مصوبه درباره الزامات شبکه ملی اطلاعات

۱

• مقدمه شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، یکی از مهم ترین پروژه‌های ملی در عرصه فضای مجازی است که تحقق آن بنا بر رویکردهای جهانی و ضرورت‌های ملی مانند ارائه خدمات زیرساختی پیشرفته و مطابق نیازهای کشور، بهره مندی از مزایای اقتصادی صنعت و زیست بوم ملی فضای مجازی، صیانت و رشد فرهنگ اسلامی - ایرانی در فضای مجازی و حفاظت از اطلاعات و ارتباطات کاربران ایرانی در برابر تهدیدات علیه امنیت و حریم خصوصی، در اسناد بالادستی کشور الزام شده است. بر این اساس، تعریف و الزامات شبکه ملی اطلاعات، در جلسه پانزدهم مورخ ۳/ ۱۰/ ۱۳۹۲ شورای عالی فضای مجازی، مورد بررسی و تصویب قرار گرفت و پیرو آن، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان مجری شبکه ملی اطلاعات معرفی شد. با توجه به ضرورت برداشت مشترک دست اندرکاران این حوزه و جمع بندی نظرات خبرگان در جلسات هم اندیشی برگزار شده، مرکز ملی فضای مجازی با استفاده از فرایند استاندارد مهندسی نیازمندی‌ها، به تدوین مستنداتی مانند "تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات (ویرایش یک)" و "تعریف عبارت کلیدی" پرداخت. در نهایت و پس از جلسات متعدد با حضور نخبگان مرتبط با موضوع و همچنین مجری شبکه ملی اطلاعات، پیش نویس مستند "تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات" تدوین شد. هدف از تدوین این سند، یکپارچه سازی نظرات و تضمین هماهنگی طراحی شبکه با الزامات کلان بالادستی می‌باشد. ۲
• تعریف شبکه بر اساس مصوبه اول جلسه پانزدهم شورای عالی فضای مجازی بر اساس مصوبه اول جلسه پانزدهم شورای عالی فضای مجازی، "شبکه ملی اطلاعات، به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، شبکه ای مبتنی بر قرارداد اینترنت به همراه سوئیچ‌ها و مسیریاب‌ها و مراکز داده ای ­است به صورتی که درخواست‌های دسترسی داخلی برای اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده داخلی نگهداری می‌شوند به هیچ وجه از طریق خارج کشور مسیریابی نشود و امکان ایجاد شبکه‌های اینترانت و خصوصی و امن داخلی در آن فراهم شود". ۳
• الزامات حاکم بر شبکه بر اساس مصوبه دوم جلسه پانزدهم شورای عالی فضای مجازی بر اساس مصوبه دوم جلسه پانزدهم شورای عالی فضای مجازی، الزامات شبکه ملی اطلاعات عبارتند از: ۱
• شبکه ای متشکل از زیرساخت‌های ارتباطی با مدیریت مستقل کاملاً داخلی؛ ۲
• شبکه ای کاملاً مستقل و حفاظت شده نسبت به دیگر شبکه‌ها (از جمله اینترنت) با امکان تعامل مدیریت شده با آن‌ها؛ ۳
• شبکه ای با امکان عرضه انواع محتوا و خدمات ارتباطی سراسری برای آحاد مردم با تضمین کیفیت از جمله قابلیت تحرک؛ ۴
• شبکه ای با قابلیت عرضه انواع خدمات امن اعم از رمزنگاری و امضای دیجیتالی به کلیه کاربران؛ ۵
• شبکه ای با قابلیت برقراری ارتباطات امن و پایدار میان دستگاه‌ها و مراکز حیاتی کشور؛ ۶
• شبکه ای پرظرفیت، پهن باند و با تعرفه رقابتی شامل مراکز داده و میزبانی داخلی. ۴
• اصول حاکم بر طراحی شبکه ملی اطلاعات در این بخش، تعریف و الزامات مصوب در شش محورِ (۱) زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، (۲) استقلال، (۳) مدیریت، (۴) خدمات، (۵) سالم سازی و امنیت و (۶) تعرفه و مدل اقتصادی شبکه ملی اطلاعات، تبیین و در قالب اصول حاکم بر طراحی شبکه بیان شده‌اند. ۴
• ۱- شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت ارتباطی کل فضای مجازی، شبکه همه شبکه‌های کشور است. این شبکه در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران (با پشتیبانی کامل از دیگر نظامات از قبیل آموزشی، حقوقی و قضایی)، به نحو مطلوب و مطمئن [پاورقی ۱]، تامین کننده کلیه نیازهای ارتباطی برای انواع ذینفعانی [پاورقی ۲] که حداقل یکی از آن‌ها در داخل کشور قرار دارد، می‌باشد. شبکه مزبور امکان ارائه انواع خدمات و محتواهای فضای مجازی (در حوزه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، امنیتی، دفاعی و مانند آن) را فراهم خواهد نمود. این شبکه با رعایت اصول زیر محقق می‌شود: -[پاورقی ۱] Assured -[پاورقی ۲] ذینفعان فضای مجازی (شامل و نه محدود به تمامی موجودیت‌های سایبری - فیزیکی و سایبری) شامل طبقات و گروه‌های مختلف کاربران و انواع اپراتورهای شبکه، توسعه و ارائه دهندگان خدمات و محتوا و مانند آن. ۱
• ارتباطات میان زیرشبکه‌های شبکه ملی اطلاعات (اعم از شبکه‌های مستقل داخلی) با یکدیگر از طریق یک شبکه هسته صورت می‌پذیرد؛ ۲
• این شبکه مبتنی بر قرارداد IP است که می‌تواند متناسب با نیازها و ملاحظات گوناگون مانند ضرورت توسعه بومی و اختصاصی سازی [پاورقی ۳]، به ویژه در قلمروهای حساس، حیاتی و دارای اولویت راهبردی یا تعامل پذیری با اینترنت آینده [پاورقی ۴]، توسعه یافته و به سطوح بالاتری از بلوغ برسد؛
• [پاورقی ۳] Proprietary;
• [پاورقی ۴] Future Internet; ۳
• خدمت ارتباط داخل با شبکه­ های خارجی صرفاً از طریق " گذرگاه‌های [پاورقی ۵] ایمن مرزی" [پاورقی ۶] شبکه ملی اطلاعات که دارای درگاه‌های مشخص اتصال به خارج و اتصال با داخل هستند تامین می­شود؛
• [پاورقی ۵] در قالب zone
• [پاورقی ۶] این گذرگاه‌های قابل اعتماد، شبکه ای از عناصر است که می‌تواند حسب نیاز به صورت متمرکز یا توزیع شده ایجاد گردد و دارای درگاه‌های مشخص و محدود نسبت به فضای مجازی بین الملل و فضای تعاملات داخل به داخل باشد. این گذرگاه‌ها، یکی از مکانیزم‌های فراهم کننده امکان اعمال سیاست‌های متمایز و متنوع به تناسب داخلی یا خارجی بودن تعاملات هستند. ۴
• مسیریابی درخواست‌های دسترسی داخلی برای اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده داخلی نگهداری می‌شوند از طریق خارج کشور انجام نمی‌شود (بر این اساس باید امکان مدیریت موارد نقض کننده این اصل مانند شبکه‌های اختصاصی مجازی، در شبکه فراهم شود)؛ ۵
• کلیه نیازمندی‌های زیرساختی و خدماتی لازم در شبکه برای عدم نیاز به خروج ترافیک دو سر داخل از کشور، تامین شود؛ ۶
• با استفاده از توابع و خدمات فنی شبکه ملی اطلاعات، امکان تعریف، ایجاد، نگهداری و توسعه زیرشبکه‌های مختلف اختصاصی وجود دارد که تحت نظارت، می‌توانند دارای سیاست‌ها، خدمات و مکانیزم‌های امنیتی اختصاصی باشند [پاورقی ۷]؛
• [پاورقی ۷] ضمن رعایت چارچوبِ تعریف، الزامات و اصول شبکه به ویژه تضمین سطوح امنیتی لازم. ۷
• پوشش کشوری خدمات پهن باند با لحاظ آمایش سرزمینی و مطالعات بازار در مورد، خدمات پهن باند بومی، محتوای مطابق با ارزش‌های اسلامی - ایرانی و خدمات حاکمیتی (مانند خدمات دولت، سلامت، تجارت و آموزش الکترونیک) و با نگاه به عدالت اجتماعی [پاورقی ۸] (به ویژه در تخصیص منابع خدمات عمومی اجباری [پاورقی ۹]) تامین شود؛ -[پاورقی ۸] دسترسی به شبکه و خدمات آن برای کلیه طبقات کاربری (حاکمیتی، دولتی و خصوصی از نوع اقتصادی یا غیراقتصادی و یا زیرساختی یا غیر زیرساختی و عموم مردم از حیث طبقات مختلف سنی، جنسی، حرفه ای و آموزشی) و برای انواع موجودیت‌های سایبری و فیزیکی. -[پاورقی ۹] USO: Universal Service Obligation ۸
• ظرفیت شبکه‌های هسته، تجمیع و دسترسی پهن باند متناسب با نیازهای بومی و با هدف غلبه خدمات و محتوای اسلامی - ایرانی در سراسر کشور توسعه یابد. ۴
• ۲ - استقلال شبکه ملی اطلاعات شبکه دارای حدود و مرزهای [پاورقی ۱۰] معین و مشخصی است که در حیطه آن، تحقق اصول زیر ضروری است: -[پاورقی ۱۰] مرزهای شبکه ملی شامل مرزهای جغرافیایی (شامل نمایندگی‌های ج.ا.ا در خارج از کشور) بوده ولی عناصر خارج از مرزهای جغرافیایی که توانایی اعمال سیاست‌های حاکمیتی مثلاً از طریق مالکیت بر آن وجود دارد را نیز شامل می‌شود. ۱
• امکان رصد، اشراف و اعمال انواع سیاست‌های حاکمیتی [پاورقی ۱۱] در تمامی ابعاد و لایه‌های شبکه؛ -[پاورقی ۱۱] سیاست‌های حاکمیتی (اقتصادی، فرهنگی،اجتماعی و...) در زیرساخت و پشتیبانی از اعمال سیاست‌های حاکمیتی در لایه‌های خدمات و محتوا. ۲
• عدم اتکای شبکه به شبکه‌های غیر از خود در تامین کلیه زیرساخت‌ها، خدمات ارتباطی و پایه کاربردی مورد نیاز داخل کشور با ظرفیت و کیفیت لازم؛ ۳
• اختیار کامل فنی[پاورقی ۱۲] در برنامه‌ریزی، طراحی، پایش و ارزیابی و قابلیت هرگونه توسعه و ارتقای لازم در حوزه سیاست‌ها، معماری‌ها، فرآیندها و زیرساخت‌های فنی، ارتباطی و اطلاعاتی؛ -[پاورقی ۱۲] خودمختاری (Autonomous) و عدم وابستگی به غیر. ۴
• گسترش ظرفیت و ایجاد امکانات لازم جهت شکل گیری اقتصادی ارائه خدمات بومی و محتوای اسلامی - ایرانی؛ ۵
• پیشبرد نظام مند [پاورقی ۱۳] بومی سازی و حمایت از آن در لایه‌ها و ابعاد مختلف شبکه.
• [پاورقی ۱۳] پیشبرد نظام مند به معنای حرکت بر اساس یک نقشه راه جامع است که حداقل مشتمل بر تعیین حوزه‌های بومی سازی، اولویت‌ها، نقش‌ها، زمان بندی، اعتبارات لازم و آینده نگری باشد. ۴
• ۳- مدیریت شبکه ملی اطلاعات در این بخش، قلمرو و کارکردهای اصلی مدیریت شبکه ملی اطلاعات و الزامات تحقق استقلال آن، در قالب اصول زیر بیان شده است: ۱
• خودگردانی در مدیریتِ برنامه‌ریزی، طراحی، تامین منابع، اجرا، پشتیبانی، توسعه و پایش و ارزیابی با استفاده از توابع، فرایندها و خدمات فنی در داخل کشور و با استفاده از نیروی انسانی متخصص داخلی محقق شود؛ ۲
• پشتیبانی از تامین نیازهای قلمرو‌های حساس، حیاتی و یا دارای اولویت راهبردی و ارتباطات آن‌ها جهت مدیریت شبکه توسط کاربر مربوطه با استفاده از توابع، فرایندها و خدمات فنی اختصاصی یا دانش و افزارهای بومی شده محقق شود؛ ۳
• [غیرقابل انتشار] ۴
• اعمال مدیریت یکپارچه در تخصیص و بهره‌برداری بهینه از منابع ملی (مانند نام و آدرس) و نظارت بر آن، به نحوی انجام شود که تاثیر استفاده از منابع بین‌المللی [پاورقی ۱۴] و سیاست گذاری‌ها و اصول حاکم در شبکه‌های جهانی حداقل شده و امکان مدیریت مستقل به ویژه در شرایط جدایی شبکه از اینترنت جهانی فراهم شود؛
• [پاورقی ۱۴] منابع حیاتی داخلی شبکه تامین شده از خارج شبکه، بخشی از منابع ملی بوده و باید تحت حاکمیت و مدیریت متمرکز در شبکه به کارگیری شوند. ۵
• تضمین کیفیت از طریق فراهم آوری امکان مدیریت انتها به انتها [پاورقی ۱۵] در شبکه و ایجاد امکان توسعه رقابت مبتنی بر کیفیت خدمت در بین ارائه دهندگان خدمات [پاورقی ۱۶] فراهم شود.
• [پاورقی ۱۵] End to End
• [پاورقی ۱۶] به عنوان نمونه، با ایجاد امکان اندازه گیری و گزارش کیفیت خدمت در ارائه دهندگان خدمات. ۴
• ۴- خدمات شبکه ملی اطلاعات خدمات شبکه ملی اطلاعات مبتنی بر ویژگی‌های مدیریتی و امنیتی و دارای تعامل با لایه‌های مدیریتی و امنیتی این شبکه بوده و در چهار محور قابل دسته بندی است که عبارتند از:
• (۱) خدمات ارتباطی (۲) خدمات پایه کاربردی، (۳) خدمات سالم سازی [پاورقی ۱۷] و امنیت و (۴) پشتیبانی از خدمات رصد کمی، کیفی و هوشمندی تجاری، فرهنگی و دفاعی:
• [پاورقی ۱۷] منظور از سالم سازی، سالم سازی محتوا و خدمات است. ۱
• خدمات ارتباطی مورد نیاز در تمام لایه‌های شبکه ملی اطلاعات شامل: میزبانی، فضای مشترک تجهیزات ارتباطی [پاورقی ۱۸]، انواع خدمات دسترسی، خدمات ترانزیت بین­ الملل، تبادل همتا به همتا [پاورقی ۱۹]، شبکه‌های توزیع محتوا [پاورقی ۲۰] و خدمات انتقال داخلی ترافیک [پاورقی ۲۱]
• [پاورقی ۱۸] Colocation, Housing
• [پاورقی ۱۹] Peering(L ۲);
• [پاورقی ۲۰] CDN;
• [پاورقی ۲۱] Transit Services, Point to Point and Multi - point (L2 / L3); ۲
• خدمات پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات: خدماتی که به بخش غیرقابل اجتناب از شبکه تبدیل شده و دارای جنبه راهبردی یا مخاطب داخلی بالایی هستند (با مدنظر قرار دادن اولویت بندی) با کیفیت و ظرفیت مناسب و مبتنی بر پیوست فرهنگی [پاورقی ۲۲] ارائه شوند. مهم ترین آن‌ها عبارتند از:
• [پاورقی ۲۲] فرهنگی - اجتماعی

1. خدمات مراکز داده (مانند میزبانی و ذخیره سازی)؛
2. خدمات نام و نشان گذاری [پاورقی ۲۳] (با تاکید بر خط و زبان فارسی)؛

• [پاورقی ۲۳] Naming and Addressing;

3. جویشگر، رایانامه، پیام رسان‌های ارتباطی و مراکز تبادل پیام و اطلاعات [پاورقی ۲۴]؛

• [پاورقی ۲۴] Message Hub and Information Exchange;

4. خدمات ابری. ۳

• خدمات سالم سازی و امنیت موردنیاز زیرساخت فضای مجازی کشور و پشتیبانی از سالم سازی و امنیت لایه‌های بالایی خدمات کاربردی و محتوا، شامل:

1. خدمات زیرساخت سالم سازی و امنیت مانند رمزنگاری، شناسه و احراز هویت، تصدیق امضا و ادله دیجیتال؛
2. خدمات مدیریت و عملیات امنیت اعم از مدیریت آسیب پذیری‌ها، مخاطرات و تهدیدات سایبری، پیشگیری و مقابله با جرائم و حوادث سایبری، دفاع سایبری و مقابله با تروریسم، حفاظت از حریم خصوصی و حقوق عمومی، اشراف و اعتماد [پاورقی ۲۵]؛

• [پاورقی ۲۵] Trust;

3. خدمات مدیریت و عملیات سالم سازی به ویژه پالایش محتوا؛
4. خدمات آموزش، مشاوره و تحلیل امنیتی و مانند آن. ۴

• خدمات پشتیبانی از رصد کمی، کیفی و هوشمندی تجاری، فرهنگی و دفاعی [پاورقی ۲۶]:
• [پاورقی ۲۶] Business / Cultural Intelligence (B/CI): برای تامین نیازهای اطلاعاتی بازیگران شبکه و همچنین تکریم کاربران به فرایندهای ره گیری وضعیت خدمات و ایجاد سازوکارهای رفع اختلافات و داوری در مورد آن‌ها نیاز است. این فعالیت برای تضمین کارایی سه دسته دیگر الزامی است.

1. ایجاد قابلیت رصد مستمر نیازمندی‌های خدماتی شبکه ملی اطلاعات اعم از ارتباطی یا پایه کاربردی با رویکرد شناسایی موارد وابستگی به شبکه جهانی اینترنت و رفع آن؛
2. استقرار فرایندهای رهگیری نحوه مصرف منابع ملی مانند کارایی پهنای باند [پاورقی ۲۷]، انرژی مصرفی و هزینه به ازای هر خدمت؛

• [پاورقی ۲۷] Bandwidth Efficiency

3. ایجاد قابلیت ثبت، گزارش گیری برخط و رصد کمی و کیفی خدمات و محتوا بر اساس نوع و نیازمندی‌ها در لایه‌های مختلف شبکه مانند پایش مستمرِ میزان، مدل و زمان مصرف، ترتیب و توالی استفاده و شناسایی الگوهای مخاطره آمیز خدمات و محتوا؛
4. ایجاد قابلیت جمع‌آوری، پردازش و تحلیل داده‌های عظیم [پاورقی ۲۸] در مورد انواع خدمات و محتوای شبکه و کاربردهای مختلف؛

• [پاورقی ۲۸] Big Data;

5. پشتیبانی از هوشمندی مورد نیاز در مدیریت تعاملات با دیگر شبکه‌ها؛
6. ایجاد زیرساخت مورد نیاز برای رفع اختلافات و داوری در مورد ارائه و وضعیت خدمات. ۴

• ۵ - سالم سازی و امنیت شبکه ملی اطلاعات سالم سازی و امنیت در شبکه ملی اطلاعات و در تعامل با دیگر شبکه‌ها، بر اساس نظامات یکپارچه هریک تامین شود. طراحی و اجرای امنیت و سالم سازی در شبکه ملی اطلاعات بر اساس اصول زیر صورت پذیرد: ۴
• ۵ - ۱- حفاظت [پاورقی ۲۹] و مدیریت تعاملات در شبکه ملی اطلاعات
• [پاورقی ۲۹] "حفاظت" پیامد منطقی چرخه مستمری از راه اندازی، استقرار، ارزیابی، تضمین و ارتقای سلامت و امنیت است که در برابر تهدیدات سلامت و امنیت معنا می‌شود؛ ۱- به منظور تامین امنیت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، قضایی و اقتصادی در کشور و همچنین امنیت در سطح داده‌ها، اطلاعات و خدمات، لازم است در لایه‌های مختلف شبکه ملی اطلاعات (شامل زیرساخت‌ها، خدمات، کاربری، مدیریت، سالم سازی و امنیت)، امکان اعمال سیاست‌های حاکمیتی متفاوت (در حوزه زیرساخت فضای مجازی)، خصوصاً به تناسب داخلی یا خارجی بودن ترافیک یا خدمات، نوع قرارداد ترافیک، درون سو یا برون سو بودن ترافیک، نوع خدمات و حوزه جغرافیایی کاربران فراهم شود؛ ۲- در شبکه ملی اطلاعات "حفاظت" در مقابل تهدیدات بالقوه و بالفعل درونی و بیرونی شامل (۱) تهدیدات از دیگر شبکه‌ها [پاورقی ۳۰] علیه شبکه ملی اطلاعات، (۲) تهدیدات از شبکه ملی اطلاعات علیه خود و دیگر شبکه‌ها، (۳) تهدیدات از دیگر شبکه‌ها یا خود شبکه ملی اطلاعات علیه دیگر لایه‌های فضای مجازی و ذینفعان کشور و (۴) تهدیدات از دیگر لایه‌های فضای مجازی و ذینفعان علیه شبکه ملی اطلاعات محقق شود؛
• [پاورقی ۳۰] زیرشبکه‌های مستقل داخلی متصل، زیرشبکه‌های مجازی و فیزیکی شکل گرفته با استفاده از منابع شبکه ملی اطلاعات و شبکه‌های بین‌المللی از جمله اینترنت؛ ۳- در تمامی لایه‌های شبکه ملی اطلاعات، منابع، زیرساخت‌ها، قابلیت‌ها و خدمات مورد نیاز برای تامین «نیازمندی" های ذیل جهت سالم سازی و امنیت شبکه ملی اطلاعات و همچنین پشتیبانی از سالم سازی و امنیت دیگر لایه‌های فضای مجازی کشور فراهم شود:

1. "مدیریت و شناسایی هویتِ" "قابل اعتماد" (به صورت یک نظام یکپارچه [پاورقی ۳۱])؛

• [پاورقی ۳۱] آگاهی موجودیت‌های فضای مجازی از اطلاعات هویتی سایر موجودیت‌ها به تناسب نوع تعامل از طریق تامین شناسه‌های دیجیتال موثق و اعتباربخشی به ادعاها و صفات در یک زیست بوم مطمئن (امن و قابل اعتماد)؛

2. حق انتخاب مصرف کنندگان نهایی خدمات شبکه ملی اطلاعات در رد ارتباط با انواع موجودیت‌ها به ویژه در محدودسازی ارتباطات خود به خدمات و کاربران داخل کشور؛
3. مدیریت آسیب پذیری­ها، مخاطرات و تهدیدات؛
4. ثبت رخدادها و حوادث به ویژه ردگیری، گردآوری و ثبت کامل ادله قانونی دیجیتال؛
5. پیشگیری و مقابله قانونی [پاورقی ۳۲] با وقوع و گسترش حوادث و انواع جرائم (به ویژه در نیازهای برخط)؛

• [پاورقی ۳۲] پیگیری حقوقی به خصوص در مورد حوادث و جرایم بین‌المللی جزئی از فرایند مقابله قانونی با حوادث و جرائم لحاظ می‌شود؛

6. دفاع سایبری و مقابله با تروریسم؛
7. تحقق طرح‌های تداوم عملکرد و بازیابی در حوادث؛
8. پالایش و سالم سازی جامع بر مبنای فرهنگ اسلامی - ایرانی؛
9. حفاظت از اطلاعات طبقه بندی شده؛
10. حفاظت در برابر اشراف و نفوذ بیگانگان و مقابله با سوءاستفاده آنان از زیرساخت فضای مجازی کشور؛
11. تامین اشراف اطلاعاتی و رصد، امکان شنود قانونی و نظارت جامع و برخط بر این عملیات؛
12. صیانت از حریم خصوصی، حقوق عمومی و آزادی مسئولانه؛
13. تامین امنیت عمومی و پشتیبانی از مشارکت‌های اجتماعی کاهنده جرائم و ارتقاءِ بخش سالم سازی و امنیت؛
14. پایداری و بازگشت پذیری [پاورقی ۳۳] (زیرساخت‌ها، خدمات و مدیریت).

• [پاورقی ۳۳] پایداری و بازگشت پذیری دو مفهوم برای معادل سازی عبارت resiliency است. به عبارتی شبکه علاوه بر قابلیت حفظ وضعیت پایدار، باید پس از خروج از این حالت به هر دلیل، قابلیت بازگشت به آن را داشته باشد؛ ۴- [غیرقابل انتشار] ۵ - "نیازمندی" های [پاورقی ۳۴] سالم سازی و امنیت به ویژه مدیریت مخاطرات شبکه ملی اطلاعات به صورت یک فرآیند مستمر در تمام چرخه طراحی، اجرا، نگهداری، به روزرسانی، تغییرات و توسعه این شبکه تامین شود؛
• [پاورقی ۳۴] مذکور در بند ۳ بخش ۴ - ۵ - ۱؛ ۶ - نیازمندی‌های نظام یکپارچه امنیت و نظام یکپارچه سالم سازی در شبکه ملی اطلاعات و زیرنظام‌های هریک، در لایه‌ها، ابعاد و مناطق مختلف شبکه تامین شود؛ ۷- در استقرار، تقویت و به روزرسانی نظام‌های سالم سازی و امنیت در چارچوب اسناد بالادستی، با تاکید بر تقویت نظام‌های حقوقی، قضایی، انتظامی و امنیتی و شکل گیری زیرنظام‌های تعیین شده در الزامات قانونی، تسریع [پاورقی ۳۵] شود؛
• [پاورقی ۳۵] با هدف بهینه سازی راهبردی در تامین سلامت و امنیت؛ ۸ - میانِ حوزه­ های مختلفِ مدیریت سالم سازی و مدیریت امنیت هماهنگی شده و تمامی لایه‌های شبکه ملی اطلاعات شامل و نه محدود به زیرساخت‌ها، خدمات زیرساختی و پایه کاربردی، از آن‌ها پشتیبانی نمایند (با تاکید بر اعمال سیاست­های سالم سازی و امنیت مربوط به تعاملات درونی تا حد امکان [پاورقی ۳۶] در نزدیک ترین نقاط به مناطق دسترسی و همچنین استقرار مراکز اشتراک گذاری اطلاعات، تحلیل و دانش لازم)؛
• [پاورقی ۳۶] به تناسب نزدیکی گره ارائه یک خدمت به کاربر؛ ۹- [غیرقابل انتشار] ۱۰- [غیرقابل انتشار] ۱۱- تاکید بر ویژگی‌های ذیل در ارائه خدمات توسط شبکه ملی اطلاعات:

1. غلبه میزان ترافیک و خدمات داخلی به خارجی و عدم وابستگی اساسی به خارج در خدمات کلیدی یا پرمصرف؛
2. عدم خروج ترافیک خدمات ارتباطی و پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات از کشور، به استثناء خدمت ارتباط با شبکه‌های خارجی؛
3. پایش هم بندی [پاورقی ۳۷] اتصالات شبکه­های داخلی و خارجی با شبکه ملی اطلاعات؛

• [پاورقی ۳۷] Topology;

4. تامین امنیت در مدیریت منابع، زیرساخت‌ها و خدمات شبکه ملی اطلاعات؛
5. سوق دادن بهره برداران به رفتارهای قانونمند و پرهیز از رفتارهای پرمخاطره؛
6. پشتیبانی از همکاری و تعاملات نزدیک میان کاربران و متولیان سالم سازی و امنیت به منظور کاهش مخاطرات و آسیب‌ها؛
7. پشتیبانی از اعتبار دیجیتال و کاهش ارائه خدمات در خصوص بهره برداران دارای رفتارهای پرمخاطره و آسیب زا. ۴

• ۵ - ۲- شبکه‌های اختصاصی امن و ارتباطات دستگاه‌ها ۱- داشتن شبکه اختصاصی [پاورقی ۳۸] برای زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم الزامی است؛
• [پاورقی ۳۸] مستقل یا اختصاصی شده با استفاده از خدمات شبکه ملی اطلاعات؛ ۲- منابع و زیرساخت‌های مورد نیاز در شبکه ملی اطلاعات به منظور تشکیل شبکه ­ های اختصاصی امن تامین شود؛ ۳- شبکه‌های اختصاصی زیرساخت‌های حیاتی باید در تامین قابلیت‌های درونی امنیت خود دارای استقلال حداکثری باشند [پاورقی ۳۹]؛
• [پاورقی ۳۹] این مراکز و دستگاه‌ها در صورت ضرورت تنها از اپراتورهای مشخص و دارای تایید صلاحیتِ متناسب با سطح امنیتی دستگاه، خدمات امنیتی مدیریت شده در لایه بستر را دریافت نمایند؛ ۴- ارتباطات پایدار دستگاه‌ها و مراکز حیاتی در شبکه ملی اطلاعات از طریق منابع غیراشتراکی اختصاصی و با بالاترین اولویت تخصیص منابع و با ملاحظه تامین چندگانگی [پاورقی ۴۰]، افزونگی [پاورقی ۴۱] و منابع ذخیره لازم تامین شود؛
• [پاورقی ۴۰] Diversity
• [پاورقی ۴۱] Redundancy; ۵ - امکان اتصال و انفصال کامل ارتباطات شبکه‌های اختصاصی به ویژه زیرساخت‌های حیاتی به و از شبکه‌های خارجی، داخلی و یا کاربران عمومی در شرایط ضروری فراهم شود (ضمن تداوم خدمات مربوط به تعاملات منفصل نشده). ۴
• ۵ - ۳- خدمات ایمن ۱- به منظور ایجاد مزیت امنیتی در خدمات داخلی [پاورقی ۴۲]، تامین نیازمندی‌های ذیل برای تعاملات درونی شبکه ملی اطلاعات در خدمات ارتباطی و پایه کاربردی الزامی است:
• [پاورقی ۴۲] در برابر ارائه خدمات خارجی توسط شبکه ملی اطلاعات؛

1. تامین دسترسی ­پذیری، محرمانگی و جامعیت (یکپارچگی [پاورقی ۴۳]) در هر خدمت به خصوص در هر ارتباط داخل به داخل (با تاکید بر یکپارچگی نظام محرمانگی و هماهنگی این نظام با "نیازمندی­های" سالم سازی و امنیت)؛

• [پاورقی ۴۳] Integrity;

2. "اعتماد بین موجودیت­ها به ویژه اعتماد میان خدمات" [پاورقی ۴۴]؛

• [پاورقی ۴۴] اعتماد در خدمات؛

3. [غیرقابل انتشار]
4. استفاده حداکثری از راهکارهای پیش دستانه و پیشینی و ظرفیت مسئولیت پذیری قانونی؛
5. حمایت ویژه از حریم خصوصی و حقوق عمومی؛
6. مشخص بودن هویت مسئول هر خدمت ارائه شده؛
7. پشتیبانی از مالکیت [پاورقی ۴۵] خدمات و محتوا؛

• [پاورقی ۴۵] مادی و معنوی؛

8. پشتیبانی از گسترش فضای مجازی سالم، ایمن و مفید به ویژه برای"کودکان و خانواده" [پاورقی ۴۶]؛

• [پاورقی ۴۶] با امکان پشتیبانی از ناحیه بندی و رده بندی محتوا و خدمات، ابزارهای صیانت از کودکان و خانواده، لیست‌های سفید و...

9. پشتیبانی از مزیت امنیتی خدمات کاربردی (لایه بالاتر) داخلی به ویژه در تامین نیازمندی‌های محرمانگی، جامعیت، پالایش، ادله دیجیتال، اعتماد، مالکیت معنوی، حریم خصوصی و حقوق عمومی. ۲- تامین جامع و مانع سیاست‌های کلان سالم سازی با رعایت پیوست معین سالم­ سازی برای هر دسته از خدمات در شبکه ملی اطلاعات صورت پذیرد؛ ۳- تامین جامع و مانع سیاست‌های کلان امنیت با رعایت "ضوابط امنیت شبکه ملی اطلاعات" (پیوست امنیتی) صورت پذیرد؛ ۴- اصول و ضوابط پدافند غیرعامل در چارچوب "سیاست­های کلی نظام در امور پدافند غیرعامل" [پاورقی ۴۷] به کارگیری شود.

• [پاورقی ۴۷] ابلاغی مقام معظم رهبری؛ ۴
• ۶ - تعرفه و مدل اقتصادی شبکه ملی اطلاعات اصول زیر در شکل گیری مدل اقتصادی به نحوی رعایت گردد که کیفیت برقراری ترافیک بین الملل و رقابت پذیری خدمات این شبکه در بالاترین سطح منطقه ای باشد؛ به گونه ای که کاربران ایرانی، بیشترین بهره‌برداری از شبکه ملی اطلاعات را داشته باشند: ۱
• خدمات تامین کننده نیازهای اولیه مردم جهت دستیابی به خدمات دولت، سلامت، تجارت و آموزش الکترونیک (و نیازهای کاربران خاص[پاورقی ۴۸]) باید با تعرفه ارزان و مناسب برای آحاد جامعه ارائه شود؛
• [پاورقی ۴۸] مانند زنان، جوانان و کودکان؛ ۲
• تعرفه خدمات در شبکه ملی اطلاعات باید بر اساس قابلیت اعمال سیاست به ازای نوع ترافیک، مبدا و مقصد خدمات و با هدف رقابت پذیری با خدمات خارجی تعیین شود [پاورقی ۴۹] (تفاوت تاثیرگذار تعرفه، تنوع و کیفیت خدمات بومی و محتوای مطابق با ارزش‌های اسلامی - ایرانی نسبت به خدمات خارجی ارائه شده در شبکه ملی اطلاعات، برای کاربر نهایی و ارائه دهندگان خدمات و محتوا، همچنین رقابت پذیری اقتصادی خدمات شبکه ملی اطلاعات نسبت به خدمات شبکه‌های خارجی)؛
• [پاورقی ۴۹] تعرفه خدمات مشابه در شبکه ملی اطلاعات نسبت به مسیرهای دیگر (مانند مسیرهای غیرقانونی همچون ماهواره) باید قابل رقابت باشد و تفاوت تاثیرگذار تعرفه، تنوع و کیفیت خدمات داخلی نسبت به خدمات خارجی ارائه شده در شبکه ملی اطلاعات برای کاربر نهایی و ارائه دهندگان خدمات و محتوا ایجاد شود؛ ۳
• کاهش هزینه‌های شبکه و تامین تسهیلات زیرساختی برای ارائه محتوا و خدمات مبتنی بر فرهنگ اسلامی - ایرانی فراهم شود؛ ۴
• مدیریت مناسب بازار خدمات فضای مجازی می‌بایست ضمن تعیین تعرفه مناسب در یک فضای رقابتی، با هرگونه ایجاد انحصار، جنگ قیمت و تبانی، مقابله و با کنترل اندازه مناسب بازار و تعداد بازیگران، سرمایه‌گذاری، بازگشت مناسب سرمایه و حفاظت از مالکیت معنوی را تضمین نماید؛ ۵
• مدل‌ها و برنامه‌ریزی اقتصادی، تامین مالی و کسب و کار شبکه و اجزای آن باید به گونه ای باشد که جز در زیرساخت‌های کلان و خدمات حمایتی - راهبردی، به صورت خودگردان، قابل اداره و پیشرفت تا رسیدن به بلوغ باشد؛ ۶
• اجرا و بهره‌برداری از شبکه ملی اطلاعات با رعایت "سیاست­های کلی محیط زیست" [پاورقی ۵۰] صورت پذیرد.
• [پاورقی ۵۰] ابلاغی مقام معظم رهبری. ۵
• الزامات فرهنگی شبکه ملی اطلاعات به منظور کاهش آسیب‌ها و بهره مندی از فرصت‌های فضای مجازی در حوزه‌های فرهنگی - اجتماعی، رعایت اصول زیر الزامی است: ۱
• توسعه شبکه بر مبنای ارزیابی‌های مستمر تاثیرات فرهنگی - اجتماعی و حفظ فرهنگ و سبک زندگی اسلامی - ایرانی؛ ۲
• فرهنگ سازی استفاده صحیح (شامل آموزش عمومی، آگاهی رسانی، سواد رسانه ای و دیجیتال) قبل یا هم زمان با توسعه شبکه در مناطق مختلف کشور؛ ۳
• تسهیل، حمایت و تامین نیازمندی‌ها برای گسترش خدمات و محتوای اسلامی - ایرانی با تاکید بر حفظ، تعمیق و ترویج اعتقادات، اخلاق و سبک زندگی اسلامی - ایرانی. ۴
• تامین نیازمندی‌های تقویت خط و زبان فارسی به ویژه خدمات پایه تسهیل کننده تولید، نشر، دسترسی، ذخیره سازی و پردازش محتوای فارسی (شامل پیکره زبان، قلم، خطایاب، نویسه خوان، تبدیل متن به صوت و بالعکس و ترجمه دوطرفه ماشینی)؛ ۵
• پشتیبانی از ساز و کار مدیریت، ارزیابی تاثیرات و ذائقه سازی فرهنگی - اجتماعی خدمات و محتوا با تاکید بر مشارکت مردمی؛ ۶
• تامین نیازمندی‌های شبکه ای برای پوشش کشوری "خدمات و محتوای سرگرمی و اوقات فراغت" متناسب با ویژگی‌های فرهنگی - اجتماعی هر منطقه؛