تصویب‌نامه درباره همکاری متقابل اداری گمرکی با ژاپن
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۷/۱۲/۵ به پیشنهاد شماره ۱۱۶۳۹۱ مورخ ۱۳۹۷/۶/۷ وزارت امور اقتصادی و دارایی و در اجرای ماده (۲) آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی - مصوب ۱۳۷۱ - تصویب کرد: وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران) مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق‌های بین‌المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ژاپن درباره کمک و همکاری متقابل اداری در امور گمرکی در چهارچوب متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید. اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور به نام خدا موافقت نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ژاپن درباره کمک و همکاری متقابل اداری در امور گمرکی دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ژاپن، که از این پس به عنوان طرف‌های متعاهد نامیده می‌شوند، با توجه به اینکه تخلف از قوانین گمرکی به زیان امنیت عمومی و منافع اقتصادی، مالی، اجتماعی، فرهنگی، تجاری و سلامت عمومی کشورهای متبوع آنها می‌باشد؛ با توجه به اینکه قاچاق مواد مخدر، مواد روانگردان سلاح و مهمات، مواد منفجره و شیمیایی، مواد بیولوژیکی و هسته ای، نشان دهنده خطری برای سلامت مردم و جامعه است؛ با در نظر گرفتن اهمیت حصول اطمینان از تعیین دقیق حقوق گمرکی و سایر مالیات‌های جمع‌آوری شده در واردات یا صادرات و همچنین حصول اطمینان از اجرای صحیح اقدامات راجع به ممنوعیت‌ها، محدودیت‌ها و اقدامات کنترلی توسط گمرکات آنها؛ با تشخیص نیاز به همکاری بین‌المللی در زمینه موضوعات مربوط به اجرا و اعمال قوانین گمرکی کشورهای متبوع خود؛ با توجه به موافقت نامه‌های بین‌المللی حاوی ممنوعیت، محدودیت و اقدامات ویژه جهت اعمال کنترل نسبت به کالای خاص؛ با اعتقاد به اینکه اقدام علیه تخلفات گمرکی می‌تواند با همکاری بین گمرکات آنها به نحو موثرتری صورت بگیرد؛ با در نظر گرفتن توصیه نامه شورای همکاری گمرکی درباره کمک متقابل اداری مصوب ۵ دسامبر ۱۹۵۳ (۱۴ آذر ۱۳۳۲)؛ در موارد زیر توافق نمودند: ماده ۱ تعاریف از لحاظ این موافقت نامه: الف
- «گمرک» در جمهوری اسلامی ایران یعنی گمرک جمهوری اسلامی ایران و در ژاپن یعنی وزارت دارایی؛ ب
- «قوانین گمرکی» یعنی قوانین و مقررات قابل اجرا و اعمال توسط گمرک حاکم بر واردات، صادرات، عبور، انبارداری و جابه جایی کالا، و رویه‌های گمرکی از جمله اقدامات بازدارنده، محدودکننده یا کنترلی که در صلاحیت گمرکات باشند؛ پ
- «تخلف گمرکی» یعنی هرگونه نقض یا اقدام به نقض قوانین گمرکی؛ ت
- «قلمرو گمرکی» یعنی قلمرو کشور هر طرف متعاهد که در آن قوانین گمرکی ان کشور جاری است؛ ث
- «اطلاعات» یعنی هرگونه داده، اسناد، گزارش‌ها و سایر مکاتبات؛ ج
- «مامور» یعنی هر مامور گمرک یا مامور سایر نهادهای دولتی که توسط گمرک تعیین شده است؛ چ
- «شخص» یعنی هر شخص حقیقی یا حقوقی؛ ح
- «گمرک درخواست شونده» یعنی گمرکی که از آن درخواست کمک می‌شود؛ خ
- «گمرک درخواست کننده» یعنی گمرکی که درخواست کمک می‌کند؛ ماده ۲ دامنه شمول موافقت نامه ۱
- طرف‌های متعاهد از طریق گمرکات خود در جهت حصول اطمینان از اجرای صحیح قوانین گمرکی و جلوگیری، تحقیق و مبارزه با تخلفات گمرکی طبق مفاد این موافقت نامه، به یکدیگر کمک ارائه خواهند نمود. ۲
- طرف‌های متعاهد باید تلاش‌های مشترکی را برای ساده سازی و هماهنگ سازی رویه‌های گمرکی از طریق گمرکات خود به انجام برسانند. ۳
- این موافقت نامه باید توسط طرف‌های متعاهد طبق قوانین و مقررات لازم الاجرا در هر کشور و در حدود منابع در دسترس گمرکات مربوط آنها اجرا گردد. ۴
- این موافقت نامه تاثیری بر حقوق و تعهدات طرف‌های متعاهد به موجب هرگونه موافقت نامه بین‌المللی دیگر نخواهد داشت. ماده ۳ کمک متقابل ۱
- گمرکات، یا در صورت درخواست یا به ابتکار خود، اطلاعاتی را که به اطمینان از اعمال صحیح قوانین گمرکی و پیشگیری، تحقیق و مقابله با تخلفات گمرکی کمک می‌کند را به یکدیگر ارائه خواهند نمود. ۲
- هر یک از گمرکات بنا به درخواست یا به ابتکار خود، اطلاعات در دسترس در خصوص فعالیت‌هایی که ممکن است منجر به تخلفات گمرکی در قلمرو گمرکی کشور طرف متعاهد دیگر شود، به آن گمرک ارائه خواهد کرد. ۳
- اگر هر یک از گمرکات ملاحظه نماید که اطلاعات در دسترس که مربوط به تخلفات گمرکی شدید است می‌تواند اقتصاد، بهداشت عمومی، امنیت عمومی یا سایر منافع حیاتی کشور گمرک دیگر را به مخاطره اندازد، باید در صورت لزوم این اطلاعات را در اختیار گمرک دیگر قرار دهد. ماده ۴ کمک بنا به درخواست ۱
- گمرک درخواست شونده، بنا به درخواست، اطلاعات زیر را به گمرک درخواست کننده ارائه خواهد نمود: الف - آیا کالاهای وارد شده به قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده به طور قانونی از قلمرو گمرکی کشور درخواست شونده صادر شده است؛ ب - آیا کالاهای صادراتی از قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده به طور قانونی به قلمرو گمرکی کشور درخواست شونده وارد شده است؛ پ - آیا کالاهای عبوری از قلمرو یک طرف متعاهد که مقصد آن قلمرو گمرکی طرف متعاهد دیگر است، به طور قانونی عبور نموده است. ۲
- اطلاعات ارائه شده به موجب بند (۱) باید، بنا به درخواست، شامل رویه‌های گمرکی مورد استفاده برای ترخیص کالاهای موضوع درخواست باشند. ماده ۵ نظارت ویژه ۱
- گمرک درخواست شونده، در صورت درخواست، باید اطلاعات زیر را، در حدود منابع در دسترس خود، به گمرک درخواست کننده ارائه و نظارت ویژه را بر آنها داشته باشد: الف) افرادی که برای گمرک درخواست کننده معلوم شده است در داخل قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده مرتکب تخلف گمرکی شده‌اند یا مظنون به انجام آن هستند، به خصوص کسانی که به داخل و خارج از قلمرو کشور طرف متعاهد درخواست شونده تردد می‌نمایند؛ ب) کالاهای در حال حمل یا در انبار که توسط گمرک درخواست کننده به عنوان مظنون به قاچاق ی به قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده اطلاع داده شده است؛ پ) وسایل حمل و نقلی که گمرک درخواست کننده مظنون به استفاده کردن از آنها در ارتکاب تخلف گمرکی در داخل قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده است؛ ت) اماکنی که معلوم شده جهت ارتکاب تخلف گمرکی، در قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست کننده، مورد استفاده قرار گرفته یا سوء ظن استفاده از آنها وجود دارد. ماده ۶ شکل و محتوای درخواست‌های کمک ۱
- درخواست‌های کمک به موجب این موافقت نامه باید به صورت مکتوب به زبان انگلیسی باشد. این درخواست‌ها باید به همراه اطلاعاتی باشد که برای اجابت درخواست‌ها مفید به نظر می‌رسد. در صورت لزوم، به دلیل اضطراری بودن وضعیت، درخواست شفاهی می‌تواند پذیرفته شود، اما باید بلافاصله به صورت مکتوب تایید شود. ۲
- درخواست‌های کمک به موجب بند (۱) این ماده شامل اطلاعات زیر خواهد بود: الف) گمرک درخواست کننده؛ ب) ماهیت رسیدگی‌هایی که در خصوص آن درخواست انجام شده؛ پ) موضوع و دلیل درخواست؛ ت) اسامی و نشانی اشخاص مرتبط با درخواست، چنانچه شناخته شده باشند؛ ث) شرح مختصری از موضوع تحت بررسی و عناصر قانونی دخیل؛ ۳
- اطلاعاتی که به موجب این موافقت نامه ارائه می‌گردد، به طور مستقیم بین ماموران تعیین شده توسط گمرکات متبوع آنها مکاتبه خواهد شد مگر اینکه در این موافقت نامه به گونه دیگر مقرر شده باشد. ۴
- هرگونه سند همراه درخواست برای کمک به موجب این موافقت نامه باید تا حد لزوم به زبان انگلیسی ترجمه گردد. ماده ۷ حضور ماموران در قلمرو گمرکی کشور طرف متعاهد دیگر ۱
- گمرک درخواست شونده می‌تواند به ماموران گمرک درخواست کننده اجازه دهد در موقع انجام تحقیق توسط گمرک درخواست شونده در قلمرو آن حضور داشته باشند. ۲
- حضور ماموران گمرک درخواست کننده در قلمرو گمرکی گمرک کشور درخواست شونده باید فقط در نقش مشاوره ای بوده و مشمول شرایط و مقررات مقرر توسط گمرک درخواست شونده باشد. ۳
- در زمان حضور ماموران گمرک درخواست شونده با رضایت و تحت شرایط تعیین شده توسط گمرک درخواست شونده در قلمرو گمرکی آن کشور، این ماموران می‌توانند: الف - از طریق ماموران گمرک درخواست شونده در دفاتر گمرک درخواست شونده، در مورد اسناد، سوابق و سایر اطلاعات مربوط مشورت نمایند؛ ب - تصویر اسناد، سوابق و سایر اطلاعات مربوطه را تهیه نمایند. ۴
- هنگامی که ماموران گمرک درخواست کننده در قلمرو گمرکی کشور گمرک درخواست شونده حضور دارند باید در هر زمانی قادر به ارائه مدارکی دال بر هویت، سمت و صلاحیت رسمی خود باشند. آنها نباید لباس فرم بپوشند یا اسلحه حمل نمایند. آنها مسئول هرگونه تخلفی خواهند بود که مرتکب می‌شوند. آنها تا حدی که قوانین و مقررات داخلی کشور گمرک درخواست شونده مقرر کرده است، از همان حمایت مقرر برای ماموران گمرک آن برخوردار خواهند بود. ماده ۸ استفاده از اطلاعات و محرمانگی ۱
- اطلاعاتی که به موجب این موافقت نامه دریافت می‌شود فقط برای اهداف مندرج در بند (۱) ماده (۲) این موافقت نامه باید مورد استفاده قرار گیرد و نباید برای مقام‌های دیگر ارسال گردد مگر اینکه ارائه کننده اطلاعات صریحاً به طور کتبی استفاده آن را توسط مقام‌های دیگر تصویب کرده باشد. ۲
- گمرک دریافت کننده اطلاعات، می‌تواند با وجود جمله دوم بند (۱) این ماده، مگر اینکه گمرک ارائه کننده اطلاعات به گونه دیگری اعلام نماید، اطلاعاتی را که طبق این موافقت نامه دریافت نموده را در اختیار سازمان‌های مجری قانون مربوط کشور خود قرار دهد که این سازمان‌ها می‌توانند این اطلاعات را تحت شرایط مذکور در اولین جمله بند (۱)، بند (۳) این ماده و ماده (۹) این موافقت نامه استفاده نمایند. ۳
- هر یک از طرف‌های متعاهد باید محرمانه بودن هرگونه اطلاعات دریافت شده به موجب این موافقت نامه را حفظ نموده و حداقل مشمول همان سطح محرمانگی و حفاظت همان اطلاعات به موجب قوانین و مقررات کشور گمرک ارائه کننده اطلاعات باشد مگر اینکه گمرک ارائه کننده اطلاعات، به افشای این اطلاعات رضایت دهد. ۴
- مفاد بندهای (۱) و (۳) این ماده نباید مانع استفاده و افشای اطلاعات تا حدی گردد که در قوانین و مقررات کشور گمرک دریافت کننده اطلاعات تعیین شده است. گمرک دریافت کننده اطلاعات باید، در صورت امکان، به گمرک درخواست شونده اطلاع قبلی در خصوص افشای اطلاعات بدهد. ماده ۹ رسیدگی کیفری ۱
- اطلاعات ارائه شده از گمرک یک طرف متعاهد به گمرک طرف متعاهد دیگر به موجب این موافقت نامه نباید توسط طرف متعاهد اخیرالذکر در رسیدگی کیفری انجام شده توسط دادگاه یا قاضی مورد استفاده قرار گیرد. ۲
- با وجود بند (۱) این ماده، وقتی که یکی از طرف‌های متعاهد قصد استفاده از این اطلاعات در رسیدگی کیفری انجام شده توسط دادگاه یا قاضی را داشته باشد، گمرک آن طرف متعاهد باید رضایت کتبی گمرک طرف متعاهد دیگر که اطلاعات را ارائه نموده از قبل اخذ نماید. ۳
- گمرکی که قصد دارد موافقت کتبی گمرک طرف متعاهد دیگر را طبق بند (۲) این ماده از قبل اخذ نماید، بنا به درخواست یا به ابتکار خود، می‌تواند اطلاعات مرتبطی که جهت اخذ این موافقت کتبی مفید به نظر می‌رسد را در اختیار گمرک ارائه کننده اطلاعات قرار دهد. ۴
- هیچ یک از بندهای این ماده نباید مانع از ارائه درخواست اطلاعات توسط یک طرف متعاهد از طرف متعاهد دیگر. از طریق مجاری دیپلماتیک یا سایر مجاری مقرر بر طبق قوانین کشور طرف متعاهد دیگر گردد. ماده ۱۰ استثنائات ۱
- در مواردی که گمرک درخواست شونده یک طرف متعاهد ملاحظه نماید که کمک به موجب این موافقت نامه می‌تواند حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا سایر منافع اساسی آن کشور را به مخاطره اندازد یا باعث افشای اسرار صنعتی، تجاری یا حرفه ای در قلمرو گمرکی آن کشور گردد، طرف متعاهد مذکور می‌تواند از ارائه این کمک خودداری یا مضایقه ی نماید یا این کمک می‌تواند با رعایت برخی شرایط یا الزامات ارائه گردد. ۲
- چنانچه گمرک درخواست کننده قادر به اجابت درخواست مشابه آنچه که از سوی گمرک درخواست شونده چنین درخواستی را دریافت می‌کند نباشند، باید به این واقعیت در درخواست خود توجه دهد. برآوردن چنین درخواستی به صلاحدید گمرک درخواست شونده خواهد بود. ۳
- ارائه کمک می‌تواند توسط گمرک درخواست شونده به این دلیل که در تحقیق جاری، من جمله تحقیق توسط سازمان‌های مجری قانون مربوط تعقیب، یا رسیدگی قضایی، خللی ایجاد می‌کند متوقف شود. در این صورت گمرک درخواست شونده برای تعیین اینکه آیا می‌توان ارائه کمک را موکول به هرگونه قیود و شرایطی نمود که گمرک درخواست شونده ممکن است ضروری بداند، با گمرک درخواست کننده مشورت خواهد کرد. ماده ۱۱ همکاری فنی گمرکات، در هنگام اقتضا و ضرورت، در زمینه پژوهش، توسعه و آزمایش رویه‌های جدید گمرکی و کمک‌ها و شیوه‌های اجرایی، فعالیت‌های آموزشی کارکنان گمرک و تبادل کارکنان بین خود همکاری خواهند نمود. ماده ۱۲ اجرای درخواست‌ها ۱
- گمرک درخواست شونده باید کلیه اقدامات متعارف جهت اجرای درخواست کمک به موجب این موافقت نامه را به انجام برساند. ۲
- چنانچه یک درخواست کمک قابلیت اجرا نداشته باشد، گمرک درخواست کننده باید سریعاً با ارائه بیان دلایل رد یا تعویق درخواست، از این موضوع مطلع گردد. این بیان می‌تواند به اطلاعات مربوطه که ممکن است برای گمرک درخواست کننده برای پیگیری بعدی درخواست مفید به نظر برسد همراه باشد. ۳
- در مواردی که گمرک درخواست شونده، مقام ذی ربط جهت براوردن درخواست کمک نباشد، می‌تواند سریعاً درخواست را به آن مقام ذی ربط که مخالفتی با پاسخ دادن به این درخواست ندارد انتقال دهد. ماده ۱۳ هزینه‌ها ۱
- هزینه‌های صرف شده در اجرای این موافقت نامه، بر عهده طرف‌های متعاهد مربوط خواهد بود. ۲
- چنانچه برای اجرای درخواست، هزینه‌های ماهیتاً زیاد و غیرمتعارف مورد نیاز بوده یا باشد، طرف‌های متعاهد به منظور تعیین قیود و شرایطی که به موجب آن درخواست اجراء و همچنین روشی که به موجب آن هزینه‌ها تقبل خواهد شد، با یکدیگر مشورت خواهند کرد. ماده ۱۴ اجرای موافقت نامه ۱
- مشکلات و اختلاف‌ها در ارتباط با تفسیر یا اجرای این موافقت نامه باید از طریق مذاکرات دوجانبه بین طرف‌های متعاهد حل و فصل شوند. ۲
- ترتیبات تفصیلی به منظور اجرای این موافقت نامه، در صورت نیاز، بین گمرکات طرف‌های متعاهد منعقد خواهند گردید. ماده ۱۵ لازم الاجراء شدن طرف‌های متعاهد یکدیگر را از طریق مجاری دیپلماتیک از انجام تشریفات لازم داخلی مربوط خود برای لازم الاجرا شدن این موافقت نامه مطلع خواهد نمود. این موافقت نامه در سی امین روز پس از تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه لازم لاجرا خواهد شد. ماده ۱۶ فسخ ۱
- این موافقت نامه برای مدت زمان نامحدود منعقد شده است. اما هر یک از طرف‌های متعاهد می‌تواند آن را در هر زمان با ارائه اطلاعیه کتبی به طرف مقابل از طریق مجاری دیپلماتیک فسخ نماید. فسخ سه ماه پس از تاریخ دریافت اطلاعیه فسخ توسط طرف متعاهد دیگر نافذ خواهد شد. ۲
- کمک‌های جاری در زمان فسخ، به هر ترتیب، طبق مفاد این موافقت نامه تکمیل خواهند شد. ماده ۱۷ قلمرو اجرایی این موافقت نامه در قلمرو گمرکی دو کشور اعمال خواهد شد. ماده ۱۸ بازنگری ۱
- طرف‌های متعاهد به منظور بازنگری این موافقت نامه، بنا به درخواست، با یکدیگر ملاقات خواهند کرد. ۲
- طرف‌های متعاهد در هر زمان، پس از رضایت متقابل کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک، می‌توانند این موافقت نامه را اصلاح کنند. اصلاحات به موجب همان شرایط مقرر در ماده (۱۵) لازم الاجرا خواهد. این موافقت نامه در.......... در تاریخ.......روز ماه........ سال....... ۱۳۹۷ هجری شمسی (تقویم ایرانی) برابر با........روز ماه....... سال هیسه ای (تقویم ژاپنی) و........روز ماه........ سال...... ۲۰ میلادی، در دو نسخه اصلی به زبان‌های فارسی، ژاپنی و انگلیسی امضا شده که هر سه متن از اعتبار یکسان برخوردار می‌باشد. در صورت هرگونه اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود از طرف - دولت جمهوری اسلامی ایران از طرف - دولت ژاپن