آیین‌نامه اجرایی آمادگی مقابله با پدیده گرد و غبار
هیات وزیران در جلسه‌های ۱۳۹۵/۴/۶ و ۱۳۹۵/۴/۲۳ به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه اجرایی آمادگی مقابله با پدیده گرد و غبار را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- به منظور تبیین سیاستگذاری و ارایه راهکارهای اجرایی در سطح ملی و منطقه ای و نظارت و پیگیری اجرای برنامه‌های کوتاه مدت و بلندمدت موضوع این آیین‌نامه و ارایه گزارش‌های نوبه ای و ایجاد هماهنگی بین سازمان‌ها و دستگاه‌ها به منظور ایجاد آمادگی ملی، مدیریت و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار در کشور و ایجاد زمینه همکاری‌های منطقه ای، ستاد مقابله با پدیده گرد و غبار با مسئولیت رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و با عضویت معاونین ذی ربط سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی (سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور)، نیرو، نفت، راه و شهرسازی (سازمان هواشناسی کشور)، کشور (سازمان مدیریت بحران کشور)، امور خارجه، دفاع و پشیبانی نیروهای مسلح، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن و تجارت (سازمان زمین شناسی کشور)، آموزش و پرورش، معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌شود. ماده ۲
- در راستای تعیین وضعیت پدیده گرد و غبار با منشا خارجی و داخلی در کشور با هدف شناسایی کانون‌های شکل گیری و نحوه پراکنش آنها و به منظور پیش‌بینی و اطلاع رسانی به هنگام وقوع این پدیده، سازمان‌های حفاظت محیط زیست و هواشناسی کشور مکلفند ظرف شش ماه، طرح توسعه و تجهیز ایستگاه‌های پایش وضعیت جوی با استفاده از فناوری‌های نوین، سامانه (سیستم) های پیش آگاهی و کنترل کیفیت هوای منطقه را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به صورت مشترک تهیه و برای تصویب به ستاد موضوع ماده (۱) این آیین‌نامه ارایه نمایند. ماده ۳
- سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است با همکاری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و سازمان هواشناسی کشور منشاهای داخلی و خارجی تولید گرد و غبار را شناسایی و اقدامات اجرایی و اطلاعات لازم را به دستگاه‌های ذی ربط اعلام نماید. ماده ۴
- وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور) موظف است با همکاری ستاد موضوع ماده (۱) این آیین‌نامه و استانداری‌های مربوط، نسبت به تهیه برنامه زمان بندی اجرای طرح‌های تثبیت کانون‌های تولید گرد و غبار نظیر کشت درختان و بوته‌های مرتعی و مالچ پاشی و سایر اقدامات مناسب بر اساس نتایج طرح شناسایی کانون‌های بحرانی اقدام نماید. ماده ۵
- وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور) موظف است در راستای برنامه اقدام ملی مقابله با بیابان زایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشور با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان بسیج سازندگی و نیروی مقاومت بسیج و سایر پیمانکاران ذی صلاح، نسبت به انجام نهال کاری و با استفاده از گونه‌های بومی سازگار به کم آبی، با اولویت مناطق آسیب پذیر از نظر زیست محیطی با اولویت مناطق بحرانی فرسایش بادی و گرد و غبار در کشور مطابق با طرح‌های اجرایی اقدام نماید. تبصره ۱
- استانداران موظفند پروژه‌های استانی موضوع این ماده را به عنوان پروژه‌های اولویت دار در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان جهت تصمیم‌گیری برای تامین اعتبار از محل اعتبارات طرح‌های استانی مطرح نمایند. تبصره ۲
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مکلف است اعتبار پروژه‌های ملی مرتبط با این ماده را با رعایت قوانین مربوط در لوایح بودجه سالانه منظور نماید. تبصره ۳
- وزارت نفت مکلف است در صورت اعلام نیاز دستگاه‌های ذی ربط مالچ مورد نیاز را تامین و برنامه‌ریزی لازم برای تولید و نگهداری این ماده را در پالایشگاه منطقه به عمل آورد. اعتبار مورد نیاز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تامین خواهد شد. ماده ۶
- استانداری‌های مناطق تحت تاثیر به ویژه منطقه جنوب، غرب و شرق کشور موظفند نسبت به تشکیل کارگروه‌های استانی متناظر ستاد موضوع ماده (۱) این آیین‌نامه اقدام و برنامه‌های اطلاع رسانی و آموزش همگانی برای کسب آمادگی مواجهه با پدیده گرد و غبار را با همکاری دستگاه‌های ذی ربط استانی و بر اساس دستورالعمل‌های ستاد ملی اجرا نمایند. ماده ۷
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استان‌های تحت تاثیر مکلفند برنامه تجهیز مراکز درمانی مناطق را در برنامه‌های سالانه و پنجساله تهیه و به شرح زیر اجرا نمایند: الف - توسعه و تجهیز مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش به وسایل مراقبت‌های پزشکی لازم جهت پیشگیری و درمان افراد آسیب دیده در مناطق تحت تاثیر پدیده گرد و غبار. ب - توسعه و تجهیز مراکز اورژانس در مناطق بحرانی گرد و غبار. تبصره
- اعتبارات لازم برای اجرای این ماده از محل منابع ماده (۱۰) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت - مصوب ۱۳۸۰ - در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی و اختصاص داده می‌شود. ماده ۸
- وزارت نیرو موظف است با توجه به وضعیت بارش در هر سال، حقابه تالاب‌های جنوب و غرب کشور و نیاز آبی طرح‌های مقابله با منشا گرد و غبار را که توسط کارگروه مشترک سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و وزارت نیرو تعیین شده است، در چارچوب میزان آب قابل تامین ابلاغی وزارت یاد شده، تامین کرده و نتایج آن را به طور منظم به ستاد موضوع ماده (۱) این آیین‌نامه ارایه نماید. ماده ۹
- شهرداری‌های شهرهای واقع در مناطق تحت تاثیر پدیده گرد و غبار کشور موظفند برای اجرای طرح کمربند فضای سبز شهرهای مربوط ضمن رعایت ضوابط طرح جامع، نظر سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور را از جهت اولویت مکانی و نوع کاشت رعایت نمایند. تبصره
- شهرداری‌های شهرهای متاثر از پدیده گرد و غبار، جهت کنترل و مهار کانون‌های تولید گرد و غبار داخلی موظفند در تامین منابع مالی مورد نیاز طرح‌های پیشنهادی وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور) مشارکت نمایند. ماده ۱۰
- وزارت نیرو با کمک شهرداری‌ها موظف است به منظور کاهش صدمات وارده بر تاسیسات تصفیه آب شرب شهری ناشی از پدیده گرد و غبار در منطقه، کمربند سبز با اشکوب بندی مناسب با اهداف بادشکن را پیرامون تاسیسات مربوط احداث نماید. ماده ۱۱
- برنامه سازگاری با پدیده گرد و غبار باید ظرف یک سال پس از لازم الاجرا شدن این آیین‌نامه توسط وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شهرداری‌ها تهیه و جهت تصویب به ستاد موضوع ماده (۱) این آیین‌نامه ارایه شود. ماده ۱۲
- وزارت جهاد کشاورزی مکلف است به منظور حفاظت از منابع خاک در معرض فرسایش بادی، طرح جامع مدیریت و احیای زمین‌های کشاورزی و کشاورزی حفاظتی، توسعه جنگل کاری و احیای مراتع استان‌های کشور را تهیه و جهت اجرا و تامین بودجه لازم در برنامه‌های پنجساله ارایه نماید. ماده ۱۳
- به منظور کنترل منشاهای فعلی داخلی پدیده گرد و غبار و جلوگیری از گسترش آنها، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مکلف است آمایش سرزمین و برنامه‌های مدیریت جامع حوزه آبخیز را با رویکرد فرابخشی در دستور کار قرار دهد. ماده ۱۴
- به منظور برنامه‌ریزی منطقه ای و فرامنطقه ای جهت کنترل منشاهای گرد و غبار برون مرزی، سازمان حفاظت محیط زیست موظف است با هماهنگی وزارت امور خارجه و سایر دستگاه‌های مرتبط و با استفاده از ظرفیت کنوانسیون‌ها و نهادهای بین‌المللی نسبت به تهیه برنامه منطقه ای کنترل منشاهای یادشده اقدام و هماهنگی مورد نیاز را با کشورهای منطقه جهت اجرای برنامه‌ها با همکاری نهادهای بین‌المللی به عمل آورد. ماده ۱۵
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است نسبت به تکمیل زیرساخت‌های مخابراتی جهت توسعه و ارتقای شبکه‌های پایش زیست محیطی آلودگی هوا و گرد و غبار اقدام نماید. ماده ۱۶
- وزارت راه و شهرسازی مکلف است نسبت به توسعه و تجهیز فرودگاه‌های مناطق متاثر از گرد و غبار به تجهیزات و تاسیسات ناوبری و هواشناسی پیشرفته، جهت ارایه خدمات پروازی در شرایط وقوع بحران گرد و غبار اقدام نماید. ماده ۱۷
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مکلف است اعتبارات لازم را برای تحقق برنامه‌های موضوع این آیین‌نامه در ذیل اعتبارات دستگاه‌های اجرایی در لایحه بودجه سنواتی پیش‌بینی نماید. ماده ۱۸
- سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است گزارش اجرای این آیین‌نامه را هر شش ماه یک بار به دفتر هیات دولت ارایه نماید. ماده ۱۹
- تصویب‌نامه شماره ۹۳۱۰۶ /ت۴۰۴۱۹ ه- مورخ ۱۳۸۸/۵/۶ لغو می‌شود. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری