مصوبه درباره صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی
مقدمه سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، در راستای، تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات، مصوب جلسه شماره ۳۵ مورخ ۱۳۹۵/۹/۲۰ و «طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات، مصوب جلسه شماره ۶۶ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۲۵ و با هدف ارتقاء بهرهبرداری از فضای مجازی و صیانت از خردسالان، کودکان و نوجوانان تدوین و در جلسات شماره ۶۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۸، شماره ۷۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۶ و شماره ۷۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۳/۱۷ به تصویب رسید. ماده ۱
- تعاریف و اختصارات ۱-۱- صیانت: مجموعه اقدامات ایجابی و سلبی که به منظور ایجاد شرایط مناسب برای استفاده مفید، سالم و تعالی بخش کودکان و نوجوانان از فضای مجازی و مراقبت از آنان در برابر آسیبهای ناشی از آن انجام میشود؛ ۱- ۲- خردسالان، کودکان و نوجوانان: کلیه افراد کمتر از ۱۸ سال که در قلمرو حاکمیت جمهوری اسلامی ایران قرار دارند و در چارچوب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش رده بندی سنی میشوند؛ ۱- ۳- محیط صیانت شده: زیست بومی بر بستر شبکه ملی اطلاعات که سطح مشخص و تعریف شده از دسترسی به اطلاعات، ارتباطات و خدمات را بر حسب سن، جنس و دیگر ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی خردسال، کودک و نوجوان تامین میکند؛ ماده ۲
- هدف فراهم سازی فضای مجازی ویژه خردسالان، کودکان و نوجوانان در چارچوب فرهنگ اسلامی - ایرانی برای استفاده مناسب از فضای مجازی وپیشگیری از آسیبهای احتمالی آن. ماده ۳
- سیاستهای کلان ۳ -۱- توسعه محیطهای صیانت شده بر بستر شبکه ملی اطلاعات ویژه خردسالان، کودکان و نوجوانان با محتوای متنوع و جذاب و قابلیت پاسخ گویی به نیازهای ضروری ارتباطی و محتوایی آنها؛ ۳- ۲- آگاه سازی، هشیارسازی و توانمندسازی اولیاء و مربیان و ایفای نقش محوری خانواده در هدایت، حمایت و مراقبت؛ ۳ -۳- رده بندی کلیه محتوا و خدمات متناسب با سن، جنسیت و ویژگیهای جسمی و فرهنگی و تامین اطمینان و اعتماد؛ ۳ - ۴ - تشویق، ساماندهی و مشارکت محوری بخش غیردولتی فعال در ارایه محتوا و خدمات سالم، مفید و ایمن ویژه خردسالان، کودکان و نوجوانان و پیشگیری از ارایه محتوا و خدمات مضر به آنها؛ ۳- ۵- تشدید مقابله قضایی و انتظامی کارآمد با بزهکاران، مجرمان و تهدیدکنندگان امنیت خردسالان، کودکان و نوجوانان در فضای مجازی؛ ۳- ۶ - ارتقای سواد فضای مجازی و مهارت افزایی خردسالان، کودکان و نوجوانان برای استفاده کار آمد و هدفمند از فضای مجازی؛ ۳- ۷ - مراقبت روانی و اجتماعی از خردسالان، کودکان و نوجوانان در برابر آسیبهای ناشی از فضای مجازی به خصوص افراد در معرض خطر و آسیب دیده؛ ۳- ۸ - ساماندهی و مشارکت محوری بخش غیردولتی و استفاده از ظرفیت نوجوانان در تولید و توزیع خدمات و محتوای سالم با ایجاد مشوقهای لازم و جلوگیری از انحصار؛ ۳- ۹ - توسعه همکاریهای بینالمللی در حوزه فضای مجازی سالم، مفید و ایمن؛ ۳- ۱۰ - ایجاد ساز و کار فنی و قانونی سلامت محتوا برای پیشگیری از مخاطرات. ماده ۴
- اقدامات کلان و تقسیم کار ملی الف
- مدیریت و راهبری ۴
- ۱ - مدیریت کلان، راهبری و تدوین الگوی عملیاتی و مقررات عمومی صیانت از خردسالان، کودکان و نوجوانان در فضای مجازی توسط مرکز ملی فضای مجازی از طریق کمیته ای با عضویت نمایندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت، قوه قضائیه، نیروی انتظامی ج.ا.ا.، سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز مدیریت حوزههای علمیه، سازمان بسیج مستضعفین، دو نفر از اعضای حقیقی شورای عالی فضای مجازی، دو نفر نماینده از بخش خصوصی و از اساتید دانشگاه به انتخاب دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی؛ ب
- ایجاد محیط صیانت شده ۴
- ۲ - ایجاد زیرساخت و خدمات پایه و پیشران ویژه محیطهای صیانت شده مجازی اعم از احراز هویت، امکان دسترسی طبقه بندی شده، امکان نظارت اولیاء، گزارش دهی، خدمات پرداخت و مقررات گذاری برای ترغیب دارندگان پروانههای ارابه خدمات ارتباطی و فناوری اطلاعات به توسعه زیرساخت و خدمات پایه در این محیط توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری نهادهای ذیربط ظرف مدت شش ماه؛ تبصره
- دارندگان پروانه ارایه خدمات ارتباطی ثابت و سیار میبایست ضمن پیاده سازی محیط (های) مجازی صیانت شده در شبکه خود، دسترسی و توانایی بهرهبرداری از محتوا و خدمات موجود در این محیطها را فراهم نمایند. ج
- توسعه محتوا و خدمات رده بندی شده ۴
- ۳ - تامین پایداری کسب و کار محتوا و خدمات مورد نیاز در محیط صیانت شده اعم از بررسی و اصلاح قیمت خدمات ارزش افزوده و حق السهم، تشخیص اعتبارات سالیانه به تولیدکنندگان محتوا و خدمات و تشویق و رتبه بندی شرکتهای برتر این حوزه توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.؛ ۴
- ۴ - تدوین ضوابط و نصابهای اعتبارسنجی، ممیزی و نشان دار کردن محتوا و خدمات مورد اطمینان، تایید فهرستهای سفید و سیاه و ایجاد سامانه نظارت و رده بندی محتوا و خدمات توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت آموزش و پرورش و سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.؛ ۴ -۵ - حمایت از توسعه نرم افزارها و سخت افزارهای بومی مورد نیاز محیط صیانت شده (اعم از جویشگر ایمن، نرم افزارهای نظارت اولیاء و تبلتهای دانش آموزی) توسط معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات؛ ۴
- ۶ - ملزم بودن کلیه سکوها و ارایه دهندگان محتوا و خدمات فضای مجازی مرتبط با خردسال، کودک و نوجوان به ارایه در بستر محیط صیانت شده ظرف مدت یک سال؛ ۴
- ۷ - به کارگیری نوجوانان مستعد و خلاق برای توسعه محتوا و خدمات مفید و سازنده، توسط وزارت آموزش و پرورش با همکاری سازمان بسیج مستضعفین، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا. و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. د
- حمایت و مراقبت ۴
- ۸ - توسعه نظام خدمات مشاوره و مددکاری به خانوادهها و راه اندازی خط تماس مشاوره برخط برای کمک به خانوادهها، خردسالان، کودکان و نوجوانان در معرض خطر فضای مجازی به صورت ارزان و در دسترس با محوریت وزارت آموزش و پرورش و مشارکت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور)، نیروی انتظامی ج.ا.ا.، بخش خصوصی و مشارکت مردمی ظرف مدت شش ماه؛ ۴
- ۹ - راه اندازی خط تماس اظطراری ویژه جرائم علیه خردسالان، کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و دریافت گزارشات به صورت سریع و آسان و در ارتباط با دیگر مراجع و ضابطان ذیصلاح برای مداخله، پیشگیری از وقوع جرم، تعقیب مجرمان و حمایت از افراد آسیب دیده توسط نیروی انتظامی ج.ا.ا. با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور)، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و بخش غیردولتی ظرف شش ماه؛ ۴
- ۱۰ - تقویت دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان قوه قضائیه، موضوع قانون حمایت از اطفال و نوجوانان و تلاش برای شناسایی، پیشگیری و مقابله با وضعیتهای مخاطره آمیز، سوءاستفاده در تبلیغات و جرائم علیه خردسالان، کودکان و نوجوانان و دسترسی به خدمات و محتوای ناهنجار در فضای مجازی با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور)، نیروی انتظامی ج.ا.ا.، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ ۴
- ۱۱ - ملزم بودن کلیه سکوها و ارائه دهندگان محتوا و خدمات فضای مجازی به نظارت، صیانت از دادهها، رده بندی و تفکیک محتوا و خدمات ویژه هر رده سنی از خدمات عمومی و در معرض دید قرارندادن تبلیغات، محتوا و خدمات مضر به این سنین و نیز جلوگیری از افشاء یا بهرهبرداری غیر مجاز از اطلاعات آنها ظرف مدت یک سال؛ ۴
- ۱۲ - حمایت، نظارت، تبلیغ و اطلاع رسانی غیرانحصاری کلیه سکوها و ارائه دهندگان محتوا و خدمات فضای مجازی صیانت شده توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش و پرورش و سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا. در چارچوب مصوبات کمیته موضوع بند ۴ -۱؛ ه
- فرهنگ سازی و ارتقای سواد فضای مجازی ۴
- ۱۳ - اطلاع رسانی، آموزش سواد فضای مجازی و ترویج محتوا و خدمات موجود در محیط مجازی صیانت شده و نحوه استفاده از امکانات تعبیه شده در این محیط توسط سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا. و وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات؛ ۴
- ۱۴ - تولید، ترویج و عرضه راهنمای اجرایی - عملیاتی مراقبت از فرزندان در فضای مجازی ویژه خانوادهها [پاورقی] توسط سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیروی انتظامی ج.ا.ا. و سازمان بسیج مستضعفین در حیطه مسئولیتهای قانونی آنها؛ پاورقی- یک موج کاربردی و ساده که حداقل شامل حقوق و مسئولیتهای اولیاء و فرزندان در رابطه با فضای مجازی، معرفی انواع کلاهبرداریهای اقتصادی و سوء استفادههای احتمالی از خردسالان، کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، آموزش و توانمندسازی در رابطه با ابعاد مراقبت و شیوههای مناسب مراقبت و معرفی و آموزش به کارگیری نرم افزارهای (داخلی و خارجی) مرتبط با مراقبت خانوادگی ۴
- ۱۵ - ترویج و تقویت فرهنگ مسئولیت پذیری نوجوانان و اولیاء آنها در استفاده از فضای مجازی توسط وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.؛ و
- تعاملات بینالمللی ۴
- ۱۶ - تعامل موثر و هم افزا با کشورها، سرویس دهندگان خارجی و نهادهای بینالمللی به منظور رعایت استانداردها و معیارهای جمهوری اسلامی ایران توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری وزارت امور خارجه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و قوه قضاییه؛ ۴
- ۱۷ - الگودهی و الگوگیری تجارب موفق از طریق شرکت در مجامع، کارگروهها و برنامههای بینالمللی در خصوص صیانت از خردسالان، کودکان و نوجوانان توسط وزارت دادگستری با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیروی انتظامی ج.ا.ا..