آیین نامه ارزیابی اثرات زیست محیطی
در اجرای مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ ۲۳ /۱ /۷۳ الگوی تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی به شرح زیر تعیین می‌گردد. ماده ۱
- مجریان طرحها و پروژه‌های مندرج در ماده دو موظفند به همراه گزارش امکان سنجی و مکان یابی پروژه‌ها نسبت به تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی مطابق این الگو اقدام نمایند. ماده ۲
- طرحها و پروزه‌هایی که مشمول این الگو می‌شوند عبارتند از: الف) کارخانجات پتروشیمی در هر مقیاس ب) پالایشگاه‌ها در هر مقیاس ج) نیروگاهها با ظرفیت تولیدی بیش از یکصد مگاوات د) صنایع فولاد در دو بخش زیر: ۱- واحدهای تهیه کننده خوراک ذوب و ذوب با ظرفیت تولیدی بیش از سیصد هزار تن در سال. ۲- واحدهای نورد و شکل دهی با ظرفیت تولیدی بیش از صد هزار تن در سال. ه) سدها و سازه‌های دیگر آبی در سه بخش زیر: ۱- سدها با ارتفاع بیش از ۱۵ متر و یا دارای ساختارهای جنبی بیش از چهل هکتار و یا مساحت دریاچه بیش از چهارصد هکتار. تبصره ۱
- سدهای باطله (نگهداشت مواد آلوده) در هر اندازه شامل ارزیابی زیست محیطی می‌باشند. ۲- دریاچه‌های انسان ساخت در مساحت بیش از چهارصد هکتار. تبصره ۲
- اندازه دریاچه‌های پرورش آبزیان در مقیاس کوچکتر از چهارصد هکتار با هماهنگی وزارت جهاد سازندگی و سازمان حفاظت محیط زیست تعیین می‌شود: ۳- طرحها و پروژه‌های آبیاری و زهکشی در وسعت بیش از پنج هزار هکتار. و) شهرکهای صنعتی (با هر عنوان) در وسعت بیش از یکصد هکتار. ز) فرودگاههای با طول باند بیش از دو هزار متر. ماده ۳
- طرحها و پروژه‌های هفت گانه فوق (بدون در نظر گرفتن ابعاد آنها) در صورتی که در فاصل تاثیرگذار و یا تاثیر پذیر از طرحها و پروژه‌های مندرج در ماده ۲ قرار گیرند مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی می‌باشند. ماده ۴
- طرحها و پروژه‌های هفت گانه فوق (بدون در نظر گرفتن ابعاد آنها) در صورتی که در فاصله تاثیرگذار و یا درون مناطق ویژه زیستی قرار گیرند مشمول ارزیابی زیست محیطی می‌باشند. تبصره ۱
- فهرست مناطق ویژه زیستی همراه با موقعیت و فاصله تاثیر پذیری آنها که به تصویب مراجع رسمی رسیده باشد توسط سازمان حفاظت محیط زیست به طور منظم منتشر می‌گردد. تبصره ۲
- فهرست، موقعیت و فاصله تاثیرپذیری و تاثیر گذاری طرحها و پروژه‌های هفت گانه موجود در کشور (مطابق تعاریف ماده ۲) توسط سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و منتشر می‌گردد. ماده ۵
- مجریان طرحها و پروژه‌هایی که مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی می‌شوند گزارش اجمالی به سازمان حفاظت محیط زیست ارایه می‌نمایند و سازمان پس از بررسی حداکثر ظرف یکماه نکات حساسی را که باید در ارزیابی مورد توجه مجریان قرار گیرد اعلام می‌نماید. تبصره
- کلیه آیین‌نامه‌ها و مقررات زیست محیطی که به تصویب مراجع رسمی رسیده و رعایت آنها در ارزیابی اثرات زیست محیطی الزامی است توسط سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و در اختیار مجریان قرار داده می‌شود. ماده ۶
- مجریان طرحها و پروژه‌های مشمول این الگو موظفند با توجه به نکات اعلام شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست آیین‌نامه‌های مربوط اقدام به تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی نمایند. گزارش‌های ارزیابی اثرات زیست محیطی بایستی توسط افراد متخصص، مراکز علمی و شرکتهای تخصصی که صلاحیت آنها به تصویب مراجع ذیربط رسیده باشد تهیه شود. تبصره
- تا زمان شکل گیری شرکتهای تخصصی، مراکز علمی و افراد متخصص، سازمان برنامه و بودجه با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست فهرست مقدماتی منتشر می‌نمایند. ماده ۷
- ارزیابی اثرات زیست محیطی برای دو وضعیت دوره ساخت و دوره بهره‌برداری با تفکیک فعالیتهای اصلی تهیه گردیده تهیه کنندگان اقدامات اصلی برای کاهش اثرات منفی زیست محیطی و هزینه‌های آن را نیز ارائه می‌نمایند. ماده ۸
- تهیه کنندگان گزارش ارزیابی اثراتی زیست محیطی در پایان گزارش توصیه خود را به یکی از سه صورت زیر بیان می‌نمایند. الف) با توجه به ابعاد گسترده اثرات زیست محیطی اجرای طرح یا پروژه توصیه نمی‌شود. ب) اجرای طرح یا پروژه با تمهیدات لازم برای کاهش اثرات زیست محیطی قابل اجرا می‌باشد.(هزینه‌ها ذکر شود) ج) طرح یا پروژه بدون تمهیدات گسترده برای کاهش اثرات زیست محیطی قابل اجرا می‌باشد. ماده ۹
- سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به ضوابط اعلام شده نظر نهایی خویش را حداکثر ظرف سه ماه اعلام می‌نماید. تبصره ۱
- به منظور هماهنگی امور مربوط به ارزیابی زیست محیطی طرحها و پروژه‌ها (کمیته علمی ارزیابی زیست محیطی)، متشکل از متخصصان و دانشگاهیان زیر نظر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با ترکیب زیر تشکیل گردیده و مسئولیت امور علمی مربوط به ارزیابی‌ها را به عهده خواهد داشت.
- رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان رئیس کمیته
- پنج نفر از متخصصان و دانشگاهیان به انتخاب رئیس سازمان
- نماینده سازمان برنامه و بودجه
- نماینده سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور
- نماینده موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
- نماینده وزارت یا سازمان مربوط به طرح ارزیابی شده تبصره ۲
- هرگاه بر اساس ارزیابی زیست محیطی اجرای هر یک از طرحها و پروژه‌های عمرانی و یا بهره‌برداری از آنها بر اساس نتایج ارزیابی و قانون و مقررات مربوط به حفاظت محیط زیست مغایرت داشته باشد، سازمان مورد را به وزارتخانه یا موسسه اعلام خواهد نمود تا همکاری سازمانهای ذیربط به منظور رفع مشکل در طرح مزبور تجدیدنظر به عمل آید: درصورت وجود اختلاف نظر طبق تصمیم رئیس جمهور عمل خواهد شد. ماده ۱۰
- ابعاد مورد بررسی برای اثرات زیست محیطی در مورد همه طرحها و پروژه‌های هفت گانه پس از بررسی وضعیت زیست محیطی موجود در چهار بخش به شرح زیر صورت می‌پذیرد: الف) اثرات زیست محیطی بر محیط فیزیکی ۱- اثرات بر خاک: مورفولوژی و کیفیتی ۲- اثرات بر آب: کمیت آب و کیفیت آب ۳- اثرات بر اقلیم، هوا و صوت: تغییرات هوا و بارش‌ها، کیفیت هوا. ۴- اثرات ثانویه بین خاک، آب و هوا ب) اثرات زیست محیطی بر محیط‌های طبیعی ۱- اثرات بر گونه‌های گیاهی ۲- اثرات بر گونه‌های جانوری ۳- اثرات بر زیستگاهها، چشم اندازها و مسیر مهاجرت پرندگان ج) اثرات زیست محیطی بر محیط‌های اجتماعی و فرهنگی ۱- اثر بر سلامت و محیط بهداشتی مردم ۲- اثر بر محیط اجتماعی: اشتغال، مسکن، آموزش ۳- اثر بر محیط فرهنگی: اعتقادات فرهنگی و مذهبی مردم میراث فرهنگی د) اثرات زیست محیطی بر طرحهای توسعه ۱- اثر بر سایر طرحهای توسعه کشاورزی، صنعتی، خدماتی منطقه ۲- اثر بر طرح آمایش منطقه ۳- اثر بر کاربری اراضی منطقه این الگو در ده ماده و هشت تبصره در جلسه مورخ دوم دی ماه هزار و سیصد و هفتاد و شش شورای عالی حفاظت محیط زیست به تصویب رسید. ماده ۱۱ الحاقی
- سایر مواردی که مشمول ارزیابی زیست محیطی می‌شوند به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست خواهد رسید.