مادهٔ ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی می‌گوید میزان دیهٔ کامل را رئیس قوه قضاییه در ابتدای هر سال تعیین و اعلام می‌کند. بخشنامهٔ سال ۱۴۰۵ در ۲۸ خرداد اعلام شد و از ابتدای سال اجرا می‌شود.
نرخ دیهٔ کامل ۱۴۰۵
| ریال | تومان | |
|---|---|---|
| ماه‌های عادی | ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | دو میلیارد و صد میلیون |
| قتل در ماه‌های حرام | ۲۸٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | دو میلیارد و هشتصد میلیون |
برای مقایسه، دیهٔ کامل در سال ۱۴۰۴ شانزده میلیارد ریال و در سال ۱۴۰۳ دوازده میلیارد ریال بود.
ماه‌های حرام
طبق مادهٔ ۵۵۵، اگر هم رفتار مرتکب و هم فوت در یکی از ماه‌های حرام، یعنی محرم، رجب، ذی‌القعده و ذی‌الحجه، یا در محدودهٔ حرم مکه اتفاق بیفتد، یک‌سوم به دیهٔ کامل اضافه می‌شود. این افزایش که تغلیظ نام دارد، طبق مادهٔ ۵۵۷ فقط برای قتل است و به آسیب‌های عضو و منافع نمی‌رسد.
نرخ کدام سال ملاک است؟
نرخ سال پرداخت، نه سال حادثه. مادهٔ ۴۹۰ قیمت زمان پرداخت را معیار گذاشته، مگر اینکه طرفین بر یک مبلغ قطعی توافق کرده باشند. پس اگر تصادف در ۱۴۰۴ بوده و دیه در ۱۴۰۵ پرداخت می‌شود، نرخ ۱۴۰۵ به کار می‌رود.
دیهٔ هر آسیب چطور حساب می‌شود؟
قانون برای هر آسیب کسری از دیهٔ کامل را معین کرده است. مبلغ آن آسیب، همان کسر ضرب در دیهٔ کامل سال پرداخت است. برای مثال، از بین رفتن یک چشم، نصف دیهٔ کامل است:
نصف ۲۱ میلیارد ریال، یعنی ۱۰٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال یا یک میلیارد و پنجاه میلیون تومان.
دو قاعدهٔ دیگر هم هست:
- دیهٔ قتل زن نصف دیهٔ مرد است (مادهٔ ۵۵۰).
- در آسیب‌ها، دیهٔ زن و مرد تا وقتی به یک‌سوم دیهٔ کامل نرسیده برابر است و از آنجا به بعد دیهٔ زن نصف می‌شود.
