آیین‌نامه اجرایی وظایف و تشکیلات دفاع غیر نظامی
فصل اول
- تعاریف ماده ۱ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- دفاع غیر نظامی عبارت از مجموعه تدابیر و اقداماتی است که برای آماده کردن مردم و موسسات و تاسیسات و منابع مختلف ثروتهاﻯ ملی در برابر آثار زیان‌بخش ناشی از حوادث طبیعی - سوانح غیر مترقبه - حملات هوایی - استعمال هر گونه سلاح و همچنین تقلیل تلفات و خسارات‌انجام میگیرد. ماده ۲ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- از نظر دفاع غیر نظامی، حادثه ناگوار رویدادیست اعم از طبیعی و غیر طبیعی که ممکن است موجب بروز خسارات مالی و جانی شود و‌سانحه، رویدادیست اعم از طبیعی و غیرطبیعی که منجر بخسارات مزبور میگردد. ماده ۳ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- خود حفاظت و خودیارﻯ از نظر دفاع غیر نظامی به شرح زیر است: الف - خود حفاظت و خودیارﻯ فردﻯ عبارت است از مجموعه اقداماتی که هر کس براﻯ حفظ جان و مال خود در برابر حوادث طبیعی و سوانح‌غیر مترقبه و حملات هوایی و کاهش اثرات زیان بخش ناشی از آنها از راه فراگرفتن آموزشهاﻯ لازم مربوط بکمکهاﻯ اولیه پزشکی مقابله با‌آتش‌سوزﻯ و عملیاتی که باید در برابر اثرات ناشی از حملات دشمن مجهز به سلاحهاﻯ مختلف اجرا شود انجام میدهد. ب - خود حفاظت و خودیارﻯ جمعی عبارتست از مجموعه اقدامات دستجمعی که خانواده‌ها و موسسات دولتی و بخش خصوصی براﻯ مقابله با خطرات طبیعی و سوانح غیر مترقبه و حملات هوایی و استعمال هر گونه سلاح از طریق پیش‌بینی و اجراﻯ آنچه در این باره آموزش دیده‌اند قبل از‌رسیدن یگانهاﻯ کمکی با امکانات خود انجام میدهند. ماده ۴ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- یگانهاﻯ محلی به یگانهایی اطلاق میگردد که از افراد آموزش دیده در هر بخش شهرﻯ یا بخشدارﻯ یا موسسات و کارخانجات به منظور‌جلوگیرﻯ و مقابله با حوادث و سوانح محل مربوط تشکیل میگردد. ماده ۵ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- زمان اضطرار از نظر دفاع غیر نظامی عبارت از زمانی است که بر اثر وقوع هر نوع حملات هوایی یا زمینی یا دریائی و آثار ناشی از آنها یا‌حوادث طبیعی و سوانح غیر مترقبه حیات و منافع اجتماعی و ملی بمخاطره افتد و توده مردم و ثروتهاﻯ ملی مورد تهدید قرار گیرد. ماده ۶ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- یگانهاﻯ پشتیبانی بر دو نوع است: الف - یگانهاﻯ پشتیبانی ثابت محلی به یگانهایی اطلاق میگردد که در زمان عادﻯ وجود دارند و در زمان اضطرار با ایجاد تغییرات لازم و تکمیل و‌توسعه آنها در طرحهاﻯ دفاع غیر نظامی منظور و مورد استفاده قرار میگیرد. ب - یگانهاﻯ پشتیبانی متحرک منطقه‌اﻯ به یگانهایی اطلاق میگردد که در زمان عادﻯ تشکیل و داراﻯ تحرک کافی هستند و در زمان اضطرار بنابر‌مقتضیات و احتیاجات براﻯ اجراﻯ عملیات نجات بخش به مناطق مورد لزوم اعزام میگردند. فصل دوم
- وظایف ماده ۷ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- وظایف کلی سازمان دفاع غیر نظامی کشور بر دو نوع است: الف
- طرح‌ریزﻯ یعنی تهیه طرحهاﻯ آمادگی در برابر آثار ناشی از حوادث طبیعی و سوانح غیر مترقبه و جنگ. تبصره ۱
- طرحهاﻯ خدمات امدادﻯ هنگام بروز حوادث طبیعی و سوانح غیر مترقبه بر اساس آیین‌نامه خدمات امدادﻯ جمعیت شیر و خورشید‌سرخ ایران که بتوشیح همایونی رسیده است تنظیم خواهد شد. تبصره ۲
- طرحهاﻯ آمادگی و نجات و امداد دفاع غیر نظامی در برابر خطرات ناشی از سیل به تایید شوراﻯ پیشگیرﻯ و مبارزه با حوادث فوق‌العاده و طغیان آبها، مذکور در آیین‌نامه اجرایی قانون پیشگیری و مبارزه با خطرات سیل مصوب خرداد ماه ۱۳۴۸ خواهد رسید. ب
- اجراء: ۱ - نظارت مستمر و مداوم در اجراﻯ طرحهاﻯ تهیه شده در زمان عادﻯ و هدایت عملیات دفاع غیر نظامی در زمان اضطرار. ۲ - تقویت و پشتیبانی یگانهاﻯ نجات و امداد منطقه‌اﻯ به وسیله یگان پشتیبانی نجات و امداد سازمان دفاع غیر نظامی کشور. ۳ - آموزش ماده ۸ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- وظایف تفصیلی سازمان دفاع غیر نظامی کشور به شرح زیر میباشد: الف
- آشنا ساختن و آموزش مردم و مسئولین سازمانها و موسسات تولیدﻯ و صنعتی کشور باصل خود یارﻯ و خود حفاظت و ایجاد آمادگی در‌آنها براﻯ مقابله با خطرات ناشی از سوانح و امکان ادامه زیست و فعالیتهاﻯ انتفاعی و تولیدﻯ در زمان اضطرار با استفاده از کلیه امکانات منجمله وسائل‌ارتباط جمعی و انتشار مجله و نشریات با هم آهنگی با وزارت کار و امور اجتماعی. ب
- طرح‌ریزﻯ و ایجاد هم آهنگی در استقرار سیستمهاﻯ قابل اطمینان آمادگی و ایمنی در موسسات دولتی و تاسیسات و منابع مختلف ثروتهاﻯ ملی و خصوصی با هم آهنگی با سازمان اطلاعات و امنیت کشور و سازمانهاﻯ ذیربط دیگر و نظارت مستمر بر اجراﻯ طرحهاﻯ مزبور. ج
- طرح‌ریزﻯ و ایجاد هم آهنگی در استقرار سیستمهاﻯ اعلام خطر عمومی و انتخاب وسائل و تجهیزات لازم و نظارت بر اجراﻯ آموزشهاﻯ مربوط با هم آهنگی با نیروهاﻯ مسلح شاهنشاهی. د
- طرح‌ریزﻯ و ایجاد هم آهنگی و نظارت در بوجود آوردن پناهگاههاﻯ لازم در سطح کشور و آموزش لازم و نظارت بر اجراﻯ طرحها و تمرینهاﻯ مربوط. ه
- طرح‌ریزﻯ و ایجاد هم آهنگی و نظارت در استقرار سیستم حفاظت و نجات و تخلیه در برابر خطرات ناشی از عوامل شیمیائی - میکروبی -تشعشعات رادیوآکتیو که اختصاراً (ش - م - ر) نامیده می‌شوند. و
- طرح‌ریزﻯ و ایجاد هم آهنگی و نظارت در تشکیل سرویسها و یگانهاﻯ محلی و پشتیبانی متحرک منطقه‌اﻯ. ز
- تهیه طرحهاﻯ لازم براﻯ آموزش افراد و تعیین تجهیزات مورد نیاز یگانهاﻯ دفاع غیر نظامی در سازمانهاﻯ دولتی و بخش خصوصی و تنظیم‌مقررات مربوط به نظارت در اجراﻯ طرحهاﻯ مزبور. ح
- تشکیل مراکز آموزش به منظور تعلیم و تربیت کادر سرپرستی و مربیان و عناصر حرفه‌اﻯ دفاع غیر نظامی. ط
- تشکیل مرکز حفاظت از حریق به منظور استاندارد کردن یگانهاﻯ آتش نشانی در سطح کشور. تبصره
- انجام وظایف و تکالیف سازمان دفاع غیر نظامی مانع از انجام وظایف و تکالیفی که به موجب قوانین و مقررات مربوط به عهده سازمانهاﻯ نظامی، انتظامی، امنیتی و سایر سازمانهایی که وظایفشان با وظایف سازمان دفاع غیر نظامی ارتباط پیدا می‌کند نخواهد بود. فصل سوم
- تشکیلات ماده ۹ (منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- سازمان تفصیلی سازمان دفاع غیر نظامی و شرح وظایف مربوط بآن و هر گونه تغییرات بعدﻯ آن از طرف سازمان مذکور تهیه و پس از‌تایید سازمان امور ادارﻯ و استخدامی کشور اجرا میگردد. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰)
- واحدهاﻯ تشکیلاتی دفاع غیر نظامی استانها و فرمانداریهاﻯ کل و شهرستانها با رعایت حق تقدم از نظر حساسیت و اهمیت مناطق به وسیله سازمان مرکزﻯ دفاع غیر نظامی کشور تشکیل میگردد. واحد تشکیلاتی دفاع غیر نظامی شهرداریها و رده‌هاﻯ دیگر با رعایت حق تقدمی که از‌طریق سازمان مرکزﻯ اعلام خواهد شد به وسیله شهرداریها و بخشداریها با نظارت واحد تشکیلاتی دفاع غیر نظامی استان یا فرمانداریکل و شهرستان‌تشکیل خواهد شد. ماده ۱۱ (منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰)
- یگان دفاع غیر نظامی شهردارﻯ پایتخت به وسیله شهردارﻯ و با نظارت سازمان دفاع غیر نظامی کشور تشکیل خواهد شد. ماده ۱۲ (منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰)
- در حوزه شهردارﻯ پایتخت و سایر شهرداریهاﻯ کشور تشکیل یگانهاﻯ نجات و امداد و آتش نشانی و سایر سرویسهاﻯ دفاع غیر نظامی شهرداریها و همچنین تامین تجهیزات و وسائل ضرورﻯ براﻯ آموزش و عملیات آنها به عهده شهردارﻯ مربوط خواهد بود. آیین‌نامه فوق مشتمل بر دوازده ماده و سه تبصره به استناد قانون اصلاح سازمان دفاع غیر نظامی کشور پس از تصویب کمیسیونهاﻯ امور استخدام و‌سازمانهاﻯ ادارﻯ - نظام و کشور مجلس شوراﻯ ملی در جلسات ۱۵ و ۱۷ و ۱۹ اسفند ماه ۱۳۵۱ به ترتیب در جلسات بیست و ششم و بیست و هفتم‌اسفند ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و یک شمسی به تصویب کمیسیونهاﻯ جنگ و کشور و استخدام مجلس سنا رسیده است. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی