آیین‌نامه اجرایی حفظ آثار و فرهنگ ایلی و عشایری
هیئت‌وزیران در جلسه ۱۳۸۶/۴/۳ بنا به پیشنهاد مشترک شماره ۰۱۹۲۹۲/۰۲۰ مورخ ۱۳۸۵/۶/۲۰ وزارت جهاد کشاورزی (سازمان امور عشایر)، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دفتر مناطق محروم کشور و به استناد بند «ی» ماده (۱۱۴) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳ - آیین‌نامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مربوط به کار می‌روند: الف
- ایل: اتحادیه‌ای متشکل از تیره‌ها و طوایف عشایر است که به دلیل وابستگیهای خویشاوندی و هم‌خونی یا ضرورتهای اجتماعی و سیاسی در یک برهه از زمان و در سرزمین مشترک که دارای قلمرو ایلی مشخص است، متحد شده باشند. ب
- عشایر کوچنده: به جمعیتها و جوامعی گفته می‌شود که حداقل دارای سه ویژگی باشند: ۱ - ساختار اجتماعی مبتنی بر نظام ایلی ۲ - شیوه معیشت مبتنی بر دامداری ۳ - شیوه زندگی مبتنی بر کوچ پ
- ایل راه: به مسیرهای سنتی کوچ عشایر از قشلاق (گرمسیر) به ییلاق (سردسیر) و بالعکس اطلاق می‌شود. ت
- فرهنگ ایلی: مجموعه متنوعی از عناصر و ترکیبات مادی و معنوی هستند که شامل هنرها، باورها، عادات، آداب و رسوم، سنن، آیین‌ها، مناسک، نهادها و ارزشهای ملی - دینی، اجتماعی و فرهنگی اصیل است که در مناطق زندگی ایلی وجود دارند. ث
- مناطق عشایری: محدوده‌ای از سرزمین و قلمرو رده‌های ایلی که شامل ییلاق، قشلاق، میان‌بند و ایل راه می‌باشد. ماده ۲
- سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری موظف است نسبت به انجام امور زیر اقدام نماید: الف
- مطالعه، امکان سنجی و مکان‌یابی مراکز حفظ آثار و فرهنگ ایلی متناسب با مناطق دارای جاذبه‌های گردشگری عشایری. ب
- تهیه اطلس گردشگری عشایر. پ
- ایجاد مراکز حفظ آثار و فرهنگ ایلی متناسب با نتایج مطالعات انجام شده در شهرستانها و استانهای کشور از قبیل: ۱- اطراق‌گاه‌ها و تفرجگاههای ایلی و عشایری به صورت دائمی یا فصلی در نقاط مناسب. ۲- دهکده‌های گردشگری در مناطق ایل‌نشین. ۳- موزه میراث فرهنگی ایلات و عشایر. ۴- ایجاد زیر‌ساختها و احداث تاسیسات و امکانات لازم در موارد یاد شده به منظور جلب مشارکت بخش خصوصی. ت
- اطلاع‌رسانی در مورد جاذبه‌های مختلف فرهنگی و گردشگری عشایری با همکاری سازمان امور عشایر ایران و سایر دستگاههای مرتبط به منظور ترویج فرهنگ مثبت عشایری و تبلیغ توانمندیهای آنان. ث
- پشتیبانی از بخش غیردولتی (حقیقی و حقوقی) در ایجاد دهکده‌های توریستی عشایری، اطراق‌گاه‌های گردشگری ایلی و عشایری و ایجاد و توسعه موزه و واحدهای حفظ آثار تاریخی و فرهنگ ایلی. ج
- مشارکت با بخش غیردولتی با رعایت ماده (۸۸) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و سایر مقررات و حمایت از فعالیت شرکتها و موسسات غیردولتی که نسبت به ایجاد مراکز حفظ آثار و فرهنگ ایلی یا گردشگری در مناطق عشایری اقدام می‌نمایند. چ
- ارایه تسهیلات ارزان قیمت بانکی برای ایجاد مراکز حفظ آثار و فرهنگ ایلی از طریق یارانه‌ها و وجوه اداره شده. ح
- برگزاری جشنواره‌ها و سوگواره‌ها، هفته‌های فرهنگ عشایری، نمایشگاههای فرهنگ و هنر عشایری در داخل و خارج، مسابقات و اجرای برنامه‌های آیینی، آداب و سنن و مناسک، انتشار کتب و نشریات و تولید فیلمهای بلند و کوتاه و هنرهای تجسمی با رویکرد حفظ آثار و فرهنگ سنتی ایلی و عشایری. تبصره
- موارد مرتبط با هماهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت می‌گیرد. ماده ۳
- سازمان امور عشایر ایران به منظور حفظ آثار و فرهنگ ایلی موظف است نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید: الف - تهیه تقویم کوچ عشایر، نقشه مسیر ایل راه‌ها و مسیر حرکت و اطراق‌گاه‌های عشایری و کمک به تهیه اطلس گردشگری عشایری به تفکیک استانها. ب - مساعدت در امر شناسایی آثار فرهنگ ایلی و عشایری و نقاط مستعد گردشگری در مناطق عشایری. پ - پشتیبانی از برگزاری مراسم مندرج در بند «ح» ماده (۳) این آیین‌نامه. ت - همکاری در انجام طرحهای پژوهشی و مطالعاتی برای ایجاد مراکز حفظ آثار فرهنگ ایلی بویژه از طریق حمایت از پایان نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا. ث - ترویج فرهنگ گردشگر‌پذیری در بین جوامع عشایری. ماده ۴
- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری سازمان امور عشایر ایران و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی را به منظور معرفی فرهنگ ایلات و عشایر و معرفی جاذبه‌های گردشگری این جامعه تهیه، تولید و پخش نماید. ماده ۵
- سازمان تربیت بدنی موظف است با همکاری سازمان امور عشایر ایران نسبت به شناسایی، احیاء و توسعه ورزش‌های بومی ایلی و عشایری و برگزاری مسابقات مناسب اقدام نماید. ماده ۶
- سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، سازمان ملی زمین و مسکن و سایر دستگاههای ذی‌ربط موظفند حسب مورد زمین مورد نیاز برای ایجاد و توسعه دهکده‌های توریستی عشایری، اطراق‌گاه‌های گردشگری ایلی، موزه‌ها، نمایشگاهها، مراکز حفظ آثار فرهنگ ایلی و مراکز اطلاع‌رسانی عشایری را با معرفی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با لحاظ اولویت در اختیار بخش غیردولتی و سازمانهای دولتی متقاضی اجرای طرحهای یاد شده واگذار نمایند. ماده ۷
- دستگاههای مذکور در این آیین‌نامه موظفند اعتبارات هزینه‌ای، تملک داراییهای سرمایه‌ای و کمکهای فنی - اعتباری مورد نیاز برای انجام اقدامات پیش‌بینی شده در این آیین‌نامه را در بودجه‌های پیشنهادی سالیانه در نظر گرفته و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است به نحو مقتضی در لوایح بودجه سنواتی موارد یاد شده را لحاظ نماید. پرویز داودی - معاون اول رئیس‌جمهور