آیین‌نامه اجرایی ارزیابی راهبردی محیطی
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۱۶ به استناد ماده (۱۸۴) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۹ - آیین‌نامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف- ارزیابی راهبردهای محیطی: فرآیند نظام مند سنجش اثرات تجمعی راهبردها، برنامه‌ها و طرحهای توسعه ای در سطوح ملی، منطقه ای و موضوعی. ب- نظام ارزیابی راهبردی محیطی: مجموعه راهبردهای کلی، ساز و کارها و شاخص‌هایی که برای ارزیابی راهبردی محیطی در سطوح ملی، منطقه ای و موضوعی تدوین و به اجرا در می‌آید. ج- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست د- شورای عالی: شورای عالی حفاظت محیط زیست ه-- شورای هماهنگی: شورای‌های هماهنگی توسعه منطقه ای و- طرحها و برنامه‌های توسعه ای: مجموعه ای از فعالیتهای توسعه زا که با اهداف مشخص در یک بازه زمانی معین در یکی از سطوح ملی یا منطقه ای به اجرا در می‌آید. ز- اثرات تجمعی: پیامدهای محیط زیستی ناشی از مجموعه ای از فعالیتهای انسانی بر محیط زیست عرصه مورد ارزیابی. ح- حیطه یابی: ساز و کار تعیین محدوده و عمق بررسیهای ارزیابی راهبردی ط- شاخص ظرفیت زیستی: معیار برآورد توانایی سرزمین برای تامین نیازهای انسانی ی- شاخص اثرات محیطی: معیار برآورد اثرات فعالیتهای انسان بر محیط زیست ماده ۲
- عناوین برنامه‌ها و طرحهای توسعه ای در سطوح ملی، منطقه ای و موضوعی که باید مورد ارزیابی راهبردی محیطی قرار گیرند، توسط شورای عالی تعیین می‌گردد. تبصره
- طرحهای توسعه ای که توسط طرفهای خارجی و یا با استفاده از کمکها و تسهیلات مالی خارجی به اجرا در می‌آیند نیز مشمول این آیین‌نامه می‌باشند. ماده ۳
- ارزیابی راهبردی محیطی شامل مراحل حیطه یابی، انجام مطالعات، تدوین گزارش، بررسی، تصمیم‌گیری و پایش است. ماده ۴
- گزارش ارزیابی راهبردی محیطی باید با لحاظ اثرات تجمعی راهبردهای کلی توسعه مناطق در برگیرنده موارد زیر باشد: الف
- بررسی اثرات تجمعی ناشی از اجرای برنامه یا طرح در سطوح ملی، منطقه ای و موضوعی. ب
- بررسی اثرات محیطی، ظرفیت زیستی و شاخصهای پایداری در عرصه اجرای طرح یا برنامه. ج
- نحوه پایش اثرات محیطی و پیشنهاد برنامه‌های توانمندسازی محیطی. ماده ۵
- دستورالعمل‌های نحوه انجام ارزیابی راهبردی محیطی شامل شاخصهای سنجش اثرات تجمعی محیطی، شاخص ظرفیت زیستی، شاخصهای پایداری منطقه ای و ملی، ساز و کار پایش و توانمندسازی ظرف شش ماه به پیشنهاد سازمان به تصویب شورای عالی می‌رسد. ماده ۶ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۳۱)
- شورای عالی نهاد ملی مسئول ارزیابی راهبردی محیطی طرحها و برنامه‌های توسعه ملی - موضوعی می‌باشد. کارگروه ملی با ریاست سازمان و شرکت نمایندگان دستگاه‌های عضو شورای عالی (حداقل در سطح مدیر کل) تشکیل می‌شود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۳۱)
- به منظور ارزیابی راهبردی محیطی برنامه‌های توسعه منطقه ای، در هر یک از مناطق نه گانه زیر، شورای هماهنگی متشکل از نمایندگان سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (رئیس امور آمایش و توسعه منطقه ای)، وزارت کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، معاونان برنامه‌ریزی استانداری‌های منطقه، مدیران کل حفاظت محیط زیست استانهای منطقه، روسای سازمان امور اقتصادی و دارایی استانهای منطقه، روسای واحدهای استانی وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، نیرو، راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی و نفت در منطقه تشکیل می‌گردد. ردیف استانها منطقه ۱ گیلان، مازندران و گلستان منطقه ۲ آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل منطقه ۳ همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام منطقه ۴ خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد منطقه ۵ فارس و بوشهر منطقه ۶ تهران، مرکزی، زنجان، سمنان، قم، قزوین و البرز منطقه ۷ اصفهان، یزد و چهارمحال و بختیاری منطقه ۸ کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان منطقه ۹ خراسان جنوبی، خراسان رضوی و خراسان شمالی تبصره
- دبیرخانه شورای هماهنگی در هر دوره دو ساله در یکی از استانهای منطقه به انتخاب شورای هماهنگی استقرار می‌یابد و جلسات به ریاست استاندار مربوط برگزار می‌شود. ماده ۸
- وظایف شوراهای هماهنگی به شرح زیر می‌باشد: الف (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۳۱)
- مسئولیت ارزیابی راهبردی محیطی برنامه‌ها و طرحهای توسعه منطقه ای براساس ضوابط مصوب شورای عالی ب
- نظارت بر حسن اجرای نتایج ارزیابی راهبردی محیطی در سطح مناطق ج
- بررسی و اعمال هماهنگی‌های منطقه ای در تدوین اسناد توسعه سرزمینی در سطح مناطق از جمله مطالعات آمایش سرزمین د
- تدوین و اجرای شاخص اثرات محیطی توسعه و شاخصهای ظرفیت زیستی در منطقه ه
- - تدوین و پایش شاخصهای پایداری در منطقه ماده ۹
- سازمان موظف است، تمهیدات لازم و کافی را برای انجام موارد زیر به عمل آورد: الف
- ظرفیت سازی و برگزاری دوره‌های آموزش توجیهی ارزیابی راهبردی محیطی برای مخاطبین مختلف اعم از دولتی و غیردولتی. ب
- آگاه سازی مسئولین برنامه‌ها و طرحهای موضوع این آیین‌نامه و تنویر افکار عمومی نسبت به اهمیت ضرورت ارزیابی راهبردی محیطی. ماده ۱۰ (الحاقی ۱۳۹۴/۰۳/۳۱)
- نتایج حاصل از ارزیابی راهبردی محیطی برای دستگاه‌های اجرایی ذی ربط لازم الاجرا است. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی