مصوبه سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی
مصوبه «سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی» که بر اساس و در اجرای حکم مورخ ۱۴۰۰/۰۸/۲۳ مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) برای دوره جدید فعالیت شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسات ۸۴۹، ۸۵۰، ۸۵۱، ۸۵۲، ۸۵۳ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۰۲، ۱۴۰۰/۰۹/۰۹، ۱۴۰۰/۰۹/۲۳، ۱۴۰۰/۱۰/۰۷ و ۱۴۰۰/۱۰/۱۴ این شورا؛ بررسی و تدوین و پس از کسب نظر معظم له با اعمال تدابیر ارزشمند ایشان، در جلسات ۸۵۸، ۸۵۹، ۸۶۰، ۸۶۱، ۸۶۲ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۴، ۱۴۰۱/۰۱/۲۳، ۱۴۰۱/۰۲/۰۶، ۱۴۰۱/۰۲/۲۰ و ۱۴۰۱/۰۳/۰۳ به تصویب نهایی رسید، طی نامه شماره ۲۵۴۴۰ - ۰۱ /م مورخ ۱۴۰۱/۰۵/۳۱؛ جهت تایید و توشیح به محضر ایشان تقدیم گردید و با توجه به پاسخ شفاهی دفتر مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) مبنی بر عدم ضرورت به توشیح؛ مصوبه مذکور در یک مقدمه و سه فصل به شرح ذیل برای اجراء ابلاغ می‌گردد: مقدمه رهبر حکیم انقلاب اسلامی در طلیعه حکم جدید به اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اهمیت دوره زمانی چله دوم انقلاب اسلامی، سده جدید، نگاه تمدنی و اهمیت فرهنگ تاکید نمودند: «ورود در دومین چهلواره انقلاب اسلامی که با آغاز سده جدید هجری شمسی هم زمان شده، نگاهی نو، آسیب شناسانه و روزآمدساز، به مجموعه ای از زیرساخت‌های تمدنی را ضروری می‌سازد. در راس این مجموعه، مقوله فرهنگ است. فرهنگ جهت دهنده همه اقدام‌های اساسی و زیر بنایی جوامع بشری و شتاب دهنده یا کندکننده آن است.» بر این مبنا، «رشد و تعالی همه جانبه فرهنگی در راستای نیل به تمدن نوین اسلامی»، «صیانت و پاسداشت از میراث ارزشمند فرهنگ اسلامی - ایرانی»، «ارتقاء و مقاوم سازی آن در برابر هجوم گسترده فرهنگ بیگانه» و «صدور، تبیین و ترویجِ اندیشه و ارزش‌های ناب اسلامی در میان مستضعفان جهان»؛ رسالت فرهنگی نظام اسلامی است که سیاست گذاری و راهبری کلان آن بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی گذاشته شده است. در صحنه نبرد فرهنگی انقلاب اسلامی، استقرار یک فرماندهی مشترک به منظور تنبه و توجه مستمر به وضعیت فرهنگ کشور و افق آینده آن، شامل: نیازها و پدیده‌های روزافزون فرهنگی، کارکرد دستگاه‌های موظف حکومتی، انگیزه‌ها و داوطلبی‌های مردمی، ابتکارهای شوق انگیز پیشنهادی و همچنین عوامل دست و پاگیر و انگیزه‌های ضد فرهنگی و اختلال آفرینی‌های عمدی یا سلیقه ای و فهم تحولات و تصمیم‌گیری سریع برای حصول نتیجه مطلوب؛ ضرورتی اجتناب ناپذیر است که توسط مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) به شورای عالی انقلاب فرهنگی محول شده است و صیرورت خود را در کمک به سه مرحله استقرار دولت اسلامی، شکل دهی جامعه اسلامی و زمینه سازی برای تمدن نوین اسلامی جستجو می‌کند. همان گونه که در حکم ایشان آمده است: «ماموریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، از آغاز، ساماندهی به وضعیت فرهنگ و دانش در کشور و سیاست گذاری در این دو مقوله و هدایت دستگاه‌های متصدی آن به سمت ارزش‌ها و هدف‌های انقلاب و برآوردن نیازهای فکری این دستگاه‌ها و ظاهرشدن در نقش قرارگاه فرهنگی کشور بوده است.» معظم له در پیوست حکم آبان ۱۴۰۰ خود نیز چنین فرمودند: «در این فرصت کم نظیر، شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان قرارگاه اصلی سیاست گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی نظام، وظایف مهمی را بر عهده دارد که بدون تحول متناسب و همه جانبه در شورا، به انجام نخواهد رسید. امور مهمه ای که باید در دور جدید شورا با رویکرد حرکت نظام اسلامی به سوی اهداف گام دوم انقلاب اسلامی، مورد اهتمام شایسته قرار گیرد». بر همین مبنا؛ نیز مقرر فرمودند: «لازم است شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوره جدید در اولین گام، طرح تحول در شورا را با ملاحظه احکام گذشته و پیوست‌های آن، با انتخاب جمع محدودی از اعضای شورا و در فرصت زمانی حداکثر ۲ ماه، تهیه و در جلسه اصلی شورا مورد بررسی و تصویب قرار داده و نتیجه را جهت تایید نهایی به اینجانب گزارش نماید.» نظر به پیوست حکم مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) به تاریخ ۲۳ آبان ۱۴۰۰ خطاب به اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه فوق‌العاده ۸۴۸ شورای عالی در مورخ ۲۶ آبان ۱۴۰۰، کارگروهی متشکل از ۱۵ نفر از اعضای حقیقی و حقوقی انتخاب شد تا نسبت به تدوین سند تحول شورای عالی اقدام کند. این کارگروه؛ بعد از برگزاری ۲۰ جلسه و تشکیل ۴ گروه کاری برای مداقه و کارشناسی دقیق تر و همچنین مشورت و همفکری با سایر اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی، کارشناسان دبیرخانه، نخبگان و صاحب نظران دانشگاهی، حوزوی و فعالان فرهنگی جبهه انقلاب، مرور کارهای مطالعاتی و پژوهشی مرتبط و همچنین با برگزاری نشست‌های متعدد در خصوص اقتضائات و موانع اثر گذاری فراگیر شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ طرح تحول شورای عالی را پس از احصاء نظام مسائل، شناسایی محورهای کلیدی تحول و طراحی چرخش‌های تحولی با رویکرد تحول شناختی و معرفتی، تحول ساختاری و نهادی و همچنین تحول فرایندی و اجرایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان قرارگاه فرهنگی کشور با هدف گیری این چشم انداز که شورای عالی انقلاب فرهنگی در آغاز قرن جدید شمسی و در افق چهلواره دوم انقلاب اسلامی، یک نهاد تحول یافته، توانمند، هوشمند و منعطف به صورت قرارگاه فرهنگی و قله تصمیم‌گیری برای مسائل عرصه‌های تعلیم و تربیت، مهندسی فرهنگی، علم، فناوری و نوآوری، امور اجتماعی و امور دینی در راهبری نظام اسلامی «به سوی اهداف گام دوم انقلاب اسلامی» و «تحقق تمدن نوین اسلامی» است؛ تدوین کرد که نهایتاً طی جلسات متعدد شورای معین (۱۴ ساعت) و صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی (۵ جلسه) به تصویب رسید. مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) پس از رویت سند تحول و اظهارنظرهای دریافتی، تدابیر شش گانه ای را طرح فرمودند تا مبتنی بر آن؛ سند تحول اصلاح و تکمیل شود. مجدداً ۱۲ جلسه از سوی کارگروه تحول به اصلاح و تکمیل سند تحول اختصاص یافت و نسخه نهایی در ۵ جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی (جلسات ۸۵۸ تا ۸۶۲) به تصویب رسید. لازم به ذکر است در دوره جدید با حضور آیت الله دکتر رئیسی به عنوان رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ ۱۹ جلسه (جلسات ۸۴۴ تا ۸۶۲) به بررسی مساله تحول در شورای عالی انقلاب فرهنگی با نگاه آسیب شناسانه و افق گشایی برای آینده اختصاص یافت. سند تحول در شورای عالی انقلاب فرهنگی با رعایت اصول ذیل طراحی و تنظیم شده است:
- تدوین سند در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به ویژه اصول اول، پنجم، پنجاه و هفتم و یکصد و دهم
- نظرداشت توامان لازم الاتباع و لازم الاجرا بودن مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و عدم دخالت این شورا در حدود اختیارات قانونی دستگاه‌ها
- تحول در شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس فرمان امام خمینی (ره) و احکام، پیوست احکام و رهنمودهای مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) در خصوص شورای عالی انقلاب فرهنگی
- استفاده از مشارکت حداکثری اندیشمندان و نخبگان مطابق پیوست حکم و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی
- اتخاذ رویکرد تعاملی و همکاری با قوای سه گانه، نهادهای حاکمیتی، دولتی، عمومی و دستگاه‌های اجرایی
- تامین تضامین نظارتی، حقوقی و اجرایی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی
- مشروعیت شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان یک نهاد تعاملی فرهنگی و علمی که به الزامات حقوقی، حقوق عامه و آزادی‌های مشروع و استقرار عدالت، احترام می‌گذارد. فصل اول: جایگاه، ماموریت، اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی ماده ۱
- جایگاه و ماموریت شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب اصل پنجاه و هفتم قانون اساسی و بر اساس احکام صادره توسط امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مد ظله العالی)؛ شورای عالی انقلاب فرهنگی، قرارگاه مرکزی فرهنگی کشور، ستاد عالی فرهنگ و علم نظام و مرجع عالی سیاست گذاری، طراحی و برنامه‌ریزی کلان، ساماندهی، راهبری، هدایت، نظارت و ارزیابی راهبردی در حوزه‌های فرهنگ و علم کشور است که با بهره گیری حداکثری از ظرفیت دستگاه‌های عضو و موظف، نخبگان و فعالان مردمی قلمرو فرهنگ و دانش به ویژه عناصر فرهیخته و جهادی انقلاب اسلامی فعالیت می‌نماید. مصوبات این شورا به عنوان اسناد بالادستی در فرایند تصمیم گیری‌های کلان و اجرایی متناظر در حوزه فرهنگ و دانش برای نهادها و دستگاه‌ها؛ لازم الاتباع و لازم الاجرا می‌باشد. ماده ۲
- اهداف
- فرهنگ سازی به عنوان مهمترین زیرساخت همه فعالیت‌های فکری، عملی، سیاسی، اقتصادی و دیگر فعالیت‌های تمدنی
- اعتلای فرهنگ عمومی بر اساس ارزش‌های اسلامی و انقلابی در راستای تحقق سبک زندگی اسلامی
- ایرانی
- استمرار و گسترش انقلاب فرهنگی و تثبیت و تعمیم فرهنگ اسلامی
- ایرانی در اجزاء تمدنی جامعه
- بازسازی انقلابی ساختار فرهنگ و رسانه کشور و کمک به بازآرایی مداوم جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی
- ارتقاء جایگاه و نقش نظام تعلیم و تربیت رسمی کشور با تاکید بر نقش تربیتی خانواده، نهادهای دینی و انقلابی و سبک زندگی اسلامی - ایرانی
- تحکیم و توانمندسازی خانواده و رشد و ارتقاء منزلت و کرامت زنان در جامعه
- ارتقاء سرمایه اجتماعی و تقویت نشاط، امید و توانمندی‌های فردی و اجتماعی و ایجاد و تعمیق زمینه‌های فرهنگی پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی
- ارتقاء توانمندی شناختی و مهارتی و سواد مجازی جامعه و مهار آسیب‌های فضای مجازی
- زمینه سازی پرورش نسل جوانِ کارآزموده و پر انگیزه در دفاع از انقلاب بر مبنای فرهنگ اسلامی
- ایرانی
- تحول و تقویت محیط‌های فرهنگی و علمی بر اساس فرهنگ صحیح اسلامی و تزکیه آنها از افکار مادی در راستای زدودن مظاهر و آثار خودباختگی و غرب زدگی از فضای فرهنگی جامعه
- تحول و ارتقاء نظام آموزش عالی، علم، فناوری، نوآوری و اقتصاد دانش بنیان کشور در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی
- تعمیم سواد و تقویت و بسط روح تفکر و علم آموزی و تحقیق و استفاده از دستاوردها و تجارب مفید دانش بشری برای نیل به استقلال فرهنگی و علمی و افزایش خودباوری
- حفظ و نشر افکار و آثار فرهنگی انقلاب اسلامی و ایجاد و تحکیم روابط فرهنگی با کشورهای دیگر به ویژه با ملل و نخبگان اسلامی
- مواجهه هوشمندانه با معارضات مهاجمان و ستیزه گران و مهار آسیب‌ها و تهدیدات فرهنگی و مصون سازی در برابر تهاجم فرهنگی و رسانه ای ماده ۳
- عرصه‌های ماموریتی «عرصه‌های ماموریتی» شورای عالی انقلاب فرهنگی در چارچوب معارف قرآن کریم و سیره و سنت اهل بیت (علیهم السلام) بر مبنای موضوعات و اولویت‌های مندرج در احکام مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) به شرح ذیل تعیین و احصاء می‌گردد:
- تمدن نوین اسلامی
- تعلیم و تربیت اسلامی
- فرهنگ عمومی
- علم، فناوری و نوآوری
- امور دینی
- خانواده و زنان
- امور اجتماعی
- ترویج و تبیین قرآن کریم و سیره و سنت اهل بیت (علیهم السلام)
- اخلاق، معنویت و شعائر دینی
- مهندسی فرهنگی و اقتصاد فرهنگ
- محتوای فرهنگی و اجتماعی فضای مجازی
- تعاملات بین‌المللیِ فرهنگی و علمی ماده ۴
- وظایف وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل است:
- رصد و پایش مستمر، روزآمد و نظام مند وضعیت حوزه فرهنگ و دانش و افق آینده آن اعم از ظرفیت‌های داخلی، جهانی، جبهه خودی و معارض و روندهای اصلی با بهره گیری از ظرفیت‌های قانونی دستگاه‌های اجرایی مربوطه ۱ -۱ - رصد مداوم، اشراف راهبردی و اطلاعاتی مسائل و چالش‌های ملی و جهانی در عرصه‌های ماموریتی ۱ -۲ - سیاست گذاری در عرصه مدیریت دانش در دستگاه‌های فرهنگی، حافظه نگاری و تبدیل دانش‌های ضمنی به علوم مصرح ۱ -۳ - استفاده از ظرفیت‌های قانونی دستگاه‌های اجرایی در راستای تحقق نظام سنجش و پایش وضعیت فرهنگی، اجتماعی، علمی و فناوری کشور با تعیین و تبیین و کاربست شاخص‌های کلان کمی و کیفی مورد نیاز ۱ -۴ - پیش‌بینی و پیش دستی نسبت به روندهای همسو و معارض از طریق توسعه آینده پژوهی، سناریوپردازی، آینده نگاری و اتخاذ رویکردهای آینده سازانه در عرصه‌های ماموریتی
- شناسایی، اولویت گذاری و انتخاب مسائل مهم، اساسی و راهبردی حوزه فرهنگ و دانش ۲ -۱ - تدوین نظام شبکه مسائل و اولویت گذاری و انتخاب مسائل کلان و راهبردی عرصه‌های ماموریتی مبتنی بر شناخت ابعاد و شبکه مسائل ۲ -۲ - طراحی ساز و کارهای مناسب به منظور تمهید زمینه و بستر همکاری و مشارکت خبرگان، نخبگان، اندیشکده‌ها، مراکز علمی فعال و دستگاه‌های اجرایی در عرصه‌های ماموریتی به منظور مساله یابی، اولویت گذاری و شناخت ابعاد مختلف مسائل و ارائه راهکار و جمع سپاری سیاست‌ها و مصوبات
- سیاست گذاری، برنامه‌ریزی و طراحی اقدامات حوزه دانش و فرهنگ ۳ -۱ - تکمیل، تدقیق و به روزرسانی مستمر نقشه جامع علمی کشور با تاکید بر بازنگری، طراحی و پیگیری اولویت‌ها و نیازهای ملی از جمله اشتغال فارغ التحصیلان رشته‌های گوناگون در هر دوره ۳ -۲ - تدوین، تصویب و به روزرسانی اصول، اهداف و سیاست‌های عرصه‌های ماموریتی مبتنی بر محورها و اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی ۳ -۳ - سیاست گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی برای ارتقاء کمی و کیفی مصرف و تولید محصولات و کالاهای رسانه ای و فرهنگی به ویژه محصولات رسانه ملی به عنوان دانشگاه عمومی با استفاده از همه ظرفیت‌های ملی و تعیین استانداردهای فرهنگی لازم برای کالاهای وارداتی به کشور ۳ -۴ - سیاست گذاری در راستای ترویج سبک زندگی اسلامی - ایرانی در میان افراد جامعه به ویژه نسل جوان ۳ -۵ - ارائه راهکار برای پرورش افراد به ویژه نسل جوان بر مبنای فرهنگ اسلامی - ایرانی و برآوردن نسلی کارآزموده و پرانگیزه در دفاع از انقلاب اسلامی ۳ -۶ - اصلاح و بازآفرینی اصول، قواعد و ضوابط تعلیم و تربیت در نظام آموزش و پرورش بر مبنای مکتب تربیتی اسلام ۳ -۷ - طراحی و پیگیری اجرای سیاست‌های مناسب برای اصلاح نگرش جامعه نسبت به شان و منزلت زن بر اساس تعالیم عالیه اسلام و تدوین برنامه‌های کارآمد در زمینه تحکیم بنیان خانواده، ارائه الگوی زن مسلمان و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب ۳ -۸ - جهت دهی فرهنگی و علمی به تصمیمات کلان و اقدامات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور از طریق سیاست گذاری عمومی و تصویب پیوست‌های فرهنگی طرح‌های ملی و کلان اقتصادی، عمرانی و صنعتی کشور ۳ -۹ - سیاست گذاری در زمینه بسط و تعمیق آموزش و ترویج هنر اصیل اسلامی، ایرانی و انقلابی با تاکید بر مواجهه با جریان‌های نفوذی و معاند ۳ -۱۰ - طراحی و پیگیری اجرای الگوی مناسب برای شناسایی، معرفی و اتخاذ تدابیر لازم مواجهه با مظاهر فرهنگ بیگانه در فضای حقیقی و مجازی و شیوه‌های هجوم فرهنگی به ساحت و مبانی اندیشه، فرهنگ و ارزش‌های اسلامی و انقلابی ۳ -۱۱ - سیاست گذاری، برنامه‌ریزی کلان و طراحی اقدامات مواجهه با مکاتب انحرافی، عرفان‌های کاذب، قومیت گرایی افراطی و مهدویت‌های دروغین ۳ -۱۲ - سیاست گذاری، طراحی و برنامه‌ریزی کلان حوزه رسانه ای کشور ۳ -۱۳ - تهیه و تصویب اصول فرهنگی سیاست‌های گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی ۳ -۱۴ - تهیه، تصویب، به روزرسانی و پیگیری اجرای سیاست‌ها و طرح‌های لازم برای ارتقاء فرهنگ عمومی و تقویت باورها و گرایش‌های دینی، معنوی، فرهنگی، ایجاد مناسبات سالم و سازنده اجتماعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و اصلاح ناهنجاری‌ها در جامعه ۳ -۱۵ - تهیه سیاست‌ها و برنامه‌های کارآمد برای تحول عمیق و همه جانبه در علوم انسانی مبتنی بر جهان بینی اسلامی و نیازهای بومی و مسائل کشور ۳ -۱۶ - سیاست گذاری و نظارت بر تدوین و تالیف کتب درسی و تعیین ضوابط نشر کتاب و تولیدات هنری و فرهنگی برای آموزش عمومی و عالی ۳ -۱۷ - سیاست گذاری و برنامه‌ریزی به منظور برآوردن نیازهای فکری دستگاه‌های فرهنگی و هدایت آنها به سمت ارزش‌ها و اهداف انقلاب اسلامی ۳ -۱۸ - سیاست گذاری به منظور ترویج تفکر توحیدی در محیط‌های فرهنگی و علمی و تزکیه آنها از افکار مادی ۳ -۱۹ - سیاست گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی برای ارتقاء اخلاق و قانون مداری، دانش پذیری و افزایش سوادهای تخصصی ۳ -۲۰ - به روزرسانی اسناد محوری مصوب شورا نظیر نقشه جامع علمی کشور، نقشه مهندسی فرهنگی کشور، تحول بنیادین آموزش و پرورش و دانشگاه اسلامی ۳ -۲۱ - به روزرسانی سند و تعیین روش‌های ترویج و حراست از زبان و ادب فارسی معیار ۳ -۲۲ - به روزرسانی مبانی و شاخص‌های دانشگاه اسلامی و طراحی راهکارها و پیگیری تحقق آن ۳ -۲۳ - سیاست گذاری به منظور مواجهه فعال و تعامل در حوزه‌های مرتبط با اسناد بین‌المللی فرهنگ و علم
- ساماندهی، تقسیم کار، زمان بندی، هماهنگی و هم افزایی میان دستگاه‌ها و نهادها، نخبگان و فعالان فرهنگی مربوط به عرصه‌های ماموریتی ۴ -۱ - سیاست گذاری به منظور بازآرایی، هم افزایی و به روزرسانی ساختار حکمرانی دانش و همه ظرفیت‌های نرم افزاری و سخت افزاری و منابع انسانی حوزه فرهنگ کشور در راستای تحقق اهداف عرصه‌های ماموریتی ۴ -۲ - هماهنگی و انسجام بخشی دستگاه‌ها و فعالیت‌ها در عرصه‌های ماموریتی در چارچوب وظایف قانونی دستگاه‌ها ۴ -۳ - تصویب و بازنگری ضوابط کلان و معیارهای اساسی تاسیس و راهبری کلان موسسات و مراکز علمی، فرهنگی، تحقیقاتی نظیر: فرهنگستان‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ۴ -۴ - تصویب اساسنامه نهادهای فرهنگی و علمی در مواقع خاص و ضروری ۴ -۵ - سیاست گذاری و پیگیری اجرای برنامه‌ها و طرح‌های همکاری حوزه و دانشگاه ۴ -۶ - تبیین و گفتمان سازی اسناد کلان ملی در عرصه‌های ماموریتی به ویژه در میان نخبگان حوزوی و دانشگاهی به منظور ایجاد مقبولیت و مرجعیت فکری در جامعه
- حمایت از ساماندهی ظرفیت‌های شبکه ای مردمی ۵ -۱ - سیاست گذاری و به روز رسانی طرح‌های مناسب در جهت تقویت و ارتقاء تبلیغات دینی و حمایت از فعالیت‌های مردمی به ویژه ارتقاء همه جانبه ظرفیت‌های مساجد ۵ -۲ - بازآرایی مداوم جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی و ارتباط فعال و دوسویه شورا با نهادها و جریانات مردمی و نخبگانی و ایجاد امکانات و ابزارهای تشویقی و انگیزشی برای مشارکت حداکثری آنها ۵ -۳ - جهت دهی نظام تصمیم سازی شورای عالی از طریق بهره گیری از توان سیاست پژوهی جامعه نخبگانی، اندیشکده‌ها، نهادهای پژوهشی، منابع مردمی و تقویت سرمایه اجتماعی شورای عالی
- سیاست گذاری و جهت دهی در به کارگیری و هدایت منابع مالی و انسانی مرتبط ۶ -۱ - سیاست گذاری بازمهندسی ساختار نهادی، مدیریتی و فعالیت‌های علمی و فرهنگی به منظور بازآرایی و هم افزا کردن همه ظرفیت‌های نرم افزاری و سخت افزاری ۶ -۲ - سیاست گذاری و برنامه‌ریزی برای شناسایی، جذب، مشارکت جویی و ارتقاء نظام مند منابع انسانی به ویژه جوانان و نخبگان دانشگاهی و حوزوی و تمرکز خاص بر تربیت و پرورش علمی و معنوی استعدادهای درخشان ۶ -۳ - سیاست گذاری در خصوص توسعه ساز و کار و امکانات تشویقی برای تقویت مشارکت علمی - بین‌المللی، فناوری و نوآوری در مسیر شکل گیری دانش بومی و نظریه پردازی برای حل مسائل کلیدی کشور و پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت ۶ -۴ - سیاست گذاری در جهت بازمهندسی بازار و اقتصاد فرهنگ و صنایع فرهنگی و خلاق، نظام بازاریابی کالاها و خدمات فرهنگی مطلوب با رعایت قوانین و نظام حقوقی متناظر ۶ -۵ - سیاست گذاری به منظور بازنگری و اصلاح ضوابط کلی نظام جذب، پرورش، حفظ و ارتقاء مدیران، استادان، معلمان و دانشجویان در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و فرهنگی و مدارس کشور
- نظارت مستمر، ارزیابی و پایش عملیات، اثرسنجی و اثربخشی اقدامات، ارجاع تخلفات و ترک فعل مدیران ارشد به مراجع ذی صلاح ۷ -۱ - نظارت و ارزیابی حسن اجرای مصوبات شورای عالی و ارکان آن از طریق بهره گیری از ظرفیت دستگاه‌های نظارتی، ساز و کارهای نظارت موثر و هوشمندانه، گفتمان سازی و پیشنهاد تضامین مناسب به مراجع ذی صلاح ۷ -۲ - سیاست گذاری در جهت تقویت نظارت نظام مند با بهره گیری از کنشگران بالفعلِ عرصه نظارت و نظارت مردمی و ایجاد زمینه امر به معروف و نهی از منکر با استفاده از ظرفیت شبکه جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی ۷ -۳ - سیاست گذاری و تعیین شاخص‌های حسابرسی فرهنگی[پاورقی ۱] به جهت اثر سنجی و تعین اثربخشی واقعی مصوبات و اقدامات پاورقی۱- حسابرسی فرهنگی به عنوان یکی از مهم ترین راهکارهای حکمرانی جدید است که برای ارزیابی میدانی و اثرسنجی میزان تحقق اهداف و مقاصد غایی سیاست گذاری فرهنگی به کار گرفته می‌شود. ۷ -۴ - سیاست گذاری به منظور ایجاد بستر لازم برای فراهم آوردن زمینه نقد و مطالبه گری از فعالان، تصمیم گیران و تصمیم سازان عرصه‌های ماموریتی در راستای تحقق اهداف انقلاب فرهنگی ۷ -۵ - پیگیری اجرای نقشه مهندسی فرهنگی و تکمیل اسناد و برنامه‌های بخشی آن ۷ -۶ - پیگیری جدی پیشرفت و شتاب حرکت علم، فناوری و نوآوری کشور به منظور حفظ و ارتقاء رتبه علمی کشور در جهان از طریق اجرای دقیق و کامل نقشه جامع علمی کشور ۷ -۷ - پیگیری و نظارت بر اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، سند دانشگاه اسلامی و سند منشور توسعه فرهنگ قرآنی به منظور تحقق اهداف، مبانی و شاخص‌های متناسب با نظام اسلامی ۷ -۸ - حمایت و بهره گیری از نظریه پردازی، ایجاد و زمینه سازی نقد و مناظره در عرصه‌های ماموریتی نظارت و پیگیری اجرایی شدن مصوبات شورای عالی در حوزه روابط و دیپلماسی فرهنگی، علمی و فناوری
- سیاست گذاری به منظور بهبود ادراک عدالت در جهت استقرار عدالت اجتماعی با تاکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و جهاد تبیین ۸ -۱ - سیاست گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی برای افزایش سرمایه اجتماعی و پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی ۸ -۲ - طراحی چارچوب و تعیین شاخص‌های تدوین و تصویب، پیگیری و نظارت بر اجرای پیوست عدالت و پیوست‌های فرهنگی و اجتماعی یکپارچه برای طرح‌های مهم و کلان برنامه‌های ملی توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی فصل دوم: مناسبات و روابط شورای عالی انقلاب فرهنگی با قوای سه گانه و سایر نهادها ماده ۵
- با توجه به لازم الاجرا بودن مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، دبیرخانه این شورا با همکاری دستگاه‌های مرتبط با ماموریت‌های شورای عالی، نسبت به ایجاد ساز و کارهای مناسب برای اطمینان بخشی از عدم ورود مصوبات شورا به حدود اختیارات قانونی دستگاه‌ها، اقدام می‌نماید. ماده ۶
- به منظور ایجاد مفاهمه و هماهنگی لازم شورای عالی انقلاب فرهنگی با قوای سه گانه، «کمیسیون مشترک هماهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی و قوا»، متشکل از دو نفر از اعضای شورای عالی و نمایندگان روسای قوا به ریاست دبیر شورای عالی تشکیل می‌شود. ماده ۷
- در موارد لزوم و حسب تقاضای هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی یا حسب پیشنهاد شورای عالی انقلاب فرهنگی، نماینده شورای عالی در چارچوب آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی برای تبیین مواضع، نظرات و سیاست‌های مصوب و سایر مصوبات مرتبط شورای عالی با موضوعات در دستور کمیسیون‌ها یا صحن علنی مجلس شورای اسلامی، در جلسه کمیسیون یا صحن علنی مجلس شرکت می‌نماید. ماده ۸
- شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص آن دسته از موضوعات مربوط به عرصه‌های ماموریتی و وظایف خود که بنا به بررسی؛ دارای تعارض با قوانین و مقررات مصوب مجلس یا دولت بوده و یا فاقد قانون و سیاست مشخصی باشد را حسب مورد به مجلس شورای اسلامی، هیات وزیران و قوه قضائیه اعلام می‌نماید تا طی تعامل و هماهنگی فی ما بین نسبت به رفع تعارض قانونی و یا وضع قانون و سیاست مربوط، با استفاده از ساز و کارهای مربوط به حدود اختیارات شورای عالی و قوای سه گانه، اقدام قانونی لازم صورت پذیرد. ماده ۹
- در موارد اختلاف نظر هر یک از قوا با دستور جلسات شورای عالی، با لحاظ مصلحت، شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد مرجع تصویب؛ رای گیری می‌کند و رای اکثریت لازم الاجراست. ماده ۱۰
- شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ اولویت‌ها و سیاست‌های فرهنگی، علمی، فناوری و نوآوری را حسب مورد جهت لحاظ در لوایح قانونی مربوط به برنامه و بودجه کشور، تصویب و به دولت اعلام می‌نماید. ماده ۱۱
- شورای عالی انقلاب فرهنگی موظف است به منظور جهت دهی فرهنگی به تصمیمات کلان اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، نسبت به طراحی ضوابط و چارچوب تدوین و تعیین شاخص‌ها و پیگیری و نظارت بر اجرای پیوست‌های عدالت، فرهنگی و اجتماعی یکپارچه برای طرح‌های مهم و کلان و برنامه‌های ملی اقدام کند. ماده ۱۲
- شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌تواند در راستای اجرای مصوبات خود و پیگیری روند اجرایی شدن آنها؛ از ظرفیت‌های قانونی دستگاه‌های نظارتی کشور حسب مورد، استفاده نماید. دستگاه‌های نظارتی از جمله سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور در چارچوب اختیارات قانونی خود و با هماهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی، نسبت به نظارت بر عملکرد دستگاه‌های مجری اسناد و سیاست‌ها و سایر مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ اقدام و گزارش‌های مربوطه را به این شورا ارائه می‌نمایند. ماده ۱۳
- مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی قابل رسیدگی و ابطال نیست. ماده ۱۴
- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس مفاد مصوبات شورای عالی و برآیندهای ناشی از اجرای آنها، خلاهای فرهنگی، علمی، فناوری و نوآوری سیاست‌های کلی را در تعامل با دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام پیگیری می‌نماید و در صورت لزوم؛ پیشنهادهای لازم به آن مجمع ارائه می‌گردد. ماده ۱۵
- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تعامل با دبیر شورای عالی امنیت ملی، سیاست‌ها و ملاحظات فرهنگی و علمی موثر بر امنیت ملی کشور را به شورای عالی امنیت ملی اعلام و پیگیری می‌نماید. ماده ۱۶
- تقسیم کار بین شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی فضای مجازی در خصوص موضوعات مشترک در قالب کارگروهی متشکل از اعضای منتخب دو شورا انجام می‌شود و نتیجه پس از تصویب در دو شورا، مبنای همکاری و تعامل قرار می‌گیرد. ماده ۱۷
- شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص مسائل مربوط به شئون فرهنگی و علمی و آموزشی حوزه‌های علمیه، صرفاً در صورت تقاضای رسمی نهادها و مقامات ذی صلاح حوزه‌های علمیه از این شورا؛ ورود و نسبت به وضع مصوبه یا اتخاذ تصمیم، اقدام می‌نماید. فصل سوم: ساختار شورای عالی انقلاب فرهنگی و دبیرخانه ماده ۱۸
- شورای عالی انقلاب فرهنگی شامل ارکان زیر است: شورای عالی انقلاب فرهنگی شورای معین دبیرخانه، ستادهای راهبری و نظارت و شوراهای اقماری ماده ۱۹
- اعضای حقوقی محذوف از ترکیب جدید اعضای شورای عالی؛ در شوراهای تخصصی، ستادها، هیات‌ها و کارگروه‌های شورای عالی و یا به عنوان نماینده شورای عالی در سایر شوراها و دستگاه‌ها؛ ابقاء می‌شوند. ماده ۲۰
- دستور جلسات شورای عالی دبیر شورا با موافقت رئیس شورا و بهره گیری از نتایج بررسی‌های ستادهای راهبری و نظارت و شوراهای اقماری در زمینه اولویت‌های فرهنگی و علمی و نیازهای فوری دستگاه‌ها، دستور جلسات شورا را تعیین و تدوین می‌نماید. تبصره
- اعضای شورای عالی می‌توانند بررسی مساله یا موضوعات حائز اولویت یا فوریت را جهت قرار گرفتن در دستور همان جلسه شورای عالی یا شورای معین پیشنهاد دهند. در صورت کسب نصاب رای حداقل یک سوم کل اعضاء؛ آن موضوع در همان جلسه در دستور بررسی قرار خواهد گرفت. ماده ۲۱
- ستادهای راهبری و نظارت در حوزه‌های «فرهنگی و اجتماعی»، «خانواده و زنان»، «علم، فناوری و نوآوری» و «تعلیم و تربیت» زیر نظر دبیر شورا تشکیل می‌شود و ساختار اجرایی آن در دبیرخانه شورای عالی تمهید می‌شود. ماده ۲۲
- ستاد راهبری و نظارت خانواده و زنان؛ به عنوان جایگاه ویژه تصمیم سازی و راهبری نظام مند امور خانواده و زنان با عضویت اعضای حقیقی منتخب شورای عالی، بانوان عضو شورای عالی، معاونان ذی ربط از قوای سه گانه و سایر دستگاه‌های مرتبط و نمایندگانی از نخبگان و نهادهای مردمی تشکیل می‌شود و ماموریت و شرح وظایف آن حداکثر ظرف سه ماه آماده و به تصویب شورای عالی می‌رسد. ماده ۲۳
- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، به عنوان مسئول اجرای سند تحول، موظف است اقدامات ذیل را تا حصول نتیجه پیگیری کند: ۱ -۲۳ - بازنگری و تدوین آیین‌نامه داخلی شورای عالی انقلاب فرهنگی و مصوبه وظایف و ارکان دبیرخانه، تدوین شرح وظایف و ترکیب شورای معین، ستادهای راهبری و نظارت و شوراهای اقماری و تعیین نسبت و ارتباط بین آنها، ظرف مدت سه ماه و تصویب آن در شورای عالی ۲ -۲۳ - باز طراحی ساختار دبیرخانه مبتنی بر مفاد سند تحول و با تاکید بر تقویت رصد و پایش، نظارت و ارزیابی، چابک سازی، گفتمان سازی و تعامل با شبکه‌های نخبگانی ظرف مدت سه ماه ۳ -۲۳ - تدوین برنامه تحول و آیین‌نامه‌های لازم برای اجرای سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی و گزارش عملکرد و نتایج به صورت فصلی به شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا شورای معین ماده ۲۴
- این سند در یک مقدمه، سه فصل و ۲۴ ماده و یک تبصره در جلسات ۸۴۹، ۸۵۰، ۸۵۱، ۸۵۲، ۸۵۳، ۸۵۸، ۸۵۹، ۸۶۰، ۸۶۱، ۸۶۲ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۰۲، ۱۴۰۰/۰۹/۰۹، ۱۴۰۰/۰۹/۲۳، ۱۴۰۰/۱۰/۰۷، ۱۴۰۰/۱۰/۱۴، ۱۴۰۰/۱۲/۲۴، ۱۴۰۱/۰۱/۲۳، ۱۴۰۱/۰۲/۰۶، ۱۴۰۱/۰۲/۲۰ و ۱۴۰۱/۰۳/۰۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ؛ لازم الاجرا می‌باشد. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - سیدابراهیم رئیسی