سهم‌الارث هر وارث چقدر است؟ راهنمای ساده با مثال

وقتی کسی فوت می‌کند، اولین سؤال خانواده این است که هر کس چقدر سهم می‌برد. قانون مدنی ایران این را دقیق معین کرده است؛ ولی پیش از تقسیم، چند چیز باید از دارایی متوفی کم شود.

اول: آنچه پیش از تقسیم پرداخت می‌شود

طبق مادهٔ ۸۶۹ قانون مدنی، پیش از اینکه ترکه بین وارثان تقسیم شود، این‌ها به ترتیب پرداخت می‌شوند:

1. هزینهٔ کفن و حقوقی که به خود اموال تعلق دارد، مثل مالی که در رهن است.
2. بدهی‌ها و تعهدهای مالی متوفی؛ مهریهٔ همسر هم از همین دسته است.
3. وصیت متوفی تا یک‌سوم ترکه؛ بیشتر از یک‌سوم فقط با اجازهٔ وارثان.

آنچه می‌ماند، بین وارثان تقسیم می‌شود.

چه کسانی ارث می‌برند؟

مادهٔ ۸۶۲ خویشاوندان را سه طبقه کرده است:

تا وقتی کسی از طبقهٔ جلوتر زنده است، طبقهٔ بعدی ارث نمی‌برد. همسر اما در کنار هر طبقه‌ای ارث می‌برد.

سهم همسر

طبق مادهٔ ۹۱۳:

شوهر از همهٔ اموال زن ارث می‌برد. زن طبق مادهٔ ۹۴۶ از اموال منقول، خود مال را می‌برد و از اموال غیرمنقول، قیمت آن را؛ هم زمین و هم ساختمان.

سهم فرزندان

اگر پدر و مادر متوفی زنده نباشند، طبق مادهٔ ۹۰۷ باقی‌ماندهٔ ترکه به فرزندان می‌رسد: اگر همه پسر یا همه دختر باشند، به تساوی؛ و اگر پسر و دختر باشند، پسر دو برابر دختر می‌برد.

یک مثال عددی

مردی فوت کرده و همسر، دو پسر و یک دختر دارد. پدر و مادرش پیش‌تر فوت کرده‌اند. بعد از پرداخت بدهی‌ها و مهریه، یک میلیارد تومان ترکه مانده است.

1. سهم همسر: متوفی فرزند دارد، پس یک‌هشتم: ۱۲۵ میلیون تومان.
2. باقی‌مانده: ۸۷۵ میلیون تومان برای فرزندان.
3. تقسیم بین فرزندان: هر پسر دو سهم و دختر یک سهم؛ روی هم پنج سهم، هر سهم ۱۷۵ میلیون تومان.

برای تقسیم ترکه چه لازم است؟

وارثان برای هر اقدامی دربارهٔ ترکه، از بانک تا دفتر اسناد رسمی، به گواهی انحصار وراثت نیاز دارند که شورای حل اختلاف صادر می‌کند. اگر وارثان دربارهٔ تقسیم توافق نداشته باشند، تقسیم از راه دادگاه انجام می‌شود.