آیین‌نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۸/۴/۲۱ بنا به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «آیین‌نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار (ریزگرد) در کشور» را به شرح زیر تصویب نمود: فصل اول
- کلیات ماده ۱ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- به منظور ایجاد آمادگی ملی، مدیریت و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار در کشور و ایجاد زمینه همکاریهای منطقه ای، کارگروهی با مسئولیت معاون اول رئیس جمهور و عضویت روسای سازمانهای حفاظت محیط زیست، مدیریت بحران کشور، هواشناسی کشور و جنگلها، مراتع و آبخیرداری کشور و معاونین وزارتخانه‌های نیرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاون سلامت)، کشور (معاون امور عمرانی)، امور خارجه (معاون امور بین‌الملل)، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌شود و در اولین جلسه، آیین‌نامه داخلی خود را تصویب می‌نماید. ماده ۲
- تصمیم‌گیری در خصوص امور اجرایی موضوع‌های یاد شده به کلیه اعضای کارگروه به عنوان نمایندگان ویژه رئیس جمهور و اختیارات هیات وزیران در قوانین و مقررات مربوط، به وزیران دستگاههای عضو کارگروه تفویض می‌شود. همچنین اختیار اصلاح این تصویب‌نامه به وزیران عضو کارگروه تفویض می‌شود. ماده ۳
- تصمیمات و مصوبات اکثریت اعضا یا وزیران عضو کارگروه (حسب مورد) در حکم تصمیمات رئیس جمهور و هیات وزیران می‌باشد و با رعایت ماده (۱۹) آیین‌نامه داخلی دولت قابل ابلاغ است. فصل دوم
- برنامه‌ها الف
- برنامه‌های کوتاه مدت ماده ۴
- در راستای تعیین کم و کیف پدیده گرد و غبار در استانهای جنوب و غرب کشور و شناسایی کانونهای شکل گیری اولیه آنها و به منظور پیش‌بینی و اطلاع رسانی وقوع این پدیده، سازمانهای حفاظت محیط زیست و هواشناسی کشور مکلفند با همکاری سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور ظرف سه ماه طرح توسعه و تجهیز ایستگاههای پایش وضعیت جوی، سیستمهای پیش آگاهی و کنترل هوای منطقه را به صورت مشترک تهیه و برای تصویب به کارگروه ارایه نمایند. ماده ۵
- وزارت جهاد کشاورزی موظف است با هماهنگی سازمان هواشناسی کشور و استانداریهای مربوط مطابق زمان بندی‌هایی که کارگروه تعیین می‌نماید، نسبت به مالچ پاشی و سایر اقدامات مناسب در مناطق با پتانسیل فرسایش بادی بالا بر اساس نتایج طرح شناسایی کانونهای بحرانی بیابانزا اقدام نماید. تبصره
- وزارت نفت مکلف است ضمن تامین و تحویل رایگان مالچ مورد نیاز اجرای این ماده، برنامه‌ریزی لازم برای تولید و نگهداری این ماده در پالایشگاه منطقه را به عمل آورد. اعتبار مورد نیاز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پیشنهاد معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تامین خواهد شد. ماده ۶
- استانداریهای مناطق تحت تاثیر به ویژه منطقه جنوب و غرب کشور موظفند در راستای اطلاع رسانی و آموزش همگانی برای کسب آمادگی مواجهه با پدیده گرد و غبار، برنامه‌های آموزشی لازم را با همکاری ادارات هواشناسی، آموزش و پرورش، حفاظت محیط زیست، سازمان آب منطقه ای، دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهیه و با همکاری موثر صدا و سیمای استان مربوط اجرا نمایند. ماده ۷
- سازمان جنگلها، و مراتع و آبخیزداری کشور جهت احداث فضای سبز مشجر در کانونهای بحران، طرح لازم را تهیه و با همکاری سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج با توجه به مواد (۱) و (۲) قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج از محل اعتبارات مصوب مربوط و نیز اعتباراتی که از محل ماده (۱۰) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت با پیشنهاد وزارت کشور تصویب می‌شود اجرا نماید. ماده ۸ (منسوخ ۱۳۸۸/۱۲/۰۲)
- کارگروه وزیران موضوع ماده (۲) با پیشنهاد وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) اعتبار مورد نیاز برای مقابله با پدیده گرد و غبار را از محل اعتبارات ماده (۱۰) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استانهای جنوب و غرب کشور شامل استانهای کردستان، لرستان، سیستان و بلوچستان، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، ایلام و کرمانشاه) قرار خواهد داد تا مراکز درمانی مربوط حداکثر تا پایان سال ۱۳۸۸ در موارد زیر هزینه نموده و گزارش عملکرد خود را از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هر سه ماه یک بار به کارگروه ارایه نمایند. الف - توسعه و تجهیز مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش به وسایل مراقبتهای پزشکی لازم جهت پیشگیری و درمان افراد آسیب دیده در مناطق تحت تاثیر پدیده گرد و غبار. ب - توسعه و تجهیز مراکز اورژانس در مناطق بحرانی گرد و غبار. ماده ۹
- وزارت نیرو موظف است حقابه تالابهای جنوب و غرب کشور که توسط کارگروه مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت یادشده تعیین شده است را حفظ و همکاری لازم جهت حفاظت و احیای تالابهای یادشده را به عمل آورد و نتایج آن را به طور منظم به کارگروه ارائه نماید. ب
- برنامه‌های میان مدت ماده ۱۰
- شهرداریهای شهرهای واقع در استانهای جنوب و غرب کشور، موظفند برای اجرای طرح کمربند فضای سبز شهرهای مربوط ضمن رعایت ضوابط طرح جامع، نظر سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور را از جهت اولویت مکانی و نوع کاشت رعایت نمایند. تبصره
- حق استفاده از اراضی ملی و دولتی و منابع طبیعی واقع در کمربند سبز مزبور (به استثنای مناطق (۴) گانه موضوع ماده (۳) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و اراضی موضوع ماده (۲) آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۵۹- شورای انقلاب) با توجه به تبصره (۵) ماده (۶۹) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت به شهرداریهای مجری کمربند سبز موضوع این ماده براساس نقشه ای که به تایید کمیسیون مستندسازی و تعیین بهر بردار اموال غیرمنقول دستگاههای اجرایی می‌رسد واگذار می‌شود. ماده ۱۱
- وزارت نیرو موظف است به منظور کاهش صدمات وارده بر تاسیسات تصفیه آب شرب شهری ناشی از پدیده گرد و غبار در منطقه، کمربند سبز با اشکوب بندی مناسب با اهداف بادشکن را پیرامون تاسیسات مربوط احداث نماید. ماده ۱۲ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور موظف است در راستای برنامه اقدام ملی مقابله با بیابان زایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشور با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان هواشناسی کشور و سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج ظرف پنج سال، سالانه نسبت به احداث حداقل (۶۰۰) کیلومتر مربع نهال کاری به صورت اشکوب بندی شده و با استفاده از گونه‌های بومی سازگار به کم آبی را با اولویت مناطق آسیب پذیر از نظر زیست محیطی به شرح زیر در جنوب و غرب کشور به مورد اجرا گذارد: ۱- کمربند فضای سبز کلیه فرودگاههای منطقه با رعایت حریم فرودگاهها. ۲- حریم ایمنی (۱۵۰) متری راه‌آهن و جاده‌های بین شهری. ۳- حوضه‌های آبخیز سده‌ها مورد بهره‌برداری. ۴- کمربند سبز در نوار مرزی جنوب غربی. ۵- کانونهای بحرانی فرسایش بادی. ۶ - کمربند سبز اطراف شهرهای متاثر از پدیده گرد و غبار تبصره
- استانداران موظفند پروژه‌های استانی موضوع این ماده را به عنوان پروژه‌های اولویت دار در کمیته برنامه‌ریزی استان جهت تصمیم‌گیری برای تامین اعتبار از محل اعتبارات طرحهای استانی مطرح نمایند تامین اعتبار برای پروژه‌های ملی با رعایت قوانین مربوط و به ترتیب مقرر در ماده (۱۷) این آیین‌نامه در لوایح بودجه سالانه برای سیر مراحل تصویب منظور خواهد شد. ماده ۱۳
- معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است یک ردیف بودجه ای مستقل را در لوایح بودجه کل کشور به منظور مطالعات مرتبط با گرد و غبار در کشور و منطقه توسط پژوهشکده اقلیم شناسی با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست پیشنهاد نماید. ج
- برنامه‌های بلند مدت ماده ۱۴ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است، نسبت به تکمیل زیر ساخت‌های مخابراتی جهت توسعه و ارتقای شبکه‌های پایش زیست محیطی آلودگی هوا اقدام نماید. ماده ۱۵ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- سازمانهای حفاظت محیط زیست و هواشناسی مکلفند ضمن توسعه و ارتقای تجهیزات ایستگاههای سنجش آلودگی هوا، اقدامات لازم از جمله استفاده از فناوریهای نوین در خصوص به روز رسانی استانداردهای کمی و کیفی پدیده گرد و غبار را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عمل آورد. ماده ۱۶ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- وزارت جهاد کشاورزی مکلف است به منظور حفاظت از منابع خاک در معرض فرسایش بادی، طرح جامع مدیریت و احیاء مراتع استانهای جنوب و غرب کشور را ظرف یک سال تهیه و جهت اجرا و تامین بودجه لازم در برنامه پنجم توسعه به دولت ارایه نماید. ماده ۱۷ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- وزارت جهاد کشاورزی مکلف است طرح جامع مقابله با شنهای روان و فرسایش بادی در پهنه جنوب و غرب کشور را با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و با اولویت روشهای بیولوژیکی تهیه و در طول برنامه پنجم توسعه اجرا نماید. ماده ۱۸ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- وزارت راه و ترابری مکلف است برنامه توسعه و تجهیز فرودگاههای جنوب و جنوب غرب کشور به تجهیزات و تاسیسات ناوبری و هواشناسی پیشرفته را جهت هدایت هر چه بهتر پروازهای مربوط در شرایط وقوع بحران گرد و غبار تهیه و اجرا نماید. ماده ۱۹ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- به منظور انجام بررسیهای ابعاد برون مرزی این پدیده، و ایجاد زمینه همکاری منطقه ای تیم کارشناسی به انتخاب کارگروه موضوع ماده (۱) تعیین تا با انجام اقدامات لازم توسط وزارت امور خارجه به کشورهای منطقه اعزام شوند و راهکارهای لازم را برای تصمیم‌گیری به کارگروه ارائه نمایند. ماده ۲۰ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور به عنوان مرجع ملی کنوانسیون مقابله با بیابان زایی در کشور مکلف است با همکاری سازمانهای حفاظت محیط زیست و هواشناسی کشور و وزارتخانه‌های نیرو و امور خارجه ظرف سه ماه، پیش نویس طرح همکاری چند جانبه کشورهای منطقه را با هدف پیشگیری و کنترل پدیده گرد و غبار منطقه تهیه و به تایید کارگروه موضوع ماده (۱) برساند. ماده ۲۱ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- دستگاههای اجرایی عضو کارگروه می‌توانند بخشی از هزینه‌های اجرای طرحهای مشترک مقابله با پدیده گرد و غبار در کشورهای منطقه را پس از تصویب کارگروه با رعایت قوانین و مقررات مربوط از محل اعتبارات مصوب ملی و استانی خود تامین و هزینه نمایند. ماده ۲۲ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- وزارت امورخارجه مکلف است، تمهیدات لازم برای جلب و استفاده از تجربیات علمی، فنی و اعتبارات سازمانهای منطقه ای و بین‌المللی به منظور تحقق اهداف این آیین‌نامه را به عمل آورد. ماده ۲۳ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است گزارش اجرای این آیین‌نامه را هر شش ماه یکبار به دفتر هیات دولت ارایه نماید. ماده ۲۴ (منسوخ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰)
- دستگاههای اجرایی مربوط موظفند با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور اعتبارات لازم برای تحقق برنامه‌های موضوع این آیین‌نامه در حوزه خود را در لایحه بودجه سنواتی پیش‌بینی نمایند. محمود احمدی نژاد رئیس جمهور