مصوبه طرح کالبدی منطقه آذربایجان

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تاریخ ۱۳۸۲/۹/۱۰ طرح کالبدی منطقه آذربایجان، اولین طرح کالبدی منطقه ای از سری مناطق ده گانه کشور را که تهیه آن در ماده ۵ مصوبه مورخ ۱۳۷۱/۲/۲۸ شورای عالی اداری و نیز در اصلاحیه آیین‌نامه مربوط به استفاده اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها مصوبه مورخ ۱۳۷۳/۱۱/۵ هیات محترم وزیران و مصوبه مورخ ۱۳۷۵/۱۲/۲۰ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص طرح کالبدی ملی توسط وزارت مسکن و شهرسازی تهیه شده است. با توجه به نظرات کمیته فنی به شرح زیر در دو بخش کلیات و طرح کالبدی منطقه آذربایجان تصویب نمود: الف- کلیات ۱

از آنجایی که شرح خدمات مورد استفاده مشاور برای طرح کالبدی منطقه آذربایجان به‌صورت همسان و استاندارد تهیه نشده و به تصویب مراجع ذیربط نرسیده است و یکی از دلایل کاستی‌های این طرح شرح خدمات مورد استفاده می‌باشد، لذا مقرر گردید وزارت مسکن و شهرسازی ظرف مدت شش ماه شرح خدمات همسان طرح‌های کالبدی منطقه ای را در چارچوب اهداف طرح تهیه و به مراجع ذیربط جهت تصویب ارائه نماید. ۲
با توجه به اهمیت طرح‌های کالبدی منطقه ای به عنوان سند بالادست طرح‌های ناحیه ای و محلی و عدم پیش‌بینی نحوه بررسی آنها در مراجع استانی در آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران محلی، ناحیه ای، منطقه ای و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور (مصوب ۱۳۷۸/۱۰/۱۲ هیات وزیران) ضرورت دارد در مراحل بررسی و تصویب با استان‌های مربوطه نیز هماهنگی لازم صورت پذیرد. تبصره نحوه هماهنگی در خصوص بند ۲ کلیات طی دستورالعملی که از سوی دبیرخان -ه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ظرف مدت ۳ ماه تهیه خواهد شد صورت می‌گیرد. ۳
طرح‌های کالبدی منطقه ای به عنوان راهنمای کلی در تهیه طرح‌های ناحیه ای و محلی، درزمینه‌های زیر از سوی دستگاه‌ها و تهیه کنندگان و مجریان طرح‌ها به عنوان سند بالادست موردتوجه قرار گیرند:
تشخیص تناسب اراضی برای کلیه تصمیم گیری‌ها و کلیه فعالیت‌های منجر به توسعه کالبدی
تعیین شبکه شهری به عنوان ابزار تخصیص تسهیلات خدماتی به شهرها
تعیین چارچوب مقررات ساخت و ساز در کاربری‌های مجاز زمین‌ها ۴
با توجه به اینکه تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی کشور به عهده وزارت مسکن وشهرسازی واگذار شده است لذا پیشنهاد می‌گردد که قوانین مربوط به طرح‌های کالبدی ملی ومنطقه ای نیز در این قانون ملحوظ شده و موضوع مدیریت، نحوه نظارت و هدایت طرح‌های منطقه ای این امر در قانون مذکور معین گردد. ۵
بررسی و تصویب کلیه طرح‌های توسعه و عمران در مقیاس ناحیه، مجموعه شهری و شهر باید با مراجعه به طرح‌های کالبدی منطقه ای مربوطه انجام گیرد. اگر در طرح‌های پایین دست درزمینه‌های مشترک مطالعات دقیق تر (با مقیاس بزرگتری) انجام گرفته باشد با رعایت راهبردها و ضوابط طرح فوق، نتایج مطالعات اخیر ملاک عمل قرار خواهد گرفت. ۶
با توجه به سطح مطالعات منطقه ای و هدف‌های آن، انجام مطالعات سطح بندی خدمات روستایی به طرح‌های ناحیه ای محول می‌گردد. ۷
با توجه به اهداف سه گانه طرح و نظر به ارتباط تنگاتنگ مباحث کلیدی با مسائل زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، دفاعی- امنیتی، فرهنگی، زیربنایی و... طرح‌های کالبدی منطقه ای موظفند اثرات کالبدی طرح‌ها و برنامه‌های بخش‌های مختلف را در مطالعات خود مدنظر قرار دهند. ۸
کلیه وزارت خانه‌ها و سازمان‌های دولتی در تخصیص خدمات باید از سلسله مراتب شبکه شهری و روستایی طرح کالبدی منطقه آذربایجان تبعیت نمایند. ۹
ایجاد شهرهای جدید و شهرک‌های صنعتی و نواحی صنعتی روستایی بر اساس مطالعات طرح‌های ناحیه ای و در موارد خاص با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری و رعایت قوانین جاری خواهد بود. مقرر گردید نسبت به بازبینی و به روزآوری طرح در دوره پنج ساله اقدام شود. ۱۰
در راستای هدف سوم طرح کالبدی منطقه آذربایجان ضوابط و مقررات ساخت و ساز در کاربری‌های مجاز با رعایت قوانین، مقررات ملی ساختمان تعیین خواهد شد.

از آنجایی که شرح خدمات مورد استفاده مشاور برای طرح کالبدی منطقه آذربایجان به‌صورت همسان و استاندارد تهیه نشده و به تصویب مراجع ذیربط نرسیده است و یکی از دلایل کاستی‌های این طرح شرح خدمات مورد استفاده می‌باشد، لذا مقرر گردید وزارت مسکن و شهرسازی ظرف مدت شش ماه شرح خدمات همسان طرح‌های کالبدی منطقه ای را در چارچوب اهداف طرح تهیه و به مراجع ذیربط جهت تصویب ارائه نماید. ۲
با توجه به اهمیت طرح‌های کالبدی منطقه ای به عنوان سند بالادست طرح‌های ناحیه ای و محلی و عدم پیش‌بینی نحوه بررسی آنها در مراجع استانی در آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران محلی، ناحیه ای، منطقه ای و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور (مصوب ۱۳۷۸/۱۰/۱۲ هیات وزیران) ضرورت دارد در مراحل بررسی و تصویب با استان‌های مربوطه نیز هماهنگی لازم صورت پذیرد. تبصره نحوه هماهنگی در خصوص بند ۲ کلیات طی دستورالعملی که از سوی دبیرخان -ه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ظرف مدت ۳ ماه تهیه خواهد شد صورت می‌گیرد. ۳
طرح‌های کالبدی منطقه ای به عنوان راهنمای کلی در تهیه طرح‌های ناحیه ای و محلی، درزمینه‌های زیر از سوی دستگاه‌ها و تهیه کنندگان و مجریان طرح‌ها به عنوان سند بالادست موردتوجه قرار گیرند:
تشخیص تناسب اراضی برای کلیه تصمیم گیری‌ها و کلیه فعالیت‌های منجر به توسعه کالبدی
تعیین شبکه شهری به عنوان ابزار تخصیص تسهیلات خدماتی به شهرها
تعیین چارچوب مقررات ساخت و ساز در کاربری‌های مجاز زمین‌ها ۴
با توجه به اینکه تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی کشور به عهده وزارت مسکن وشهرسازی واگذار شده است لذا پیشنهاد می‌گردد که قوانین مربوط به طرح‌های کالبدی ملی ومنطقه ای نیز در این قانون ملحوظ شده و موضوع مدیریت، نحوه نظارت و هدایت طرح‌های منطقه ای این امر در قانون مذکور معین گردد. ۵
بررسی و تصویب کلیه طرح‌های توسعه و عمران در مقیاس ناحیه، مجموعه شهری و شهر باید با مراجعه به طرح‌های کالبدی منطقه ای مربوطه انجام گیرد. اگر در طرح‌های پایین دست درزمینه‌های مشترک مطالعات دقیق تر (با مقیاس بزرگتری) انجام گرفته باشد با رعایت راهبردها و ضوابط طرح فوق، نتایج مطالعات اخیر ملاک عمل قرار خواهد گرفت. ۶
با توجه به سطح مطالعات منطقه ای و هدف‌های آن، انجام مطالعات سطح بندی خدمات روستایی به طرح‌های ناحیه ای محول می‌گردد. ۷
با توجه به اهداف سه گانه طرح و نظر به ارتباط تنگاتنگ مباحث کلیدی با مسائل زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، دفاعی- امنیتی، فرهنگی، زیربنایی و... طرح‌های کالبدی منطقه ای موظفند اثرات کالبدی طرح‌ها و برنامه‌های بخش‌های مختلف را در مطالعات خود مدنظر قرار دهند. ۸
کلیه وزارت خانه‌ها و سازمان‌های دولتی در تخصیص خدمات باید از سلسله مراتب شبکه شهری و روستایی طرح کالبدی منطقه آذربایجان تبعیت نمایند. ۹
ایجاد شهرهای جدید و شهرک‌های صنعتی و نواحی صنعتی روستایی بر اساس مطالعات طرح‌های ناحیه ای و در موارد خاص با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری و رعایت قوانین جاری خواهد بود. مقرر گردید نسبت به بازبینی و به روزآوری طرح در دوره پنج ساله اقدام شود. ۱۰
در راستای هدف سوم طرح کالبدی منطقه آذربایجان ضوابط و مقررات ساخت و ساز در کاربری‌های مجاز با رعایت قوانین، مقررات ملی ساختمان تعیین خواهد شد.