ماده ۵۱۶ قانون آیین دادرسی کیفری

در مجازات‌های جایگزین حبس، محکوم علیه در شرایطی در مورد برخی جرائم به جای زندان، به مجازات‌هایی خفیف یا اقدامات تأمینی محکوم می‌شود که حسب مورد حکم به مجازات جایگزین حبس می‌تواند الزامی، الزامی مشروط به شرایط اضافی و اختیاری باشد.

جزای نقدی روزانه، یک‌هشتم تا یک چهارم درآمد روزانه محکوم که به تعداد روزهای معینی مورد حکم قرار می‌گیرد (ماده ۸۵ قانون مجازات اسلامی). در این ماده هر روز بازداشت قبلی موجب کسر یک روز جزای نقدی روزانه می‌گردد.

خدمات عمومی رایگان، خدمات عام‌المنفعه ای که با حکم دادگاه و با رضایت محکوم‌علیه به صورت رایگان و برای مدت معین، در نهادهای پذیرنده، مطابق ماده ۸۴ قانون مجازات اسلامی انجام می‌گیرد.

دوره مراقبت، مطابق ماده ۸۳ قانون مجازات اسلامی، دوره ای است که به حکم دادگاه و تحت نظارت قاضی اجرای احکام، محکوم علیه به انجام یک یا چند مورد از دستورات درج شده در تعویق مراقبتی محکوم می‌گردد.

قانونگذار به تعیین دوره مراقبت به عنوان یکی از انواع مجازات‌های جایگزین حبس پرداخته‌است که در آن آزادی محکوم، تحت کنترل قرار می‌گیرد. تحمیل این مجازات با هدف اجتناب از آثار سوء زندان بر محکومان غیر خطرناک و حفظ جایگاه اجتماعی و حیثیت آنان است.