مصوبه درباره سیاست‌های اجرایی و ضوابط اشتغال دانش‌آموختگان

مصوبه «سیاست‌های اجرایی و ضوابط اشتغال دانش آموختگان» که در جلسه ۱۲۲ مورخ ۱۳۹۸/۰۶/۰۲ شورای ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا، ابلاغ می‌گردد: مقدمه: با عنایت به اینکه علاوه بر آموزش و تربیت فرهنگی اجتماعی سیاسی دانشجویان، تحقیقات و خدمات اقتصادی اجتماعی، آموزش حرفه ای دانشجویان و آماده سازی ایشان برای ورود به بازار کار نیز از کارکردهای اصلی دانشگاه‌ها می‌باشد، در راستای تحقق بند ۵ سیاست‌های کلی علم و فناوری ابلاغی مقام معظم رهبری (مد ظلّه العالی)، بندهای ۷۶ و ۷۸ سیاست‌های کلی برنامه ششم و مواد ۴، ۶۴ و ۷۱ قانون برنامه ششم، بندهای ۲ و ۴ سیاست‌های کلی اشتغال و راهبرد ملی ۳ از راهبرد کلان ۶ نقشه جامع علمی کشور و به استناد بندهای «ب» و «ج» از بخش اول فصل پنجم نقشه جامع علمی و بر اساس بند ۴ از ماده سوم آیین‌نامه ستاد مربوطه، مصوبه «سیاست‌های اجرایی و ضوابط اشتغال دانش آموختگان» به شرح زیر مصوب می‌شود. ماده ۱) وزارت خانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ظرف مدت حداکثر ۶ ماه از ابلاغ این مصوبه برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برسانند: ۱

• ۱ - طراحی ساز و کار تعیین تعداد و ظرفیت رشته‌ها و گرایش‌های تحصیلی در همه زیرنظام‌های آموزش عالی با همکاری وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی، صنعت معدن تجارت، جهاد کشاورزی، فعالین بخش خصوصی و سایر مراجع ذی ربط بر اساس سیاست‌ها و ضوابط آمایش آموزش عالی با تاکید بر نیازها و ظرفیت‌های منطقه ای و بازار کار، تحولات سریع فناوری و فناوری‌های نوظهور و استانداردهای جهانی سرانه جمعیت شاغلین خصوصاً برای رشته‌های گروه علوم پزشکی و اجرای آزمایشی آن ظرف مدت حداکثر ۳ دوره پذیرش سالانه دانشجو در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی؛ ۱
• ۲ - متناسب سازی فرایندهای تحصیلی و برنامه‌های درسی در تمامی سطوح تحصیلی با نیازهای بازار کار با بهره گیری از تجربه‌های موفق دنیا؛ ۱
• ۳ - ترغیب و هدایت دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی به ارتقاء توانمندی‌های فنی و حرفه ای، مهارتی و اشتغال پذیری دانشجویان از طرق مختلف [پاورقی] و رصد و گزارش سالانه وضعیت اشتغال پذیری دانش آموختگان به تفکیک زیرنظام، موسسه، رشته و مقطع تحصیلی؛ پاورقی - از جمله این اقدامات عبارتند از: برنامه‌ریزی و حمایت از ایجاد و توسعه مراکز ارائه خدمات تخصصی اشتغال در دانشگاه‌ها؛ تقویت دوره‌های کارآموزی و کارورزی در عرصه‌های واقعی اشتغال؛ توسعه آموزش‌های جنب کار؛ توسعه آموزش مهارت‌های عمومی و پایه؛ توسعه آموزش‌های تخصصی متناسب با نیازهای حال و آینده بازار کار و ظرفیت‌های منطقه ای؛ فرهنگ سازی، مشاوره، ترویج و آموزش کارآفرینی و مهارت‌های کسب و کار؛ ارتقاء کمی و کیفی رویدادهای مرتبط با کسب و کار و کارآفرینی؛ شبکه سازی میان دانش آموختگان موفق دانشگاه و دانشجویان. تبصره ۱: اشتغال پذیری افراد، گستره وسیعی از شاخص‌ها مانند مسئولیت پذیری، اخلاق حرفه ای، تفکر خلاق، مدیریت زمان، انعطاف پذیری، مخاطره پذیری، هوش هیجانی، مهارت‌های ارتباطی، تعاون و کار گروهی و... را در بر می‌گیرد. ۱
• ۴ - منظور نمودن میزان اشتغال مرتبط (با رشته و مقطع تحصیلی) دانش آموختگان در شاخص‌های رتبه بندی و کمک‌های بودجه ای و تشویقی به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی؛ ماده ۲) وزارت آموزش و پرورش ظرف مدت حداکثر ۶ ماه با مشارکت تمامی دستگاه‌های متولی و مجری مهارت دولتی و بخش‌های خصوصی ذی ربط برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند: ۲
• ۱ - ارتقاء توانمندی‌های فنی و حرفه ای، مهارتی و اشتغال پذیری دانش آموزان متوسطه و آموزش حداقل یک مهارت شغلی با توجه به نیازهای بازار کار به تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه نظری؛ ۲
• ۲ - ساماندهی رشته محل‌ها و به روزرسانی برنامه درسی رشته‌های فنی و حرفه ای و کار و دانش متناسب با ظرفیت‌ها و اقتضائات منطقه ای و همچنین تحولات اقتصادی، اجتماعی و فناورانه ظرف مدت حداکثر دو سال؛ ۲
• ۳ - تعریف دوره‌های مهارت افزایی ویژه مناطق روستایی در برنامه درسی مقاطع متوسطه و هنرستان‌های این مناطق در راستای ارتقاء سطح کیفی معیشت و تثبیت جمعیت مناطق روستایی؛ ماده ۳) مرکز آمار ایران سالیانه آمار اشتغال مرتبط (با رشته و مقطع تحصیلی) و بیکاری دانش آموختگان رشته‌های مختلف دانشگاهی در مقاطع و مناطق مختلف را به صورت عمومی منتشر نماید؛ ماده ۴) وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در راستای شفاف سازی و توسعه بازار کار دانش آموختگان با همکاری سایر دستگاه‌ها و فعالین بخش خصوصی ظرف مدت حداکثر ۶ ماه برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند: ۴
• ۱ - ایجاد سامانه جامع اطلاعات و تحلیل بازار کار؛ سامانه اطلاعات مشاغل بر اساس کد شغلی و سامانه ملی شناسنامه کار، تحصیلات و مهارت دانش آموختگان ظرف مدت حداکثر دو سال؛ ۴
• ۲ - بازنگری و به روزرسانی فهرست مشاغل کشور؛ معرفی موثر فرصت‌های شغلی بالقوه و بالفعل داخلی و خارجی به دانش آموزان، دانشجویان و دانش آموختگان؛ و تدوین و انتشار گزارش‌های مربوط به شایستگی‌ها و صلاحیت‌های مورد نیاز برای تصدی مشاغل معرفی شده؛ ماده ۵) دبیرخانه شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفه ای و مهارتی در راستای شفاف سازی و تنظیم بازار کار و با توجه به قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی حرفه ای و مهارتی، با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و کلیه دستگاه‌های ذی ربط و با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و نظام‌های صنفی ظرف مدت حداکثر ۶ ماه برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند: ۵
• ۱ - شناسایی مشاغل و کسب و کارهای پلتفرمی جدید و حمایت حقوقی از شاغلین آنها؛ ۵
• ۲ - تدوین استانداردهای آموزش شغل و شایستگی کارآفرینی؛ ۵
• ۳ - طراحی و اجرای نظام صلاحیت حرفه ای، به روزرسانی نظام طبقه بندی مشاغل و همسطح سازی مدارک؛ ۵
• ۴ - اعمال امتیازهای قانونی برای دارندگان مدارک صلاحیت حرفه ای و مهارتی رسمی و غیررسمی مورد تایید مراجع ذی صلاح در استخدام، ارتقاء شغلی و نظام پرداخت حقوق و مزایا؛ ۵
• ۵ - بازنگری در شرایط اعطای مجوز به مشاغل حرفه ای نیازمند تحصیلات عالی، با توجه به نیاز بازار و استانداردهای جهانی سرانه جمعیت شاغلین با رعایت استانداردهای کیفی در این حرفه‌ها به منظور افزایش اشتغال دانش آموختگان توانمند در حوزه خدمات حرفه ای در تعامل با قوه قضائیه، مجلس شورای اسلامی، وزارت دادگستری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ذی نفعان نظام‌های صنفی و سایر مراجع ذی ربط؛ ماده ۶) معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور در راستای توسعه بازار کار دانش بنیان و تسریع فرایند ورود دانش آموختگان توانمند به بازار کار ظرف مدت حداکثر ۶ ماه برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند: ۶
• ۱ - اعمال معافیت از پرداخت حق بیمه قراردادها برای شرکت‌های دانش بنیان با همکاری وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی حداقل به میزان ۲ برابر مجموع حق بیمه تامین اجتماعی (سهم کارفرما) دانش آموختگان جدید جذب شده در این شرکت‌ها؛ ۶
• ۲ - شناسایی و معرفی فرصت‌های شغلی جدید مرتبط با حوزه علم و فناوری و توسعه بازارهای متناسب با آنها به ویژه در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، صنایع خلاق و فرهنگی و خدمات تخصصی؛ ۶
• ۳ - حمایت از ایجاد و توسعه واحدهای تحقیق و توسعه در صنایع، حمایت از رشد و توسعه شرکت‌های فنی مهندسی و نیز شرکت‌های فعال در حوزه علوم انسانی و اجتماعی و ایجاد تقاضا برای خدمات، محصولات و دانش فنی توسعه یافته توسط این شرکت‌ها؛ ۶
• ۴ - تقویت دانش و مهارت دانش آموختگان طی دوره خدمت وظیفه با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح به منظور تاسیس و اشتغال در شرکت‌های دانش بنیان؛ ماده ۷) وزارت صنعت، معدن و تجارت در راستای توسعه بازار کار و اشتغال پایدار دانش آموختگان توانمند ظرف مدت حداکثر ۶ ماه برنامه اقدام موارد زیر را تهیه و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند: ۷
• ۱ - تشویق نهادهای عمومی غیردولتی و صاحبان سرمایه به سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های کارآفرینانه و دانش بنیان؛ ۷
• ۲ - حفاظت از بازار در حال رشد شرکت‌های دانش بنیان و تولیدی از طریق ساز و کارهای تعرفه ای و استاندارد؛ ۷
• ۳ - برنامه‌ریزی برای پذیرش کارآموزان در واحدهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی و ارائه خدمات مناسب به ایشان برای افزایش کارآمدی دوره‌های کارآموزی؛ ماده ۸) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری سازمان صدا و سیما، سازمان‌های تبلیغی و سایر نهادهای فرهنگی و رسانه ای برنامه اقدام فرهنگ سازی در حوزه اشتغال و کارآفرینی را تهیه و به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ارائه نماید. ماده ۹) ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی ماموریت راهبری و نظارت بر اجرای سیاست‌ها و ضوابط اشتغال دانش آموختگان را به عهده خواهد داشت. تبصره ۲
• دستگاه‌های متولی اجرای مواد این مصوبه، موظفند آخرین وضعیت اجرای ماموریت‌های محوله را سالانه به ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی گزارش نمایند. ستاد علم و فناوری گزارش اجرای مصوبه را سالانه به شورای ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور و شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می‌نماید. ماده ۱۰) کلیه دستگاه‌ها مکلفند در راستای اجرای سیاست‌های فوق، نسبت به تعیین و اصلاح موادی از قانون کار که با این سیاست‌ها در تعارض هستند، اقدامات لازم را انجام دهند. این مصوبه، شامل ده ماده و دو تبصره در جلسه ۱۲۲ مورخ ۱۳۹۸/۰۶/۰۲ شورای ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور به تصویب رسید. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور - سعیدرضا عاملی