آیین‌نامه تشکل‌های مردم‌نهاد
هیات وزیران در جلسه‌های ۱۳۹۴/۱۲/۰۲، ۱۳۹۵/۰۱/۱۱ و ۱۳۹۵/۰۵/۲۷ به پیشنهاد شماره ۱۰۴۲۲۰ مورخ ۱۳۹۳/۰۸/۲۵ وزارت کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آیین‌نامه تشکل‌های مردم نهاد را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- نهاد مدنی نهادی غیردولتی است که به منظور فعالیت در راستای توسعه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایجاد شده یا می‌شود. تبصره (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۶/۳۰)
- منظور از غیردولتی، عدم وابستگی به دولت و نهادهای حاکمیتی، عدم دخالت دولت و نهادهای حاکمیتی در تاسیس، اداره و استمرار و همچنین عدم فعالیت مقامات و مسئولان و کارکنان دولتی و نهادهای حاکمیتی با استفاده از جایگاه حقوقی خود، به عنوان موسس یا عضو است. عضویت وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان توسعه، تجهیز و نوسازی مدارس در هیات امنا و هیات مدیره جامعه خیرین مدرسه ساز کشور و مدیرکل آموزش و پرورش و مدیرکل نوسازی مدارس استان در هیات امنا و هیات مدیره مجمع خیرین مدرسه ساز هر استان از شمول این تبصره مستثنی است. ماده ۲
- تشکل مردم نهاد که در این آیین‌نامه "تشکل" نامیده می‌شود، نهاد غیرسیاسی و غیرانتفاعی بوده و با رویکردی اجتماعی توسط جمعی از اشخاص حقیقی به شکل داوطلبانه و با رعایت مفاد این آیین‌نامه در موضوع مشخص پروانه فعالیت دریافت کرده و به ثبت می‌رسد. تبصره ۱
- منظور از غیرسیاسی، نداشتن فعالیت سیاسی موضوع قانون فعالیت احزاب، جمعیت‌ها و انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته شده - مصوب ۱۳۶۰ - و منظور از غیرانتفاعی، عدم برداشت مستقیم یا غیرمستقیم سود و سایر منافع اقتصادی حاصل از انجام فعالیت‌ها، به نفع اعضا، موسسان، مدیران و کارکنان یا افراد وابسته آنان است. تبصره ۲
- شبکه موضوع ماده (۴) با داشتن سایر شرایط، از حکم لزوم تاسیس تشکل توسط جمعی از اشخاص حقیقی و تشکل محلی موضوع ماده (۲۱) با داشتن سایر شرایط از حکم لزوم دریافت پروانه فعالیت و ثبت تشکل مستثنی هستند. تبصره ۳
- نهادهای عمومی غیردولتی، اتاق‌ها و تشکل‌های اقتصادی، تعاونی‌ها، سازمان‌های صنفی و حرفه ای، احزاب و تشکل‌های سیاسی، کانون‌ها و سازمان‌های دانشجویی و دانش آموزی، سازمان‌های کارگری و کارفرمایی فعال در دانشگاه‌ها، مدارس و کارخانجات، انجمن‌های علمی، موسسات فرهنگی، هنری و ادبی، هیات‌های مذهبی، باشگاه‌های ورزشی، مراکز ترک اعتیاد، موسسات تجاری و انتفاعی و موسسات موضوع بندهای (۱) تا (۱۲) ماده (۲۶) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت - مصوب ۱۳۸۰ - مصداق تشکل نبوده و از شمول این آیین‌نامه خارج هستند. ماده ۳
- محدوده جغرافیایی فعالیت هر تشکل، یکی از سطوح ملی، منطقه ای، استانی، شهرستانی یا بین‌المللی است. تبصره ۱
- سطح منطقه ای حداقل دو و حداکثر پنج استان است و سطح بین‌المللی به خارج از مرزهای ایران گسترش دارد. تبصره ۲
- محدوده جغرافیایی فعالیت تشکل محلی موضوع ماده (۲۱) یک روستا یا محله شهری است. ماده ۴
- تشکل‌هایی که موضوع فعالیت آنها مشترک است در صورت وجود شرایط زیر می‌توانند تقاضای تشکیل شبکه در سطوح ملی یا استانی کنند: الف - حداقل پنج تشکل باشند. ب - حداقل دو سال از تاریخ ثبت آنها گذشته باشد. پ - به وظیفه مندرج در ماده (۳۱) عمل کرده باشند. تبصره
- تشکل‌هایی که در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کنند نمی‌توانند تقاضای تشکیل شبکه کنند. ماده ۵
- نهادهای مدنی خارجی که در یکی از کشورهای جهان رسماً به ثبت رسیده و ماهیت اجتماعی دارند می‌توانند در صورت داشتن شرایط مربوط و اخذ پروانه فعالیت با رعایت این آیین‌نامه و به خصوص مواد (۲۳) و (۲۴) در ایران فعالیت کنند. ماده ۶
- شورای ملی توسعه و حمایت از تشکل‌ها به عنوان مرجع اصلی سیاست گذاری و توسعه تشکل‌ها در سه سطح ملی، استانی و شهرستانی تشکیل و دبیرخانه آن به ترتیب در وزارت کشور، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها با رعایت قوانین و مقررات مربوط دایر می‌شود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۲۹)
- شورای ملی توسعه و حمایت از تشکل‌ها که در این آیین‌نامه "شورای ملی" نامیده می‌شود، مرکب از معاون اجتماعی وزیر کشور به عنوان رئیس، نمایندگان وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ورزش و جوانان و دادگستری و سازمان‌های حفاظت محیط زیست و میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و معاونت‌های امور زنان و خانواده و حقوقی رئیس جمهور و حسب مورد دستگاه یا دستگاه‌های اجرایی ذی ربط و چهار نماینده منتخب از تشکل‌های ملی و منطقه ای است. نماینده منتخب شورای عالی استان‌ها به عنوان عضو ناظر (بدون حق رای) در شورا حضور می‌یابد. تبصره
- نحوه انتخاب و مدت عضویت نمایندگان تشکل‌های عضو شورای ملی بر اساس دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه تعیین می‌شود. ماده ۸
- وظایف و اختیارات شورای ملی به شرح زیر است: الف
- تعیین سیاست‌های ترویجی، تشویقی و فرهنگ سازی برای تعمیق، ارتقا و نهادینه کردن مشارکت اجتماعی مردم از طریق تشکل‌ها. ب
- هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی به منظور ظرفیت سازی، ساماندهی و توانمندسازی برای توسعه تشکل‌ها و نظارت بر آنها. پ
- رسیدگی به اعتراضات تشکل‌ها از شوراهای استانی و شهرستانی و دستگاه‌های اجرایی ذی ربط. ت
- نظارت بر فعالیت‌ها و عملکرد تشکل‌های ملی و منطقه ای و بررسی و اعلام نظر در مورد تخلف‌ها و گزارش‌های رسیده از عملکرد تشکل‌ها. ث
- اعلام نظر و تصمیم‌گیری در مورد صدور پروانه فعالیت برای تشکل‌های ملی و منطقه ای و شبکه‌های موضوع ماده (۴). ج
- نظارت بر حسن اجرای مفاد این آیین‌نامه در سطح کشور. تبصره
- مصوبات شورای ملی با تایید وزیر کشور در حدود وظایف موضوع این ماده و رعایت قوانین و مقررات مربوط ابلاغ می‌شود و دبیر شورای ملی، مسئولیت ابلاغ، پیگیری و نظارت بر حسن اجرای مصوبات و ارایه گزارش به شورای ملی را برعهده دارد. ماده ۹ (اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۲۹)
- شورای استانی توسعه و حمایت از تشکل‌ها که در این آیین‌نامه "شورای استانی" نامیده می‌شود، مرکب از معاون ذی ربط استاندار به عنوان رئیس، نمایندگان ادارات کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ورزش و جوانان، حفاظت محیط زیست و میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و دستگاه یا دستگاه‌های تخصصی استانی حسب مورد و دو نماینده منتخب از تشکل‌های استانی است. نماینده منتخب شورای اسلامی استان به عنوان عضو ناظر (بدون حق رای) در شورا حضور می‌یابد. ماده ۱۰
- وظایف و اختیارات شورای استانی به شرح زیر است: الف
- اجرای مفاد این آیین‌نامه در سطح استان. ب
- اجرای مصوبات ابلاغی از سوی شورای ملی. پ
- نظارت بر عملکرد و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی استانی به منظور اجرای این آیین‌نامه و مصوبات شورای ملی. ت
- حمایت از مشارکت تشکل‌های استانی در فرآیند توسعه پایدار استان. ث
- اعلام نظر و تصمیم‌گیری در مورد صدور پروانه فعالیت برای تشکل‌های استانی. ج
- بررسی و تصمیم‌گیری در مورد گزارش‌های ارایه شده از سوی دبیرخانه شورای استانی درباره عملکرد یا تخلفات تشکل‌های استانی. چ
- تعامل با دستگاه‌های اجرایی استان در خصوص نحوه واگذاری امور اجتماعی قابل واگذاری استان. ح
- تعیین سیاست‌های حمایتی برای توان افزایی و توسعه کمی و کیفی تشکل‌های استانی. خ
- ارایه گزارش موردی و سالانه از وضعیت کمی و کیفی توسعه تشکل‌های استانی، شهرستانی و محلی به شورای ملی. ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۲۹)
- شورای شهرستانی توسعه و حمایت از تشکل‌ها که در این آیین‌نامه شورای شهرستانی نامیده می‌شود، مرکب از فرماندار به عنوان رئیس، نمایندگان ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ورزش و جوانان، حفاظت محیط زیست و میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان و دستگاه یا دستگاه‌های تخصصی شهرستانی حسب مورد و دو نماینده منتخب از تشکل‌های شهرستانی است. نماینده منتخب شورای اسلامی شهرستان به عنوان عضو ناظر (بدون حق رای) در شورا حضور می‌یابد. ماده ۱۲
- وظایف و اختیارات شورای شهرستانی به شرح زیر است: الف
- اجرای مفاد این آیین‌نامه در سطح شهرستان. ب
- اجرای مصوبات ابلاغی از سوی شورای ملی و شورای استانی مربوط. پ
- نظارت بر عملکرد و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی شهرستانی به منظور اجرای این آیین‌نامه و مصوبات شورای ملی و شورای استانی مربوط. ت
- حمایت از مشارکت تشکل‌های شهرستانی در فرآیند توسعه پایدار شهرستان. ث
- اعلام نظر و تصمیم‌گیری در مورد صدور پروانه فعالیت برای تشکل‌های شهرستانی. ج
- بررسی و تصمیم‌گیری در مورد گزارش‌های ارایه شده از سوی دبیرخانه شورای شهرستانی درباره عملکرد یا تخلفات تشکل‌های شهرستانی. چ
- تعامل با دستگاه‌های اجرایی شهرستان در خصوص نحوه واگذاری امور اجتماعی قابل واگذاری شهرستان. ح
- تعیین سیاست‌های حمایتی برای توان افزایی و توسعه کمی و کیفی تشکل‌های شهرستانی. خ
- ارایه گزارش موردی و سالانه از وضعیت کمی و کیفی توسعه تشکل‌های شهرستانی و محلی به شورای ملی و شورای استانی مربوط. ماده ۱۳
- انتخاب نمایندگان تشکل‌ها برای عضویت در شوراهای استانی و شهرستانی، بر اساس دستورالعمل مصوب شورای ملی صورت می‌گیرد. ماده ۱۴
- درخواست تاسیس تشکل‌ها متناسب با محدوده مورد نظر برای فعالیت به دبیرخانه شورای ذی ربط ارایه می‌شود و دبیرخانه شوراهای ملی، استانی و شهرستانی موظفند ظرف یک ماه از تاریخ دریافت درخواست تاسیس تشکل، نسبت به بررسی درخواست اقدام و در صورتی که درخواست ارایه شده مغایرتی با شرایط تاسیس تشکل در چارچوب مفاد این آیین‌نامه، نداشته باشد اجازه تاسیس تشکل را صادر کنند. تبصره ۱
- اجازه تاسیس صرفاً به معنای موافقت اولیه و موقت با درخواست صدور پروانه تشکل و طی مراحل دریافت پروانه فعالیت است و پروانه فعالیت محسوب نمی‌شود. تبصره ۲
- جوانان متقاضی تاسیس تشکل می‌توانند درخواست خود را برای بررسی و صدور اجازه تاسیس تشکل با رعایت ترتیبات مقرر در این ماده به وزارت ورزش و جوانان ارایه کنند. ماده ۱۵
- پس از صدور اجازه تاسیس تشکل، هیات موسس آن باید ظرف یک ماه مطابق اساسنامه خود نسبت به استقرار ارکان تشکل اقدام و اساسنامه و صورتجلسه مربوط به استقرار ارکان را تنظیم و برای تایید به دبیرخانه شورای ذی ربط ارائه کند. ماده ۱۶
- اساسنامه تشکل باید دارای موارد زیر باشد: الف
- نام و عنوان و درصورت داشتن، عنوان اختصاری. تبصره
- عناوینی مانند سازمان که اختصاص به تشکیلات و ساختار دولتی و نهادهای حاکمیتی داشته باشد، نمی‌تواند در نامگذاری تشکل به کار گرفته شود. ب
- اهداف. پ
- موضوع فعالیت. ت
- مدت فعالیت. ث
- محدوده جغرافیایی و مرکز اصلی فعالیت. ج
- نحوه ایجاد شعب و دفاتر نمایندگی. چ
- ارکان و تشکیلات، نحوه انتخاب، شرح وظایف و اختیارات و مسئولیت‌های آنها. ح
- نحوه تعیین صاحبان امضای مجاز. خ
- نحوه تغییر و تجدیدنظر در مواد اساسنامه. د
- نحوه ارائه گزارش مالی و اجرایی به مراجع ذی ربط و ذی نفعان. ذ
- نحوه اداره تشکل. ر
- میزان سرمایه اولیه. ز
- دوره زمانی تشکیل جلسات شورای عمومی و شورای مرکزی تشکل. س
- نحوه تامین منابع مالی تشکل. ش
- نحوه انحلال. ص
- مشخص ساختن وضعیت دارایی‌ها پس از انحلال. ماده ۱۷
- هیات موسس، شورای مرکزی، دبیر یا عناوین معادل طبق اساسنامه تشکل، باید دارای شرایط عمومی زیر باشند: الف - داشتن حداقل هجده سال سن تمام. ب - تابعیت جمهوری اسلامی ایران. پ - التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. ت - عدم وابستگی به احزاب، سازمان‌ها و گروه‌های غیرقانونی. ث - نداشتن محرومیت از حقوق اجتماعی به موجب حکم دادگاه. تبصره
- هیات موسس تشکل باید دارای حداقل پنج عضو باشد. ماده ۱۸
- دبیرخانه شورای ذی ربط موظف است اقدامات اجرایی لازم را در زمان معین و در چارچوب این آیین‌نامه و دستورالعمل اجرایی آن انجام دهد. ماده ۱۹
- پروانه فعالیت تشکل‌هایی که درخواست فعالیت در سطح ملی یا منطقه ای دارند در صورتی که اهداف و موضوع فعالیت شان به تشخیص شورای ملی از ماهیت ملی یا منطقه ای برخوردار باشد و توانایی آنها برای فعالیت در سطح مورد درخواست برای شورا احراز شود به طور موقت برای مدت دو سال صادر می‌شود و در صورتی که طی این مدت تشکل‌های ملی در بیش از پنج استان و تشکل‌های منطقه ای در بیش از یک استان فعالیت داشته باشند پروانه آنها به صورت چهار ساله صادر شده و در غیر این صورت به تشکل استانی تبدیل می‌شوند. ماده ۲۰
- از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین‌نامه، پروانه فعالیت تشکل‌ها در دبیرخانه شوراهای ملی، استانی و شهرستانی صادر و عیناً جهت ثبت رسمی به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ارسال می‌شود. تبصره
- روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران موظف است پس از اعلام دبیرخانه شوراهای ملی، استانی و شهرستانی، در خصوص انتشار آگهی ثبت و تغییرات تشکل‌ها اقدام کند. ماده ۲۱
- تقاضای ایجاد تشکل‌های محلی که توسط حداقل سه نفر از اهالی بالای هجده سال ارایه می‌شود برای ثبت اطلاعات به بخشداری محل فعالیت ارایه می‌شود. ماده ۲۲
- بخشداری‌ها موظفند پس از دریافت تقاضای ایجاد تشکل محلی نسبت به ثبت مشخصات فردی اعضا، موضوع فعالیت و نشانی محل فعالیت اقدام و پس از ثبت اطلاعات، تشکل یاد شده می‌تواند فعالیت خود را آغاز کند. ماده ۲۳
- به منظور تصمیم‌گیری و نظارت بر فعالیت تشکل‌های بین‌المللی موضوع ماده (۳) و نهادهای مدنی خارجی موضوع ماده (۵) کارگروهی مرکب از معاون وزارت کشور (رئیس) و نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات و حسب مورد دستگاه تخصصی مربوط تشکیل می‌شود. ماده ۲۴
- وظایف کارگروه موضوع ماده (۲۳) به شرح زیر است: الف
- بررسی و تصمیم‌گیری در مورد صدور پروانه فعالیت برای انجمن‌های دوستی که تقاضای فعالیت برای توسعه روابط دوستانه بین ملت ایران با یک کشور خارجی در چارچوب دیپلماسی عمومی را دارند، اجازه و نحوه فعالیت سایر تشکل‌های بین‌المللی موضوع ماده (۳) و فعالیت تشکل‌های متقاضی فعالیت در حوزه اتباع بیگانه. ب
- بررسی و صدور مجوز در خصوص فعالیت مشترک تشکل‌ها با دولت‌ها، سفارت خانه‌ها یا نهادهای مدنی خارجی موضوع ماده (۵)، دریافت هرگونه کمک یا عقد قرارداد با دولت‌ها، سفارتخانه‌ها و نهادهای مدنی خارجی موضوع ماده (۵) و سایر نهادهای بین‌المللی و دایر کردن شعبه و دفتر نمایندگی در خارج از کشور. پ
- بررسی و صدور مجوز در خصوص فعالیت نهادهای مدنی خارجی موضوع ماده (۵). ت
- نظارت بر فعالیت تشکل‌ها و نهادهای موضوع ماده (۲۳) و اعلام نظر در مورد تخلفات و گزارش‌های رسیده از عملکرد آنها. تبصره ۱
- انجمن‌های دوستی موضوع این ماده تنها می‌توانند در یک کشور فعالیت کنند و اعضای آنها نیز تنها می‌توانند در یک انجمن، مسئولیت اصلی و رسمی داشته باشند. تبصره ۲
- تشکل‌های بین‌المللی موضوع ماده (۳) و همچنین سایر تشکل‌هایی که خواستار فعالیت موردی در سطح بین‌المللی هستند برای انجام اقدامات موضوع بند (ب) این ماده باید پس از ارایه درخواست و دریافت مجوز مربوط اقدام کنند. تبصره ۳ (الحاقی ۱۴۰۳/۰۳/۲۰)
- قبل از تایید نهایی امور تاسیس و فعالیت انجمن‌های دوستی، سازمان‌ها، نهادها و تشکل‌های فرهنگی بین‌المللی دریافت نظر تخصصی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) الزامی است. ماده ۲۵
- نحوه حضور و عضویت تشکل‌ها در مجامع بین‌المللی، برقراری ارتباط با سفارتخانه‌ها یا آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد، فعالیت با آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد با دعوت از شخصیت‌های خارجی و چگونگی اطلاع رسانی در این موارد به مراجع مربوط، در دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه تعیین می‌شود. ماده ۲۶
- در صورت تخلف تشکل‌های موضوع ماده (۲۳) از انجام تکالیف مربوط به اطلاع رسانی و دریافت مجوز از کارگروه موضوع ماده (۲۳) یا انجام فعالیت در یک کشور بدون دریافت مجوز، کارگروه مذکور رسیدگی کرده و پس از استماع دفاعیه تشکل، حسب اقتضا و متناسب با تخلف، به شرح زیر صدور رای می‌کند:
- ۱ - تذکر کتبی و درج در پرونده با تعیین مهلت برای اصلاح وضعیت تشکل.
- ۲ - تعلیق موقت پروانه فعالیت تشکل حداکثر به مدت سه ماه.
- ۳- درخواست انحلال تشکل متخلف از دادگاه صالح. تبصره
- کارگروه مذکور موظف است در زمان رسیدگی، از تشکل ذی‌نفع برای حضور در جلسه و ارایه دفاعیات دعوت کند. ماده ۲۷
- نهادهای مدنی خارجی موضوع ماده (۵) برای فعالیت در ایران باید مدارک زیر را به کارگروه موضوع ماده (۲۳) ارایه و موافقت کارگروه مذکور را تحصیل کنند: الف - درخواست کتبی با تعیین محدوده زمانی و مکانی حضور و فعالیت در ایران. ب - اساسنامه و آگهی ثبت و ترجمه رسمی آن. پ - موضوع فعالیت مورد نظر. ماده ۲۸
- کارگروه موضوع ماده (۲۳) پس از دریافت مدارک موضوع ماده (۲۷) نسبت به بررسی درخواست اقدام و ضمن احراز غیردولتی، غیرانتفاعی و غیرسیاسی بودن درخواست دهنده و عدم مغایرت فعالیت اعلام شده با قوانین و مقررات ایران تصمیم‌گیری می‌کند. ماده ۲۹
- تشکل‌ها پس از دریافت پروانه فعالیت و ثبت آن، از حقوق زیر برخوردار می‌شوند: الف
- مشاوره، اظهارنظر و ارایه پیشنهاد راهکارها به دستگاه‌های اجرایی متناسب با تخصص و موضوع فعالیت تشکل. ب
- دیده بانی و نظارت بر عملکرد سایر بخش‌های جامعه در زمینه فعالیت تخصصی خود. پ
- ارایه خدمات اجتماعی حسب تخصص و حوزه فعالیت. ت
- مشارکت در اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و سازمان‌های بین‌المللی مورد تایید کارگروه موضوع ماده (۲۳) و سایر دستگاه‌های ذیربط از طریق تفاهم یا عقد قرارداد با آنها. ث
- عقد تفاهم نامه و قرارداد همکاری با اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی داخل و خارج مطابق قوانین و مقررات جاری کشور. ج
- برگزاری اجتماعات و راهپیمایی‌ها در جهت تحقق اهداف تشکل پس از کسب مجوز از مراجع قانونی مربوط. چ
- ارایه خدمات آموزشی و انتشار نشریه و ایجاد پایگاه اینترنتی و استفاده از سایر ابزارهای اطلاع رسانی و محصولات فرهنگی، آموزشی و پژوهشی با رعایت قوانین و مقررات مربوط. ح
- دادخواهی در مراجع قضایی، مطابق قانون آیین دادرسی کیفری و سایر قوانین مربوط. ماده ۳۰
- تشکل موظف است منابع تامین هزینه‌های خود را با رعایت ضوابط این آیین‌نامه در اساسنامه تعیین کند. ماده ۳۱
- تشکل موظف است دریافت‌ها و پرداخت‌های خود را از طریق حساب بانکی صورت دهد و عملکرد مالی خود را در دفاتر مالی مربوط ثبت کند. ماده ۳۲
- تقسیم اموال و مازاد درآمد تشکل در میان موسسان، اعضا و مدیران قبل از انحلال ممنوع است. ماده ۳۳
- تشکل موظف است امکان دسترسی بازرسان دبیرخانه شورای ذی ربط را به اطلاعات و اسناد خود در حضور نماینده تشکل و صرفاً در محل دفتر تشکل فراهم کند. ماده ۳۴
- در صورتی که دبیرخانه شوراهای ملی، استانی و یا شهرستانی راسا یا از طریق دستگاه‌های اجرایی تخصصی، تخلفات و یا خروج از شرایط تاسیس تشکل را احراز کند گزارش مستند مربوط را به شورای ذی ربط ارایه می‌کند و این شورا پس از بررسی مدارک و مستندات ارایه شده و پس از استماع دفاعیه تشکل، حسب اقتضا و متناسب با تخلف، به شرح زیر صدور رای می‌کند:
- ۱ - تذکر کتبی و درج در پرونده با تعیین مهلت برای اصلاح وضعیت تشکل.
- ۲ - تعلیق موقت پروانه فعالیت تشکل حداکثر به مدت سه ماه.
- ۳ - درخواست انحلال تشکل متخلف توسط شورای ملی از دادگاه صالح. تبصره ۱
- تشکل‌ها می‌توانند مراتب اعتراض خود را از تصمیم شورای شهرستان به شورای استان و از تصمیم شورای استان به شورای ملی ارایه کنند. تبصره ۲
- دبیرخانه شورای ذی ربط موظف است در زمان رسیدگی به گزارش تخلف یا شکایت، از تشکل ذی‌نفع برای حضور در جلسه و ارایه دفاعیات دعوت به عمل آورد. ماده ۳۵
- دستگاه‌های اجرایی موظفند به منظور تحقق اهداف این آیین‌نامه و کمک به توسعه مشارکت تشکل‌ها در امور اجتماعی، نسبت به شناسایی و واگذاری تصدی‌ها و فعالیت‌های اجتماعی قابل واگذاری دستگاه متبوع به تشکل‌ها مطابق قوانین و مقررات مربوط اقدام کنند. ماده ۳۶
- انحلال تشکل به دو شکل زیر صورت می‌پذیرد: الف - انحلال اختیاری طبق شرایط مقرر در اساسنامه. ب - انحلال اجباری در صورت رای دادگاه صالح یا عدم امکان تطبیق وضعیت تشکل موضوع ماده (۳۹). ماده ۳۷
- کلیه تشکل‌هایی که قبل از لازم الاجرا شدن این آیین‌نامه تاسیس شده‌اند، ظرف دو سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین‌نامه باید نسبت به تطبیق وضعیت خود با این آیین‌نامه اقدام کنند. ماده ۳۸
- از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین‌نامه، تشکل‌هایی که به عنوان موسسات موضوع بند (۱۳) ماده (۲۶) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت قصد فعالیت در زمینه‌های تصریح شده در ماده واحده لایحه قانونی راجع به تشکیل سازمان بهزیستی کشور - مصوب ۱۳۵۹- دارند در چارچوب احکام این آیین‌نامه از سازمان بهزیستی کشور پروانه فعالیت دریافت می‌کنند و به ثبت می‌رسند. ماده ۳۹
- دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن آن توسط وزارت کشور با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت ورزش و جوانان و سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و ابلاغ می‌شود. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری