدادهای مرتبط با شناسایی چالش‌ها و ظرفیت‌ها، پیگیری طرح‌های پیشران، پذیرش و رسیدگی به طرح‌های پیشنهادی، تعامل با سایر عناصر زیست بوم نوآوری همانند دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش بنیان و هنرستان‌ها و پژوهش سراهای دانش آموزی در استان‌ها، وزارت موظف است مجتمع‌های آموزشی - پژوهشی وزارت در استان‌های کشور را تحت عنوان پردیس‌های علم و فناوری نیرو با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف دو ماه تجهیز و فعال نماید. ماده ۱۲
وزارت مکلف است طرح‌های پیشران زیر را اجرا نماید: ۱
توسعه بهینه سازی آب، برق و ارتقای شاخص‌های زیست محیطی در صنایع، کشاورزی و ساختمان. ۲
ارتقای بهره وری در تولید، انتقال و توزیع آب و برق. ۳
افزایش امنیت و تاب آوری صنعت آب و برق، بومی سازی و خودکفایی. ۴
توسعه استفاده از هوش مصنوعی در صنعت آب و برق. ۵
هوشمندسازی سنجش داده‌های صنعت آب و برق و داده کاوی آمار و اطلاعات مبتنی بر هوش مصنوعی و توسعه سامانه‌های بومی پایش و مدیریت مصرف آب و برق. ۶
استحصال آبهای ژرف، جوی و نامتعارف، بازیافت پساب و توسعه آب شیرین کن‌های مبتنی بر انرژی تجدیدپذیر. ۷
کاهش تلفات تولید، انتقال و توزیع در صنعت آب و برق. ۸
انرژی‌های تجدیدپذیر و زنجیره ارزش آن. ۹
ذخیره سازی انرژی در مقیاس‌های بزرگ و کوچک. ۱۰
توسعه تبادلات انرژی با کشورهای همسایه و توسعه صادرات کالا و خدمات مرتبط با صنعت آب و برق. ۱۱
بومی سازی و تکمیل حلقه‌های مفقود زنجیره ارزش انرژی تجدیدپذیر و فناوری‌های مربوط به تابلو (پنل) خورشیدی با ساز و کار خرید تضمینی. ۱۲
هوشمندسازی صنعت آب و برق. تبصره
ساز و کار تامین مالی و اجرایی طرح‌های پیشران بر اساس دستورالعملی است که از سوی وزارت و در چهارچوب قوانین و مقررات تهیه و ابلاغ می‌گردد. ماده ۱۳
با هدف گسترش استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور در حوزه بهینه سازی زنجیره عرضه و مصرف آب و انرژی در کشور، وزارت و معاونت و حسب مورد وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان حفاظت محیط زیست مکلفند: ۱
ضمن راه اندازی و گسترش بازارهای محلی آب، دستورالعمل بازار بهینه سازی حوزه آب در چهارچوب قوانین و مقررات با رویکرد ارائه اوراق صرفه جویی آب را ظرف دو ماه تهیه و به تصویب مراجع ذی ربط برسانند. ۲
طرح‌های نمونه (پایلوت) بازارهای بهینه سازی مصرف انرژی و آب را در بخش‌های مصرف کننده عمده (نیروگاه، ساختمان، صنعت و کشاورزی) با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور، برنامه‌ریزی و اجرا نمایند. همچنین دستورالعمل اجرایی صدور اوراق صرفه جویی سوخت ناشی از پروژه‌های بهینه سازی و صرفه جویی در مصرف برق و تولید برق از منابع تجدیدپذیر و عرضه این اوراق در بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست را تدوین و ابلاغ نمایند و مشوق‌های لازم برای صادرات معادل نفت خام انرژی صرفه جویی شده را به مراجع قانونی ذی ربط پیشنهاد نمایند. ۳
در دوره‌های کمبود آب و برق نسبت به هوشمندسازی مصرف آب و برق از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور استفاده نمایند. ماده ۱۴
وزارت مکلف است از ابتدای سال ۱۴۰۱ ردیف اعتباری با عنوان برنامه تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، به میزان دو درصد (۲%) از درآمدهای عملیاتی و غیرعملیاتی شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت با رعایت سقف بودجه سالانه را به منظور اجرای طرح‌های پیشران ماده (۸) این آیین‌نامه و طرح آزمایشی (پایلوت)‌های صنعتی، تولید بار اول با رعایت قوانین و مقررات مربوطه حمایت و پوشش ریسک تجاری سازی طرح‌های توسعه فناوری ایجاد نماید. دستورالعمل اجرایی نحوه هزینه کرد اعتبارات این ماده، ظرف یک ماه از سوی وزارت ابلاغ می‌شود. تبصره
اعتبارات تخصیص یافته در این ماده در صورت عدم هزینه کرد در سال مالی مربوط، جهت حمایت از برنامه تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، در اختیار صندوق پژوهش و فناوری نیرو قرار می‌گیرد. ماده ۱۵
به منظور استقرار نظام نوآوری باز و رویکرد دانش بنیان و فناور و تعریف نقش و جایگاه عناصر فناوری و نوآوری در تعامل با ساختارهای موجود، وزارت مکلف است ظرف حداکثر سه ماه مطالعات لازم برای آسیب شناسی و اصلاح فرآیندها را انجام داده و در صورت نیاز پیشنهادهای اصلاحی را به مراجع ذی ربط ارائه نماید. مراجع مذکور مکلفند حداکثر ظرف یک ماه، پیشنهادهای وزارت نیرو را بررسی نموده و نتیجه را اعلام نمایند. تبصره
شرکت‌های مادرتخصصی تابعه وزارت نیرو مکلفند برنامه جامع آموزش و فرهنگ سازی سازمانی در حوزه تخصصی خود را با رویکرد اشتغال آفرین و دانش بنیان و فناور، حداکثر ظرف سه ماه تهیه و پس از تصویب در ستاد موضوع ماده (۲) اجرایی نمایند. ماده ۱۶
به وزارت و موسسات و شرکت‌های تابعه آن اجازه داده می‌شود به منظور حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، در چهارچوب قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱-، حق بهره‌برداری علمی - پژوهشی ذیل آن وزارتخانه را در قالب مشارکت در منفعت محصول نهایی با حداقل تشریفات تا سقف پانزده سال به شرکت‌های دانش بنیان و فناور واگذار نماید. آیین‌نامه اجرایی این بند ظرف دو ماه توسط وزارت با همکاری معاونت تهیه و ابلاغ می‌گردد. ماده ۱۷
به منظور افزایش سهم اشتغال دانش بنیان و فناور صنعت آب و برق از فارغ التحصیلان دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، وزارت مکلف است با در اختیار قرار دادن فرصت‌های حضور و ارتباط با صنعت، زمینه توانمندسازی، مهارت افزایی و مساله یابی منتهی به اشتغال دانش بنیان و فناور را فراهم نماید. بدین منظور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری وزارت و در چهارچوب برنامه مشترک با محوریت پردیس شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی و سایر ظرفیت‌های موجود اقدام نماید. هدایت شغلی، استعدادیابی، کارورزی، شبکه سازی، ایجاد هسته‌های فناوری و شرکت‌های دانش بنیان و فناور و کارآفرینی از طریق مربی گری صنعتی (منتورینگ) و برگزاری دوره‌های مکمل پودمانی در طی دوره تحصیل، در قالب فعالیت سکو (پلتفرمی)، از طریق این دانشگاه پیگیری می‌شود. این دانشگاه باید در تعامل با کلیه دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، امکان پذیرش کلیه دانشجویان در حال تحصیل را به صورت فرصت برابر در کل کشور فراهم نماید. ماده ۱۸
وزارت با همکاری معاونت مکلف است در راستای خودکفایی در تولید مواد و تجهیزات مورد نیاز کشور در حوزه آب و برق حداکثر ظرف دو ماه، دستورالعمل تسهیل ورود شرکت‌های دانش بنیان و فناور تولیدکننده تجهیزات و مواد را به فهرست سازنده (وندورلیست) های داخلی و خارجی خود ابلاغ نماید. این شیوه‌نامه شامل بازنگری نظام ارزیابی پیمانکاران به نحوی که دانش بنیان و فناور شدن آنها تسهیل شود، می‌باشد. ماده ۱۹
به منظور تحقق ارتقای بهره وری هدف گذاری شده در این آیین‌نامه، وزارت مکلف است شاخص‌های بهره وری متناسب را تا پایان خرداد سال ۱۴۰۱ به سازمان ملی بهره وری ایران ارایه و به تایید سازمان مذکور برساند. وزارت مکلف است در مقاطع زمانی سه ماهه گزارش اقدامات و عملکرد شاخص‌های بهره وری را به سازمان ملی بهره وری ایران ارایه و این سازمان پس از بررسی و تایید گزارش ارتقای بهره وری مربوط به این آیین‌نامه را به سازمان برنامه و بودجه کشور جهت تخصیص اعتبار ارایه نماید. معاون اول رئیس جمهور -- محمد مخبر

در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
محصولات دانش بنیان: کلیه کالاها و خدماتی که در حوزه فناوری‌های بالا یا متوسط به بالا قرار می‌گیرند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه آزمایشگاهی یا دانش فنی فرآیند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی به سختی قابل کپی برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد و یا نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه، توسط گروه فنی خبره برای کسب آن بوده و یا منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده ای در محصول شده باشد. ۲
شرکت دانش بنیان: شرکت یا موسسه خصوصی یا تعاونی که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان به ویژه در تولید نرم افزارهای مربوط تشکیل می‌شود. ۳
کارخانه نوآوری: کانونی برای پذیرش فکر نو (ایده)‌ها، رشد و به بار نشستن خلاقیت نیروهای متخصص که در آن تمامی ابزارها و منابعی که برای کارآفرینی و رشد یک فکر نو (ایده) نیاز می‌باشد همانند زیرساخت‌ها، مربی و مشاورین خبره، سرمایه گذاران خطر (ریسک‌) پذیر، خدمات دهندگان به کسب و کارهای نوپا (استارآپ‌) ها، شتاب دهنده‌ها و غیره وجود دارند. ۴
طرح‌های پیشران: مجموعه ای از طرح (پروژه‌) هایی که بر اساس اولویت‌ها و چالش‌های اصلی صنعت آب و برق تعریف می‌شوند و شکل گیری شرکت‌های دانش بنیان و فناور و اشتغال دانش پایه بر اساس این نیازها، تحت پوشش حمایت‌های دولتی تسهیل می‌گردد. ۵
سرمایه‌گذاری خطرپذیر (جسورانه): تامین سرمایه لازم برای شرکت‌ها و کسب و کارهای نوپا (استارت آپ) و کارآفرین که مستعد جهش و رشد ارزش بوده و در عین حال دارای هوا (ریسک) زیادی می‌باشد. ۶
وزارت: وزارت نیرو. ۷
معاونت: معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور. ماده ۲
وزارت با همکاری معاونت مکلف است ظرف یک ماه نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید: ۱
زمینه سازی برای همرسانی چالش‌ها و ظرفیت‌ها، شکل گیری فعالیت‌های دانش بنیان جدید، پشتیبانی و رفع موانع تولید دانش بنیان و اشتغال آفرین در صنعت آب و برق. ۲
شناسایی و معرفی محصولاتی که دارای ارزبری زیاد، حجم بالای واردات و یا راهبردی هستند. ۳
ایجاد ساز و کارهای حمایتی از قبیل از پوشش خطر (ریسک) تجاری سازی، ارائه تسهیلات خطرپذیر، بیمه، پیش خرید، خرید تضمینی، تولید بار اول و جبران مخاطرات احتمالی استفاده از محصولات دانش بنیان. ۴
تدوین ساز و کارهایی برای جبران مخاطرات احتمالی استفاده از محصولات دانش بنیان و فناور در شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت از قبیل بیمه. ۵
ترغیب و تشویق مدیران و کارکنان شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت به حمایت از زنجیره ارزش در تولید محصولات دانش بنیان و فناور در قالب ضوابط ارزیابی عملکرد. ۶
حمایت، معرفی و زمینه سازی برای حضور شرکت‌های دانش بنیان و فناور مرتبط با صنعت آب و برق در بازارهای خارجی با همکاری معاونت و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان برنامه و بودجه کشور. ۷
ایجاد ساز و کار مورد نیاز برای پیگیری اعتراضات شرکت‌های دانش بنیان و فناور در حوزه‌های ماموریتی وزارت. ماده ۳
برای ایجاد فضای تعامل میان واحدهای ذی ربط در شرکت‌های مادر تخصصی وزارت و شرکت‌های زیرمجموعه، شرکت‌های دانش بنیان و فناور، بخش‌های متولی تحقیق و توسعه در شرکت‌ها و سایر فعالین زیست بوم نوآوری نیرو و نگاشت نیازها و ظرفیت‌ها و اطلاع رسانی در خصوص فعالیت‌های دانش بنیان و فناور جدید، تسهیلات و حمایت‌ها و پایش طرح (پروژه)‌ها، وزارت مکلف است نیازها و اولویت‌های تحقیقاتی خود را در سامانه نظام فکر نو (ایده‌) ها و نیازها (نان) ثبت نماید. ماده ۴
در راستای حمایت از رشد و توسعه شرکت‌های دانش بنیان و فناور در صنعت آب و برق و توسعه زیست بوم نوآوری نیرو، وزارت مکلف است نسبت به اختصاص فضا و امکانات و تخصیص اعتبارات لازم برای راه اندازی پارک علم و فناوری نیرو با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف سه ماه اقدام نماید. تبصره
وزارت مجاز است در چهارچوب قوانین و مقررات، از امکانات و تجهیزات و نیروی انسانی شرکت‌های زیرمجوعه موجود خود برای تجهیز و راه اندازی پارک علم و فناوری نیرو استفاده نماید. ماده ۵
به منظور تامین مالی مورد نیاز فعالیت‌های دانش بنیان و فناور و انجام فعالیت‌هایی از جمله سرمایه‌گذاری خطرپذیر، اعطای تسهیلات خطرپذیر، صدور ضمانتنامه و پوشش خطر (ریسک) تجاری سازی محصول یا خدمات منتج از پژوهش و فناوری و حمایت از سایر برنامه‌های تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، شرکت مادرتخصصی توانیر مکلف است با رعایت قوانین و مقررات، مبلغ ده هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۱۰) ریال از منابع بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور را برای اعطای تسهیلات خطرپذیر به شرکت‌های دانش بنیان و فناور صنعت برق و شرکت‌های فعال در حوزه اصلاح الگوی مصرف انرژی، از طریق افزایش سرمایه در اختیار صندوق پژوهش و فناوری صنعت برق و انرژی به عنوان نهاد مالی تخصصی در حوزه نیرو قرار دهد. ماده ۶
وزارت مکلف است با همکاری معاونت با استفاده از ظرفیت‌های صندوق پژوهش و فناوری صنعت برق و انرژی (نیرو)، زیرساخت‌های لازم به منظور بیمه محصولات فناورانه حوزه برق، انرژی، آب و آبفا را بر اساس ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور فراهم نماید. ماده ۷
وزارت مکلف است با استفاده از ظرفیت‌های صندوق پژوهش و فناوری برق و انرژی و با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی، با رعایت قوانین و مقررات نسبت به استفاده از ظرفیت صندوق گردشی بهینه سازی انرژی و یا صندوق جسورانه بورسی از محل اعتبارات طرح یارانه سود تسهیلات و وجوه اداره شده بند (۳) ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور ظرف سه ماه اقدام نماید. ماده ۸
در راستای تخصیص بهینه تسهیلات خطرپذیر موضوع بخشی از بند (ط) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، تا سقف بیست و شش هزار میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۰۰۰ /۲۶) ریال به شرکت‌های دانش بنیان و فناور صنعت برق و شرکت‌های فعال در حوزه اصلاح الگوی مصرف انرژی، کارگروهی با ترکیب معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، پژوهشگاه نیرو، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (سابتا)، توانیر و سازمان برنامه و بودجه کشور و با مسولیت معاونت تشکیل می‌شود. ماده ۹
وزارت مجاز است با همکاری معاونت و با رعایت قوانین و مقررات نسبت به راه اندازی حداقل یک کارخانه نوآوری آب و آبفا و یک کارخانه نوآوری برق و انرژی در جوار محیط‌های صنعتی و پژوهشی خود، با استفاده از امکانات شرکت‌های وابسته به وزارت و سرمایه‌گذاری و ظرفیت‌های بخش خصوصی اقدام نماید. تبصره
شرکت‌های توسعه ای وابسته به وزارت، مجاز به سرمایه‌گذاری مشترک با بخش خصوصی تا سقف چهل و نه درصد (۴۹%) در تجهیز و راه اندازی کارخانه‌های نوآوری موضوع این ماده می‌باشند. ماده ۱۰
به منظور زمینه سازی توسعه فعالیت‌های دانش بنیان و فناور و تشکیل شرکت‌های جدید فناور، وزارت مکلف است در قالب دستورالعملی که با همکاری معاونت تهیه می‌کند نسبت به حمایت از ایجاد یا تقویت واحدهای تحقیق و توسعه در شرکت‌های غیردولتی تاثیرگذار صنعت آب و برق که بخشی از سهام آنها متعلق به دولت یا شرکت‌های دولتی می‌باشد و همچنین راه اندازی شتاب دهنده در حوزه آب و آبفا و برق و انرژی توسط آنها، اقدام نماید. همچنین از ایجاد یا تقویت واحدهای تحقیق و توسعه در شرکت‌های تولیدی و خدماتی صنعت آب و برق کشور و یا تشکیل مراکز رشد و شتاب دهنده‌های تخصصی وابسته به این شرکت‌ها حمایت نماید. ماده ۱۱
با هدف راهبری تعاملات پژوهش و فناوری از جمله برگزاری فن بازارها و رویدادهای مرتبط با شناسایی چالش‌ها و ظرفیت‌ها، پیگیری طرح‌های پیشران، پذیرش و رسیدگی به طرح‌های پیشنهادی، تعامل با سایر عناصر زیست بوم نوآوری همانند دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش بنیان و هنرستان‌ها و پژوهش سراهای دانش آموزی در استان‌ها، وزارت موظف است مجتمع‌های آموزشی - پژوهشی وزارت در استان‌های کشور را تحت عنوان پردیس‌های علم و فناوری نیرو با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف دو ماه تجهیز و فعال نماید. ماده ۱۲
وزارت مکلف است طرح‌های پیشران زیر را اجرا نماید: ۱
توسعه بهینه سازی آب، برق و ارتقای شاخص‌های زیست محیطی در صنایع، کشاورزی و ساختمان. ۲
ارتقای بهره وری در تولید، انتقال و توزیع آب و برق. ۳
افزایش امنیت و تاب آوری صنعت آب و برق، بومی سازی و خودکفایی. ۴
توسعه استفاده از هوش مصنوعی در صنعت آب و برق. ۵
هوشمندسازی سنجش داده‌های صنعت آب و برق و داده کاوی آمار و اطلاعات مبتنی بر هوش مصنوعی و توسعه سامانه‌های بومی پایش و مدیریت مصرف آب و برق. ۶
استحصال آبهای ژرف، جوی و نامتعارف، بازیافت پساب و توسعه آب شیرین کن‌های مبتنی بر انرژی تجدیدپذیر. ۷
کاهش تلفات تولید، انتقال و توزیع در صنعت آب و برق. ۸
انرژی‌های تجدیدپذیر و زنجیره ارزش آن. ۹
ذخیره سازی انرژی در مقیاس‌های بزرگ و کوچک. ۱۰
توسعه تبادلات انرژی با کشورهای همسایه و توسعه صادرات کالا و خدمات مرتبط با صنعت آب و برق. ۱۱
بومی سازی و تکمیل حلقه‌های مفقود زنجیره ارزش انرژی تجدیدپذیر و فناوری‌های مربوط به تابلو (پنل) خورشیدی با ساز و کار خرید تضمینی. ۱۲
هوشمندسازی صنعت آب و برق. تبصره
ساز و کار تامین مالی و اجرایی طرح‌های پیشران بر اساس دستورالعملی است که از سوی وزارت و در چهارچوب قوانین و مقررات تهیه و ابلاغ می‌گردد. ماده ۱۳
با هدف گسترش استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور در حوزه بهینه سازی زنجیره عرضه و مصرف آب و انرژی در کشور، وزارت و معاونت و حسب مورد وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان حفاظت محیط زیست مکلفند: ۱
ضمن راه اندازی و گسترش بازارهای محلی آب، دستورالعمل بازار بهینه سازی حوزه آب در چهارچوب قوانین و مقررات با رویکرد ارائه اوراق صرفه جویی آب را ظرف دو ماه تهیه و به تصویب مراجع ذی ربط برسانند. ۲
طرح‌های نمونه (پایلوت) بازارهای بهینه سازی مصرف انرژی و آب را در بخش‌های مصرف کننده عمده (نیروگاه، ساختمان، صنعت و کشاورزی) با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور، برنامه‌ریزی و اجرا نمایند. همچنین دستورالعمل اجرایی صدور اوراق صرفه جویی سوخت ناشی از پروژه‌های بهینه سازی و صرفه جویی در مصرف برق و تولید برق از منابع تجدیدپذیر و عرضه این اوراق در بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست را تدوین و ابلاغ نمایند و مشوق‌های لازم برای صادرات معادل نفت خام انرژی صرفه جویی شده را به مراجع قانونی ذی ربط پیشنهاد نمایند. ۳
در دوره‌های کمبود آب و برق نسبت به هوشمندسازی مصرف آب و برق از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و فناور استفاده نمایند. ماده ۱۴
وزارت مکلف است از ابتدای سال ۱۴۰۱ ردیف اعتباری با عنوان برنامه تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، به میزان دو درصد (۲%) از درآمدهای عملیاتی و غیرعملیاتی شرکت‌های تابعه و وابسته وزارت با رعایت سقف بودجه سالانه را به منظور اجرای طرح‌های پیشران ماده (۸) این آیین‌نامه و طرح آزمایشی (پایلوت)‌های صنعتی، تولید بار اول با رعایت قوانین و مقررات مربوطه حمایت و پوشش ریسک تجاری سازی طرح‌های توسعه فناوری ایجاد نماید. دستورالعمل اجرایی نحوه هزینه کرد اعتبارات این ماده، ظرف یک ماه از سوی وزارت ابلاغ می‌شود. تبصره
اعتبارات تخصیص یافته در این ماده در صورت عدم هزینه کرد در سال مالی مربوط، جهت حمایت از برنامه تولید، دانش بنیان و فناور و اشتغال آفرین، در اختیار صندوق پژوهش و فناوری نیرو قرار می‌گیرد. ماده ۱۵
به منظور استقرار نظام نوآوری باز و رویکرد دانش بنیان و فناور و تعریف نقش و جایگاه عناصر فناوری و نوآوری در تعامل با ساختارهای موجود، وزارت مکلف است ظرف حداکثر سه ماه مطالعات لازم برای آسیب شناسی و اصلاح فرآیندها را انجام داده و در صورت نیاز پیشنهادهای اصلاحی را به مراجع ذی ربط ارائه نماید. مراجع مذکور مکلفند حداکثر ظرف یک ماه، پیشنهادهای وزارت نیرو را بررسی نموده و نتیجه را اعلام نمایند. تبصره
شرکت‌های مادرتخصصی تابعه وزارت نیرو مکلفند برنامه جامع آموزش و فرهنگ سازی سازمانی در حوزه تخصصی خود را با رویکرد اشتغال آفرین و دانش بنیان و فناور، حداکثر ظرف سه ماه تهیه و پس از تصویب در ستاد موضوع ماده (۲) اجرایی نمایند. ماده ۱۶
به وزارت و موسسات و شرکت‌های تابعه آن اجازه داده می‌شود به منظور حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، در چهارچوب قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱-، حق بهره‌برداری علمی - پژوهشی ذیل آن وزارتخانه را در قالب مشارکت در منفعت محصول نهایی با حداقل تشریفات تا سقف پانزده سال به شرکت‌های دانش بنیان و فناور واگذار نماید. آیین‌نامه اجرایی این بند ظرف دو ماه توسط وزارت با همکاری معاونت تهیه و ابلاغ می‌گردد. ماده ۱۷
به منظور افزایش سهم اشتغال دانش بنیان و فناور صنعت آب و برق از فارغ التحصیلان دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، وزارت مکلف است با در اختیار قرار دادن فرصت‌های حضور و ارتباط با صنعت، زمینه توانمندسازی، مهارت افزایی و مساله یابی منتهی به اشتغال دانش بنیان و فناور را فراهم نماید. بدین منظور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری وزارت و در چهارچوب برنامه مشترک با محوریت پردیس شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی و سایر ظرفیت‌های موجود اقدام نماید. هدایت شغلی، استعدادیابی، کارورزی، شبکه سازی، ایجاد هسته‌های فناوری و شرکت‌های دانش بنیان و فناور و کارآفرینی از طریق مربی گری صنعتی (منتورینگ) و برگزاری دوره‌های مکمل پودمانی در طی دوره تحصیل، در قالب فعالیت سکو (پلتفرمی)، از طریق این دانشگاه پیگیری می‌شود. این دانشگاه باید در تعامل با کلیه دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، امکان پذیرش کلیه دانشجویان در حال تحصیل را به صورت فرصت برابر در کل کشور فراهم نماید. ماده ۱۸
وزارت با همکاری معاونت مکلف است در راستای خودکفایی در تولید مواد و تجهیزات مورد نیاز کشور در حوزه آب و برق حداکثر ظرف دو ماه، دستورالعمل تسهیل ورود شرکت‌های دانش بنیان و فناور تولیدکننده تجهیزات و مواد را به فهرست سازنده (وندورلیست) های داخلی و خارجی خود ابلاغ نماید. این شیوه‌نامه شامل بازنگری نظام ارزیابی پیمانکاران به نحوی که دانش بنیان و فناور شدن آنها تسهیل شود، می‌باشد. ماده ۱۹
به منظور تحقق ارتقای بهره وری هدف گذاری شده در این آیین‌نامه، وزارت مکلف است شاخص‌های بهره وری متناسب را تا پایان خرداد سال ۱۴۰۱ به سازمان ملی بهره وری ایران ارایه و به تایید سازمان مذکور برساند. وزارت مکلف است در مقاطع زمانی سه ماهه گزارش اقدامات و عملکرد شاخص‌های بهره وری را به سازمان ملی بهره وری ایران ارایه و این سازمان پس از بررسی و تایید گزارش ارتقای بهره وری مربوط به این آیین‌نامه را به سازمان برنامه و بودجه کشور جهت تخصیص اعتبار ارایه نماید. معاون اول رئیس جمهور -- محمد مخبر