مصوبه درباره امکان‌سنجی سکونتگاه‌های جدید ساحلی

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۲۰ پیرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۳ خود، مصوبات شوراهای برنامه‌ریزی و توسعه مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۱۰ استان سیستان و بلوچستان، مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۰۸ استان هرمزگان، مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۱۹ استان خوزستان و مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۲۹ استان بوشهر در خصوص «امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌های جدید ساحلی در استان‌های جنوبی» را مورد بررسی قرار داده و به شرح زیر اتخاذ تصمیم نمود: ۱

• در اجرای ابلاغیه مقام معظم رهبری پیرامون «سیاست‌های کلی توسعه دریا محور» و مفاد ماده (۱) و ماده (۴) ابلاغیه مذکور مبنی بر «سیاست گذاری یکپارچه و تقسیم کار ملی برای بهره گیری حداکثری از ظرفیت‌های دریا»، «تعیین سهم و جغرافیای جمعیت، تجارت، صنعت، کشاورزی و گردشگری در سواحل جنوب کشور» و در راستای دستور رئیس محترم جمهور و مصوبات مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۲۴ و ۱۴۰۲/۰۸/۱۳ شورای عالی مسکن، و همچنین در چهارچوب احکام اسناد فرادست منطقه ای از جمله طرح آمایش سرزمین، طرح آمایش استان، طرح راهبردی توسعه سواحل مکران و طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی (ICZM)، مصوبات صدرالاشاره شوراهای برنامه‌ریزی و توسعه استان‌ها در خصوص «امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌های جدید ساحلی در استان‌های جنوبی»، با محوریت و رویکرد اقتصاد و توسعه دریامحور در جهت استفاده از ظرفیت‌های مولدسازی را در راستای توازن بخشی به توسعه فضایی در حاشیه ساحلی جنوب کشور با اصلاحات و ملاحظات مقرر به شرح زیر مورد تائید قرار گرفت. ۲
• به جهت حصول اطمینان از یکپارچگی اقدامات و هماهنگی دستگاه‌ها و در راستای رعایت اصل سلسله مراتب در نظام تصمیم‌گیری، مقرر گردید فرآیند تهیه طرح شامل گام‌های سه گانه زیر باشد: الف) تعیین کلان پهنه‌های فاقد محدودیت توسعه (بر اساس پیشنهاد‌های مصوب شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان‌ها) و ابلاغ آن توسط دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری. متعاقب این گام مراتب توسط دبیر شورای عالی به دستگاه‌های ذیربط در جهت اخذ برنامه‌های اقتصادی و توسعه‌های آتی دستگاه‌های متولی شامل کشاورزی، گردشگری و صنعت نیز ابلاغ خواهد شد. ب) تهیه «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونت گاه‌های جدید در چهار استان ساحلی جنوب» با لحاظ واحدهای تولیدی و کشاورزی، صنعتی و گردشگری، در پهنه‌های تدقیق شده با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید و تصویب شورای عالی پ) تهیه طرح جامع شهر جدید/شهرک جدید/ توسعه سکونتگاه‌های موجود منبعث از دستاوردها و یافته‌های طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی توسط شرکت عمران شهرهای جدید و با تصویب شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان مربوطه و تصویب نهایی توسط شورای عالی ۲ -۱- گام اول:کمیته فنی ۱ موظف است در چهارچوب زیر پهنه‌های مصوب مراجع استانی در این خصوص را مورد بررسی قرار داده و نتیجه (کلان پهنه‌های فاقد محدودیت توسعه)، توسط دبیر شورا، جهت طی مراحل بعدی به مراجع استانی و شرکت عمران شهرهای جدید ابلاغ نماید: ۱- حذف عرصه کلیه مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران و دیگر عناصر واجد ارزش همچون خوریات و تالاب‌ها از محدوده پهنه‌های دارای قابلیت استقرار ۲- رعایت الزامات و ملاحظات در خصوص استقرار در مجاورت آب شیرین کن‌های موجود و آتی ۳- نظر به ضرورت بهره گیری از قابلیت اقتصاد دریا محور بر دسترسی سکونت گاهها به دریا با رعایت حریم و پهنه خطر ICZM ملی تاکید می‌گردد. در هر صورت پهنه ICZM در طول نوار ساحلی جنوب قابلیت استقرار سکونت و فعالیت را نخواهد داشت. ۴- مکانیابی سکونت گاه‌ها صرفاً در اراضی ملی و دولتی و با احتراز حداکثری از تداخل با عرصه مستثنیات صورت بپذیرد. ۵ - رعایت کلیه برنامه‌های فعلی و آتی نیروهای مسلح و وزارت دفاع از منظر ملاحظات دفاعی - امنیتی و حفظ فاصله مناسب از مراکز استقراری نظامی موجود صورت پذیرد. ۶ - کلیه عرصه‌های با شیب متوسط بیشتر از ۱۵ درصد از شمول مکانیابی سکونتگاه‌ها حذف گردند. ۷- در راستای استفاده حداکثری از ظرفیت شبکه راه‌ها و تاسیسات زیربنایی موجود (انرژی، حمل و نقل، داده) پهنه‌های در مجاورت این دسته از تاسیسات در اولویت توسعه قرار داده شوند. ۲ -۲- گام دوم: «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه‌های جدید ساحلی» به عنوان پیوند‌دهنده برنامه دستگاه‌های ذی مدخل در توسعه سواحل جنوبی و با تکیه بر ارکان زیر تهیه و به تصویب شورای عالی خواهد رسید: ۱- سکونت گاه جدید در این مطالعات، واژه ای فراگیر مشتمل بر انواع مراکز اسکان جمعیت (منجمله شهر جدید و شهرک) می‌باشد که تعیین آن بر عهده مطالعات «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه‌های جدید ساحلی» با محوریت اقتصاد و توسعه دریامحور خواهد بود. تبعاً اطلاق واژه سکونت گاه جدید به معنای خروج سکونت گاه‌های موجود از فرآیندهای قانونی توسعه سکونت گاه نبوده و توسعه سکونت گاه‌های موجود (شهر یا روستا) درچهارچوب برنامه و طرح‌های آتی مورد تاکید و اولویت بوده و درصورت تصویب شورای عالی، سکونت گاه‌های روستایی و شهری موجود می‌بایستی در برنامه‌های آتی توسعه با لحاظ شرایط بومی و محلی و حفظ منافع جامعه محلی در سکونت گاه جدید ادغام گردند. ۲- تعیین ساختار و نحوه هم پیوندی سکونت گاه‌های جدید در مقیاس محلی، ملی و بین‌المللی و جایگاه آن‌ها در نظام تقسیم کار ملی و بین‌المللی و نحوه تعامل آن‌ها با نظام شبکه شهری کشور، ۳- تعیین اندازه و طبقه جمعیتی هر سکونت گاه و ارائه ماهیت از منظر شهر جدید، شهرک یا مجموعه ای از سکونت گاه‌های هم پیوند ناحیه ای (منطقه شهری همکار) ۴- هماهنگی استقرار سکونت گاه‌ها با برنامه‌های توسعه صنعت - کشاورزی و گردشگری مناطق آزاد و دستگاه‌های اجرایی (به ویژه پتروپارک‌ها و شهرهای مولد) با هدف هم افزایی حداکثری، ۵ - تعیین نقش و کارکرد هر کدام از سکونت گاه‌ها در پیوند با برنامه‌های توسعه ملی و منطقه ای دستگاه‌های مختلف، با رویکرد ایجاد سکونت گاه‌های مستقل و خود به سنده به لحاظ اقتصادی و مبتنی بر توان‌های درونی، زنجیره‌های بالادستی و پایین دستی تولید و قابلیت‌های بستر قرارگیری محلی، ۶ - تبیین ابعاد حقوقی و مدیریتی سکونت گاه‌های جدید در ارتباط با استان مربوطه و سایر استان‌های کشور و مدل‌های کلی مدیریت و بهره‌برداری سکونت گاه‌ها، ۷- بررسی و پیشنهاد شیوه‌های تامین و مدیریت مالی سکونت گاه‌های جدید ساحلی و مکانیزم‌های سرمایه‌گذاری، ۸ - تدقیق محدوده‌های قانونی هر سکونت گاه بر اساس ملاحظات دستگاه‌های مختلف و سطح و محدوده مورد نیاز هر سکونت گاه بر مبنای نقش و کارکرد، اندازه و مقیاس اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی، ۹- اولویت بندی اجرایی و عملیاتی سکونت گاه‌های جدید ساحلی در چهارچوب برنامه زمان بندی مشخص، ۱۰- تدوین چهارچوب و ضوابط کلی توسعه در قالب پهنه بندی کاربری زمین، نظام دسترسی‌های داخلی و بیرونی و الگوی ضوابط و مقررات ساختمانی مطابق مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. ۱۱- بهره مندی جامعه محلی از عواید ناشی از توسعه ملی در قالب «پیوست اقتصادی طرح»، ۱۲- تاکید بر عدم ایجاد بار مالی غیرضروری با استفاده از زیرساخت‌های موجود استان، ۱۳- استفاده از ظرفیت جاذبه‌های طبیعی، میراث تاریخی و نیز میراث ناملموس این منطقه در ایجاد اشتغال، جذب جمعیت دائم و گردشگر و هویت بخشی به سکونت گاههای جدید ساحلی، ۱۴- استفاده از روش‌های مشارکتی در تهیه طرح، در سطح ملی (کمیته‌های تخصصی) در سطح استانی (با بهره گیری از روش‌های اخذ استعلام، نظرسنجی، جلسات فنی مشترک) و در سطح محلی (مشارکت سازمان‌های مردم نهاد، نظرخواهی‌های جمعی و اطلاع رسانی عمومی در مراحل مختلف) مدنظر قرار گرفته، در همین راستا بر حضور مدیران استانی و معتمدین محلی و مردم در تمامی مراحل برنامه‌ریزی تاکید می‌گردد. ۱۵- «پیوست اجتماعی و فرهنگی طرح» مشتمل بر نحوه تعامل جامعه هدف طرح با بستر اجتماعی، فرهنگی و هویتی موجود، ارتقاء سرمایه اجتماعی و حس تعلق به مکان با رویکرد اسکان بلندمدت و مستمر و ایجاد جاذبه جهت جذب جمعیت از استان‌های معین مبدا تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به «شورای اجتماعی کشور» ارائه گردد. طرح مذکور با هدف حداکثر‌سازی هماهنگی بین بخشی و اخذ و اعمال کلیه ملاحظات دستگاه‌های مرتبط در مقیاس ملی، با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید تهیه و پس از تدقیق و تائید در کمیته‌های پنج گانه شامل دستگاه‌های مرتبط اجرایی، جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ارائه خواهد شد. ترکیب اعضای کمیته‌های مذکور به ترتیب زیر خواهد بود: ردیف عنوان کمیته تخصصی دستگاه‌های عضو (وزارت خانه/سازمان) ۱ کمیته حمل و نقل، انرژی و صنعت نفت - صنعت - نیرو - حفاظت محیط زیست - پدافند غیرعامل - جهاد کشاورزی - بنادر و دریانوردی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - استانداری ۲ کمیته کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست جهاد کشاورزی - حفاظت محیط زیست - نیرو - استانداری ۳ کمیته اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور - فرهنگ و ارشاد اسلامی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - بنیاد مسکن - استانداری ۴ کمیته دفاعی، امنیتی و پدافند غیرعامل کشور - پدافند غیرعامل - دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح - مدیریت بحران - استانداری ۵ کمیته مدیریت منابع مالی و سرمایه‌گذاری برنامه و بودجه - صنعت - جهاد کشاورزی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - مناطق آزاد - استانداری حسب ضرورت و با پیشنهاد اعضاء امکان عضویت اشخاص حقیقی و حقوقی ذی ربط با ابلاغ دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری وجود خواهد داشت. ۳ -۲- گام سوم: بر اساس خروجی‌های «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی»، «طرح جامع شهر جدید/شهرک/ توسعه سکونت گاه موجود» با محوریت شرکت عمران شهرهای جدید و همکاری اداره کل راه و شهرسازی مربوطه تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه گردد. بدیهی است اجرای مصوبه حاضر صرفاً ناظر بر مطالعات امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌های جدید ساحلی در استان‌های جنوبی با رعایت و اولویت توسعه و اقتصاد دریا محور و پس از اخذ نظر دستگاه‌های متولی مربوطه می‌باشد. در این راستا بر ضرورت اخذ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص کلیه مراحل و اقدامات بعدی تاکید می‌گردد. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌شود. معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - خسرو دانشجو