مصوبه درباره اقدامات اجرایی توانمندسازی سکونت‌گاه‌های غیررسمی

الف) اقدامات اجرایی در حوزه ستاد توانمندسازی استان‌ها ۱

تعیین وضعیت و سطح برخورداری از خدمات زیربنایی و روبنایی موجود و شناسایی وضعیت مالکیت ساکنین هر یک ازمناطق سکو نتگاه‌های غیررسمی واقع در داخل محدوده شهرها از طریق دستگاه‌های ذیربط با رعایت موارد ذیل: محدوده شهر‌ها از طریق دستگاه‌های ذیربط با رعایت موارد ذیل: تبصره ۱
در مورد خدمات وزارت نیرو (آب، برق و...) پایان برنامه چهارم مدنظر می‌باشد تبصره ۲
به منظور ارتقاء شرایط اجتماعی و اقتصادی ساکنین سکونت گاه‌های غیررسمی، وزارت رفاه و تامین اجتماعی موظف است از محل ردیف‌های اعتبار در اختیار نسبت به اجرای طرح‌های توانمندسازی مصوب ستاد استان به نحوی اقدام نماید که شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی (مرتبط با وظایف وزارت رفاه) در این گونه محلات تا پایان برنامه پنجم به سطح متوسط سال ۱۳۸۵ ارتقاء یابد. تبصره ۳
وزارت کار و امور اجتماعی به منظور فراهم نمودن فرصت‌های شغلی پایدار با نگرش خرد جهت تقویت بنیان‌های اقتصادی خانوارهای ساکن در سکونت گاه‌های غیررسمی بسترسازی لازم را ایجاد نماید. ۱-۱ محدوده وضع موجود دقیقاً شناسایی شده باشد. ۱- ۲ امکان توسعه یا ایجاد سکونت گاه‌های غیررسمی جدید وجود نداشته باشد. ۱- ۳ بسترسازی و آماده سازی جهت اسکان آتی به صورت هدایت شده در قالب طرح‌های توسعه شهری (طرح‌های جامع، تفصیلی و هادی شهر) فراهم گردد. ۱ -۴ پیش‌بینی ساز و کارهای لازم قانون برای تعیین وضعیت نهایی مالکیت و حل اختلاف حقوقی و جلوگیری از گسترش محدوده‌ها (سکونت گاه‌های غیررسمی) با هماهنگی ستاد ملی توانمندسازی مطابق دستورالعمل ۱ - ۵ زمینه سازی برای تشکیل و رشد و توسعه نهادهای محلی به منظور حضور و مشارکت واقعی اهالی در امر انتقال دانش فنی، اجرای طرح‌های ساماندهی و خدمات رسانی و بسیج تشکلهای غیردولتی ۱- ۶ عدم ارائه هرگونه خدمات و یا رسمیت دادن به مناطق یا واحدهایی که مغایر با ضوابط و مقررات طرح‌های ساماندهی باشد. ۱ - ۷ شناسایی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرهای کمتر از ۱۵۰۰۰۰ نفر در مدت یک سال و تهیه طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی حداکثر در مدت دو سال صورت پذیرد. تبصره
شناسایی و تعیین محدوده بافت‌های حاشیه ای خارج از محدوده مصوب شهرها به منظور تعیین تکلیف مدیریت متناسب با این محدوده‌ها و اجرای طرح‌های ساماندهی مصوب با هماهنگی ستاد ملی کلیه دستگاه‌های خدماتی موظف می‌باشند پس از ابلاغ طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی مصوب ستاد استانی، با استفاده ازظرفیت و اعتبارات پیش‌بینی شده در ردیف‌های خود نسبت به برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مذکور در مناطق دارای اولویت، به نحوی اقدام نمایند که تا پایان برنامه پنجم متوسط سطح خدمات این مناطق با متوسط سطح خدمات شهر (با شاخص متوسط سال ۱۳۸۵) برابری نماید. در اجرای بند ۷ مصوبه شماره ۴۴۸۳۳ /ت ۲۹۲۷۱ /ه- مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۲۶ هیات محترم وزیران به منظور تقویت مشارکت ساکنان محلات، حضور و انتخاب ۵ تا ۷ نفر از افراد مناسب و فعال جهت همکاری و مشارکت در اجرای طرح‌های ساماندهی در هر محدوده مطابق دستورالعملی که وزارت کشور (حداکثر طی یک سال) ارائه می‌نماید الزامی است. ب) اقدامات اجرایی در حوزه وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) در این بند اجرای هرچه سریعتر طرح‌های تفصیلی در شهرها با استفاده از مشارکت‌های مردمی تاکید گردیده و مقرر گردید: ۱
زمینه‌های لازم برای تشکیل و رشد و توسعه تشکل‌های غیردولتی و نهادهای محلی برای حضور و مشارکت در مناطق سکونت گاه‌های غیررسمی ایجاد می‌گردد. ۲
سازمان شهرداری‌ها پس از ابلاغ طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی متناسب با ظرفیت و منابع مالی شهرداری‌ها به نحوی اقدام نمایند که تا پایان برنامه پنجم، متوسط سطح خدمات این مناطق با متوسط سطح خدمات شهر (حداقل با شاخص متوسط سال ۱۳۸۵) برابری نماید. ۳
از مشارکت ساکنان محلات که در اجرای طرح‌های ساماندهی در هر محدوده در ستادهای استانی تعیین خواهندشد حمایت و پشتیبانی می‌گردد. تبصره ۱
شهرهایی که طرح تفصیلی دارند تا یک سال مناطق سکونت گاه‌های غیررسمی را بازنگری و تدقیق کنند و شهرهایی که فاقد طرح هستند حداکثر تا ۲ سال طرح تفصیلی تهیه نمایند. تبصره ۲
محل تامین اعتبار اجرای طرح‌های ساماندهی و بهسازی حداکثر ۷۰% توسط دولت و باقیمانده از محل منابع شهرداری‌ها و اهالی محلی خواهد بود. ۴
برای اجرا و تحقق طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرداری‌ها ساختار اجرایی مناسب طراحی و حداکثر ظرف مدت یک سال ارائه شود. ۵
برای تسریع در تحقق طرح تفصیلی، وزارت کشور با هماهنگی قوه قضائیه لایحه مربوط را تهیه و ارائه نمایند. ج) اقدامات اجرایی در حوزه وزارت مسکن و شهرسازی ۱
شناسایی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرهای بالای ۱۵۰ هزار نفر در مدت یک سال و تهیه طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی حداکثر تا دو سال ۲
جهت پیشگیری از توسعه و ایجاد سکونت گاه‌های غیررسمی جدید و توسعه هدایت شده شهر‌ها متناسب با توان مالی اقشار کم درآمد، وزارت مسکن و شهرسازی موظف می‌باشد: ۲- ۱ در تدوین ضوابط و مقررات طرح‌های توسعه شهری پیش بینی‌های لازم جهت استقرار گروه‌های کم درآمد اقشار آسیب پذیر را به عمل آورده و حدنصاب تفکیک و تراکم ساختمانی را در مناطقی از شهر، متناسب با این نیاز تنظیم نماید. ۲- ۲ نسبت به پیش‌بینی اراضی مناسب و آماده سازی اراضی در شهرهای جدید (موضوع قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب ۱۳۸۰)، شهرک‌های خارج از حریم (براساس وظایف شورای برنامه‌ریزی استان) و روستاهای مستعد توسعه واقع در حریم شهرها (براساس تبصره ۲ ماده ۳ قانون تعاریف) اقدام نمایند. ۲- ۳ با توجه به آیین‌نامه شماره ۶۶۰۶۲ /ت ۳۵۴۵۵ مورخ ۱۳۸۵/۶/۷ هیات محترم وزیران و دستور العمل‌های مربوطه موضوع حمایت از تامین مسکن گروه‌های کم درآمد در شهرهای کوچک، سازمان‌های مسکن و شهرسازی موظفند نیاز مسکن این گروه‌ها را به تفکیک شهرهای مشمول آیین‌نامه فوق الذکر پیش‌بینی نمایند. تهیه طرح‌های توسعه و عمران و تجدیدنظر در طرحهای موجود توسعه شهری به نحوی که شامل برنامه‌ریزی مسکن در شهر خصوصاً مسکن گروه‌های کم درآمد و ساماندهی سکونت گاه‌های غیررسمی نیز گردد. در راستای ارتقاء کیفیت سکونت و تسریع در روند بهسازی مسکن در سکونت گاه‌های غیررسمی، وزارت مسکن و شهرسازی موظف است با همکاری وزارت اقتصاد و دارایی، وزارت کشور، بانک مرکزی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی اقدامات حمایتی مورد نیاز را جهت راه اندازی نهادهای محلی وام و پس انداز مسکن در چارچوب نظام بانکی کشور به عمل آورد. وزارت مسکن و شهرسازی (دبیرخانه ستاد ملی توانمندسازی با همکاری دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری) موظف می‌باشند ظرف مدت ۳ ماه نسبت به تهیه دستورالعمل‌های اجرایی بندهای فوق اقدام نمایند.

الف) اقدامات اجرایی در حوزه ستاد توانمندسازی استان‌ها ۱

تعیین وضعیت و سطح برخورداری از خدمات زیربنایی و روبنایی موجود و شناسایی وضعیت مالکیت ساکنین هر یک ازمناطق سکو نتگاه‌های غیررسمی واقع در داخل محدوده شهرها از طریق دستگاه‌های ذیربط با رعایت موارد ذیل: محدوده شهر‌ها از طریق دستگاه‌های ذیربط با رعایت موارد ذیل: تبصره ۱
در مورد خدمات وزارت نیرو (آب، برق و...) پایان برنامه چهارم مدنظر می‌باشد تبصره ۲
به منظور ارتقاء شرایط اجتماعی و اقتصادی ساکنین سکونت گاه‌های غیررسمی، وزارت رفاه و تامین اجتماعی موظف است از محل ردیف‌های اعتبار در اختیار نسبت به اجرای طرح‌های توانمندسازی مصوب ستاد استان به نحوی اقدام نماید که شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی (مرتبط با وظایف وزارت رفاه) در این گونه محلات تا پایان برنامه پنجم به سطح متوسط سال ۱۳۸۵ ارتقاء یابد. تبصره ۳
وزارت کار و امور اجتماعی به منظور فراهم نمودن فرصت‌های شغلی پایدار با نگرش خرد جهت تقویت بنیان‌های اقتصادی خانوارهای ساکن در سکونت گاه‌های غیررسمی بسترسازی لازم را ایجاد نماید. ۱-۱ محدوده وضع موجود دقیقاً شناسایی شده باشد. ۱- ۲ امکان توسعه یا ایجاد سکونت گاه‌های غیررسمی جدید وجود نداشته باشد. ۱- ۳ بسترسازی و آماده سازی جهت اسکان آتی به صورت هدایت شده در قالب طرح‌های توسعه شهری (طرح‌های جامع، تفصیلی و هادی شهر) فراهم گردد. ۱ -۴ پیش‌بینی ساز و کارهای لازم قانون برای تعیین وضعیت نهایی مالکیت و حل اختلاف حقوقی و جلوگیری از گسترش محدوده‌ها (سکونت گاه‌های غیررسمی) با هماهنگی ستاد ملی توانمندسازی مطابق دستورالعمل ۱ - ۵ زمینه سازی برای تشکیل و رشد و توسعه نهادهای محلی به منظور حضور و مشارکت واقعی اهالی در امر انتقال دانش فنی، اجرای طرح‌های ساماندهی و خدمات رسانی و بسیج تشکلهای غیردولتی ۱- ۶ عدم ارائه هرگونه خدمات و یا رسمیت دادن به مناطق یا واحدهایی که مغایر با ضوابط و مقررات طرح‌های ساماندهی باشد. ۱ - ۷ شناسایی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرهای کمتر از ۱۵۰۰۰۰ نفر در مدت یک سال و تهیه طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی حداکثر در مدت دو سال صورت پذیرد. تبصره
شناسایی و تعیین محدوده بافت‌های حاشیه ای خارج از محدوده مصوب شهرها به منظور تعیین تکلیف مدیریت متناسب با این محدوده‌ها و اجرای طرح‌های ساماندهی مصوب با هماهنگی ستاد ملی کلیه دستگاه‌های خدماتی موظف می‌باشند پس از ابلاغ طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی مصوب ستاد استانی، با استفاده ازظرفیت و اعتبارات پیش‌بینی شده در ردیف‌های خود نسبت به برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مذکور در مناطق دارای اولویت، به نحوی اقدام نمایند که تا پایان برنامه پنجم متوسط سطح خدمات این مناطق با متوسط سطح خدمات شهر (با شاخص متوسط سال ۱۳۸۵) برابری نماید. در اجرای بند ۷ مصوبه شماره ۴۴۸۳۳ /ت ۲۹۲۷۱ /ه- مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۲۶ هیات محترم وزیران به منظور تقویت مشارکت ساکنان محلات، حضور و انتخاب ۵ تا ۷ نفر از افراد مناسب و فعال جهت همکاری و مشارکت در اجرای طرح‌های ساماندهی در هر محدوده مطابق دستورالعملی که وزارت کشور (حداکثر طی یک سال) ارائه می‌نماید الزامی است. ب) اقدامات اجرایی در حوزه وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) در این بند اجرای هرچه سریعتر طرح‌های تفصیلی در شهرها با استفاده از مشارکت‌های مردمی تاکید گردیده و مقرر گردید: ۱
زمینه‌های لازم برای تشکیل و رشد و توسعه تشکل‌های غیردولتی و نهادهای محلی برای حضور و مشارکت در مناطق سکونت گاه‌های غیررسمی ایجاد می‌گردد. ۲
سازمان شهرداری‌ها پس از ابلاغ طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی متناسب با ظرفیت و منابع مالی شهرداری‌ها به نحوی اقدام نمایند که تا پایان برنامه پنجم، متوسط سطح خدمات این مناطق با متوسط سطح خدمات شهر (حداقل با شاخص متوسط سال ۱۳۸۵) برابری نماید. ۳
از مشارکت ساکنان محلات که در اجرای طرح‌های ساماندهی در هر محدوده در ستادهای استانی تعیین خواهندشد حمایت و پشتیبانی می‌گردد. تبصره ۱
شهرهایی که طرح تفصیلی دارند تا یک سال مناطق سکونت گاه‌های غیررسمی را بازنگری و تدقیق کنند و شهرهایی که فاقد طرح هستند حداکثر تا ۲ سال طرح تفصیلی تهیه نمایند. تبصره ۲
محل تامین اعتبار اجرای طرح‌های ساماندهی و بهسازی حداکثر ۷۰% توسط دولت و باقیمانده از محل منابع شهرداری‌ها و اهالی محلی خواهد بود. ۴
برای اجرا و تحقق طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرداری‌ها ساختار اجرایی مناسب طراحی و حداکثر ظرف مدت یک سال ارائه شود. ۵
برای تسریع در تحقق طرح تفصیلی، وزارت کشور با هماهنگی قوه قضائیه لایحه مربوط را تهیه و ارائه نمایند. ج) اقدامات اجرایی در حوزه وزارت مسکن و شهرسازی ۱
شناسایی سکونت گاه‌های غیررسمی در شهرهای بالای ۱۵۰ هزار نفر در مدت یک سال و تهیه طرح‌های ساماندهی و توانمندسازی حداکثر تا دو سال ۲
جهت پیشگیری از توسعه و ایجاد سکونت گاه‌های غیررسمی جدید و توسعه هدایت شده شهر‌ها متناسب با توان مالی اقشار کم درآمد، وزارت مسکن و شهرسازی موظف می‌باشد: ۲- ۱ در تدوین ضوابط و مقررات طرح‌های توسعه شهری پیش بینی‌های لازم جهت استقرار گروه‌های کم درآمد اقشار آسیب پذیر را به عمل آورده و حدنصاب تفکیک و تراکم ساختمانی را در مناطقی از شهر، متناسب با این نیاز تنظیم نماید. ۲- ۲ نسبت به پیش‌بینی اراضی مناسب و آماده سازی اراضی در شهرهای جدید (موضوع قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب ۱۳۸۰)، شهرک‌های خارج از حریم (براساس وظایف شورای برنامه‌ریزی استان) و روستاهای مستعد توسعه واقع در حریم شهرها (براساس تبصره ۲ ماده ۳ قانون تعاریف) اقدام نمایند. ۲- ۳ با توجه به آیین‌نامه شماره ۶۶۰۶۲ /ت ۳۵۴۵۵ مورخ ۱۳۸۵/۶/۷ هیات محترم وزیران و دستور العمل‌های مربوطه موضوع حمایت از تامین مسکن گروه‌های کم درآمد در شهرهای کوچک، سازمان‌های مسکن و شهرسازی موظفند نیاز مسکن این گروه‌ها را به تفکیک شهرهای مشمول آیین‌نامه فوق الذکر پیش‌بینی نمایند. تهیه طرح‌های توسعه و عمران و تجدیدنظر در طرحهای موجود توسعه شهری به نحوی که شامل برنامه‌ریزی مسکن در شهر خصوصاً مسکن گروه‌های کم درآمد و ساماندهی سکونت گاه‌های غیررسمی نیز گردد. در راستای ارتقاء کیفیت سکونت و تسریع در روند بهسازی مسکن در سکونت گاه‌های غیررسمی، وزارت مسکن و شهرسازی موظف است با همکاری وزارت اقتصاد و دارایی، وزارت کشور، بانک مرکزی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی اقدامات حمایتی مورد نیاز را جهت راه اندازی نهادهای محلی وام و پس انداز مسکن در چارچوب نظام بانکی کشور به عمل آورد. وزارت مسکن و شهرسازی (دبیرخانه ستاد ملی توانمندسازی با همکاری دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری) موظف می‌باشند ظرف مدت ۳ ماه نسبت به تهیه دستورالعمل‌های اجرایی بندهای فوق اقدام نمایند.