مصوبه درباره نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور
در اجرای ماده ۱۱ آیین‌نامه داخلی شورای عالی فضای مجازی، به پیوست مصوبه جلسه پنجاه و نهم مورخ ۱۳۹۸/۶/۹ شورای عالی با موضوع «نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور» که طی نامه شماره ۱۰۳۳۵۷ / ۹۸ مورخ ۱۳۹۸/۷/۸ به استحضار مقام معظم رهبری (مدظله العالی) رسیده است، برای اجرا ابلاغ می‌شود. دبیر شورای عالی فضای مجازی - سید ابوالحسن فیروز آبادی نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور مقدمه برای هر نوع تعامل فنی، اقتصادی (پولی و مالی) فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اداری میان اشخاص، گروه‌ها، اشیاء خدمات، محتواها و مکان‌ها به هویت معتبر نیاز بوده و شکل گیری نظام قابل اطمینان برای هویت در فضای مجازی کشور ضروری است. در این نظام برای حصول اطمینان، بسته به نوع تعامل، دو دسته اطلاعات هویت ذاتی و اکتسابی موجودیت‌ها لازم بوده و برای تامین و تایید آن‌ها، نقش آفرینی دو نهاد معتبر نیاز است؛ «تامین کنندگان شناسه (مشابه ثبت احوال) که مسئولیت تامین اطلاعات پایه هویتی موجودیت‌ها را در قالب شناسه‌های دایم یا موقت و واقعی یا مستعار بر عهده دارند» و «تامین کنندگان صفت‌ها که مسئولیت اعتبار بخشی به اطلاعات غیرپایه هویتی از قبیل مدرک تحصیلی و میزان اعتبار مالی را برعهده دارند و صفات ادعایی را تایید یا رد می‌کنند». هدف از ایجاد این نظام، استقرار زیست بوم تامین کننده زیرساخت تعاملات آزادانه، سالم، پویا، مسئولانه و سودمند با رعایت حقوق فردی و جمعی در روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فناورانه بین انواع موجودیت‌ها در فضای مجازی است که زمینه لازم را برای توسعه کسب و کارهای دیجیتال، سامانه‌های فنی، رسانه‌های تعاملی و خدمات اداری ایجاد می‌کند و در آن تامین کنندگان شناسه‌ها و صفت‌ها با ارایه مجموع دو نوع اطلاع هویتی پایه و صفت‌ها، شناخت قابل اطمینان را برای طرفین تعامل فراهم می‌سازند. ماده ۱
- تعاریف ۱- ۱- موجودیت هر شخص، گروه شیء، خدمت، محتوا و مکان که به صورت مستقل قابل شناسایی باشد؛ ۱- ۲- شناسه [پاورقی ۱]: کدی که برای ارجاع به اطلاعات هویتی پایه یک موجودیت واحد استفاده می‌شود؛ ۱- ۳- صفت [پاورقی ۲]: مشخصه یا کیفیت انتسابی یا اکتسابی موجودیت که در طول زمان تغییر می‌کند؛ ۱- ۴- اطلاعات پایه هویتی: اطلاعات شناسنامه ای موجودیت‌ها شامل نسبت‌های پایه بین آن‌ها که به ندرت دچار تغیر می‌شوند؛ ۱- ۵- هویت دیجیتالی مجموعه ای از اطلاعات پایه هویتی و صفت‌ها که معرف یک موجودیت واحد است؛ ۱- ۶- تامین کننده شناسه [پاورقی ۳]: نهادی که برای انواع تعاملات، اطلاعات پایه هویتی قابل استنادی از موجودیت‌ها را گواهی می‌کند و مسئولیت ثبت و راستی آزمایی هویت واقعی موجودیت‌ها تخصیص شناسه و صدور گواهی نامه هویت برای آن‌ها و در برخی تراکنش‌ها، احراز هویت آن‌ها را بر عهده دارد؛ ۱- ۷- تامین کننده صفت‌ها [پاورقی ۴] موجودیتی که در تعاملات اعتبار صفت‌های موجودیت‌ها را گواهی می‌کند؛ ۱- ۸- چارچوب مبادله قابل اعتماد [پاورقی ۵] ساز و کار ارتباط امن و قابل اعتماد بین موجودیت‌ها و تامین کنندگان شناسه و صفت‌ها در زیست بوم است؛ ۱- ۹- لایه کاربرد: لایه ای که در آن خدماتی فراتر از خدمات ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی ارایه می‌شود. پاورقی [۱] Idcntiy پاورقی [۲] Attribute پاورقی [۳] IDP Idcutes پاورقی [۴] Ap:.Attributes provider پاورقی [۵] Trusted Framework ماده ۲
- الزامات زیست بوم هویت معتبر در فضای مجازی ۲- ۱- تامین مقیاس مورد نیازبرای انواع کاربردها با قابلیت گسترش در کاربردهای آتی؛ ۲- ۲- تامین سطوح اعتبار و اعتماد در تامین اطلاعات هویت دیجیتالی به تناسب نوع تعامل؛ ۲- ۳- صیانت از حریم خصوصی اشخاص و حقوق عمومی جامعه؛ ۲- ۴- تناسب میان میزان اطلاعات ارایه شده از هر موجودیت با نوع تعامل با رعایت اختیار یا آگاهی موجودیت‌ها؛ ۲- ۵- تامین ادله دیجیتال در ثبت و اعطای شناسه‌ها و گواهی‌ها و اعتبار بخشی صفت‌ها؛ ۲- ۶- رعایت امنیت اطلاعات هویت دیجیتالی و تناسب آن با نوع تعامل از طریق ایجاد چارچوب مبادله قابل اعتماد و اعطای گواهی موثق؛ [پاورقی ۱] ۲- ۷- مرتبط بودن اطلاعات هویتی پایه فضای مجازی با فضای فیزیکی؛ ۲- ۸- اتکاپذیری، تاب آوری ماندگاری، کاربری آسان، ساده بودن ساختار و تعامل پذیری میان اجراء زیست بوم؛ ۲- ۹- تضمین صحت، تمامیت، اعتبار، انکارناپذیری و استنادپذیری هویت موجودیت‌های فضای مجازی به تناسب نوع تعامل؛ ۲- ۱۰- افزایش شفافیت و کاهش گمنامی در فضای مجازی؛ ۲- ۱۱- ارتقاء و استمرار فرآیندهای احراز هویت در فضای مجازی؛ پاورقی [۱] Credential ماده ۳
- خطوط اجرایی ۳- ۱- هر تعاملی در فضای مجازی کشور باید با شناسه معتبر آغاز شود؛ ۳- ۲- همه عوامل ذی نقش در یک تعامل مسئول عملکرد خود هستند؛ ۳- ۳- موجودیت‌ها در شبکه ملی اطلاعات و هر شبکه دیگری که درون یا مرتبط با آن قرار می‌گیرند، باید هویت احراز شده داشته باشند؛ ۳- ۴- چنانچه موجودیتی امکان تغییر شناسه را فراهم کند، باید امکان نگاشت شناسه قبل و بعد از تغییر را برای تامین کننده شناسه مرتبط فراهم کند؛ ۳- ۵- کلیه ارایه دهندگان خدمات فنی، اقتصادی (پولی و مالی) فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اداری در کشور باید در چارچوب و منطبق بر نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور فعالیت و از پذیرش و گذردهی تعامل‌های فاقد هویت معتبر اجتناب کنند؛ ۳- ۶- امکان نگاشت بین شناسه‌های متنوع هر یک از عوامل دخیل در یک تعامل در لایه‌های مختلف ارتباطی، خدماتی، کاربری و محتوایی باید برای تامین کننده شناسه مرتبط فراهم و هر تعامل در فضای مجازی کشور، بی واسطه یا با واسطه به شخصی منحصر به فرد منتهی شود؛ ۳- ۷- هر گونه اقدام با مشارکت در اختفاء یا جعل هویت از جمله عرضه ابزار و خدمات مرتبط ممنوع است؛ ۳- ۸- مسئولیت جبران خسارت ناشی از نقص الزامات و خطوط اجرایی موضوع مواد ۲ و ۳ این نظام، در چارچوب قوانین جاری کشور برعهده تامین کننده شناسه و یا ارائه دهنده خدمت نقض کننده آن‌ها است؛ ۳- ۹- مرکز ملی فضای مجازی با همکاری قوای مجریه و قضاییه ظرف مدت شش ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه، پیش نویس مقررات و لوایح قانونی لازم برای استقرار نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور را تهیه کند؛ ۳- ۱۰- مرکز ملی فضای مجازی گزارشی از اجرای این مصوبه را هر شش ماه یک بار به شورای عالی فضای مجازی ارائه کند. ماده ۴
- نگاشت نهادی ۴- ۱- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تامین کننده شناسه در لایه ارتباطی کشور بوده و مسئولیت تنظیم مقررات و اتخاذ تمهیدات لازم برای اجرای موارد ذیل را بر عهده دارد. ۴- ۱- ۱- احراز هویت متقاضیان و مشترکین داخلی و خارجی خدمات ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی؛ ۴- ۱- ۲- احراز هویت برخط موجودیت‌های بهره بردار خدمات عمومی ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی؛ ۴- ۱- ۳- ساماندهی و مدیریت نشانی‌های پروتکل اینترنت [پاورقی ۱] و نام‌های دامنه در سطح ملی ۴- ۲ - مرکز ملی فضای مجازی به منظور ایجاد زیست بوم هویت فضای مجازی کشور در خصوص موارد زیر اقدام کند: ۴- ۲- ۱- احصای فهرست تامین کنندگان شناسه " لایه کاربرد "، برای ثبت، اعطای شناسه و گواهی به کلیه موجودیت‌های آن لایه با استفاده از ظرفیت، موجود اجرایی و ارایه نگاشت نهادی پیشنهادی به شورای عالی فضای مجازی؛ ۴- ۲- ۲- تنظیم و ابلاغ طرح تحول و برنامه ملی هویت فضای مجازی؛ ۴- ۲- ۳- تصویب و ابلاغ ضوابط و مقررات عمومی زیست بوم هویت فضای مجازی؛ ۴- ۲- ۴- نظارت بر حسن اجرای تعهدات تامین کنندگان شناسه و تامین کنندگان ملی صفت‌ها. ۴- ۳- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به منظور استقرار زیست بوم هویت فضای مجازی کشور و در چارچوب ضوابط و مقررات عمومی ابلاغی موضوع بند ۴ - ۲- ۳- نسبت به تعیین حوزه مشخص و متمرکز برای «هماهنگی و برنامه‌ریزی ملی هویت فضای مجازی» با وظایف و اختیارات زیر اقدام کند: ۴- ۳- ۱ - تدوین پیش نویس طرح تحول و برنامه ملی هویت فضای مجازی ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه و ارایه به مرکز فضای مجازی برای تنظیم و ابلاغ؛ در این طرح باید تامین کنندگان ملی صفت‌ها در حوزه‌های مختلف و نگاشت نهادی آن‌ها و نیز خدمات کاربردی مبتنی بر احراز هویت خدمات ارتباطی تعیین و مشخص شوند؛ ۴- ۳ - ۲ - استقرار چارچوب تعامل پذیری بین تامین کنندگان شناسه، صفت‌ها و دیگر موجودیت‌ها؛ برای دوره گذار سه ساله، از طریق درگاه واحد بین تامین کنندگان شناسه و تامین کنندگان صفت‌ها، خدمات ارایه می‌شود؛ ۴- ۳ - ۳ - ارایه گزارش فصلی از اقدامات و پیشرفت کار به مرکز ملی فضای مجازی. ۴- ۴ - تامین کنندگان شناسه و تامین کنندگان ملی صفت‌ها باید ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ طرح تحول و برنامه ملی هویت فضای مجازی موضوع بند ۴ -۲ -۲، برنامه خود را تدوین و برای تصویب به مرکز ملی فضای مجازی ارایه کنند. پاورقی [۱] Ip Address