آیین‌نامه اجرایی حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان

هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۹۱/۸/۲۱ بنا به پیشنهاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و به استناد ماده (۱۳) قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۳۸۹ - آیین‌نامه اجرایی قانون یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود: فصل اول

تعاریف ماده ۱
در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
قانون: قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۳۸۹ - ب
صندوق: صندوق نوآوری و شکوفایی موضوع ماده (۵) قانون. ج (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شورا: شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان د
تجاری سازی: فعالیتهای مرتبط با عرضه محصول یا خدمت جدید مبتنی بر ایده‌ها یا فناوریهای جدید که شامل تمامی فرایندهای مرتبط از جمله ثبت اختراع، ارزش گذاری فناوری، اعطای امتیاز، انتقال و انتشار و کسب سایر فناوریهای مورد نیاز (مکمل) و پرداخت حق الامتیازهای مرتبط، جذب سرمایه و منابع (نمونه سازی، طراحی صنعتی فرایند یا محصول جدید، انجام آزمونها و دریافت تاییدیه‌های لازم، تولید آزمایشی، بازاریابی و رفع اشکال) و همچنین خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی (شامل فعالیتهای مشاوره، مدیریت فناوری، طراحی محصول و فرایند، خدمات استانداردسازی، اندازه سنجی و خدمات آزمایشگاهی) می‌شود. ه
- سرمایه‌گذاری ریسک پذیر: سرمایه‌گذاری در شرکتهای جوان و نوپا که مبتنی بر فناوری و نوآوری شکل گرفته و در معرض ریسکهای بالا و غیرمتعارف می‌باشند و بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی دارای رشد فراوان در آینده خواهند بود. و
عامل صندوق: بانکهای عامل، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر صندوقهای مالی دارای مجوز قانونی طرف قرارداد صندوق. ز
دستگاه اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری. ح (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
کارگروه: کارگروه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان، موضوع ماده (۴) این آیین‌نامه ط (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
معاونت: معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
شرکتها و موسساتی که در زمینه «گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری» و «تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه شامل (طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده بالا» فعالیت می‌نمایند، شرکت یا موسسه دانش بنیان محسوب می‌شوند. تبصره ۱
فعالیتهایی نظیر برگزاری و شرکت در همایشهای علمی، خدمات کتابداری، آموزش و کارآموزی، فعالیتهای عادی و روزمره نرم افزاری و سایر فعالیتهایی که هدف آنها طراحی محصولات یا خدمات یا بهبود کیفیت آنها نیست، از فعالیتهای دانش بنیان به شمار نمی‌روند. تبصره ۲
نمایندگی شرکت‌های خارجی و شرکت‌های واردکننده محصولات دانش بنیان که به امر تجارت می‌پردازند، از شمول این آیین‌نامه خارج هستند. تبصره ۳
شرکت‌های دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و شرکتها و موسساتی که بیش از پنجاه درصد از مالکیت آنها متعلق به شرکت‌های دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی باشد، مشمول حمایت‌های قانون نیستند. ماده ۳
وظایف شورا به شرح زیر است: الف- سیاستگذاری در خصوص نحوه تشخیص و حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و نظارت بر اجرای قانون. ب- سیاستگذاری در راستای توسعه اقتصاد دانش بنیان و رفع موانع، تقویت و توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان. پ- تصویب و ابلاغ طرح‌های اولویت دار اقتصاد دانش بنیان مرتبط با اقلام راهبردی و طرح‌های توسعه توانمندی‌های فناورانه و تولید داخل در حوزه‌های فعالیت دستگاه‌های اجرایی. ت- بررسی و تصویب برنامه‌های حمایتی دستگاه‌های اجرایی در انطباق با اهداف قانون و قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱- و تعیین تکالیف آن‌ها در حمایت و توسعه و بهرهگیری از ظرفیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان. ث- تعیین اهداف کمّی اجرای قانون و تعیین ماموریت دستگاه‌های اجرایی در تحقق شاخص‌های اقتصاد دانش بنیان با رعایت قوانین و مقررات مربوط. ج- تعیین سیاست‌ها و راهبردهای حمایتی و تشویقی با هدف توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان چ- سیاستگذاری و نظارت بر توسعه نظام تامین مالی اقتصاد دانش بنیان با تمرکز بر هم افزایی میان فعالیت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق‌های پژوهش و فناوری و زمینه سازی برای استفاده از منابع صندوق توسعه ملی در توسعه اقتصاد دانش بنیان. ح- تصویب ساختار فعالیت کارگروه تولید بار اول و سیاستگذاری و نظارت بر عملکرد آن. خ- تصویب ساز و کار تشخیص مصادیق رقابت بین شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و حسب مورد ارجاع موارد تخلف به نهادهای مسئول نظارت و پیگیری. د- سیاستگذاری در خصوص رفع موانع و توسعه صادرات محصولات دانش بنیان با تاکید بر جهت دهی به کمک‌های فنی و اعتباری خارجی و توسعه ابزارهای مالی موردنیاز؛ ذتصویب معیارهای مربوط به اندازه گیری و تقویت سرمایه‌گذاری بنگاه‌های بزرگ اقتصادی و بخش خصوصی در تحقیق و توسعه اثربخش و ساز و کارهای متناسب با زیست بوم نوآوری و همچنین نظارت بر نحوه تخصیص اعتبار مالیاتی به این بنگاه‌ها؛ رتصویب سازوکارهای مربوط به توسعه سرمایه‌گذاری سازمان‌های توسعه ای و بانک‌ها و موسسات اعتباری در حوزه دانش بنیان با مشارکت صندوق نوآوری و شکوفایی در طرح‌های توسعه فناوری مصوب؛ زتصویب نحوه بهره مندی واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی مستقر در پارک‌های علم و فناوری و شهرک‌های فناوری از مزایای قانون به پیشنهاد وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ژتسهیل فرایندهای توسعه زیرساخت‌ها و مجوزهای مورد نیاز برای استقرار و فعالیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و فناور با هماهنگی دستگاه‌های ذی ربط. تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
مصوبات شورا برای دستگاه‌های اجرایی لازم الاجرا است. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا در معاونت تشکیل و جلسات آن حداقل ماهی یکبار برگزار می‌شود. ماده ۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای مفاد ماده (۲) قانون و به منظور تدوین حوزه‌های فعالیتهای دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق شرکتها و موسسات دانش بنیان، کارگروهی زیر نظر رئیس شورا متشکل از اعضای زیر تشکیل می‌شود: الف - معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور (رئیس) ب - نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ج - نماینده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی د - نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت ه- - نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و - نماینده وزارت جهاد کشاورزی ز - نماینده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ح - مدیر عامل صندوق ط - سه نفر صاحبه نظر در حوزه شرکت‌های دانش بنیان به پیشنهاد کارگروه و حکم رئیس کارگروه. ک - یک نفر صاحبه نظر به پیشنهاد اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و حکم رئیس کارگروه. ماده ۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱)
به منظور پیشنهاد سیاست‌ها و اقدامات اجرایی و تدوین ساز و کار لازم برای اجرای قانون و مقررات مربوط، کارگروه با ترکیب اعضای زیر تشکیل می‌شود: الف- معاون علمی و فناوری رئیس جمهور (رئیس کارگروه). ب- معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری. پ- معاون وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ت- معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت. ث- معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ج- معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی. چ- معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات. ح- معاون وزیر جهاد کشاورزی. خ- معاون وزیر آموزش و پرورش. د- معاون رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور. ذ- معاون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ر- رئیس هیات عامل صندوق. ز- دو نفر صاحب نظر در حوزه شرکت‌های دانش بنیان و پارک‌های علم و فناوری به پیشنهاد کارگروه و حکم رئیس کارگروه. ژ- یک نفر صاحب نظر به پیشنهاد اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و حکم رئیس کارگروه. تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
نمایندگان سایر دستگاه‌ها حسب مورد با حق رای به جلسه دعوت می‌شوند. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیر کارگروه با حکم رئیس کارگروه منصوب می‌شود. ماده ۵ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور استفاده شرکتها و موسسات دانش بنیان از منابع صندوق یا نهادهای مالی همکار آن برای دریافت کمکها و تسهیلات و سایر حمایتهای پیش‌بینی شده در قانون، صندوق موظف است نسبت به بررسی وضعیت اقتصادی و مالی شرکتها و موسسات یادشده و تعیین تضامین مناسب برای هر نوع از خدمات اقدام نماید. ماده ۶ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱)
کارگروه موظف است در چهارچوب سیاست‌های شورا اقدامات زیر را انجام دهد: الف- تدوین حوزه‌های فعالیت‌های دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق و نظارت بر ارزیابی شرکت‌های دانش بنیان توسط معاونت. ب - نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها و معاونت در ارزیابی و حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تدوین و ارایه گزارش‌های دوره ای به شورا. پ- شناسایی موانع و مشکلات توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و پیشنهاد راهکارهای رفع آنها به شورا. ت - تدوین ساز و کار لازم برای اجرای قانون مقررات مربوط. ث- بررسی برنامه‌های حمایتی موجود و طراحی برنامه‌های حمایتی جدید در تعامل با دستگاه‌های اجرایی در چارچوب اهداف قانون و ارایه پیشنهاد به شورا. ج- بررسی موارد تخلف مربوط به رقابت میان شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و گزارش آنها به شورا. چ- تدوین برنامه‌های حمایتی در راستای پشتیبانی و رفع موانع توسعه صادرات محصولات دانش بنیان به ویژه با تاکید بر جهت دهی به کمک‌های فنی و اعتباری خارجی و توسعه ابزارهای مالی موردنیاز در تعامل با دستگاه‌های ذی ربط. ح- تعیین مصادیق سرمایه‌گذاری مستقیم و غیرمستقیم بنگاه‌های اقتصادی، سازمان‌های توسعه ای و بانک‌ها و موسسات اعتباری فقط در طرح‌های دانش بنیان، تحقیق و توسعه اثربخش و فعالیت‌های نوآورانه و نظارت بر هزینه کرد تحقیق و توسعه آنها در چارچوب معیارهای مصوب شورا. خ- اعطا و لغو مجوز، هدایت و نظارت بر فعالیت صندوق‌های پژوهش و فناوری و تصویب ضوابط فعالیت آنها در چهارچوب اساسنامه و مصوبات شورا. فصل دوم
اعطای کمک ماده ۷ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
«صندوق نوآوری و شکوفایی خدمات مالی، تسهیلاتی و یا خدمات غیرمستقیم مبتنی بر تامین مالی را در راستای اهداف کلی مندرج در اسناد بالادست با تصویب هیات امنای صندوق و با اختیار تعریف و حذف خدمات بر اساس نیاز سنجی انجام شده، تعریف و اجرایی خواهد نمود. خدمات یاد شده در حوزه‌های مختلف از جمله تسهیلات، کمک، مشارکت و سرمایه‌گذاری، توانمندسازی شرکت‌ها به روش‌های مختلف موجود و یا قابلیت تعریف بر اساس نیازهای آینده، تعریف و تصویب خواهند شد.» تبصره (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۳/۲۵): شورای عالی عتف بر حسن اجرای این ماده نظارت دارد. صندوق نوآوری و شکوفایی موظف است به منظور تطبیق با اهداف مندرج در قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات، آیین‌نامه‌های مصوب را در اختیار دبیرخانه شورا قرار داده و امکان دسترسی کامل و برخط شورا بر عملکرد صندوق را فراهم سازد. ماده ۶ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
در صورتی که شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه و تجاری سازی و سرمایه‌گذاری از نظام بانکی تسهیلات اخذ نماینده، صندوق می‌تواند بخشی از سود تسهیلات یاد شده را در قالب قرارداد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم (با تشخیص هیات عامل از طریق بانک‌ها یا سایر نهادهای مالی دارای مجوز رسمی) اعطا نماید. ماده ۶ مکرر (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
صندوق مجاز است در اجرای ماده (۵) قانون، تا پنجاه درصد هزینه‌های طرحهای تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه «مهم» و «ویژه» شرکتها و موسسات دانش بنیان فاقد توانایی مالی را با تایید هیات امنای صندوق، کمک بلاعوض نماید. فصل سوم (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
تسهیلات ماده ۷ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت فعالیتهای ثبت اختراع، کسب فناوری (دریافت حق امتیاز) و نمونه سازی و ظرفیت سازی برای ورود محصولات دانش بنیان به بازار یا تامین بخشی از آورده لازم جهت اخذ تسهیلات بانکی می‌توانند از تسهیلات قرض الحسنه صندوق پس از بررسی طرح تجاری توسط صندوق یا عامل صندوق با دوره بازپرداخت حداکثر سه ساله استفاده نمایند. ماده ۸
شرکتهای ارایه کننده خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی نیز می‌توانند برای انجام خدمات یاد شده، از تسهیلات قرض الحسنه صندوق استفاده کنند. ماده ۹ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت فعالیتهای تا قبل از تولید صنعتی از قبیل هزینه اولیه تجهیز کارگاه و آماده سازی خط تولید، طراحی صنعتی، انجام آزمون و رفع اشکال، تولید آزمایشی و بازاریابی می‌توانند از محل منابع صندوق از طریق عامل صندوق از تسهیلات میان مدت (حداکثر پنج ساله) با نرخ ترجیحی (تا سقف پنج درصد پایین تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هرسال) استفاده نمایند. تشخیص نوع تضمین مورد نیاز، برعهده عامل صندوق خواهد بود. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
صندوق موظف است به منظور تولید صنعتی با مشارکت حداکثر پنجاه درصدی با بانکها موسسات مالی و اعتباری یا صندوقهای مالی مرتبط از طریق گشایش خطوط اعتباری مشترک نزد بانکها و موسسات یاد شده امکان دریافت تسهیلات بلندمدت (حداکثر هفت ساله) با نرخ ترجیحی (تا پنجاه درصد پایین تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هر سال) را برای تامین قسمتی از هزینه‌های تهیه مکان و خرید و نصب ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز شرکتها و موسسات دانش بنیان، فراهم نماید. ماده ۱۱ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
جهت تامین سرمایه در گردش شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق مجاز است با مشارکت حداکثر سی درصدی با بانکها و سایر موسسات و صندوق‌های مالی و از طریق این موسسات اقدام به ارایه تسهیلات کوتاه مدت (حداکثر دو ساله) با نرخ ترجیحی تا پنجاه درصد پایین‌تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار نماید. ماده ۱۲ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
به منظور حمایت از توسعه بازار محصولات و خدمات دانش بنیان، صندوق مجاز است نسبت به اعطای تسهیلات برای فروش اقساطی، لیزینگ و در صورت وجود بازار مطمئن به صورت پیش خرید و سایر مواد با نرخ ترجیحی به نفع شرکتها و موسسات دانش بنیان راساً یا از طریق عامل صندوق اقدام نماید. ماده ۱۳
صندوق موظف است جهت خرید سهام شرکتها و موسسات دانش بنیان، تسهیلات خرید با نرخ ترجیحی به افراد یا بنگاههای فعال اقتصادی و صنعتی موجود ارایه نماید. تسهیلات یاد شده به اشخاص حقیقی و حقوقی که سهام مذکور را ترجیحاً از صندوق‌های سرمایه‌گذاری ریسک پذیر یا از طریق بازار فرابورس خریداری نمایند، اعطا می‌شود. ماده ۱۳ مکرر (منسوخ ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
صندوق مجاز است به شرکتها و موسسات دانش بنیانی که دارای طرحهای تجاری سازی حائز اهمیت هستند، اما فاقد توانایی کافی برای تامین مشارکت بانکها هستند، تسهیلات موضوع مواد (۱۰) و (۱۱) را پس از تایید هیات عامل بر اساس دستورالعمل ابلاغی به طور صد درصد (۱۰۰%) اعطا نماید. فصل چهارم
ضمانت نامه و بیمه ماده ۱۴ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش کسر وثیقه تسهیلات دریافتی شرکتها و موسسات دانش بنیان از بانکها و موسسات مالی و اعتباری، صندوق نسبت به ارایه خدمات ضمانت نامه اعتباری (تا سقف هفتاد درصد وثایق) اقدام می‌نماید. ماده ۱۵ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش ریسک قراردادها و تسهیل شرایط حضور در مناقصه برای شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق نسبت به پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت نامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با بانکها و موسسات ذیربط اقدام می‌نماید. این خدمات شامل ضمانت نامه شرکت در مناقصه، پیش پرداخت، حسن انجام کار و سایر موارد مرتبط می‌باشد. ماده ۱۶ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش ریسک به کارگیری فناوریهای داخلی عرضه شده توسط شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق نسبت به ارایه خدمات ضمانت نامه ای به منظور پوشش ریسک دانش فنی از طریق موسسات تخصصی ذیربط اقدام می‌نماید. نوع حمایت این ماده شامل پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت نامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قرارداد‌های همکاری و کارگزاری با ارایه دهندگان ضمانت نامه می‌گردد. تبصره
در صورت عدم امکان به کارگیری موسسات تخصصی موجود، صندوق می‌تواند پس از طی مراحل قانونی نسبت به حمایت از ایجاد موسسات تخصصی با مشارکت سایر نهادهای ذی ربط اقدام نماید. ماده ۸ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای بند (ه-) ماده (۳) قانون و به منظور کاهش خطرپذیری محصولات و خدمات شرکتها و موسسات دانش بنیان، بیمه مرکزی ایران مکلف است پوشش بیمه ای مناسب را در مراحل طراحی، تولید، عرضه و بکارگیری این نوع محصولات و خدمات طراحی و ایجاد نماید. فصل پنجم
مشارکت ماده ۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور توسعه سرمایه‌گذاری ریسک پذیر، صندوق برای تاسیس و توسعه شرکتها و صندوقهای سرمایه‌گذاری ریسک پذیر تا سقف چهل و نه درصد سهام، مشارکت نماید و حداکثر پس از پنج سال سهام خود را واگذار نماید. ماده ۹ مکرر (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
صندوق مجاز است بر اساس دستورالعمل مصوب هیات امنا نسبت به مشارکت در طرحهای تجاری سازی شرکتها و موسسات دانش بنیان اقدام نماید. فصل ششم
معافیت‌های مالیاتی و گمرکی ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور تکمیل چرخه سرمایه‌گذاری خطرپذیر و امکان استفاده شرکتها و موسسات دانش بنیان از بازار سرمایه، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است نسبت به تعیین و تسهیل ساز و کار عرضه سهام شرکتهای دانش بنیان در بازار فرابورس، دستورالعمل‌های اجرایی لازم را تهیه و ابلاغ نماید. ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
درآمدهای مشمول مالیات شرکتها و موسسات دانش بنیان ناشی از قراردادها و فعالیتهای تحقیق و توسعه، تجاری سازی و تولید محصولات و خدمات دانش بنیان به مدت پانزده سال از مالیات موضوع ماده (۱۰۵) قانون مالیاتهای مستقیم معاف هستند. ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان از پرداخت هزینه‌های عوارض و حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند. ماده ۱۳ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای ماده (۳) قانون وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری معاونت موظف است دستورالعمل اجرایی این فصل را ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور و گمرک ایران ابلاغ نماید. فصل هفتم
اولویت دهی به شرکتها و موسسات دانش بنیان و سایر حمایت‌ها ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شهرک‌های صنعتی دولتی و شهرک‌های فناوری، شهرک‌های سلامت، شهرک‌های کشاورزی، پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی موظفند نسبت به اولویت دهی در استقرار شرکتها و موسسات دانش بنیان اقدام نمایند. ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
صندوق حداقل سی درصد کمکها، تسهیلات و سرمایه گذاری‌های خود را به شرکتهای دانش بنیان مستقر در مراکز رشد علم و فناوری، پارکهای علم و فناوری، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تخصیص دهد. ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان در مناقصات قراردادهای پژوهشی، فناوری و تجاری سازی و عرضه کالاهای دانش بنیان ساخت داخل دستگاههای اجرایی حائز اولویت می‌باشند. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دستگاه اجرایی پس از دریافت تاییدیه صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان، امتیاز ارزیابی کیفی و فنی آنها را با ضریب ۲/ ۱ (۱۲۰ درصد)، برای شرکت‌های دانش بنیان مستقر در مناطق ویژه اقتصادی تا ضریب ۵/ ۱ (۱۵۰ درصد) و برای شرکت‌های دانش بنیان فعال در حوزه فناوری‌های مرتبط با بهبود محیط زیست تا ضریب ۲ (۲۰۰ درصد) محاسبه می‌نماید. برای شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری تا ضریب ۵/ ۱ (۱۵۰ درصد) با تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حسب مورد قابل افزایش است. تبصره ۲
شرکتها و موسسات دانش بنیان برای ارایه و فروش محصولات و خدمات دانش بنیان خود در مناقصات دولتی مشمول تخفیف پنجاه درصدی در مبلغ سپرده شرکت در مناقصه می‌گردند. ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دستگاه‌های اجرایی می‌توانند در اجرای ماده (۶) قانون و از محل اعتبارات مصوب مربوط حداقل یک درصد مبلغ خرید کالا یا خدمات با مبدا خارجی را در راستای تحقیق و توسعه، طراحی، تجاری سازی و ساخت داخل کالا یا خدمات مذکور از طریق شرکتها و موسسات دانش بنیان هزینه نمایند. ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در اجرای تبصره (۲) ماده (۱) قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی و اجرایی کشور در اجرای پروژه‌ها و ایجاد تسهیلات به منظور صدور خدمات - مصوب ۱۳۷۵- فهرست نیازهای فناورانه، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی مندرج در قانون مذکور را به شرکتها و موسسات دانش بنیان نیز اعلام نماید. ماده ۱۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای ماده (۹) قانون و به منظور ایجاد و توسعه شرکتها و موسسات دانش بنیان و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، اجازه داده می‌شود واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری در جهت انجام ماموریتهای محوله از مزایای قانونی مناطق آزاد در خصوص روابط کار، معافیتهای مالیاتی و عوارض سرمایه‌گذاری خارجی و مبادلات مالی بین‌المللی برخوردار گردند. تبصره (الحاقی ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
آیین‌نامه اجرایی ماده (۴۷) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۸۶۰۹/ت۳۲۸۶۳ه- مورخ ۱۰/ ۵/ ۱۳۸۴ به عنوان مقررات اجرایی ماده (۹) قانون تنفیذ می‌گردد. ماده ۲۰ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان مجازند مرکز فعالیت خود را در محدوده شهر تهران و دیگر شهرها با رعایت مقررات زیست محیطی مستقر نمایند. فصل نهم
نظارت و گزارش دهی، رسیدگی به اعتراضات و مجازاتهای قانونی ماده ۲۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان می‌توانند اعتراض خود را نسبت به عملکرد دستگاههای مجری قانون با ارایه مستندات به دبیرخانه شورا ارسال نمایند. دبیرخانه شورا موظف است ظرف یک ماه نسبت به رسیدگی به اعتراضات واصل شده اقدام نماید. ماده ۲۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا موظف است جهت ایجاد فرصتهای برابر و شفاف سازی حمایتها و تسهیلات مندرج در این آیین‌نامه نسبت به انتشار آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای ذی ربط، اسامی دستگاههای اجرایی مرتبط و بانک اطلاعاتی شرکتها و موسسات دانش بنیان برخوردار شده از این تسهیلات از طریق پایگاه جامع اطلاع رسانی اقدام نماید. ماده ۲۳ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان که از حمایتهای قانون برخوردار می‌شوند، چنانچه بر اساس گزارش دستگاه اجرایی ذی ربط یا نظارت دوره ای یا موردی دبیرخانه شورا یا صندوق با کتمان اطلاعات یا ارایه اطلاعات ناصحیح از این حمایتها برخوردار شده باشند یا حمایتها و تسهیلات اعطا شده بر طبق قانون را برای مقاصد دیگری مصرف نموده باشند، با تشخیص دبیرخانه شورا یا صندوق، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از حمایتهای قانون، با ارجاع به مراجع قانونی ذی صلاح، مشمول مجازاتهای موضوع ماده (۱۱) قانون خواهند گردید. ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا مسئولیت پیگیری اجرای این آیین‌نامه را به عهده دارد و مکلف است گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون را هر شش ماه یک بار به شورا و مجلس شورای اسلامی ارایه نماید. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی

تعاریف ماده ۱
در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
قانون: قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۳۸۹ - ب
صندوق: صندوق نوآوری و شکوفایی موضوع ماده (۵) قانون. ج (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شورا: شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان د
تجاری سازی: فعالیتهای مرتبط با عرضه محصول یا خدمت جدید مبتنی بر ایده‌ها یا فناوریهای جدید که شامل تمامی فرایندهای مرتبط از جمله ثبت اختراع، ارزش گذاری فناوری، اعطای امتیاز، انتقال و انتشار و کسب سایر فناوریهای مورد نیاز (مکمل) و پرداخت حق الامتیازهای مرتبط، جذب سرمایه و منابع (نمونه سازی، طراحی صنعتی فرایند یا محصول جدید، انجام آزمونها و دریافت تاییدیه‌های لازم، تولید آزمایشی، بازاریابی و رفع اشکال) و همچنین خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی (شامل فعالیتهای مشاوره، مدیریت فناوری، طراحی محصول و فرایند، خدمات استانداردسازی، اندازه سنجی و خدمات آزمایشگاهی) می‌شود. ه
- سرمایه‌گذاری ریسک پذیر: سرمایه‌گذاری در شرکتهای جوان و نوپا که مبتنی بر فناوری و نوآوری شکل گرفته و در معرض ریسکهای بالا و غیرمتعارف می‌باشند و بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی دارای رشد فراوان در آینده خواهند بود. و
عامل صندوق: بانکهای عامل، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر صندوقهای مالی دارای مجوز قانونی طرف قرارداد صندوق. ز
دستگاه اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری. ح (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
کارگروه: کارگروه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان، موضوع ماده (۴) این آیین‌نامه ط (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
معاونت: معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
شرکتها و موسساتی که در زمینه «گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری» و «تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه شامل (طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده بالا» فعالیت می‌نمایند، شرکت یا موسسه دانش بنیان محسوب می‌شوند. تبصره ۱
فعالیتهایی نظیر برگزاری و شرکت در همایشهای علمی، خدمات کتابداری، آموزش و کارآموزی، فعالیتهای عادی و روزمره نرم افزاری و سایر فعالیتهایی که هدف آنها طراحی محصولات یا خدمات یا بهبود کیفیت آنها نیست، از فعالیتهای دانش بنیان به شمار نمی‌روند. تبصره ۲
نمایندگی شرکت‌های خارجی و شرکت‌های واردکننده محصولات دانش بنیان که به امر تجارت می‌پردازند، از شمول این آیین‌نامه خارج هستند. تبصره ۳
شرکت‌های دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و شرکتها و موسساتی که بیش از پنجاه درصد از مالکیت آنها متعلق به شرکت‌های دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی باشد، مشمول حمایت‌های قانون نیستند. ماده ۳
وظایف شورا به شرح زیر است: الف- سیاستگذاری در خصوص نحوه تشخیص و حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و نظارت بر اجرای قانون. ب- سیاستگذاری در راستای توسعه اقتصاد دانش بنیان و رفع موانع، تقویت و توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان. پ- تصویب و ابلاغ طرح‌های اولویت دار اقتصاد دانش بنیان مرتبط با اقلام راهبردی و طرح‌های توسعه توانمندی‌های فناورانه و تولید داخل در حوزه‌های فعالیت دستگاه‌های اجرایی. ت- بررسی و تصویب برنامه‌های حمایتی دستگاه‌های اجرایی در انطباق با اهداف قانون و قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱- و تعیین تکالیف آن‌ها در حمایت و توسعه و بهرهگیری از ظرفیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان. ث- تعیین اهداف کمّی اجرای قانون و تعیین ماموریت دستگاه‌های اجرایی در تحقق شاخص‌های اقتصاد دانش بنیان با رعایت قوانین و مقررات مربوط. ج- تعیین سیاست‌ها و راهبردهای حمایتی و تشویقی با هدف توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان چ- سیاستگذاری و نظارت بر توسعه نظام تامین مالی اقتصاد دانش بنیان با تمرکز بر هم افزایی میان فعالیت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق‌های پژوهش و فناوری و زمینه سازی برای استفاده از منابع صندوق توسعه ملی در توسعه اقتصاد دانش بنیان. ح- تصویب ساختار فعالیت کارگروه تولید بار اول و سیاستگذاری و نظارت بر عملکرد آن. خ- تصویب ساز و کار تشخیص مصادیق رقابت بین شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و حسب مورد ارجاع موارد تخلف به نهادهای مسئول نظارت و پیگیری. د- سیاستگذاری در خصوص رفع موانع و توسعه صادرات محصولات دانش بنیان با تاکید بر جهت دهی به کمک‌های فنی و اعتباری خارجی و توسعه ابزارهای مالی موردنیاز؛ ذتصویب معیارهای مربوط به اندازه گیری و تقویت سرمایه‌گذاری بنگاه‌های بزرگ اقتصادی و بخش خصوصی در تحقیق و توسعه اثربخش و ساز و کارهای متناسب با زیست بوم نوآوری و همچنین نظارت بر نحوه تخصیص اعتبار مالیاتی به این بنگاه‌ها؛ رتصویب سازوکارهای مربوط به توسعه سرمایه‌گذاری سازمان‌های توسعه ای و بانک‌ها و موسسات اعتباری در حوزه دانش بنیان با مشارکت صندوق نوآوری و شکوفایی در طرح‌های توسعه فناوری مصوب؛ زتصویب نحوه بهره مندی واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی مستقر در پارک‌های علم و فناوری و شهرک‌های فناوری از مزایای قانون به پیشنهاد وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ژتسهیل فرایندهای توسعه زیرساخت‌ها و مجوزهای مورد نیاز برای استقرار و فعالیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و فناور با هماهنگی دستگاه‌های ذی ربط. تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
مصوبات شورا برای دستگاه‌های اجرایی لازم الاجرا است. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا در معاونت تشکیل و جلسات آن حداقل ماهی یکبار برگزار می‌شود. ماده ۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای مفاد ماده (۲) قانون و به منظور تدوین حوزه‌های فعالیتهای دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق شرکتها و موسسات دانش بنیان، کارگروهی زیر نظر رئیس شورا متشکل از اعضای زیر تشکیل می‌شود: الف - معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور (رئیس) ب - نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ج - نماینده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی د - نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت ه- - نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و - نماینده وزارت جهاد کشاورزی ز - نماینده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ح - مدیر عامل صندوق ط - سه نفر صاحبه نظر در حوزه شرکت‌های دانش بنیان به پیشنهاد کارگروه و حکم رئیس کارگروه. ک - یک نفر صاحبه نظر به پیشنهاد اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران (اتاق ایران) و حکم رئیس کارگروه. ماده ۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱)
به منظور پیشنهاد سیاست‌ها و اقدامات اجرایی و تدوین ساز و کار لازم برای اجرای قانون و مقررات مربوط، کارگروه با ترکیب اعضای زیر تشکیل می‌شود: الف- معاون علمی و فناوری رئیس جمهور (رئیس کارگروه). ب- معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری. پ- معاون وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ت- معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت. ث- معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ج- معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی. چ- معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات. ح- معاون وزیر جهاد کشاورزی. خ- معاون وزیر آموزش و پرورش. د- معاون رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور. ذ- معاون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ر- رئیس هیات عامل صندوق. ز- دو نفر صاحب نظر در حوزه شرکت‌های دانش بنیان و پارک‌های علم و فناوری به پیشنهاد کارگروه و حکم رئیس کارگروه. ژ- یک نفر صاحب نظر به پیشنهاد اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و حکم رئیس کارگروه. تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
نمایندگان سایر دستگاه‌ها حسب مورد با حق رای به جلسه دعوت می‌شوند. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیر کارگروه با حکم رئیس کارگروه منصوب می‌شود. ماده ۵ (الحاقی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور استفاده شرکتها و موسسات دانش بنیان از منابع صندوق یا نهادهای مالی همکار آن برای دریافت کمکها و تسهیلات و سایر حمایتهای پیش‌بینی شده در قانون، صندوق موظف است نسبت به بررسی وضعیت اقتصادی و مالی شرکتها و موسسات یادشده و تعیین تضامین مناسب برای هر نوع از خدمات اقدام نماید. ماده ۶ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱)
کارگروه موظف است در چهارچوب سیاست‌های شورا اقدامات زیر را انجام دهد: الف- تدوین حوزه‌های فعالیت‌های دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق و نظارت بر ارزیابی شرکت‌های دانش بنیان توسط معاونت. ب - نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها و معاونت در ارزیابی و حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تدوین و ارایه گزارش‌های دوره ای به شورا. پ- شناسایی موانع و مشکلات توسعه شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و پیشنهاد راهکارهای رفع آنها به شورا. ت - تدوین ساز و کار لازم برای اجرای قانون مقررات مربوط. ث- بررسی برنامه‌های حمایتی موجود و طراحی برنامه‌های حمایتی جدید در تعامل با دستگاه‌های اجرایی در چارچوب اهداف قانون و ارایه پیشنهاد به شورا. ج- بررسی موارد تخلف مربوط به رقابت میان شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و گزارش آنها به شورا. چ- تدوین برنامه‌های حمایتی در راستای پشتیبانی و رفع موانع توسعه صادرات محصولات دانش بنیان به ویژه با تاکید بر جهت دهی به کمک‌های فنی و اعتباری خارجی و توسعه ابزارهای مالی موردنیاز در تعامل با دستگاه‌های ذی ربط. ح- تعیین مصادیق سرمایه‌گذاری مستقیم و غیرمستقیم بنگاه‌های اقتصادی، سازمان‌های توسعه ای و بانک‌ها و موسسات اعتباری فقط در طرح‌های دانش بنیان، تحقیق و توسعه اثربخش و فعالیت‌های نوآورانه و نظارت بر هزینه کرد تحقیق و توسعه آنها در چارچوب معیارهای مصوب شورا. خ- اعطا و لغو مجوز، هدایت و نظارت بر فعالیت صندوق‌های پژوهش و فناوری و تصویب ضوابط فعالیت آنها در چهارچوب اساسنامه و مصوبات شورا. فصل دوم
اعطای کمک ماده ۷ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
«صندوق نوآوری و شکوفایی خدمات مالی، تسهیلاتی و یا خدمات غیرمستقیم مبتنی بر تامین مالی را در راستای اهداف کلی مندرج در اسناد بالادست با تصویب هیات امنای صندوق و با اختیار تعریف و حذف خدمات بر اساس نیاز سنجی انجام شده، تعریف و اجرایی خواهد نمود. خدمات یاد شده در حوزه‌های مختلف از جمله تسهیلات، کمک، مشارکت و سرمایه‌گذاری، توانمندسازی شرکت‌ها به روش‌های مختلف موجود و یا قابلیت تعریف بر اساس نیازهای آینده، تعریف و تصویب خواهند شد.» تبصره (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۳/۲۵): شورای عالی عتف بر حسن اجرای این ماده نظارت دارد. صندوق نوآوری و شکوفایی موظف است به منظور تطبیق با اهداف مندرج در قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات، آیین‌نامه‌های مصوب را در اختیار دبیرخانه شورا قرار داده و امکان دسترسی کامل و برخط شورا بر عملکرد صندوق را فراهم سازد. ماده ۶ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
در صورتی که شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه و تجاری سازی و سرمایه‌گذاری از نظام بانکی تسهیلات اخذ نماینده، صندوق می‌تواند بخشی از سود تسهیلات یاد شده را در قالب قرارداد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم (با تشخیص هیات عامل از طریق بانک‌ها یا سایر نهادهای مالی دارای مجوز رسمی) اعطا نماید. ماده ۶ مکرر (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
صندوق مجاز است در اجرای ماده (۵) قانون، تا پنجاه درصد هزینه‌های طرحهای تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه «مهم» و «ویژه» شرکتها و موسسات دانش بنیان فاقد توانایی مالی را با تایید هیات امنای صندوق، کمک بلاعوض نماید. فصل سوم (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
تسهیلات ماده ۷ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت فعالیتهای ثبت اختراع، کسب فناوری (دریافت حق امتیاز) و نمونه سازی و ظرفیت سازی برای ورود محصولات دانش بنیان به بازار یا تامین بخشی از آورده لازم جهت اخذ تسهیلات بانکی می‌توانند از تسهیلات قرض الحسنه صندوق پس از بررسی طرح تجاری توسط صندوق یا عامل صندوق با دوره بازپرداخت حداکثر سه ساله استفاده نمایند. ماده ۸
شرکتهای ارایه کننده خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی نیز می‌توانند برای انجام خدمات یاد شده، از تسهیلات قرض الحسنه صندوق استفاده کنند. ماده ۹ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
شرکتها و موسسات دانش بنیان جهت فعالیتهای تا قبل از تولید صنعتی از قبیل هزینه اولیه تجهیز کارگاه و آماده سازی خط تولید، طراحی صنعتی، انجام آزمون و رفع اشکال، تولید آزمایشی و بازاریابی می‌توانند از محل منابع صندوق از طریق عامل صندوق از تسهیلات میان مدت (حداکثر پنج ساله) با نرخ ترجیحی (تا سقف پنج درصد پایین تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هرسال) استفاده نمایند. تشخیص نوع تضمین مورد نیاز، برعهده عامل صندوق خواهد بود. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
صندوق موظف است به منظور تولید صنعتی با مشارکت حداکثر پنجاه درصدی با بانکها موسسات مالی و اعتباری یا صندوقهای مالی مرتبط از طریق گشایش خطوط اعتباری مشترک نزد بانکها و موسسات یاد شده امکان دریافت تسهیلات بلندمدت (حداکثر هفت ساله) با نرخ ترجیحی (تا پنجاه درصد پایین تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هر سال) را برای تامین قسمتی از هزینه‌های تهیه مکان و خرید و نصب ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز شرکتها و موسسات دانش بنیان، فراهم نماید. ماده ۱۱ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
جهت تامین سرمایه در گردش شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق مجاز است با مشارکت حداکثر سی درصدی با بانکها و سایر موسسات و صندوق‌های مالی و از طریق این موسسات اقدام به ارایه تسهیلات کوتاه مدت (حداکثر دو ساله) با نرخ ترجیحی تا پنجاه درصد پایین‌تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار نماید. ماده ۱۲ (منسوخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۶)
به منظور حمایت از توسعه بازار محصولات و خدمات دانش بنیان، صندوق مجاز است نسبت به اعطای تسهیلات برای فروش اقساطی، لیزینگ و در صورت وجود بازار مطمئن به صورت پیش خرید و سایر مواد با نرخ ترجیحی به نفع شرکتها و موسسات دانش بنیان راساً یا از طریق عامل صندوق اقدام نماید. ماده ۱۳
صندوق موظف است جهت خرید سهام شرکتها و موسسات دانش بنیان، تسهیلات خرید با نرخ ترجیحی به افراد یا بنگاههای فعال اقتصادی و صنعتی موجود ارایه نماید. تسهیلات یاد شده به اشخاص حقیقی و حقوقی که سهام مذکور را ترجیحاً از صندوق‌های سرمایه‌گذاری ریسک پذیر یا از طریق بازار فرابورس خریداری نمایند، اعطا می‌شود. ماده ۱۳ مکرر (منسوخ ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
صندوق مجاز است به شرکتها و موسسات دانش بنیانی که دارای طرحهای تجاری سازی حائز اهمیت هستند، اما فاقد توانایی کافی برای تامین مشارکت بانکها هستند، تسهیلات موضوع مواد (۱۰) و (۱۱) را پس از تایید هیات عامل بر اساس دستورالعمل ابلاغی به طور صد درصد (۱۰۰%) اعطا نماید. فصل چهارم
ضمانت نامه و بیمه ماده ۱۴ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش کسر وثیقه تسهیلات دریافتی شرکتها و موسسات دانش بنیان از بانکها و موسسات مالی و اعتباری، صندوق نسبت به ارایه خدمات ضمانت نامه اعتباری (تا سقف هفتاد درصد وثایق) اقدام می‌نماید. ماده ۱۵ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش ریسک قراردادها و تسهیل شرایط حضور در مناقصه برای شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق نسبت به پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت نامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با بانکها و موسسات ذیربط اقدام می‌نماید. این خدمات شامل ضمانت نامه شرکت در مناقصه، پیش پرداخت، حسن انجام کار و سایر موارد مرتبط می‌باشد. ماده ۱۶ (منسوخ ۱۳۹۹/۰۳/۲۵)
به منظور پوشش ریسک به کارگیری فناوریهای داخلی عرضه شده توسط شرکتها و موسسات دانش بنیان، صندوق نسبت به ارایه خدمات ضمانت نامه ای به منظور پوشش ریسک دانش فنی از طریق موسسات تخصصی ذیربط اقدام می‌نماید. نوع حمایت این ماده شامل پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت نامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قرارداد‌های همکاری و کارگزاری با ارایه دهندگان ضمانت نامه می‌گردد. تبصره
در صورت عدم امکان به کارگیری موسسات تخصصی موجود، صندوق می‌تواند پس از طی مراحل قانونی نسبت به حمایت از ایجاد موسسات تخصصی با مشارکت سایر نهادهای ذی ربط اقدام نماید. ماده ۸ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای بند (ه-) ماده (۳) قانون و به منظور کاهش خطرپذیری محصولات و خدمات شرکتها و موسسات دانش بنیان، بیمه مرکزی ایران مکلف است پوشش بیمه ای مناسب را در مراحل طراحی، تولید، عرضه و بکارگیری این نوع محصولات و خدمات طراحی و ایجاد نماید. فصل پنجم
مشارکت ماده ۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور توسعه سرمایه‌گذاری ریسک پذیر، صندوق برای تاسیس و توسعه شرکتها و صندوقهای سرمایه‌گذاری ریسک پذیر تا سقف چهل و نه درصد سهام، مشارکت نماید و حداکثر پس از پنج سال سهام خود را واگذار نماید. ماده ۹ مکرر (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
صندوق مجاز است بر اساس دستورالعمل مصوب هیات امنا نسبت به مشارکت در طرحهای تجاری سازی شرکتها و موسسات دانش بنیان اقدام نماید. فصل ششم
معافیت‌های مالیاتی و گمرکی ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
به منظور تکمیل چرخه سرمایه‌گذاری خطرپذیر و امکان استفاده شرکتها و موسسات دانش بنیان از بازار سرمایه، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است نسبت به تعیین و تسهیل ساز و کار عرضه سهام شرکتهای دانش بنیان در بازار فرابورس، دستورالعمل‌های اجرایی لازم را تهیه و ابلاغ نماید. ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
درآمدهای مشمول مالیات شرکتها و موسسات دانش بنیان ناشی از قراردادها و فعالیتهای تحقیق و توسعه، تجاری سازی و تولید محصولات و خدمات دانش بنیان به مدت پانزده سال از مالیات موضوع ماده (۱۰۵) قانون مالیاتهای مستقیم معاف هستند. ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان از پرداخت هزینه‌های عوارض و حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند. ماده ۱۳ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای ماده (۳) قانون وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری معاونت موظف است دستورالعمل اجرایی این فصل را ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور و گمرک ایران ابلاغ نماید. فصل هفتم
اولویت دهی به شرکتها و موسسات دانش بنیان و سایر حمایت‌ها ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شهرک‌های صنعتی دولتی و شهرک‌های فناوری، شهرک‌های سلامت، شهرک‌های کشاورزی، پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی موظفند نسبت به اولویت دهی در استقرار شرکتها و موسسات دانش بنیان اقدام نمایند. ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
صندوق حداقل سی درصد کمکها، تسهیلات و سرمایه گذاری‌های خود را به شرکتهای دانش بنیان مستقر در مراکز رشد علم و فناوری، پارکهای علم و فناوری، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تخصیص دهد. ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان در مناقصات قراردادهای پژوهشی، فناوری و تجاری سازی و عرضه کالاهای دانش بنیان ساخت داخل دستگاههای اجرایی حائز اولویت می‌باشند. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دستگاه اجرایی پس از دریافت تاییدیه صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان، امتیاز ارزیابی کیفی و فنی آنها را با ضریب ۲/ ۱ (۱۲۰ درصد)، برای شرکت‌های دانش بنیان مستقر در مناطق ویژه اقتصادی تا ضریب ۵/ ۱ (۱۵۰ درصد) و برای شرکت‌های دانش بنیان فعال در حوزه فناوری‌های مرتبط با بهبود محیط زیست تا ضریب ۲ (۲۰۰ درصد) محاسبه می‌نماید. برای شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری تا ضریب ۵/ ۱ (۱۵۰ درصد) با تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حسب مورد قابل افزایش است. تبصره ۲
شرکتها و موسسات دانش بنیان برای ارایه و فروش محصولات و خدمات دانش بنیان خود در مناقصات دولتی مشمول تخفیف پنجاه درصدی در مبلغ سپرده شرکت در مناقصه می‌گردند. ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دستگاه‌های اجرایی می‌توانند در اجرای ماده (۶) قانون و از محل اعتبارات مصوب مربوط حداقل یک درصد مبلغ خرید کالا یا خدمات با مبدا خارجی را در راستای تحقیق و توسعه، طراحی، تجاری سازی و ساخت داخل کالا یا خدمات مذکور از طریق شرکتها و موسسات دانش بنیان هزینه نمایند. ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در اجرای تبصره (۲) ماده (۱) قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی و اجرایی کشور در اجرای پروژه‌ها و ایجاد تسهیلات به منظور صدور خدمات - مصوب ۱۳۷۵- فهرست نیازهای فناورانه، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی مندرج در قانون مذکور را به شرکتها و موسسات دانش بنیان نیز اعلام نماید. ماده ۱۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
در اجرای ماده (۹) قانون و به منظور ایجاد و توسعه شرکتها و موسسات دانش بنیان و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، اجازه داده می‌شود واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری در جهت انجام ماموریتهای محوله از مزایای قانونی مناطق آزاد در خصوص روابط کار، معافیتهای مالیاتی و عوارض سرمایه‌گذاری خارجی و مبادلات مالی بین‌المللی برخوردار گردند. تبصره (الحاقی ۱۳۹۱/۰۹/۲۹)
آیین‌نامه اجرایی ماده (۴۷) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۸۶۰۹/ت۳۲۸۶۳ه- مورخ ۱۰/ ۵/ ۱۳۸۴ به عنوان مقررات اجرایی ماده (۹) قانون تنفیذ می‌گردد. ماده ۲۰ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان مجازند مرکز فعالیت خود را در محدوده شهر تهران و دیگر شهرها با رعایت مقررات زیست محیطی مستقر نمایند. فصل نهم
نظارت و گزارش دهی، رسیدگی به اعتراضات و مجازاتهای قانونی ماده ۲۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان می‌توانند اعتراض خود را نسبت به عملکرد دستگاههای مجری قانون با ارایه مستندات به دبیرخانه شورا ارسال نمایند. دبیرخانه شورا موظف است ظرف یک ماه نسبت به رسیدگی به اعتراضات واصل شده اقدام نماید. ماده ۲۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا موظف است جهت ایجاد فرصتهای برابر و شفاف سازی حمایتها و تسهیلات مندرج در این آیین‌نامه نسبت به انتشار آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای ذی ربط، اسامی دستگاههای اجرایی مرتبط و بانک اطلاعاتی شرکتها و موسسات دانش بنیان برخوردار شده از این تسهیلات از طریق پایگاه جامع اطلاع رسانی اقدام نماید. ماده ۲۳ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
شرکتها و موسسات دانش بنیان که از حمایتهای قانون برخوردار می‌شوند، چنانچه بر اساس گزارش دستگاه اجرایی ذی ربط یا نظارت دوره ای یا موردی دبیرخانه شورا یا صندوق با کتمان اطلاعات یا ارایه اطلاعات ناصحیح از این حمایتها برخوردار شده باشند یا حمایتها و تسهیلات اعطا شده بر طبق قانون را برای مقاصد دیگری مصرف نموده باشند، با تشخیص دبیرخانه شورا یا صندوق، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از حمایتهای قانون، با ارجاع به مراجع قانونی ذی صلاح، مشمول مجازاتهای موضوع ماده (۱۱) قانون خواهند گردید. ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۱۲)
دبیرخانه شورا مسئولیت پیگیری اجرای این آیین‌نامه را به عهده دارد و مکلف است گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون را هر شش ماه یک بار به شورا و مجلس شورای اسلامی ارایه نماید. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی