علمای حقوق کیفری از «جرم» تعاریف مختلفی کردهاند. کارارا (carara) میگوید: جرم عبارت از تجاوز از حدود قوانین کشور است به شرطی که مرتکب، مکلف یا مجاز به انجام آن نباشد و همچنین برای آن تجاوز، مجازات تعیین شده باشد.
از نظر جامعهشناسان نیز جرم عملی ضداجتماعی است که طبعاً مخالف وجدان عمومی میباشد. ماده ۲ قانون مجازات اسلامی نیز در تعریف جرم آوردهاست: هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شدهاست، جرم محسوب میشود.
از اقسام جرم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
جرم به سرایت: جرم به سرایت را باید هر جرمی دانست که ناشی از سرایت جرم دیگر اعم از عمد، شبه عمد یا خطای محض باشد.
جرم مشهود: جرم مشهود آن هنگامی است که در شرف وقوع است یا زمان اندکی از وقوع آن گذشتهاست، چنانکه آثار و ادله جرم اثبات و انتساب آن را به فاعل ممکن میکند.
جرم غیرمشهود: جرم غیرمشهود به جرایمی گفته میشود که از زمان ارتکاب آن مدتی گذشتهاست و برای اثبات آن به شهود آنی دسترسی نیست.
جرم قابل گذشت: جرم قابل گذشت، جرمی است که برای تحقق آن، وجود دو شرط لازم است: -
- ۱- تعقیب با شکایت شاکی خصوصی آغاز میشود
- ۲- با گذشت شاکی خصوصی، تعقیب موقوف میشود. در تعریف آن آورده شدهاست که «شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات، منوط به شکایت شاکی و عدم گذشت وی است.»
دلیل الزامی بودن شکایت شاکی برای شروع به تعقیب متهم در جرایم قابل گذشت، اصلی و مهمتر بودن جنبه خصوصی این دست جرایم نسبت به جنبه عمومی آنهاست.
جرم غیرقابل گذشت: جرایم غیرقابل گذشت، جرایمی میباشند که شکایت شاکی و گذشت وی در شروع به تعقیب و رسیدگی و ادامه آنها و اجرای مجازات تأثیری ندارد.