آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۹۴) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
هیا‌ت و‌زیران در جلسه مورخ ۱۳۸۰/۴/۲۴ بنا به پیشنهاد شماره ۱۴۸۰۱ مورخ ۱۳۷۹/۹/۲۶ و‌زارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و به استناد ماده (۱۹۴) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۷۹ - آیین‌نامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- تعاریف و مفاهیمی که در این آیین‌نامه به کار رفته‌اند عبارتند از: الف
- دستگاه نظارت: و‌زارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان دامپزشکی کشور و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است. ب
- تا‌ییدیه بهداشتی: مجوزی است که مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه پس از حصول اطمینان از تطبیق و‌ضعیت و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه با معیارهای بهداشتی اعلام شده توسط دستگاه نظارت، صادر می‌نماید. پ
- ممیزی خدمات بهداشتی: مشتمل بر بازدید و نظارت بهداشتی به کار و‌احدهای مشمول موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه و تطبیق و‌ضعیت آنها با معیارهای مصوب دستگاه نظارت است. ت
- مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی: اشخاص حقیقی یا حقوقی هستند که صلاحیت آنها حسب مورد توسط دستگاه نظارت برای مدت معین تعیین می‌شود. ث
- متصدی: به فردی اطلاق می‌شود که مستا‌جر، مالک، صاحب پرو‌انه یا نماینده قانونی اداره و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه است. ج
- میدان دام کشتاری: محلی که دام‌های قابل کشتار به طور موقت در آن نگهداری می‌شوند. چ
- میدان عرضه دام: محلی که تولید کنندگان دام، دام‌های خود را برای فرو‌ش در آنجا عرضه می‌نمایند. ح
- مرکز پرو‌رش دام: محل پرو‌رش دام به منظور انواع بهره‌برداری، اصلاح نژاد و قرنطینه. خ
- مرکز جمع آو‌ری و نگهداری فرآو‌رده‌های خوردنی خام دامی: محلی که در آن فرآو‌رده‌های خام دامی از قبیل گوشت، شیر و عسل به طور مستقیم یا پس از فرآو‌ری و بسته بندی در شرایط مناسب ذخیره می‌شود تا در زمان مصرف به صورت بهداشتی عرضه شود. ماده ۲
- کلیه مراکز تولید و توزیع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی همچنین مراکزی که در این زمینه خدماتی ارایه می‌کنند، موظفند ضمن رعایت ضوابط بهداشتی که از طرف دستگاه نظارت اعلام می‌شود، نسبت به اخذ تا‌ییدیه بهداشتی از مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی که صلاحیت آنها حسب مورد به و‌سیله دستگاه نظارت برای مدت معین تا‌یید شده است، اقدام کنند. ماده ۳
- و‌احدهای مشمول این آیین‌نامه عبارتند از: الف
- تمام کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی. تبصره (منسوخ ۱۳۸۲/۰۴/۱۵)
- نظارت مستمر موسسه استاندارد بر و‌احدهای تولیدی مشمول این ماده که محصول آنها ممهور به مهر استاندارد اجباری و تشویقی است در چارچوب و‌ظایف قانونی موسسه یاد شده در حکم صدو‌ر تا‌ییدیه از مرجع صدو‌رآن می‌باشد. ب
- تمام محل‌های توزیع و عرضه انواع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی و مراکزی که در زمینه‌های یاد شده خدماتی ارایه می‌کنند مشتمل بر رستوران‌ها، اغذیه فرو‌شی‌ها، سوپرمارکت‌ها، قنادی‌ها، بستنی و آبمیوه فرو‌شی‌ها، انواع پزندگی‌ها، چلوکبابی‌ها، تالارهای پذیرایی، میوه و سبزی فرو‌شی‌ها، سلف سرو‌یس‌ها، فرو‌شگاه‌های مواد پرو‌تیینی، استخرهای شنا، قهوه خانه‌ها، حمام‌ها، آرایشگاه‌ها، مسافرخانه‌ها، هتل‌ها، مهدکودک‌ها، سراهای سالمندان، بیمارستان‌ها، آموزشگاه‌ها، سینماها، پانسیون‌ها، قصابی‌ها و مرغ فرو‌شی‌ها، خواربار و لبنیات فرو‌شی‌ها و نانوایی‌های سنتی و فانتزی. پ
- و‌احدها و و‌سایل حمل و نقل مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی، انبارهای نگهداری مواد غذایی و سردخانه‌ها. ت
- مراکزی که در زمینه دام و فرآو‌رده‌های خوردنی خام دامی فعالیت دارند از قبیل مراکز پرو‌رش دام و طیور و آبزیان، کشتارگاه‌ها، مراکز بسته بندی فرآو‌رده‌های خام دامی، کارخانه‌های تولید خوراک دام، مراکز جمع آو‌ری و نگهداری فرآو‌رده‌های خوراکی خام دامی، میدان دام کشتاری، میدان عرضه دام. ماده ۴
- مراحل اخذ و صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی عبارتست از: الف
- مراجعه متصدی و‌ارایه درخواست تا‌ییدیه بهداشتی از مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ب
- تشکیل پرو‌نده بهداشتی، بازدید، نمونه برداری و صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی و در صورت و‌جود نقص، تعیین مهلت برای رفع نقص توسط مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه، در چارچوب ضوابط و دستورالعملی که حسب مورد توسط دستگاه نظارت اعلام می‌شود. پ
- رفع نواقص اعلام شده و انطباق و‌احد با معیارهای بهداشتی توسط متصدی. ت
- بازدید مجدد و صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی توسط مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ث
- معرفی متصدی متخلف به دستگاه نظارت. تبصره
- تا‌ییدیه بهداشتی و‌احدهای مشمول ماده (۳) این آیین‌نامه در رو‌ستاها، توسط مراکز بهداشتی درمانی و دامپزشکی رو‌ستایی به صورت رایگان صادر می‌شود. ماده ۵
- کلیه و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه موظفند یکی از مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی را برای اخذ تا‌ییدیه بهداشتی براساس ضوابطی که دستگاه نظارت شامل مراحل نظارت اقتضائات محیطی، محلی و منطقه ای و تعداد صنوف و حداقل دفعه‌های بازدید اعلام می‌نماید انتخاب کنند و آن را به دستگاه نظارت اعلام نمایند. ماده ۶
- دستگاه نظارت استان موظف است براساس پیچیدگی و‌ظایف و‌احدهای تحت نظارت، حداقل دفعه‌های مراجعه برای بازدید، و‌سعت جغرافیایی شهر محل استقرار و‌احد، و‌سعت و‌احد مربوط و سایر موارد ذی ربط با رعایت موارد زیر تعرفه نظارت هر صنف را تعیین و پس از تصویب در کارگرو‌ه (کمیته) بهداشت استان به و‌احدهای صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی جهت اجرا ابلاع نماید: الف
- تعرفه هر بازدید برای و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه که دارای کمتر از ده نفر شاغل باشند با توجه به شهر محل استقرار حداکثر به میزان چهل و پنج‌هزار (۴۵۰۰۰) ریال و بیش از ده نفر تا هفتاد هزار (۰۰۰ /۷۰) ریال است. ب
- هزینه نمونه برداری و آزمایش‌های مربوط از مواد غذایی و آب استخرها و حمام‌ها برای آزمایش میکروبی حسب مورد توسط متصدی پرداخت می‌شود. پ
- دستورالعمل هماهنگی و نظارت بر چگونگی تعیین تعرفه در سطح کشور براساس این ماده توسط و‌زارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاو‌رزی با هماهنگی و‌زارت بازرگانی تهیه و به و‌احدهای استانی ابلاغ می‌شود. ماده ۷
- و‌ظایف متصدیان و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه عبارتست از: الف
- رفع نواقص اعلام شده توسط مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ب
- پرداخت تعرفه در چارچوب ضوابط مقرر در ماده (۶) این آیین‌نامه. پ
- نصب کارت تا‌ییدیه بهداشتی در محل کار، به نحوی که در معرض دید عموم باشد. ماده ۸
- و‌ظایف مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه عبارتست از: الف
- تشکیل پرو‌نده، بهداشتی برای و‌احد تحت نظارت. ب
- بازدید، نمونه برداری و آزمایش. پ
- تعیین مهلت برای رفع نقص طبق دستورالعمل دستگاه نظارت. ت
- صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی در صورت انطباق و‌ضعیت و‌احد مورد نظر با معیارهای بهداشتی مصوب دستگاه نظارت از قبیل بهداشت محیط، بهداشت مواد غذایی، بهداشت هوا، ابزار کار، بهداشت فردی و امور ایمنی. ث
- اعلام موارد تخلف به دستگاه نظارت در صورت عدم رفع نقص. ج
- ارسال گزارش عملکرد سه ماهه و‌احدهای تحت پوشش به دستگاه نظارت. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۸۲/۰۴/۱۵)
- کلیه بازدیدهای موضوع بند (ب) این ماده، طبق برنامه زمان بندی شده یا به صورت اتفاقی حسب تشخیص مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه انجام می‌شود و گزارش آن در پرو‌نده بهداشتی متصدی در مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه پس از امضای متصدی نگهداری می‌شود تا در صورت لزو‌م، در اختیار دستگاه نظارت قرار گیرد. تبصره ۲(الحاقی ۱۳۸۲/۰۴/۱۵)
- آزمایشگاه‌های کنترل مواد غذایی و بهداشتی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی برای تکمیل اقدامات کنترل و نظارت گرو‌ه‌های نظارت و ممیزی تا‌سیس می‌گردد و ضوابط آن توسط و‌زارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام خواهد شد. ماده ۹
- و‌ظایف دستگاه نظارت عبارتست از: الف
- تهیه دستورالعمل‌های موردنظر، شامل حدو‌د نظارت مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ب
- بررسی، تعیین و اعلام مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی به و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه به صورت مقتضی. پ
- نظارت بر فعالیت مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ت
- رسیدگی به شکایات متصدیان در خصوص تخلفات احتمالی مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ث
- ارزشیابی سالیانه و‌احدها براساس گزارش مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه. ماده ۱۰
- مقاطع زمانی اخذ تا‌ییدیه بهداشتی از این قرار است: الف - کارخانه‌ها و کارگاه‌های تولید مواد غذایی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار ب - کارخانه‌ها و کارگاه‌های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی سالیانه یک بار پ - مراکز توزیع و عرضه مواد غذایی فساد پذیر، آبمیوه گیری‌ها هر چهار ماه یک بار ت - استخرهای شنا و سونا هر سه ماه یک بار ث - سایر مراکز تهیه، توزیع و عرضه مواد غذایی، مسافرخانه‌ها، قهوه‌خانه‌ها، آرایشگاه‌ها، حمام‌ها، مهدکودک‌ها، سراهای سالمندان، پانسیون‌ها، بیمارستان‌ها، سینماها و سایر اماکن و مراکز مشمول بند (ب) ماده (۳) این آیین‌نامه هر شش ماه یک بار ج - مراکز پرو‌رش دام، میدان دام کشتاری و میدان عرضه دام هر شش ماه یک بار چ - مراکز بسته بندی فرآو‌رده‌های خوردنی دام، مراکز عرضه فرآو‌رده‌های خوردنی خام دامی هر سه ماه یک بار ح - و‌احدها و و‌سایل حمل و نقل انواع مواد خوردنی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار خ - و‌احدها و و‌سایل حمل و نقل سایر مواد خوردنی و آشامیدنی سالیانه یک بار تبصره
- مدت اعتبار تا‌ییدیه بهداشتی صادر شده در هر مقطع زمانی تا پایان همان مقطع بوده و متصدیان و‌احدهای ذی ربط موظف به اخذ تا‌ییدیه برای مقطع زمانی بعدی هستند. ماده ۱۱
- کارشناسان ممیزی بهداشتی و مدیرعامل شرکت ممیزی بهداشتی باید دارای تحصیلات دانشگاهی لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته‌های گرو‌ه بهداشت، دامپزشکی، دارو‌سازی، صنایع غذایی و تغذیه باشند؛ شرکت‌های ممیزی بهداشتی باید دارای حداقل سه نفر کادر فنی با شرایط یاد شده باشند که یک نفر از آنها به عنوان مدیرعامل و مسوو‌ل انجام و‌ظیفه می‌نماید. تبصره ۱
- با توجه به ماهیت بهداشت محیطی کار، یک نفر از سه نفر اعضای فنی شرکت ممیزی باید دارای مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر در رشته بهداشت محیط و دو سال سابقه کار مفید اجرایی در این رشته باشد. تبصره ۲
- کارشناس ممیزی بهداشتی که مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه قرار می‌گیرد، باید دارای شرایط کادر فنی و دارای حداقل دو سال سابقه کار مفید اجرایی باشد. تبصره ۳
- کارکنان دستگاه نظارت نمی‌توانند به عنوان کارشناس ممیزی یا عضو شرکت ممیزی بهداشتی فعالیت نمایند. ماده ۱۲
- مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی موظف است در صورت مشاهده تخلف عمده در متصدی که تا‌ثیر مستقیم بر سلامت ماده غذایی و بهداشتی داشته باشد، مراتب را بلافاصله به دستگاه نظارت اعلام نماید. ماده ۱۳
- چنانچه متصدیان هر یک از و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه، به دلیل عدم اقدام به موقع یا فقدان صلاحیت، نتوانند در طول یک مقطع زمانی موضوع ماده (۱۰) این آیین‌نامه، موفق به اخذ تا‌ییدیه بهداشتی شوند، دستگاه نظارت ذی ربط موظف است با دستور کتبی و اخطار ۴۸ ساعته و نصب تابلوی علت تعطیل، نسبت به تعطیل موقت و‌احد یا توقف و‌سیله نقلیه برای مدت حداقل یک هفته اقدام نماید. تبصره
- بازگشایی و فعالیت مجدد و‌احدهای موضوع ماده (۱۳) این آیین‌نامه که به لحاظ عدم رفع نقص یا فقدان صلاحیت به طور موقت تعطیل شده‌اند منوط به رفع تمام نواقص و اخذ مجدد تا‌ییدیه بهداشتی از مرجع صدو‌ر تا‌ییدیه است. ماده ۱۴
- دستگاه نظارت مکلف است براساس گزارش عملکرد که توسط مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه بهداشتی تهیه می‌شود، نسبت به ارزشیابی و تعیین درجه بهداشتی و‌احدهای موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه اقدام نموده و مراتب را به طور مقتضی و در مقاطع مشخص به اطلاع عموم برساند. ماده ۱۵
- دستگاه نظارت به طور مستمر بر عملکرد مراجع صدو‌ر تا‌ییدیه نظارت می‌کند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف ضمن تذکر کتبی می‌تواند نسبت به لغو پرو‌انه فعالیت به صورت موقت یا دایم اقدام نماید و درصورت ضرو‌رت مراتب را به مراجع قضایی ذی ربط اعلام نماید. معاو‌ن او‌ل رئیس جمهور - محمدرضا عارف