آییننامه اجرایی بند (الف) ماده (۳۲) قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۸/۲۱ به پیشنهاد شماره ۴۷۳۷۰۴ مورخ ۱۳۹۸/۸/۲۶ سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد تبصره ماده (۳۲) قانون احکام دایمی برنامههای توسعه کشور - مصوب ۱۳۹۵- آییننامه اجرایی بند (الف) ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند: ۱- شورای عالی: شورای عالی آمایش سرزمین. ۲- سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور. ۳- دبیرخانه: دبیرخانه شورای عالی. ۴- کمیسیون: کمیسیون تخصصی شورای عالی. ۵- کمیتههای فنی: کمیتههای دبیرخانه شورای عالی. ۶- شورای هماهنگی: شورای هماهنگی توسعه منطقه ای. ۷- قانون: قانون احکام دایمی برنامههای توسعه کشور - مصوب ۱۳۹۵-. ۸- طرحهای ویژه: طرحهای بخشی یا فرابخشی با ماهیت آمایشی و با حوزه تاثیرگذاری یک یا چند استان و اثرگذار بر مدیریت سرزمین هستند که تهیه آنها به دلایل خاص طبیعی یا عملکردی یا ضرورتهای کارشناسی و مدیریتی مستلزم اتخاذ رویکرد ویژه میباشد. نیاز به تهیه این نوع طرحها توسط دستگاهها و مراجع مرتبط، به شورای عالی به عنوان مرجع سیاست گذاری آمایش و توسعه سرزمینی اعلام میشود. شورای عالی با ارزیابی مقیاس طرح و در صورت تایید ضرورت و ویژه بودن آن، چهارچوب پیشنهادی تهیه طرح، محتوا و خروجی مورد انتظار را ارزیابی نموده و مرجع تهیه و بررسی و تصویب آن را مشخص و تصویب میکند. ماده ۲
- به منظور استقرار نظام راهبری توسعه سرزمین و نظارت بر اجرای آن از جمله تحقق نظام کارآمد برنامهریزی و مدیریت توسعه سرزمین، انتظام بخشی به سازمان فضایی سرزمین، هماهنگ سازی توسعه بخشی- منطقه ای، فراهم سازی توسعه متوازن و پایدار و عدالت اجتماعی و بین نسلی میان مناطق و استانها و هماهنگ سازی جریان توسعه در سطوح ملی، منطقه ای و استانی، شورای عالی تشکیل میشود. ماده ۳
- ارکان شورای عالی به شرح زیر است: ۱- کمیسیون تخصصی شورای عالی. ۲- دبیرخانه. ۳- شوراهای هماهنگی توسعه منطقه ای کشور. ماده ۴
- وظایف شورای عالی به شرح زیر است: ۱- بررسی و نظارت بر اجرای نظام راهبری توسعه سرزمین و تنظیم روابط ارکان و اجزای آن. ۲- بررسی، تصویب، هماهنگی و نظارت مستمر بر تهیه برنامهها و طرحهای توسعه سرزمین در سطوح ملی، منطقه ای و استانی. ۳- بررسی برنامههای اجرایی آمایش سرزمین و اسناد آمایش ملی، منطقه ای و استانی. ۴- نظارت بر اجرای اصول و ضوابط ملی آمایش سرزمین در سطوح ملی، منطقه ای و استانی و ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ذی ربط. ماده ۵
- اعضای شورای عالی به شرح زیر است: ۱- رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور (رئیس شورای عالی). ۲- وزیر کشور. ۳- وزیر اطلاعات. ۴- وزیر جهاد کشاورزی. ۵- وزیر امور اقتصادی و دارایی. ۶- وزیر راه و شهرسازی. ۷- وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ۸- رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ۹- رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور. ۱۰- سه نفر صاحب نظر شاغل در دستگاههای اجرایی به انتخاب رئیس جمهور. ماده ۶
- اسناد توسعه سرزمینی که باید به تصویب نهایی شورای عالی برسد، به شرح زیر است: ۱
- سند ملی آمایش سرزمین: سندی راهبردی که بر مبنای سیاستهای کلی آمایش سرزمین و اصول مصوب آمایش سرزمین، در پی سازماندهی فضای توسعه و بسترسازی برای تحقق توسعه پایدار و متوازن سرزمین است. این سند به عنوان فرادست سند توسعه سرزمینی کشور، بازتاب سرزمینی سازمان فضایی افق توسعه یافتگی کشور بوده و از طریق آینده نگاری، سیاست گذاری و فرصت سازی توسعه بخشها و مناطق، زمینه توسعه درون زا و برون نگر و نیز توسعه منابع انسانی به عنوان رکن اصلی آمایش سرزمین را فراهم مینماید. ۲
- سند منطقه ای آمایش سرزمین: سندی راهبردی که با اتکا بر سیاستهای کلی و اصول مصوب آمایش سرزمین و مبتنی بر جهت گیریها، خطوط کلی توسعه و نظام تقسیم کار ملی و منطقه ای منتج از سند ملی آمایش سرزمین با هدف توسعه متوازن و پایدار و عدالت اجتماعی و بین نسلی و بهره گیری از قابلیتها، استعدادهای سرزمینی و مزیتهای مناطق (مصوب شورای عالی) در چهارچوب توسعه درون زا و هم پیوند منطقه ای تنظیم میگردد تا از این طریق ارتباط منطقی میان سطح ملی و استانی آمایش برقرار شود. ۳
- سند استانی آمایش سرزمین: سندی راهبردی که مبتنی بر خطوط کلی و جهت گیریهای اسناد ملی و منطقه ای آمایش سرزمین و نظام تقسیم کار ملی و منطقه ای منتج از آن، با هدف توسعه منابع انسانی، حفاظت از محیط زیست و صیانت و بهرهبرداری بهینه از منابع طبیعی، حفظ حقوق نسلهای آینده، رفع عدم تعادلها و محرومیتها، شکوفاسازی اقتصاد استان و تقویت پیوند آن با اقتصاد منطقه ای و ملی و همچنین ایفای نقش موثر و سازنده استان در فرایند توسعه منطقه ای و ملی تنظیم میگردد. ۴
- سایر اسناد از جمله جهت گیریهای ملی آمایش سرزمین، نظریات پایه توسعه و چشم اندازهای بلند مدت توسعه ملی، منطقه ای و استانی و نظایر آن مرتبط با آمایش. تبصره
- مجموعه ای از نهادها، اسناد، رویهها و تدابیری که با تکیه بر نتایج و رهنمودهای آمایش سرزمینی (مستخرج از اسناد ملی، منطقه ای و استانی آمایش سرزمین، آییننامهها و بخشنامهها و سایر مصوبات شورای عالی) نسبت به طرح ریزی چهارچوب سیاست گذاری توسعه سرزمین، ایجاد هماهنگیهای بخشی- منطقه ای، بهره وری از سرمایههای انسانی، منابع و فرصتهای سرزمین در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و استانی اهتمام مینماید، نظام راهبری توسعه سرزمین را تشکیل میدهند. ماده ۷
- اسناد توسعه سرزمینی به شرح زیر باید قبل از تصویب نهایی در مراجع ذی صلاح، از حیث انطباق با سیاستها، اصول، جهت گیریها و اسناد آمایش سرزمین به تایید شورای عالی برسد: ۱- طرحهای ویژه آمایش در مقیاس ملی، منطقه ای و استان. ۲- اسناد و برنامههای کلان و راهبردی بخشها (مربوط به دستگاههای اجرایی). ۳- اسناد مرتبط با نظام برنامهریزی کلان کشور. ماده ۸
- به منظور یکپارچه سازی و هماهنگی میان مطالعات و اجرای نتایج آمایش سرزمینی، کلیه اسنادی که با عنوان یا مضمون آمایش و توسعه منطقه ای در دستگاههای اجرایی مورد تدوین قرار میگیرند (از جمله آمایش آموزش عالی و صنعت) باید قبل از تصویب نهایی، توسط شورای عالی بررسی و تایید شوند. تبصره
- تشخیص ضرورت بررسی و طرح اسناد مذکور در شورای عالی با پیشنهاد دبیرخانه و تایید کمیسیون خواهد بود. ماده ۹
- کمیسیون به عنوان رکن مشورتی و تصمیم ساز شورای عالی با هدف بررسی و اظهارنظر تخصصی بر روی موضوعات ارجاع شده، تحقق نظام یکپارچه برنامهریزی و مدیریت توسعه سرزمین و ارتقای هماهنگی و هم افزایی بین بخشی در پیشبرد فرایندهای توسعه سرزمینی با وظایف زیر تشکیل میشود: ۱- بررسی و اظهارنظر در خصوص: الف - برنامهها و طرحهای توسعه سرزمینی در سطوح ملی، منطقه ای و استانی برای ارایه به شورای عالی. ب - گزارشهای نظارتی برنامهها و طرحهای توسعه سرزمینی و گزارشهای عملکردی دستگاههای اجرایی. پ- گزارشها و متن پیش نویس مصوبات و موارد ارجاعی از سوی دبیرخانه. ت- موضوعات ارجاع شده از طرف شورای عالی. ۲- بررسی پیشنهادها و موضوعات اولویت دار پیشنهادی دبیرخانه برای طرح در شورای عالی. ۳- بررسی برنامه، طرح و تصمیمات اتخاذشده در شورای هماهنگی از حیث انطباق با اصول، جهت گیریها و اسناد توسعه سرزمینی. ۴- سایر موارد مرتبط به تشخیص رئیس کمیسیون. ماده ۱۰
- اعضای کمیسیون (در سطح معاون وزیر یا معاون سازمان یا نماینده تام الاختیار) به شرح زیر است: ۱- سازمان برنامه و بودجه کشور (رئیس کمیسیون). ۲- رئیس امور ذی ربط آمایش سرزمین در سازمان (دبیر کمیسیون). ۳- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۴- وزارت اطلاعات. ۵- وزارت امور اقتصادی و دارایی. ۶- وزارت امور خارجه. ۷- وزارت آموزش و پرورش. ۸- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ۹- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. ۱۰- وزارت جهاد کشاورزی. ۱۱- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ۱۲- وزارت راه و شهرسازی. ۱۳- وزارت صنعت، معدن و تجارت. ۱۴- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. ۱۵- وزارت کشور. ۱۶- وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. ۱۷- وزارت نفت. ۱۸- وزارت نیرو. ۱۹- سازمان حفاظت محیط زیست. ۲۰- سازمان اداری و استخدامی کشور. ۲۱- معاونت حقوقی رئیس جمهور. ۲۲- اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران. ۲۳- دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی. ۲۴- سازمان پدافند غیرعامل. ۲۵- معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم. ۲۶- معاونین سایر دستگاههای اجرایی و مقامات و مسئولین محلی یا نمایندگان بخش عمومی حسب مورد به تشخیص رئیس کمیسیون. ماده ۱۱
- دبیرخانه در سازمان مستقر بوده و نماینده سازمان به عنوان دبیر شورای عالی و رئیس دبیرخانه شورای عالی تعیین میشود. مهمترین وظایف دبیرخانه به شرح زیر است: ۱- سازماندهی و راهبری مطالعات موردنیاز. ۲- تهیه، تنظیم و ارسال دعوت نامه، دستور جلسات و صورتجلسه برای اعضای شورای عالی. ۳- تهیه، تنظیم و ابلاغ مصوبات شورای عالی. ۴- پیگیری و نظارت بر اجرای مصوبات شورای عالی. ۵- ضبط و نگهداری گزارشها، اسناد و اطلاعات، مذاکرات و مصوبات شورای عالی. ۶- تهیه و تدوین گزارشهای نظارتی جهت ارایه به شورای عالی. ۷- تشکیل جلسات کمیسیون و تنظیم گزارشهای کمیسیون برای طرح در جلسات شورای عالی. ۸- اخذ و بررسی گزارشات عملکردی دستگاههای اجرایی در راستای تبصره (۱) بند (الف) ماده (۳۲) قانون. ۹- تایید اسناد کالبدی در مقیاس ملی و منطقه ای از حیث انطباق با سیاستها، اصول، جهت گیریها و اسناد آمایش سرزمین قبل از تصویب نهایی در مراجع ذی صلاح. ماده ۱۲
- در اجرای تبصره (۲) بند (الف) ماده (۳۲) قانون، تشکیل کارگروههای موضوعی و یا موضعی و کمیتههای فنی مربوط، حسب تشخیص و ضرورت، به پیشنهاد دبیرخانه و تایید شورای عالی با اعضا و شرح وظایف مشخص در سطوح ملی، منطقه ای و استانی قابل تشکیل است. ماده ۱۳
- در راستای اصل (۴۸) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با هدف هماهنگی، سیاست گذاری، پیگیری و پیشبرد سریع تر امور توسعه و پیشرفت مناطق مختلف کشور، ایجاد تعادل و توازن در استانها و مناطق و دسترسی آنها به سرمایه و امکانات لازم به فراخور نیازها و استعدادهای رشد، شوراهای هماهنگی توسعه منطقه ای، ذیل شورای عالی و براساس منطقه بندی مصوب شورای عالی با وظایف و اختیارات زیر تشکیل میشود: ۱- ایجاد هماهنگیهای بین استانی و بین منطقه ای در بهره گیری از منابع و ظرفیتها و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی و بهرهبرداری از فضاهایی چون مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی، بنادر، توسعه صادرات، گردشگری و نظایر آن. ۲- ارتقای هماهنگی میان مداخلات فضایی بخشها (اعم از ساخت، توسعه و تکمیل مستحدثات و زیرساختها) در منطقه. ۳- بررسی و رفع تعارضات و ناسازگاریهای میان نتایج مطالعات و اسناد آمایش استانها. ۴- بررسی و اعمال هماهنگیهای بخشی- منطقه ای در تدوین اسناد توسعه سرزمینی در سطح مناطق (از جمله مطالعات آمایش منطقه ای و استانی و طرحهای کالبدی منطقه ای). ۵- بررسی و انجام امور ارجاعی شورای عالی و سایر مراجع قانونی فرادست. ماده ۱۴
- اعضای شوراهای هماهنگی منطقه ای به شرح زیر است: ۱- استانداران استانهای هر منطقه. ۲- روسای سازمان مدیریت و برنامهریزی استانهای هر منطقه. ۳- رئیس امور مرتبط با آمایش در سازمان برنامه و بودجه کشور. ۴- نماینده ویژه رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور که از میان اشخاص صلاحیت دار انتخاب میشود. ۵- روسا و مدیران کل دستگاههای ذی ربط ملی و استانی و سایر اشخاص از جمله متخصصان توسعه، حسب مورد و ضرورت به پیشنهاد استانداران منطقه و تایید رئیس امور مرتبط با آمایش سازمان. ماده ۱۵
- سازمان موظف است ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه، دستورالعملهای مربوط به شیوه برگزاری و فعالیت شورای عالی، کمیسیون و شورای هماهنگی را تدوین و به تصویب شورای عالی برساند. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری