مصوبه درباره ساماندهی گردشگری جنگلها و سواحل کشور
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۸/۹ به پیشنهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور) و به استناد بند (ب) ماده (۱۰۰) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۹۵ - تصویب کرد: ۱
- طرح ساماندهی گردشگری جنگلهای شمال و شمال غرب کشور و زاگرس و سواحل شمالی و جنوبی با اولویت سواحل مکران به شرح پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، تعیین میشود. ۲
- وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای فرهنگ سازی و تعهد به اصول توسعه پایدار گردشگری در مناطق جنگلی و ساحلی، برنامه آموزش همگانی را با رویکرد سفر مسئولانه، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویبنامه تهیه و با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اجرا مینماید. ۳
- به منظور ساماندهی بازدید گردشگران در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست و مناطق جنگلی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت جهاد کشاورزی نسبت به تعریف میزان و نوع فعالیتهای گردشگری، طراحی مسیر و خدمات گشت منطبق با ضوابط فنی و حفاظتی اقدام مینماید. ۴
- وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، شبکه دادهها و اطلاعات گردشگری سواحل و جنگلها را در پایگاه اطلاع رسانی آن وزارت ایجاد و به روزرسانی مینماید و تمامی دستگاههای ذی ربط موظف به همکاری برای اشتراک گذاری اطلاعات مربوط هستند. ۵
- با توجه به عدم انطباق شرح خدمات مطالعات پارکهای جنگلی، مصوب شورای عالی جنگلها و مراتع کشور با شرح خدمات ابلاغی مناطق نمونه گردشگری، وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و سازمان حفاظت محیط زیست ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویبنامه، نسبت به اصلاح و تدوین شرح خدمات یکپارچه اقدام مینماید. ۶
- به منظور آگاهی سرمایه گذاران بخش گردشگری از ضوابط و نحوه استفاده اراضی جنگلی و ساحلی کشور، وزارتخانههای جهاد کشاورزی و راه و شهرسازی بر اساس مطالعات نیازسنجی گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این تصویبنامه اطلاع رسانی لازم را انجام میدهند. ۷
- برنامه عملیاتی طرح پیوست در چهارچوب برنامه ملی گردشگری کشور، موضوع جزء (الف) بند (۸) سند راهبردی توسعه گردشگری (تصویبنامه شماره ۶۶۶۳۴ /ت ۵۵۲۹۳ ه- مورخ ۱۳۹۹/۶/۱۶)، بر اساس سیاستهای سند یاد شده و سایر قوانین و برنامههای بالادستی تنظیم خواهد شد. ۸
- وظیفه هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و نظارت بر اجرای مفاد این تصویبنامه بر عهده شورای راهبردی و نظارت بر تحقق سند راهبردی توسعه گردشگری است. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی موظف است گزارش عملکرد سالانه طرح مذکور را به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال نماید. اعتبارات لازم برای اجرای این تصویبنامه در لوایح بودجه سنواتی دستگاههای اجرایی ذی ربط پیشبینی خواهد شد. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر طرح ساماندهی گردشگری جنگلهای شمال و شمال غرب کشور و زاگرس و سواحل شمالی و جنوبی با اولویت سواحل مکران ۱
- چالشها و تنگناها الف
- گردشگری سواحل ۱- تغییر کاربری اراضی هم جوار در سواحل کشور. ۲- تصاحب اراضی سواحل توسط نهادها و دستگاههای اجرایی و در نتیجه محدود شدن دسترسی عموم مردم به سواحل. ۳- فقدان طرحهای توسعه ای سطح بندی شده و عدم وجود نظارت کافی بر پروژههای توسعه ای در مناطق ساحلی. ۴- بهره برداریهای غیراصولی بیش از حد در برخی سواحل کشور. ۵- کمبود زیرساختهای اولیه (حمل و نقل، بهداشت و درمان، آب، برق، گاز و تلفن، ارتباطات و زیرساختهای صنعتی و آموزشی) و امکانات تفریحی - رفاهی در سواحل. ۶- نبود سامانه مناسب جمعآوری و دفع پسماندهای کشاورزی، صنعتی و خانگی و جاری شدن این پسماندها در سواحل و آب دریا. ۷- تعرض به حریم و بستر دریا و تصرفات غیرقانونی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی. ۸- وجود قوانین متنوع و متکثر در حوزه سواحل و جنگلها و فقدان ساز و کارهای متمرکز و برداشتهای متفاوت از قوانین و مقررات جاری. ۹- ناهماهنگی نهادی برای رونق گردشگری و تعدد مراکز تصمیمگیری. ۱۰- ایجاد و راه اندازی اقامتگاهها و مهمانسراهای اختصاصی. ب
- گردشگری جنگلها ۱- تغییر کاربری اراضی جنگلی و در نتیجه تخریب جنگلها. ۲- عدم توجه کافی به اهمیت و ارزش جنگلها در میان برخی از جوامع محلی و ضرورت اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در این زمینه. ۳- فقدان برنامهریزی مشخص در برخورداری از ظرفیتهای عظیم جنگلها برای توسعه گردشگری. ۴- عدم پیشبینی و جانمایی مناسب برای ایجاد تاسیسات گردشگری. ۵- کوتاه بودن دوره اعطای کاربری گردشگری در پارکهای جنگلی. ۶- هماهنگی ناکافی بین دستگاهها به منظور تسهیل فعالیتهای گردشگری در نواحی جنگلی. ۷- عدم توجه کافی متولیان توسعه و حفاظت از جنگلها به ظرفیت گردشگری پایدار. ۸- عدم تطابق قوانین و مقررات دستگاههای متولی حوزه جنگل با قوانین سرمایهگذاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. ۲
- اهداف ۱- ارایه روش مدیریتی نظام مند در راستای حفظ منابع و توسعه کارآفرینی. ۲- توجه به توسعه و ظرفیتهای اقتصادی گردشگری در طرحهای توسعه مناطق ساحلی و جنگلها. ۳- توسعه کسب و کارها و تشویق سرمایه گذاران محلی و سرمایه گذاریهای متناسب با ساختار منطقه. ۴- ترویج رویکردهای مشارکتی و ضرورت اتخاذ رویکرد مدیریت یکپارچه در توسعه مناطق ساحلی و جنگلها. ۵- اتخاذ راهبردهای حمایتی و تشویقی در بخشهای غیردولتی برای حضور در بازارهای گردشگری سواحل و جنگلها. ۶- تقویت همکاریهای نهادی و بین بخشی. ۷- اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در زمینه توسعه گردشگری پایدار. ۸- توسعه فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی با هدف تربیت نیروی انسانی متخصص مورد نیاز. ۳
- سیاستهای اجرایی ۱- ایجاد ساز و کار اجرایی برای هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و ذی نفعان بخش عمومی و خصوصی. ۲- برنامهریزی صحیح و اصولی به منظور رعایت مولفههای گردشگری پایدار. ۳- تقویت نشان (برند) گرشگری در مناطق مستعد و عرصههای گوناگون سواحل و جنگلها. ۴- توسعه و حمایت از نشان (برند) های مقاصد و محصولات گردشگری سواحل و جنگلها. ۵- اتخاذ شیوه مدیریت یکپارچه گردشگری در سطوح فرابخشی و بین بخشی. ۶- واگذاری امور تصدی گری به تشکلهای حرفه ای و تخصصی گردشگری با تاکید بر رویکرد مشارکت بخش غیردولتی. ۷- اصلاح ساختار قوانین و مقررات به منظور تسهیل فرآیندهای توسعه گردشگری سواحل و جنگلها. ۸- توسعه زیرساختهای فناوریهای نوین و اطلاعاتی. ۹- بهبود خدمات و تنوع بخشی به محصولات گردشگری سواحل و جنگلها. ۱۰- اجرای طرح سامانه ماشینی (سیستم مکانیزه) جمعآوری و دفع پسماندهای کشاورزی، صنعتی و خانگی با مشارکت سرمایه گذاران بخش غیردولتی. ۱۱- نظارت دقیق و مستمر توسط دستگاههای اجرایی ذی ربط بر ساخت و سازها در مناطق ساحلی و جنگلی با اراضی دارای کاربری گردشگری. ۱۲- تسهیل و تسریع به منظور صدور مجوزهای قانونی توسط دستگاههای اجرایی ذی ربط و همچنین بانکهای عامل به منظور اعطای تسهیلات پیشبینی شده به اقامتگاههای بوم گردی و سنتی در روستاهای ساحلی و جنگلی استان. ۴
- اقدامات ۱- بازنگری قوانین و مقررات برای تسهیل استفاده از ظرفیتهای گردشگری سواحل و جنگلها. ۲- واگذاری اراضی ملی و دولتی برای احداث تاسیسات و خدمات گردشگری در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط. ۳- تهیه پیوست تخصصی گردشگری پایدار برای طرحهای توسعه گردشگری در سواحل و جنگلها. ۴- تهیه و تصویب بسته حمایتی و تشویقی برای جذب سرمایه گذاران بخش غیردولتی. ۵- مکان یابی و معرفی اراضی ساحلی دارای ظرفیت و قابلیت استقرار کاربریهای گردشگری به سرمایه گذاران بخش غیردولتی. ۶- تهیه دستورالعمل و ضوابط نحوه واگذاری امور مربوط به خدمات رفاهی، بهداشتی و ایمنی سواحل به جوامع محلی و تشکلهای غیر دولتی مردم نهاد. ۷- اجرای طرحهای نشان سازی (برند سازی) گردشگری سواحل و جنگلها بنا به مقتضیات و ظرفیتهای بومی و محلی منطقه. ۸- برگزاری رویدادهای بینالمللی. ۹- جلوگیری از ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم سواحل. ۱۰- توانمندسازی نیروی انسانی شاغل در تاسیسات و خدمات گردشگری سواحل و جنگلها. ۱۱- تهیه و تدوین ضوابط مدیریت و نظارت هدفمند و یکپارچه در پارکهای جنگلی و سواحل. ۱۲- گردآوری و تدوین یکپارچه قوانین و مقررات حوزه گردشگری سواحل و جنگلها با تدقیق در وظایف دستگاههای اجرایی مرتبط. ۱۳- انعقاد قرارداد و یا واگذاری امتیاز خدمات برای اجرای طرح ماشینی (مکانیزه) جمعآوری پسماندها در مناطق ساحلی و جنگلها. ۱۴- تشویق و ترویج فرهنگ طبیعت دوستی و اجرای برنامههای آموزشی. ۱۵- اطلاع رسانی و آگاه کردن مردم بومی از ظرفیتهای توسعه گردشگری نواحی جنگلی کشور. ۱۶- تهیه سامانه جامع بانک آمار و اطلاعات برای شناسایی وضعیت سواحل و جنگلها و پراکندگی موقعیت تاسیسات و امکانات گردشگری. ۱۷- تدوین ضوابط با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. ۱۸- تهیه و تدوین ضوابط مدیریت و نظارت هدفمند و یکپارچه و همچنین امور توسعه و بهرهبرداری از بوستان (پارک) ها و تاسیسات گردشگری. ۱۹- صدور مجوز به مجریان صاحب صلاحیت طرحهای گردشگری دریایی به منظور راه اندازی اسکلههای تفریحی و شناورها و کشتیهای مسافرتی داخلی و خارجی گردشگری. ۲۰- تدوین قوانین اثربخش و بازدارنده و ایجاد سازوکار مناسب اجرایی برای بهره مندی عموم مردم از مواهب طبیعی و خدادادی که در زمره انفال محسوب میشوند.