آیین‌نامه اجرایی مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۸/۳/۲۲ به پیشنهاد مشترک وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد تبصره بند (ز) ماده (۳۸) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۹۵ - آیین‌نامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست ب
- دستگاه‌های اجرایی: دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون محاسبات عمومی کشور - مصوب ۱۳۶۶ - و ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب ۱۳۸۶ - پ
- مدیریت سبز: مجموعه ای از مطالعات و اقدامات جامع، هدفمند و مستمر که در سطوح مختلف دستگاه‌های اجرایی برای استفاده بهینه از منابع و کاهش اثرات سوء بر منابع زیستی اعمال می‌شود. ت
- الگوی مصرف: سطحی از مصرف منابع که ضمن تامین مناسب نیاز، کمترین آثار و پیامدهای زیست محیطی و بیشترین صرفه جویی در هزینه‌ها و منابع را به همراه دارد. ث
- کارکنان: کلیه شاغلین در دستگاه‌های اجرایی اعم از نیروهای رسمی، پیمانی، قرارداد مشخص یا معین، کارگری و شرکتی که حسب مورد به تایید سازمان برنامه و بودجه کشور یا سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان می‌رسد. ج
- ساختمان اداری: کلیه ساختمان‌های با کاربری اداری دستگاه‌های اجرایی. ماده ۲
- ارزیابی اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی بر اساس مجموع امتیازات شاخص‌های شش گانه موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه با لحاظ ضرایب اهمیت به شرح جدول زیر محاسبه می‌شود و حداکثر امتیاز مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی (۱۰۰۰) امتیاز است: شاخص مصرف انرژی مصرف آب مدیریت پسماند مصرف سوخت وسایل نقلیه ساختمان‌ها و تجهیزات آموزش و فرهنگ سازی ضریب اهمیت ۳۰۰ =β۱ ۳۰۰ =β۲ ۱۰۰ =β۳ ۳۰۰ = β۴ ۳۰۰ = β۵ ۳۰۰ = β۶ ماده ۳
- امتیاز هر یک از شاخص‌های شش گانه ارزیابی اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی بر مبنای بندهای زیر به صورت روش‌های تعیین شده در پیوست این آیین‌نامه که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، محاسبه می‌شود: الف
- امتیاز شاخص مصرف انرژی (SEI): این شاخص بر اساس نسبت عکس مصرف ویژه انرژی در سال ارزیابی پس از کسر سهم تولید انرژی‌های تجدیدپذیر به میزان دو برابر، به الگوی مصرف ویژه انرژی با اعمال ضریب اهمیت شاخص مصرف انرژی در ارزیابی اجرای مدیریت سبز برای ساختمان‌های اداری محاسبه می‌شود. مصرف ویژه انرژی در سال ارزیابی، معادل مصرف انرژی قبوض برق و گاز مصرفی هر یک از ساختمان‌های اداری با لحاظ ضرایب تبدیل مربوط است. تبصره ۱
- در صورتی که میزان مصرف ویژه انرژی در سال ارزیابی کمتر از میزان الگوی مصرف ویژه انرژی باشد، معادل آن منظور می‌شود و حداکثر امتیاز این شاخص معادل (۳۰۰) خواهد بود. تبصره ۲
- سهم تولید انرژی‌های تجدید پذیر نسبت به مصرف انرژی بر اساس گواهی صادر شده وزارت نیرو تعیین می‌شود. تبصره ۳
- میزان الگوی مصرف ویژه انرژی برای هر مترمربع زیربنای حرارتی ساختمان بر اساس مناطق هشت گانه مندرج در استاندارد ساختمان‌های غیرمسکونی، تعیین معیار مصرف انرژی و دستورالعمل برچسب انرژی (مطابق استاندارد ملی شماره (۱۴۲۵۴)) به تفکیک شهرستان توسط سازمان با همکاری سازمان هواشناسی کشور تهیه و در درگاه مدیریت سبز بارگذاری می‌شود. ب
- امتیاز شاخص مصرف آب (SWI): این شاخص بر اساس نسبت مصرف سالانه آب منطبق بر دستگاه شمارشگر (کنتور) آب با احتساب نصف سهم آب بازچرخانی شده، به میزان مصرف الگوی سالانه با توجه به تعداد کارکنان با اعمال ضریب اهمیت شاخص مصرف آب در ارزیابی اجرای مدیریت سبز در ساختمان‌های اداری محاسبه می‌شود. الگوی مصرف سالانه آب در ساختمان‌های اداری (یک مترمکعب به ازای هر نفر در ماه) (۱۲ = WO) ساختمان/ مجتمع/ واحد مربوط است. تبصره ۱
- در صورتی که مصرف سالانه آب کمتر از الگوی مصرف سالانه آب بر اساس تعداد کارکنان باشد، معادل آن منظور می‌شود و حداکثر امتیاز این شاخص معادل (۳۰۰) خواهد بود. تبصره ۲
- سهم آب بازچرخانی شده نسبت به آب مصرف بر اساس گواهی صادر شده وزارت نیرو تعیین می‌شود. تبصره ۳
- مصرف آب شرب برای فضای سبز ممنوع است. در صورت استفاده از آب چاه برای آبیاری فضای سبز، دستگاه اجرایی ملزم به نصب دستگاه شمارشگر (کنتور) هوشمند حجمی آب و اخذ پروانه بهره‌برداری است و وزارت نیرو مکلف است از مصارف غیرمجاز جلوگیری کند. در غیر این صورت، امتیاز دستگاه اجرایی در شاخص مصرف آب صفر محسوب می‌شود. تشخیص این امر با وزارت نیرو خواهد بود. تبصره ۴
- وزارت نیرو مکلف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به تعیین الگوی مصرف آب ساختمان‌های اداری اقدام و پیشنهاد لازم را برای تصویب هیات وزیران ارایه کند. تا زمان تعیین الگوی جدید، اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی بر اساس روش موضوع این بند انجام می‌شود. پ
- امتیاز شاخص مدیریت پسماند عادی (WMI): شاخص مدیریت سبز در پسماند عادی، استقرار و اجرای تفکیک پسماندها در سه دسته کاغذ، تر و سایر مواد (شیشه، پلاستیک و فلزات) است و دستگاه اجرایی موظف است زباله را به صورت تفکیک شده به شهرداری/ سازمان مدیریت پسماند ذی ربط تحویل دهد و از شهرداری گواهی مدیریت پسماند دریافت کند. امتیاز این شاخص حاصل ضرب جمع گواهی‌های اخذ شده توسط دستگاه در ضریب اهمیت شاخص مدیریت پسماند عادی است. تبصره
- شهرداری‌ها/ سازمان مدیریت پسماند ذی ربط، موظفند پاسخ دستگاه اجرایی را حداکثر ظرف ده روز ارایه کنند. ت
- امتیاز شاخص مصرف سوخت وسایل نقلیه (SFC): خودروهای سواری مالکیتی دستگاه اجرایی باید از نظر معیار برچسب انرژی (موضوع استاندارد ملی شماره (۲ - ۴۲۴۱)) خودروهای سبک (بنزینی، دیزلی و دوگانه سوز)، مصرف سوخت، تعیین معیار انتشار دی اکسید کربن و دستورالعمل برچسب انرژی)، حداقل رتبه (B) برچسب مصرف انرژی را احراز کنند و معاینه فنی سبز (برتر) را در چهارچوب مقررات مربوط داشته باشند و خودروهای سواری شرکت‌های حمل و نقل طرف قرارداد نیز حداقل رتبه (C) برچسب مصرف انرژی و معاینه فنی سبز (برتر) داشته باشند و در قراردادهای مربوط درج و واپایش (کنترل) شوند. امتیاز این شاخص حاصل تعداد خودروهای دارای رتبه (B) برچسب مصرف انرژی و معاینه فنی در ضریب اهمیت شاخص مصرف سوخت وسایل نقلیه نسبت به تعداد کل خودروهای مالکیتی دستگاه اجرایی است. ث
- امتیاز شخص ساختمان‌ها و تجهیزات (SBI): امتیاز این شاخص از میانگین مجموع امتیاز حاصل از داشتن گواهی‌های چهارگانه زیر در ضریب اهمیت شاخص ساختمان و تجهیزات حاصل می‌شود: ۱ C - دارا بودن گواهی نامه معاینه فنی موتورخانه ساختمان (مطابق استاندارد ملی شماره (۱۶۰۰۰)) ۲ C - دارا بودن گواهی نامه مدیریت انرژی (مطابق استاندارد ایزو (۵۰۰۰۱)). ۳ C - دارا بودن گزارش ممیزی فنی انرژی ساختمان بر اساس آیین‌نامه اجرایی صرفه جویی مصرف انرژی در ساختمان‌ها موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۲۷۴۷۰ /ت ۴۸۲۱۵ھ مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۱۲. ۴ C - دارا بودن برچسب انرژی ساختمان مطابق با استاندارد ملی شماره (۱۴۲۵۴). تبصره ۱
- داشتن هر یک از گواهی‌های فوق برای هر ساختمان امتیاز یک و نداشتن آن امتیاز صفر دارد. تبصره ۲
- احداث هرگونه بنا و ساختمان توسط دستگاه‌های اجرایی دولتی باید مطابق مبحث (۱۹) مقررات ملی ساختمان و سایر قوانین و مقررات از جمله ماده (۱۸) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی - مصوب ۱۳۸۹ - باشد. تبصره ۳
- خرید تجهیزات جدید توسط دستگاه اجرایی باید گواهی/ تاییدیه/ علامت استاندارد ملی کشور را داشته باشد و مسئولیت آن بر عهده رئیس دستگاه اجرایی و نظارت بر آن بر عهده ذی حساب یا مقام مسئول مشابه است. ج
- امتیاز شاخص آموزش و فرهنگ سازی (TP): شاخص آموزش و فرهنگ سازی اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی، برگزاری هشت ساعت دوره آموزشی با عنوان مدیریت سبز در سطح مدیران و کارکنان دستگاه اجرایی است. امتیاز این شاخص از نسبت گواهی نفر - ساعت آموزش دیده به مجموع هشت ساعت آموزش کل کارکنان دستگاه اجرایی با اعمال ضریب اهمیت آموزش و فرهنگ سازی حاصل می‌شود. تبصره
- محتوای دوره‌های آموزشی در دستورالعمل‌ها و راهنماهای تهیه شده توسط سازمان مشخص خواهد شد. ماده ۴
- سازمان موظف است با مشارکت دستگاه‌های اجرایی ذی ربط، دستورالعمل و راهنمای اجرای مدیریت سبز در این آیین‌نامه را تهیه کند. ماده ۵
- معیار مصرف آب و انرژی، قبوض صادرشده توسط شرکت‌های مربوط است و در صورتی که جمع روزهای مصرف بیشتر یا کمتر از یک سال باشد، باید به نسبت میانگین مصرف تعدیل شود. ماده ۶
- دستگاه‌های اجرایی موظفند اطلاعات عملکرد مدیریت سبز را به صورت مستقل در درگاه مدیریت سبز مستقر در سازمان جهت بررسی و ممیزی وارد کنند و سازمان پس از ارزشیابی و تعیین امتیاز هر یک از دستگاه‌های اجرایی، گزارش آن را به هیات وزیران ارایه خواهد داد. ماده ۷
- سازمان موظف است سالانه سه دستگاه اجرایی ملی و سه دستگاه استانی برتر را معرفی و از آنها تقدیر کند و اسامی سه دستگاه اجرایی ملی و سه دستگاه اجرایی استانی دارای کمترین امتیاز کسب شده را ضمن تذکر کتبی، اعلام عمومی کند. ماده ۸
- سازمان اداری و استخدامی کشور موظف است عملکرد دستگاه‌ها در خصوص برنامه مدیریت سبز را که به تایید سازمان رسیده است، به عنوان یکی از شاخص‌های عمومی ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی یاد شده موضوع مواد (۸۱) و (۸۲) قانون مدیریت خدمات کشوری به میزان (۷۵) امتیاز منظور کند. ماده ۹
- مبالغ صرفه جویی شده ناشی از اجرای برنامه مدیریت سبز در مقایسه با سال قبل با تایید ذی حساب یا مقام مسئول مشابه دستگاه اجرایی پس از کسر هزینه‌های تعمیر و تجهیز در راستای مدیریت سبز، به صورت مساوی به کارکنان همان دستگاه اجرایی، در چهارچوب قوانین و مقررات از جمله قوانین بودجه سنواتی پرداخت می‌شود. تبصره
- چنانچه امتیاز مبالغ صرفه جویی شده موضوع این ماده بر اساس سایر قوانین و مقررات، برای دستگاه اجرایی مربوط مورد محاسبه قرار گرفته باشد، مبالغ مذکور از شمول مفاد این ماده مستثنا می‌شوند. ماده ۱۰
- رئیس دستگاه‌های اجرایی برتر (استانی و ملی) و دستگاه‌هایی که بیش از نود درصد (۹۰%) بالاترین امتیاز اجرای مدیریت سبز کسب شده در همان سال را به دست آورند، می‌توانند کارکنان موثر در این امر را به تشخیص خود با اهدای تقدیرنامه با درج در پرونده و کمک هزینه رفاهی در چهارچوب قوانین و مقررات حداکثر معادل یک چهارم یک ماه حقوق کل کارکنان، از محل اعتبارات مصوب مربوط، مورد تشویق قرار دهند. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری نحوه محاسبه امتیاز شاخص‌های شش گانه ارزیابی اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه امتیاز هر یک از شاخص‌های شش گانه ارزیابی اجرای مدیریت سبز در دستگاه‌های اجرایی به صورت زیر محاسبه می‌شود: ۱
- امتیاز شاخص مصرف انرژی (SEI) SEI = β 1/EI EI = SEC ۱ (۱ - ۲ a) / SEC0 SEC ۱ = (APC) * ۳۰۷ + (AGC) * 10.47/A ضریب اهمیت شاخص انرژی = β ۱ مصرف ویژه انرژی در سال ارزیابی (کیلووات ساعت بر مترمربع) = SEC ۱ الگوی مصرف ویژه انرژی (کیلووات ساعت بر مترمربع) = SEC ۰ مصرف برق سال ارزیابی (کیلووات ساعت) = APC
- ۳ = ضریب ارزش برق بر اساس بهره وری (راندمان) متوسط نیروگاهی کشور (بر اساس بهره وری (راندمان) متوسط نیروگاهی کشور و ضریب تبدیل انرژی اولیه الکتریکی) سهم تولید انرژی‌های تجدیدپذیر نسبت به مصرف انرژی = a ۵,. > a ≥. مصرف گاز سال ارزیابی (مترمکعب) = AGC
- ۱۰ = ضریب تبدیل مترمکعب گاز به کیلووات ساعت (بر اساس متوسط ارزش حرارتی گاز و تبدیل به واحد کیلووات ساعت) SEC1 (۱-۲α) ≤ SEC0 زیربنای حرارتی ساختمان = A زیربنای حرارتی ساختمان: مساحت فضای واپایش (کنترل) شده مجهز به تجهیزات گرمایشی و سرمایشی به مترمربع. تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: SEI = Σ (SEIi * Ai)/ A مساحت حرارتی هر ساختمان برحسب مترمربع = Ai مساحت حرارتی کل ساختمان‌ها = A ۲
- امتیاز شاخص مصرف آب (SWI) SWI = β 2/WI WI = CW1 (۱ - 0.5γ)/(W0 N) شاخص مصرف آب = WI تعداد کارکنان = N مصرف سالانه آب منطبق بر دستگاه شمارشگر (کنتور) آب = CWI ضریب اهمیت شاخص آب = β ۲ سهم آب بازچرخانی شده نسبت به آب مصرفی = γ ۱ > y ≥. CWI(1- ۰.۵γ) ≤ (W0N) الگوی مصرف سالانه آب در ساختمان‌های اداری (یک مترمکعب به ازای هر نفر در ماه) (۱۲ = W0) ساختمان/ مجتمع/ واحد مربوط است. تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: SWI = Σ (SEIi * Ni)/ N تعداد کارکنان هر ساختمان = Ni تعداد کارکنان کل ساختمان‌ها = N ۳
- امتیاز شاخص مدیریت پسماند عادی (WMI) WMI= C*β3 (در صورت دارا بودن گواهی تفکیک پسماند) ۱ = C (در صورت نداشتن بودن گواهی تفکیک پسماند) c = ۰ ضریب اهمیت شاخص پسماند = β ۳ تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: WMI = Σ (WMIi * Ai)/ A امتیاز مدیریت پسماند ساختمان/ مجمتع/ واحد = WMIi زیربنای هر ساختمان/ مجمتع/ واحد = Ai زیربنای کل ساختمان‌ها = A ۴
- امتیاز شاخص مصرف سوخت وسایل نقلیه (SFC) SFC = Fci * β۴ / Fc تعداد خودروهای دارای رتبه B و معاینه فنی = FCi ضریب اهمیت شاخص مصرف سوخت وسایل نقلیه = β ۴ تعداد کل خودروهای مالکیتی = FC تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: SFC = Σ (sfci * ci)/ Σci تعداد خودرو مالکیتی هر ساختمان/ مجتمع/ واحد = Ci ۵
- امتیاز شاخص ساختمان‌ها و تجهیزات (SBI) ۴ /(ΣCIi*β5) = SBI ضریب اهمیت شاخص ساختمان و تجهیزات = β۵ تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: SBI = Σ (SBIi * Ai)/ A زیربنای هر ساختمان/ مجمتع/ واحد = Ai زیربنای کل ساختمان‌ها = A ۶
- امتیاز شاخص آموزش و فرهنگ سازی (TP) TP = NT * β 6/N۸ تعداد نفر در کلاس مدت زمان کلاس (نفر - ساعت آموزش دیده بر اساس گواهی‌های آموزشی صادر شده) = NT ضریب اهمیت شاخص آموزش و فرهنگ سازی = β۶ تعداد کل کارکنان = N تبصره
- برای ارزیابی بیش از یک ساختمان/ مجتمع/ واحد، از الگوی (فرمول) زیر استفاده می‌شود: TP = Σ (TPi * Ni)/ N تعداد کارکنان هر ساختمان = Ni تعداد کل کارکنان = N