تصویب‌نامه درباره نواحی انحصاری، کم‌جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت در تأسیسات هسته‌ای
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۲/۰۷/۲۳ به پیشنهاد سازمان انرژی اتمی ایران (مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور) و به استناد تبصره (۱) ماده (۲۶) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵، مقررات نظام ایمنی هسته ای در خصوص نواحی انحصاری، کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت در تاسیسات هسته ای به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این تصویب‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- پروانه: مجوزی که توسط سازمان انرژی اتمی ایران (مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور) برای اشخاص حقیقی و حقوقی و به منظور انجام فعالیت‌های مشخص در زمینه تاسیسات و فعالیت‌های هسته ای و پرتویی تهیه می‌شود. ۲
- تاسیسات هسته ای: هر نوع عامل واکنش (راکتور) هسته ای، تاسیسات تولید سوخت هسته ای، تاسیسات نگهداری سوخت مصرف شده، تاسیسات فرآوری اورانیوم و تاسیسات غنی سازی اورانیوم. ۳
- حادثه: هر رویداد ناخواسته اعم از خطای بهره‌برداری، نقص فنی تجهیزات و نیز سایر رویداد‌ها در تاسیسات هسته ای که پی آمد یا پی آمد‌های محتمل آن از نظر ایمنی قابل چشم پوشی نباشد. ۴
- مقدار (دُز): معیاری برای بیان دریافت یا جذب پرتو که حسب مورد، توسط کمیت‌هایی نظیر مقدار (دُز) جذبی، مقدار (دُز) عضو، مقدار (دُز) معادل، مقدار (دُز) موثر، مقدار (دُز) معادل اجباری یا مقدار (دُز) موثر اجباری به کار می‌رود. ۵
- اورانیوم حل شدنی: ترکیبی از اورانیوم که قابلیت حل شدن در منابع آبی (سطحی، زیر زمینی و آشامیدنی) را دارا باشد. ۶
- بهره بردار: هر شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه مکان یابی، احداث، راه اندازی، بهره‌برداری، بستن یا برچینش تاسیسات هسته ای، که سازمان، وی را به عنوان بهره بردار تاسیسات هسته ای می‌شناسد. ماده ۲
- پیرامون تاسیسات هسته ای به سه ناحیه انحصاری، کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت تقسیم می‌شود. شعاع این نواحی بر مبنای اثرات پرتو شناختی (رادیولوژیکی) و غیرپرتوشناختی (رادیولوژیکی) ناشی از پخش مواد پرتوزا و غیرپرتوزا، هنگام بروز بدترین حادثه فرضی در بدترین شرایط محیطی - اقلیمی منطقه، توسط متقاضی یا دارنده پروانه محاسبه می‌شود و به تایید سازمان انرژی اتمی ایران (مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور) می‌رسد. تبصره
- دارندگان پروانه تاسیسات هسته ای مکلفند مطابق تبصره (۱) ماده (۲) آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۶) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور موضوع تصویب‌نامه شماره ۵۲۳۳۵/ت۵۹۴۵۹ه- مورخ ۱۴۰۱/۰۴/۰۱ اقدام نمایند. ماده ۳
- شعاع ناحیه انحصاری به شرح زیر است: ۱
- شعاع ناحیه انحصاری برای عامل واکنش (راکتور) های هسته ای، تاسیسات تولید سوخت هسته ای و تاسیسات نگهداری سوخت مصرف شده به گونه ای محاسبه می‌شود که اگر فردی از آغاز حادثه فرضی و پخش مواد پرتوزا در محیط، به مدت دو ساعت در هر نقطه از مرز این ناحیه قرار گیرد، در بدترین شرایط ناشی از حادثه فرضی و شرایط محیط، مقدار (دُز) موثر تمام بدن وی از (۲۵۰) میلی سیورت یا مقدار (دُز) موثر تیرویید وی از (۳) سیورت تجاوز ننماید. ۲
- شعاع ناحیه انحصاری برای تاسیسات فرآوری و تاسیسات غنی سازی اورانیوم با در نظر گرفتن اثرات بالقوه مواد هسته ای و مواد هسته ای و مواد شیمیایی هگزافلورید اورانیوم (یو اف ۶) و گاز هیدروژن فلورید (اچ اف) به گونه ای محاسبه می‌شود که: الف
- چنانچه فردی از آغاز حادثه فرضی و پخش مواد پرتوزا در محیط، به مدت دو ساعت در هر نقطه از مرز خارجی این ناحیه قرار گیرد، در بدترین شرایط ناشی از حادثه فرضی و شرایط محیطی، مقدار (دُز) موثر تمام بدن وی از (۲۵۰) میلی سیورت تجاوز ننماید. ب
- چنانچه فردی به مدت (۳۰) دقیقه در هر نقطه از مرزهای خارجی این ناحیه، در معرض ابر حاوی گاز هیدروژن فلورید (اچ اف) ناشی از حادثه فرضی قرار گیرد، حداکثر غلظتی که در معرض آن قرار می‌گیرد از (۲۵) میلی گرم بر مترمکعب تجاوز ننماید. این مقدار حداکثر غلظتی از گاز هیدروژن فلورید (اچ اف) است که افراد می‌توانند بدون هیچ نشانه بارز بیماری یا اثر غیرقابل برگشت بر سلامتی، حداکثر به مدت (۳۰) دقیقه در معرض آن قرار گیرد. پ
- میزان دریافت اورانیوم حل شدنی به صورت یک باره از (۱۰) میلی گرم تجاوز ننماید. ماده ۴
- شعاع ناحیه کم جمعیت به شرح زیر است: ۱
- شعاع ناحیه کم جمعیت برای عامل واکنش (راکتور) های هسته ای، تاسیسات تولید سوخت هسته ای و تاسیسات نگهداری سوخت مصرف شده، بلافاصله پس از ناحیه انحصاری این تاسیسات قرار دارد و شعاع این ناحیه به گونه ای محاسبه می‌شود که اگر فردی در هر نقطه از مرز این ناحیه و در معرض ابر پرتوزای ناشی از حادثه فرضی قرار گیرد، در مدت (۳۰) روز، مقدار (دُز) موثر تمام بدن وی از (۲۵۰) میلی سیورت یا مقدار (دُز) موثر تیرویید وی از (۳) سیورت تجاوز تجاوز نماید. ۲
- شعاع ناحیه کم جمعیت برای تاسیسات فرآوری و تاسیسات غنی سازی اورانیوم، بلافاصله پس از ناحیه انحصاری این تاسیسات قرار دارد و شعاع این ناحیه به گونه ای محاسبه می‌شود که: الف
- اگر فردی در هر نقطه از مرز خارجی این ناحیه و در معرض ابر پرتوزای ناشی از حادثه فرضی قرار گیرد، در مدت (۳۰) روز، مقدار (دُز) موثر تمام بدن وی از (۲۵۰) میلی سیورت تجاوز ننماید. ب
- اگر فردی به مدت دو ساعت در هر نقطه از مرزهای خارجی این ناحیه، در معرض ابر حاوی گاز هیدروژن فلورید (اچ اف) ناشی از حادثه فرضی قرار گیرد، حداکثر غلظتی که در معرض آن قرار می‌گیرد از (۱۲/۵) میلی گرم بر مترمکعب تجاوز ننماید. ماده ۵
- فاصله از مرکز جمعیت نزدیک ترین گروه و جمعیت مردمی متمرکز که بیش از (۲۵۰۰۰) نفر را در خود جای دهد، باید از تاسیسات هسته ای حداقل چهار سوم شعاع ناحیه کم جمعیت باشد. فاصله مرکز جمعیت از تاسیسات هسته ای متناسب با میزان کل مقدار (دُز) تجمیعی و اثرات مواد شیمیایی قابل پیش‌بینی با در نظر گرفتن توزیع جمعیت و ارزیابی اثرات احتمالی پرتو شناختی (رادیولوژیکی) و غیرپرتو شناختی (رادیولوژیکی) حادثه در تاسیسات هسته ای بر کل جمعیت آن ناحیه تعیین می‌گردد. ماده ۶
- در صورت وجود چند تاسیس هسته ای در یک ساختگاه، نواحی انحصاری، کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت با در نظر گرفتن موارد زیر محاسبه می‌گردد: ۱
- در صورتی که تاسیسات هسته ای تا اندازه ای از یکدیگر مستقل باشند که وقوع حادثه در هر یک از آنها، بر کارکرد ایمن تاسیسات دیگر تاثیر نداشته باشد، شعاع نواحی انحصاری، کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت، ابتدا برای هر یک از تاسیسات به صورت جداگانه محاسبه می‌شود و سپس با لحاظ اجتماع نواحی محاسبه شده، بیشترین مقدار به عنوان ناحیه مذکور آن تاسیسات در نظر گرفته می‌شود. ۲
- در صورتی که تاسیسات تا اندازه ای با یکدیگر در ارتباط باشند که وقوع حادثه در یکی از آنها، بر کارکرد ایمن دیگر تاسیسات تاثیر داشته باشد، شعاع تجمعی نواحی انحصاری، کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت باید بر اساس این فرض که محصولات پرتوزا یا شیمیایی پیش‌بینی شده تمام تاسیسات مرتبط به طور همزمان انتشار و رهاسازی می‌گردند، محاسبه شود. شعاع این نواحی می‌تواند با توجه به میزان هم بندی (کوپلینگ) بین تاسیسات، احتمال وقوع حوادث همزمان و احتمال قرار گیری فرد در معرض اثرات تابشی یا شیمیایی ناشی از انتشار همزمان، کاهش یابد. محمد مخبر معاون اول رئیس جمهور