تصویبنامه شرایط عمومی، ساختار و الگوی قراردادهای بالادستی نفت و گاز
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۵/۵/۱۳ به پیشنهاد وزارت نفت و به استناد جز (۳) بند (ت) ماده (۳) و ماده (۷) قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت - مصوب ۱۳۹۱- و با توجه به مفاد سیاستهای ابلاغی بخش انرژی، بندهای (۱۲)، (۱۳) و (۱۴) سیاستهای اقتصاد مقاومتی و بندهای (۱۲)، (۱۷) و (۱۸) سیاستهای کلی برنامه ششم توسعه، ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری و با هدف توسعه میدانها / مخزنها با اولویت میادین مشترک، اجرای طرحهای توسعه میادین / مخازن جدید از اکتشاف تا بهرهبرداری و اجرای طرحهای صیانت از مخازن (بهبود و افزایش ضریب بازیافت) تا سقف تولید اضافه روزانه یک میلیون بشکه نفت خام و دویست و پنجاه میلیون مترمکعب گاز طبیعی، شرایط عمومی، ساختار و الگوی قراردادهای بالادستی نفت و گاز را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- اصطلاحات زیر در این تصویبنامه در معانی مشروح مربوط به کار میروند و سایر اصطلاحاتی که در این تصویبنامه تعریف نشده است، تابع تعاریف مندرج در قانون نفت - مصوب ۱۳۶۶- و قانون اصلاح قانون نفت - مصوب ۱۳۹۰- بوده و در سایر موارد، تعاریف تابع قوانین و مقررات مربوط در ایران میباشند و در مواردی که در قوانین و مقررات تعاریفی وجود ندارد، تابع تعاریف و اصطلاحات معمول در صنعت جهانی نفت میباشد. قانون حاکم بر قراردادها، قانون جمهوری اسلامی ایران میباشد. الف
- شرایط عمومی: اصول و شرایط عمومی و ساختارهای حاکم بر قراردادهای بالادستی. ب
- نفت: هیدروکربورهایی که به صورت نفت خام، میعانات گازی، گاز طبیعی، قیر طبیعی، پلمه سنگهای نفتی و ماسههای آغشته به نفت به حالت طبیعی یافت شده یا طی عملیات بالادستی به دست میآید. پ
- گاز طبیعی: هیدروکربورهایی که در سازندهای گازی مستقل، گنبدهای گازی مستقل یا محلول در نفت در شرایط متعارف به حالت گاز موجود است یا طی عملیات بالادستی همراه با نفت خام به دست میآید. ت
- میدان نفتی یا گازی: هر یک از منابع یا مخازن زیرزمینی یا روزمینی در تقسیمات داخل سرزمین، آبهای داخلی، ساحلی، فلات قاره و بینالمللی مجاور مرزهای کشور و آبهای آزاد بینالمللی که احتمال وجود نفت در آن است و مشخصات فنی و مختصات جغرافیایی آن توسط وزارت نفت مشخص میگردد. ث
- میدان یا مخزن تجاری: میدان یا مخزنی که با رعایت تولید صیانتی و با لحاظ نمودن قیمتهای نفت و دیگر محصولات جانبی آن میدان یا مخزن بتواند کلیه هزینههای مستقیم، غیرمستقیم، بهرهبرداری و تامین مالی پیشبینی شده جهت اکتشاف، توسعه، بهرهبرداری، همچنین دستمزد و سود طرف دوم و دیگر هزینههای جانبی مربوط در طول دوره قرارداد را پوشش داده و درآمد مورد انتظار برای هر یک از طرفهای قرارداد را تامین نماید. اثبات تجاری بودن میدان یا مخزن بر عهده پیمانکار است. مبانی و شاخصهای متداول و خودکار جهت تعیین تجاری بودن میدان یا مخزن توسط وزارت نفت تعیین شده و در اسناد مناقصه حسب مورد به اطلاع متقاضیان رسیده و در قرارداد مربوط نیز منظور میگردد ج
- میدان کشف شده (Green Field): میدان نفتی یا گازی کشف شده توسط شرکت ملی نفت ایران یا کشف شده توسط شرکتهای دیگر برای شرکت ملی نفت ایران که آماده ورود به مرحله توسعه میباشد. چ
- میدان در حال تولید (Brown Field): میدانی که قبلاً به بهرهبرداری و تولید رسیده است. ح
- مخزن: هر کدام از تاقدیسها یا ساختمانهای چینه ای یا هرگونه تله ساختاری حاوی هیدروکربور یا ترکیبی از آنها که دارای خواص سنگ، سیال و فشار مستقل باشد. خ
- مخزن در حال تولید (Brown Reservoir): مخزنی که تاریخچه تولید تجاری هیدروکربور داشته باشد. د
- مخزن کشف شده و توسعه نیافته (Green Reservoir): مخزن کشف شده ای که تاکنون تولید تجاری هیدروکربور در آن صورت نگرفته است. ذ
- طرف اول قرارداد: شرکت ملی نفت ایران یا شرکتهای تابعه آن به نمایندگی از آن شرکت که در این تصویبنامه به عنوان «کارفرما» نیز نامیده میشود. ر (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- طرف دوم قرارداد: شرکت / شرکتهای صاحب صلاحیت نفتی یا مشارکت آنان با سرمایه گذاران که جهت انجام هر یک از عملیات اکتشاف، توصیف، توسعه و بهرهبرداری و اجرای طرحهای بهبود یا افزایش ضریب بازیافت یا همه آنها به صورت پیوسته همراه با تامین همه منابع مالی مورد نیاز، طی فرآیند قانونی انتخاب و قرارداد مربوط را امضا کرده و در این تصویبنامه به عنوان «پیمانکار» نیز نامیده میشود. تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- راهبری و اجرای طرح (پروژه) در مشارکت فوق باید بر عهده شرکت صاحب صلاحیت نفتی باشد. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- چهارچوب حقوقی و قراردادی مشارکت با سرمایه گذاران توسط وزیر نفت ابلاغ میشود. ز
- بلوک یا محدوده اکتشافی: منطقه جغرافیایی تعریف شده توسط شرکت ملی نفت ایران که به تایید وزارت نفت رسیده و جهت انجام عملیات اکتشافی نفت انتخاب شده و منطقه قرارداد با طرف دوم قرارداد جهت کشف میدان یا مخزن تجاری میباشد. ژ
- حداقل تعهدات اکتشافی (Minimum Exploration Obligation): حداقل عملیات اکتشافی شامل انواع عملیات لازم مانند مطالعات زمین شناسی، ثقل سنجی، لرزه نگاری، حفاری، ارزیابی مخازن با هدف کشف میدان یا مخزن تجاری و انجام حداقل هزینههای لازم جهت عملیات مذکور در مدت مقرر در قرارداد که توسط طرف دوم قرارداد تعهد میگردد. س
- برنامه توسعه (Development Plan (DP)): برنامه توسعه میدان یا مخزن که در شروع مرحله توسعه اعم از میدانها یا مخزنهای کشف شده، انجام عملیات بهبود و افزایش ضریب بازیافت میدانها یا مخزنهای در حال تولید مورد تایید طرفین قرارداد واقع شده و متناسب با یافتههای جدید در هنگام توسعه و رفتار واقعی میدان یا مخزن در مراحل تولید قابل بازنگری میباشد. ش
- تولید اولیه (First Production): میزان تولید تعریف شده در برنامه توسعه میدان یا مخزن که در مرحله اول عملیات توسعه میدان / مخزن کشف شده (Green Field) حاصل شده یا میزان تولید اولیه اضافی حاصل از عملیات بهبود یا افزایش ضریب بازیافت که بر اساس برنامه مربوط حاصل میگردد. ص
- هزینههای مستقیم سرمایه ای (Direct Capital Cost (DCC)): کلیه هزینههای سرمایه ای لازم جهت توسعه، بهبود یا افزایش ضریب بازیافت مخزن، از جمله کلیه هزینههای مدیریتی، مهندسی، حفاری، احداث تمام تاسیسات روزمینی و زیرزمینی لازم برای قابل بهرهبرداری کردن میدان یا مخزن نظیر تاسیسات فرآوری، انتقال، تزریق، تاسیسات فرآیندی و جنبی و راه اندازی کلیه واحدها، هزینه انجام شده در مرحله اکتشاف در صورت تجاری بودن میدان و نیز انجام مرمت، بازسازیها و نوسازیهای لازم در میدانها یا مخزنهای در حال تولید. ض
- هزینههای غیرمستقیم (Indirect Cost (IDC)): کلیه هزینههایی که به دولت، وزارتخانهها و موسسات عمومی از جمله شهرداریها از قبیل انواع مالیاتها، عوارض، گمرک و بیمه تامین اجتماعی پرداخت میشود. تبصره
- پرداخت مالیات، عوارض و سایر پرداختهای قانونی بر عهده و از تکالیف طرف دوم قرارداد و به تبع آن، تسویه حساب با دستگاههای ذی صلاح نیز از تکالیف وی میباشد. این پرداختها بر پایه اعلام مراجع قانونی دریافت کننده عیناً به عنوان هزینههای غیرمستقیم پذیرفته شده و به ترتیب مقرر در این تصویبنامه، در وجه طرف دوم قرارداد باز پرداخت خواهد شد. ط
- هزینه تامین مالی (Cost of Money (CoM)): هزینههای تامین مالی طرف دوم قرارداد به میزان و شرایطی که در قرارداد تعیین میشود. ظ
- هزینههای بهرهبرداری (Operating Costs (Opex)): کلیه مبالغی که طرف دوم قرارداد طبق قرارداد، برای انجام عملیات بهرهبرداری و بر اساس شرایط مندرج در قرارداد و استانداردهای حسابداری هزینه میکند. ع
- دستمزد (Fee): رقمی که متناسب با هر بشکه تولید اضافی نفت خام (یا هر هزار فوت مکعب استاندارد اضافی گاز طبیعی همراه) از میدانها یا مخزنهای نفتی یا هر هزار فوت مکعب استاندارد تولید اضافی گاز از میدانها یا مخزنهای گازی و حسب مورد هر بشکه میعانات گازی اضافی، ناشی از عملیات طرف دوم قرارداد تعیین میشود. غ (اصلاحی ۱۳۹۵/۰۶/۰۷)
- خط پایه تخلیه (Depletion Base Line): عبارت است از خط یا منحنی فرایند تخلیه میدان یا مخزن با منظور کردن تاسیسات موجود و در حالت عدم اجرای طرحهای جدید بهبود یا افزایش ضریب بازیافت (EOR,EGR,IOR &IGR) که مورد پذیرش طرفهای اول و دوم قرارداد قرار میگیرد و به عنوان خط پایه تخلیه در قرارداد تعریف میشود. خط پایه مذکور باید به تایید شورای عالی مهندسی مخازن نفت برسد. وظایف، ساختار، ترکیب و نحوه انتخاب اعضا و تصمیمگیری این شورا به پیشنهاد وزیر نفت به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. ف
- نفت، گاز یا میعانات گازی اضافی (Incremental Oil, Gas & Condensate): میزان تولید نفت، گاز یا میعانات گازی از میدان یا مخزن کشف شده (Green Field) یا میزان نفت، گاز یا میعانات گازی تولید شده مازاد بر خط پایه تخلیه از میدان یا مخزن در حال تولید (Brown Field) موضوع قرارداد. تبصره
- در مواردی نظیر میدانها یا مخزنهای گازی در حال تولید و برای عملیات بهبود یا افزایش ضریب بازیافت حسب مورد میعانات گازی اضافی نسبت به خط پایه تخلیه میتواند مبنای محاسبه قرار گیرد. ق
- عملیات بهبود ضریب بازیافت (Improved Oil /Gas Recovery (IOR /IGR)): مجموعه ای از عملیات که منجر به نگهداشت سطح تولید یا بهبود ضریب بازیافت یا سرعت در بهرهبرداری (افزایش نرخ تخلیه) میگردد و میتواند در همه مراحل تولید در طول عمر میدان یا مخزن حسب مورد انجام شود (از قبیل انجام مطالعات تکمیلی زمین شناسی، مهندسی نفت و مخازن، اجرای طرحهای ژئوفیزیک و لرزه نگاریهای سه یا چهار بعدی حسب نیاز، طراحی و اجرای پروژههایی نظیر حفاریهای جدید (infill Drilling)، به کارگیری فناوریهای پیشرفته حفاری نظیر استفاده از حفاریهای چندجانبه و هوشمند، فرازآوری با گاز (Gas Lift) در میدانها یا مخزنها، ایجاد شکاف در مخزن (Fracturing)، استفاده از پمپهای درون چاهی، بهبود روشهای حفاری و استفاده حداکثر از حفاریهای افقی و نظایر آن). ک
- عملیات افزایش ضریب بازیافت:
- افزایش ضریب بازیافت نفت (Enhanced Oil Recovery): به کارگیری انواع فناوریهای پیشرفته روز دنیا شامل مطالعات و طراحی روشهای بهینه مهندسی مخازن و بهرهبرداری، به کارگیری انواع تزریقها حسب نیاز میدان یا مخزن مانند تزریق گاز، آب، بخار، مواد شیمیایی، پلیمرها، تزریق CO2 و نظایر آن، کاربرد فناوریهای تکمیلی در هر مرحله حسب ضرورت و نظایر آن که منجر به افزایش ضریب بازیافت و صیانت از منابع نفت، گاز یا میعانات گازی در طول عمر میدان یا مخزن میگردد.
- افزایش ضریب بازیافت گاز (Enhanced Gas Recovery): به کارگیری انواع فناوریهای پیشرفته روز دنیا که منجر به فشارافزایی یا تثبیت فشار مخزن یا میدان و همچنین حداکثر جابه جایی (Displacement) و در نتیجه افزایش ضریب بازیافت گاز از مخزن یا میدان میگردد. گ
- منطقه قراردادی (Contract Area): منطقه جغرافیایی با مختصات معین که در قرارداد برای انجام عملیات موضوع قرارداد تعیین میگردد. ل
- سقف باز هزینههای سرمایه ای (Open Capex): انعطاف پذیر بودن میزان هزینههای سرمایه ای نسبت به رفتار و واقعیتهای میدان، تحولات واقعی بازار در چارچوب برنامه مالی عملیاتی سالانه تصویب شده و همچنین نیاز به سرمایه گذاریهای ضروری بعدی جهت بهبود راندمان و بهره وری میدان. م
- برنامه مالی عملیاتی سالانه: برنامه ای که در چارچوب طرحهای عملیاتی و اصلاحات و بازنگریهای لازم ناشی از واقعیتهای پروژه و رفتار واقعی میدان توسط طرف دوم قرارداد تهیه و به تصویب طرف اول قرارداد میرسد. تصویب این برنامه از سوی طرف اول قرارداد نهایی بوده و جهت اجرا به طرف دوم قرارداد ابلاغ میگردد. این برنامه شامل جزئیات هزینهها و عملیات لازم سالانه برای توسعه و بهرهبرداری میباشد. ماده ۲
- قراردادهای موضوع این تصویبنامه به سه دسته تقسیم میشوند: الف
- دسته اول: قراردادهای اکتشاف و در صورت کشف میدان یا مخزن تجاری، توسعه میدان یا مخزن و در ادامه، بهرهبرداری از آن به ترتیب و تا مدت مقرر در قرارداد میباشد. در این دسته واگذاری عملیات توسعه و بهرهبرداری، به صورت پیوسته با عملیات اکتشاف در صورت کشف میدان یا مخزن تجاری توسط طرف دوم قرارداد و با در نظر گرفتن برنامههای برداشت صیانتی از مخازن نفت و گاز مجاز میباشد. در این دسته از قراردادها حداقل تعهدات شرکتهای پیشنهاد دهنده برای عملیات و سرمایهگذاری در محدوده اکتشافی مورد نظر به روشنی تعیین و از سوی طرف دوم قرارداد تعهد میشود. ب
- دسته دوم: قراردادهای توسعه میدانها یا مخزنهای کشف شده و در ادامه، بهرهبرداری از آنها به ترتیب و تا مدت مقرر در قرارداد میباشد. پ
- دسته سوم: قراردادهای انجام عملیات بهبود یا افزایش ضریب بازیافت (EOR /IOR /EGR /IGR) در میدانها یا مخزنهای در حال بهرهبرداری (Brown Field) بر پایه مطالعات مهندسی مخزن و در ادامه، بهرهبرداری از آنها به ترتیب و تا مدت مقرر در قرارداد میباشد. تبصره (اصلاحی ۱۴۰۱/۱۲/۱۴)
- قراردادهای نفتی موضوع این تصویبنامه در محدودههای زیر اجرایی میشوند: الف- قراردادهای توسعه مخازن مشترک. ب- قراردادهای اکتشاف، توسعه و بهرهبرداری از میادین و مخازنی که اکتشاف نشده است. پ- قراردادهای بهرهبرداری از مخازن با ضریب بازیافت زیر بیست درصد (۲۰%) مگر در مواردی که به تشخیص وزارت نفت و تصویب هیات وزیران تا ضریب بازیافت سی و پنج درصد (۳۵%) مجاز اعلام شود. ت- میادین و مخازن دریای خزر، دریای عمان و مناطق شرق و شمال کشور. ماده ۳
- در تمامی قراردادهایی که بر اساس این تصویبنامه منعقد میگردند، اصول زیر حاکم میباشد: الف
- اعمال حق حاکمیت و مالکیت عمومی بر کلیه منابع و ذخایر نفت و گاز طبیعی کشور از طریق وزارت نفت به نمایندگی از طرف جمهوری اسلامی ایران. ب
- عدم تضمین تعهدات ایجاد شده در قرارداد توسط دولت، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بانکهای دولتی. تبصره (الحاقی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- تضمین تعهدات طرف دوم قرارداد از سوی بانکهای غیردولتی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط و بدون ایجاد تعهد برای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بلامانع است. پ
- منوط کردن بازپرداخت کلیه هزینههای مستقیم، غیرمستقیم، هزینههای تامین مالی و هزینههای بهرهبرداری و پرداخت دستمزد طبق قرارداد از طریق تخصیص بخشی (به ترتیب مقرر در بند (پ) ماده (۶) این تصویبنامه) از محصولات اضافی میدان یا عواید حاصل از اجرای قرارداد بر پایه قیمت روز فروش محصول. تشخیص پرداخت به پیمانکار از طریق تحویل محصولِ میدان یا مخزن یا عواید آن به جای محصول (تا پایان بازپرداخت / پرداخت مطالبات پیمانکار) با شرکت ملی نفت ایران میباشد. ت
- کلیه مخاطرات، ریسکها و هزینهها در صورت عدم کشف میدان یا مخزن تجاری بر عهده طرف دوم قرارداد میباشد. ریسکهای عدم دستیابی به اهداف مورد نظر قراردادی یا ناکافی بودن محصول میدان یا مخزن برای استهلاک تعهدات مالی ایجاد شده بر عهده طرف دوم قرارداد میباشد. تبصره
- در صورت عدم کفایت میزان تولید تخصیص داده شده برای پرداخت یا بازپرداخت مطالبات تایید شده پیمانکار در دوره قرارداد، هزینههای بازپرداخت نشده و دستمزد متعلقه پرداخت نشده در دوره طولانی تری که در قرارداد تعریف خواهد شد، از همان مخزن و در سقف مقرر در بند (پ) ماده (۶) این تصویبنامه حسب مورد بازپرداخت یا پرداخت میگردد. ث
- پذیرش دستمزد متناسب با شرایط هر طرح با هدف تامین نرخ بازگشت سرمایه مورد انتظار منطقی، جبران ریسک و ایجاد انگیزه برای طرف دوم قرارداد در به کارگیری روشهای بهینه و فناوریهای نوین و پیشرفته در اکتشاف، توسعه و بهرهبرداری. ج (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- تعهد طرف دوم قرارداد به برداشت صیانتی از مخازن نفت و گاز در طول دوره قرارداد با به کارگیری فناوریهای نوین و پیشرفته و سرمایه گذاریهای لازم از جمله اجرای طرحهای بهبود یا افزایش ضریب بازیافت متناسب با پیچیدگیهای میدان یا مخزن. در صورتی که پیمانکار اقدام به تامین کالا و تجهیزات از خارج از ایران نماید، مجاز است کالا و تجهیزات را به نام خود خریداری نموده و باید پس از ورود به ایران به ترتیب مقرر در قرارداد به مالکینت شرکت ملی نفت ایران منتقل نماید. در تمامی قراردادها شرکت ملی نفت ایران مکلف است عدم امکان توفیق کالا و تجهیزات را در قرارداد ذکر نماید. چ
- تمام عملیات پیمانکار از تاریخ شروع قرارداد به نام و از طرف کارفرما انجام خواهد شد و کلیه اموال اعم از ساختمانها، کالاها، تجهیزات، چاهها و تاسیسات سطح الارضی و تحت الارضی از همان تاریخ متعلق به کارفرما میباشد. ح
- انجام مطالعات ارزیابی زیست محیطی و رعایت مقررات و ملاحظات ایمنی، بهداشتی، زیست محیطی و اجتماعی در اجرای طرحها. خ
- در صورت وقوع شرایط فورس ماژور (قوه قاهره) در هر کدام از دورههای توسعه و بهرهبرداری که ممکن است موجب سقوط تعهد، تعلیق یا فسخ قرارداد نیز گردد، تسویه حساب در مورد مطالباتی که پیمانکار طبق قرارداد مستحق دریافت آنها میباشد تا زمان رفع شرایط فورس ماژور معلق گردیده و پس از رفع این شرایط در چارچوب ضوابط قرارداد صورت میپذیرد. د
- چنانچه وزارت نفت تصمیم به کاهش سطح تولید به دلیلی جز دلایل فنی مربوط به میدان یا مخزن داشته باشد، اولویت اعمال چنین کاهشی از سطح تولید میدانها یا مخزنهایی که متعهد به بازپرداخت نیستند، میباشد و در صورتی که این تصمیم در مورد میدان یا مخزن موضوع قرارداد اتخاذ شود، نباید در بازپرداخت مطالبات سر رسید شده و پرداخت دستمزد متعلقه به پیمانکار تاثیر بگذارد. ماده ۴
- به منظور انتقال و ارتقای فناوری ملی در حوزه عملیات بالادستی نفت و اجرای طرحهای بزرگ و توانمند سازی شرکتهای ایرانی برای اجرای پروژههای بزرگ داخلی و نیز حضور در بازارهای منطقه ای و بینالمللی، موارد زیر در قراردادهای موضوع این تصویبنامه اعمال میگردد: الف (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- در هر قرارداد بر حسب شرایط شرکت / شرکتهای ایرانی اکتشاف و تولید (Exploration&ProductionE&P) که صلاحیت آنها طبق ضوابط و شرایطی که وزارت نفت ابلاغ میکند، به تایید شرکت ملی نفت ایران میرسد، به عنوان شریک شرکت یا شرکتهای معتبر نفتی خارجی حضور دارد / دارند و با حضور در فرآیند اجرای قرارداد، امکان انتقال و توسعه دانش فنی و مهارتهای مدیریتی و مهندسی مخزن به آنها میسر میگردد. طرف دوم قرارداد موظف به ارایه برنامه انتقال و توسعه فناوری به عنوان بخشی از برنامه مالی عملیاتی سالانه میباشد. در هر قرارداد سیاستهای اجرایی و اقدامات عملیاتی برای تحقق مفاد این بند باید به عنوان پیوست فناوری قرارداد آورده شود. این بند نماظر به قراردادهایی است که طرف دوم قرارداد شرکت خارجی است. تبصره ۱
- هرگاه شرکت / شرکتهای ایرانی اکتشاف و تولید (E&P) صلاحیت دار ایرانی، به تشخیص وزارت نفت برای بر عهده گرفتن نقش راهبری در اجرای طرحهایی توانمند شناخته شوند، این شرکتها میتوانند با انتخاب شریک صاحب صلاحیت خارجی به ترتیبی که وزارت نفت مقرر میکند یا به طور مستقل (و در صورت نیاز با انتخاب MC و مشاور معتبر همکار)، به عقد قرارداد با شرکت ملی نفت ایران و اجرای آن با رعایت مفاد این تصویبنامه اقدام نمایند. تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- طرف دوم قرارداد ملزم به اعمال بندهای انتقال و توسعه فناوری قرارداد اصلی در قراردادهای منعقده با پیمانکاران فرعی خود حسب مورد میباشد. این تبصره ناظر به قراردادهایی است که طرف دوم قرارداد شرکت خارجی است. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۵/۰۶/۰۷)
- جهت حمایت از شرکتهای ایرانی اکتشاف و تولید، دولت در تامین تسهیلات مالی از بانکها برای آنها اولویت قایل خواهد شد. تبصره ۴ (الحاقی ۱۳۹۶/۰۳/۲۴)
- شرکتهای اکتشاف و تولید که صد درصد سهام آنها متعلق به اشخاص ایرانی میباشد و بنا بر ضرورتهای عملیاتی در خارج از ایران به ثبت رسیدهاند (مانند شرکتهای پترو پارس و پترو ایران) با تشخیص و تایید وزارت نفت مشمول مفاد این ماده و تبصرههای آن میشوند. ب
- طرف دوم قرارداد، ملزم به حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی، تولیدی، صنعتی و اجرایی کشور براساس قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات و اصلاح ماده (۱۰۴) قانون مالیاتهای مستقیم - مصوب ۱۳۹۱- و دستورالعملها و آییننامههای مربوط میباشد. پ
- طرف دوم قرارداد متعهد به استفاده حداکثری از نیروی انسانی داخلی در اجرای قرارداد و ارایه برنامه جامع آموزشی جهت ارتقای کیفی این نیروها و انجام سرمایه گذاریهای لازم در قالب هزینههای مستقیم سرمایه ای برای انجام برنامههای آموزشی و تحقیقاتی از جمله ارتقا و به روزرسانی مراکز تحقیقاتی موجود و ایجاد مراکز تحقیقاتی مشترک و یا اجرای طرحهای تحقیقاتی مشترک مرتبط میشود. این برنامهها باید متناسب با عملیات (اکتشاف، ارزیابی، توسعه اولیه، توسعه آتی مشتمل بر بهبود تولید و افزایش ضریب بازیافت EOR/ EGR و IOR/ IGR) با توافق شرکت ملی نفت ایران در هر مرحله از عمر مخزن با زمان بندی مشخصِ متناسب در هر قرارداد ارایه شود. ت (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- در شرکت بهرهبرداری موضوع بند (الف) ماده (۱۱)، سمتهای مدیریتی، حسب مورد و شرایط مورد توافق که در قرارداد خواهد آمد، بین اتباع ایرانی و خارجی چرخشی میباشد. در سازمان مدیریتی این شرکت، سمتهای مدیریت اجرایی به تدریج به اتباع ایرانی واگذار میشود تا امکان انتقال دانش فنی و مهارتهای مدیریتی به طرف ایرانی به خوبی میسر گردد. ماده ۵
- قراردادهای موضوع این تصویبنامه با رعایت قوانین و مقررات حاکم بر معاملات شرکت ملی نفت ایران و پس از کسب مجوزهای لازم از مراجع ذی صلاح قانونی در هر مورد توسط شرکت یادشده با طرف دوم قرارداد منعقد میگردد. ماده ۶
- نحوه اجرای قراردادهای موضوع این تصویبنامه به شرح زیر میباشد: الف
- شرکت ملی نفت ایران برای انجام عملیات اکتشافی در یک منطقه قراردادی و عملیات توسعه ای متعاقب آن (دسته اول قراردادها)، حداقل تعهدات اکتشافی مورد نظر خود را تعیین و با رعایت قوانین و مقررات مربوط از شرکتهای معتبر و صاحب صلاحیت نفتی دعوت به ارایه پیشنهاد مینماید. برای انجام عملیات توسعه یک میدان یا مخزن کشف شده یا انجام اقدامات به منظور بهبود یا افزایش ضریب بازیافت در یک میدان یا مخزن موجود (دستههای دوم و سوم قراردادها) شرکت ملی نفت ایران، با انجام مطالعات مهندسی مخزن یک چارچوب مقدماتی برای توسعه ارایه کرده و از شرکتهای معتبر و صاحب صلاحیت نفتی دعوت به ارایه پیشنهاد مینماید. چنین طرحهایی در هر دو دسته قراردادها به عنوان راهنما برای پیشنهاد دهندگان بوده و مانع از دریافت و بررسی پیشنهادهای جدید از شرکتهای نفتی نمیباشد. تبصره ۱
- عملیات توسعه میدان یا مخزن یا انجام عملیات بهبود یا افزایش ضریب بازیافت (IOR/ IGR /EOR/ EGR) در چارچوب برنامه توسعه به صورت مرحله بندی (پلکانی) و برای هر مرحله بر اساس نتایج حاصله از رفتار مخزن در مرحله قبل انجام میشود. تبصره ۲
- تشخیص صلاحیت فنی و مالی شرکتهای داخلی و خارجی با شرکت ملی نفت ایران خواهد بود. ب
- دستمزد پروژه (Fee)، به یکی از ارزهای مورد قبول بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به تشخیص وزارت نفت برای هر بشکه نفت اضافی در میدانها یا مخزنهای نفتی و برای هر هزار فوت مکعب استاندارد گاز یا هر بشکه میعانات گازی اضافی در میدانها یا مخزنهای گازی میباشد. این دستمزد با توجه به بند (ث) ماده (۳) این تصویبنامه، با هدف ایجاد انگیزه برای به کارگیری روشهای بهینه در اکتشاف، توسعه، تولید و بهرهبرداری حسب شرایط هر طرح، به صورت تابعی از عواملی نظیر سطح توان تولید هر میدان یا مخزن و نیز رعایت ضرایب ریسک مناطق اکتشافی، شناور بوده و متناسب با قیمتهای بینالمللی نفت و میعانات گازی و نیز قیمتهای منطقه یا قراردادی گاز به صورت نقدی یا تحویل محصول تعیین میشود و به قیمت روز از شروع تولید اولیه تا پایان دوره قرارداد پرداخت خواهد شد. این دستمزد (Fee)، یکی از مبانی اصلی تعیین شرکت برنده با رعایت قوانین و مقررات مربوط میباشد. پ
- دستمزد برای تولید هر بشکه نفت از میدانها یا مخزنهای نفتی یا هر هزار فوت مکعب استاندارد گاز و هر بشکه میعانات گازی از میدانها یا مخزنهای گازی و باز پرداخت هزینههای مستقیم، هزینههای غیرمستقیم و هزینههای بهرهبرداری به همراه هزینههای تامین مالی متعلقه براساس قرارداد حسب مورد جهت اجرای طرح از محل حداکثر پنجاه درصد از نفت خام یا میعانات گازی تولیدی اضافی و تا هفتاد و پنج درصد از گاز طبیعی اضافی و دیگر محصولات و یا عواید آنها بر پایه قیمت روز فروش محصول پس از رسیدن به تولید اولیه انجام میشود. پایان دوره قرارداد مانع از بازپرداخت هزینههای باقیمانده، با شرایط مندرج در قرارداد نمیگردد. تبصره
- در صورتی که بخشی از محصولات میدانهای موضوع قرارداد که باید صرف باز پرداخت تعهدات یا پرداخت دستمزد به طرف دوم قرارداد شود، به تشخیص وزیر نفت برای مصرف در بازار داخل مورد نیاز باشد، شرکت ملی نفت ایران مجاز است نسبت به معاوضه (swap) آنها اقدام نماید. ت
- در طرف دوم قرارداد، هیچ یک از اشخاص طرف قرارداد مجاز به واگذاری (Assignment) تمام یا بخشی از سهم / سهام (انتقال حقوق و تعهدات) خود در قرارداد به اشخاص دیگر، بدون موافقت شرکت ملی نفت ایران نخواهند بود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۵/۰۶/۰۷)
- در قراردادهای موضوع این تصویبنامه وزارت نفت مجاز است دوره قرارداد را متناسب با زمان مورد نیاز اجرای طرحها و حداکثر به مدت بیست سال از تاریخ شروع عملیات توسعه در نظر بگیرد. در مورد طرحهای پیوسته اکتشاف - توسعه و بهرهبرداری، دوره اکتشاف حسب مورد به دوره یادشده قرارداد اضافه میگردد. ماده ۸
- نحوه هزینه کرد برای رسیدن به اهداف قراردادی مطابق موارد زیر میباشد: الف
- هزینههای عملیات اکتشافی یا توصیفی با استفاده از اصل حداقل تعهدات اکتشافی یا توصیفی در فرآیند تعیین طرف دوم قرارداد تعریف و تعیین میشود. ب
- هزینهها و شرح کار عملیات اکتشافی یا توصیفی، توسعه و بهرهبرداری، حسب مورد بر اساس برنامه مالی عملیاتی سالیانه مصوب جهت تحقق اهداف نهایی طرح متناسب با شرایط و رفتار مخزن با توافق طرفین قرارداد تعیین میشود. پ
- در هر قرارداد طرف دوم عملیات خود را در چارچوب فرایندهای منضم به قرارداد انجام میدهد. ت (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- در هر قرارداد کارگروه مشترک مدیریت قرارداد تشکیل میشود که نظارت بر عملیات طرح را بر عهده داشته و تصمیمات فنی، مالی، و حقوقی در چهارچوب قرارداد، واگذاری پیمانهای دسته دوم عملیات توسعه و بهرهبرداری بر اساس تبصره این بند و نیز برنامه مالی عملیاتی سالانه را اتخاذ مینماید. مسئولیت اجرای عملیات در چهارچوب برنامه مالی عملیاتی مصوب بر عهده طرف دوم قرارداد میباشد. این کارگروه از تعداد مساوی نمایندگان طرفهای اول و دوم قرارداد با حق رای مساوی تشکیل میگردد. تصمیمات این کارگروه به اتفاق آرا میباشد و باید به تایید مقام مجاز در شرکت ملی نفت ایران برسد. تبصره (الحاقی ۱۴۰۲/۰۷/۲۶)
- بر اساس بستههای کاری توافق شده میان طرفین و در چهارچوب برنامه مالی عملیاتی سالانه، پیمانکار مجاز است مطابق با شروط مندرج در قرارداد اصلی در خصوص واگذاری پیمانهای دست دوم با هزینه کمتر از نیم درصد برآورد سقف هزینه سرمایهگذاری مستقیم، راًسا تصمیمگیری و گزارش آن را به کارفرما ارائه نماید. سقف مجموع هزینههایی که پیمانکار در طول دوره قرارداد مجاز به تصمیمگیری در مورد آنهاست، ده درصد مجموع برآورد سقف هزینههای سرمایهگذاری مستقیم و بهرهبرداری میباشد. در خصوص پیمانهای دست دوم با هزینه بیش از نیم درصد برآورد سقف هزینه سرمایهگذاری مستقیم، ارجاع موضوع به کارگروه مشترک مدیریت جهت بررسی و اخذ تاییدیه الزامی است. ث
- تمام عملیات اجرایی طرف دوم در چارچوب برآورد کلی طرح و نیز برنامه مالی عملیاتی سالانه مصوب و با مسئولیت و ریسک وی به انجام میرسد. اجرای این عملیات پس از تصویب کارگروه مشترک مدیریت و تایید کارفرما، در چارچوب فرایندهای عملیاتی منضم به قرارداد و حسب مورد به شرکتهای صاحب صلاحیت واگذار میشود. این نوع از قرارداد به لحاظ ماهیت آن سقف هزینه ثابت در هنگام انعقاد قرارداد نداشته و سقف باز هزینههای سرمایه ای (Open Capex) است و ارقام ابتدایی صرفاً جنبه برآوردی و پیشبینی دارد، هزینههای واقعی تایید شده براساس برنامههای مالی عملیاتی سالانه که منطبق با رفتار میدان و شرایط بازار مصوب میشود، به حساب طرح منظور میگردد. ج
- انجام تمامی اقدامات مندرج در قرارداد (به جز مدیریت مجموعه پیمان و انجام مطالعات مهندسی مخزن) به پیمانکاران و سازندگان صاحب صلاحیت واگذار میگردد. انتخاب این پیمانکاران فرعی یا دست دوم طبق شیوهنامه ای که منضم به قرارداد است، توسط پیمانکار انجام و به ترتیب مقرر در بند (ت) همین ماده به تایید کارفرما میرسد. تبصره
- انجام مطالعات مهندسی مخزن و هزینههای انجام این عملیات از سوی طرف دوم قرارداد به ترتیبی که در قرارداد توافق خواهد شد، قابل پذیرش بوده و به عنوان هزینههای مستقیم منظور میگردند. ماده ۹
- تمام هزینههای مستقیم، هزینههای غیرمستقیم، هزینههای تامین مالی متعلقه بر اساس قرارداد (حسب مورد) و هزینههای بهرهبرداری طرح اعم از عملیات اکتشافی، توسعه ای، طرحهای بهبود یا افزایش ضریب بازیافت از ابتدا تا انتها توسط پیمانکار تامین و به موقع پرداخت میگردد. ماده ۱۰
- نحوه بازپرداخت هزینهها به شرح زیر میباشد: الف
- از زمان رسیدن میدان یا مخزن به تولید اولیه یا اضافی، به ترتیب توافق شده در مورد میدانها یا مخزنهای کشف شده و میدانها یا مخزنهای در حال تولید، بازپرداخت هزینههای مستقیم سرمایه ای، هزینههای غیرمستقیم و هزینههای تامین مالی قراردادی (حسب مورد) طبق دوره تعیین شده در قرارداد، محاسبه، تقسیط و باز پرداخت میشود. ب
- هزینههای بهرهبرداری و هزینههای غیرمستقیم دوره بهرهبرداری از شروع تولید اولیه به صورت جاری محاسبه و بازپرداخت میگردد. همچنین پرداخت دستمزد متعلقه به پیمانکار نیز طبق شرایط مندرج در قرارداد از همان زمان آغاز میشود. پ
- کلیه پرداختهای مندرج در بندهای (الف) و (ب) این ماده از محل منابع موضوع بند (پ) ماده (۶) از محصولات یا عواید حاصل از تولیدات مخزن یا میدان موضوع قرارداد، به قیمت روز یا به صورت نقدی در سررسیدها به پیمانکار تحویل یا پرداخت میشود. ماده ۱۱
- بهرهبرداری از طرحهای قراردادهای موضوع این تصویبنامه مطابق بندهای زیر میباشد: الف
- از زمان شروع بهرهبرداری در مورد طرحهای توسعه میدانهای کشف شده یا به نتیجه رسیدن تولید اضافی ناشی از عملیات پیمانکار در طرحهای بهبود (IOR / IGR) یا افزایش ضریب بازیافت (EOR / EGR)، تولید و بهرهبرداری از تاسیسات به نحوی که در قرارداد توافق میشود، با حفظ مسئولیتهای طرف دوم قرارداد، توسط شرکتی ایرانی (که از نظر صلاحیت حرفه ای به تایید کارفرما میرسد)، انجام میگردد. تبصره
- در مورد میدانها یا مخزنهای در حال تولید و بهرهبرداری، در صورتی که طرف اول برای مرحله بهرهبرداری، انجام عملیات بهرهبرداری را با مشارکت یکی از شرکتهای تابعه خود ضروری دانسته و این موضوع به تایید وزارت نفت نیز برسد، بین طرف دوم قرارداد و شرکت تابعه شرکت ملی نفت ایران یک موافقتنامه عملیاتی مشترک امضا میشود. این عملیات با حفظ مسئولیت پشتیبانی و نظارت کامل فنی، مالی، حقوقی و تخصصی طرف دوم قرارداد، همراه با تامین تجهیزات، قطعات و مواد مصرفی لازم توسط وی، به صورت مشترک انجام میشود. شرکت تابعه ذی ربط موظف است در بهرهبرداری از تاسیسات موضوع قرارداد، کلیه دستورالعملهای فنی، حرفه ای و برنامههای عملیاتی طرف دوم قرارداد را که به تایید شرکت ملی نفت ایران رسیده است، رعایت و اجرا نماید. ب
- هزینههای بهرهبرداری بر اساس برنامه مالی عملیاتی سالانه تعیین و توسط پیمانکار پرداخت و از محل منابع ناشی از تولید نفت، گاز یا میعانات گازی و دیگر محصولات تولیدی میدان یا مخزن به ترتیب مقرر در این تصویبنامه بازپرداخت میگردد. پ
- پیمانکار در دوره بهرهبرداری ضمن این که موظف به انجام تعهدات خود به موجب قرارداد توسعه، بهبود یا افزایش ضریب بازیافت میدان یا مخزن میباشد، مکلف است با توجه به اطلاعاتی که از حضور در بهرهبرداری میدان کسب میکند و در پی آن با انجام مطالعات لازم برای اصلاح طرح توسعه و در صورت نیاز، به ارایه پیشنهاد طرحهای اصلاحی با هدف حفظ ظرفیت، بهبود یا افزایش بازیافت نفت یا گاز از میدان یا مخزن بپردازد. در صورتی که کارفرما این طرحها را تصویب نماید، با اعمال همان روشها و شیوهها و شرایط موجود در قرارداد اصلی این طرحها نیز با انجام اصلاحات در برآورد هزینهها، زمان بندی قرارداد، دستمزد مربوط و نیز با منظور نمودن هزینههای مربوط در برنامه مالی عملیاتی سالانه طرح به اجرا در میآید. ت
- در جریان بهرهبرداری، هرگونه اجرای طرح جدید در منطقه قراردادی باید به تصویب کارفرما برسد و طرف دوم قرارداد طبق قرارداد موظف به بهرهبرداری با بهترین شیوههای متعارف کار در صنعت جهانی نفت با تشخیص وزارت نفت از کلیه تاسیساتی است که طبق مقررات همین ماده برای بهرهبرداری در اختیار وی قرار میگیرد. ث (اصلاحی ۱۳۹۵/۰۶/۰۷)
- نفت، گاز یا میعانات گازی و دیگر مواد موجود در مخازن موضوع قرارداد کلاً متعلق به جمهوری اسلامی ایران است. همچنین اعمال حقوق مالکانه در خصوص نفت، گاز یا میعانات گازی و نیز هرگونه فرآورده جانبی حاصله از تولید بر عهده کارفرما میباشد. ج
- در صورت نیاز به انجام تعمیرات اساسی تجهیزات یا ورود مجدد به چاهها و انجام تعمیرات در آنها (Work Over) یا هر گونه عملیات مربوط به حفظ و نگهداری تجهیزات و تاسیسات، این عملیات با مجوز کارفرما توسط و با هزینه طرف دوم قرارداد انجام شده و بازپرداخت آن از محل درآمدهای حاصل از نفت اضافی تولیدی میدان یا مخزن به علاوه هزینه تامین مالی به میزان توافق شده در قرارداد بازپرداخت میگردد. ماده ۱۲
- به شرکت ملی نفت ایران اجازه داده میشود در صورت ضرورت پس از اخذ مجوز موردی از وزیر نفت، با رعایت ماده (۱) (جز بند (ظ) این ماده)، ماده (۳) (جز بند (ث) این ماده) تبصره (۲) بند (الف) و بندهای (ب) و (پ) ماده (۴)، ماده (۵)، تبصره ذیل بند (پ) ماده (۶) و مواد (۸)، (۹) و (۱۰) نسبت به عقد قرارداد بیع متقابل برای توسعه میدان یا مخزن کشف شده و توسعه نیافته اقدام نماید. در این قراردادها شرکت ملی نفت ایران مجاز است با رعایت مفاد بند (پ) ماده (۶) نسبت به بازپرداخت هزینههای مستقیم، هزینههای غیرمستقیم به همراه هزینههای تامین مالی و نیز پرداخت حقالزحمه (Remuneration) متعلقه به طرف دوم قرارداد به روال معمول در قراردادهای منعقده مشابه، در جدول زمانی توافق شده در قرارداد اقدام نماید. ماده ۱۳
- پیش از تحویل اطلاعات مخازن نفت و گاز به شرکتهای طرف مذاکره با شرکت ملی نفت ایران و یا شرکتهایی که مایل به حضور در مناقصههای مربوط به اجرای طرحهای موضوع این تصویبنامه میباشند (و صلاحیت اولیه ایشان به تایید شرکت ملی نفت ایران رسیده)، این شرکتها باید، سند رازداری و حفظ محرمانگی (Agreement Confidentiality) این اطلاعات را به امضا برسانند و طی آن متعهد شوند که مدیران، کارکنان، کارشناسان و دیگر افراد ذیربط شرکت امضا کننده سند مذکور و نیز شرکتهای تابعه آن که حسب ضرورت باید بدین اطلاعات دسترسی داشته باشند، اطلاعات دریافتی را مطابق با مفاد سند یادشده به شکل کاملاً محرمانه نگاه خواهند داشت و بدون مجوز شرکت ملی نفت ایران (و ترتیباتی که در سند یادشده مشخص میشود)، این اطلاعات را در اختیار هیچ شخص ثالثی قرار نخواهند داد و هرگاه مشخص شود که این اطلاعات به صورت غیرمجاز در اختیار اشخاصی قرار گرفته، طرف مقابل در برابر شرکت ملی نفت ایران، ملزم به جبران خسارات ناشی از عدم انجام تعهدات موضوع سند راز داری و حفظ محرمانگی خواهد بود. ماده ۱۴
- در تنظیم متن هر قرارداد و پیوستهای آن، علاوه بر مراعات مواردی که به صراحت در این تصویبنامه بدانها اشاره شده، باید حقوق، تعهدات و مسئولیتهای طرفین قرارداد در زمینههای مختلف مانند فرآیند حسابداری و حسابرسی، روش انجام پرداخت یا بازپرداخت مالی، بازرسی فنی، تعمیر و نگهداری، روشهای اندازه گیری تولید، آموزش نیروی انسانی، سلامت، ایمنی و محیط زیست، واردات و صادرات، بیمه، محرمانگی، شرایط خاتمه و فسخ قرارداد، فورس ماژور، رهاسازی منطقه قراردادی، نحوه حل و فصل اختلافات و زبان قرارداد نیز به روشنی در متون یاد شده تعریف و مشخص گردد. ماده ۱۵
- قراردادهایی مشمول مقررات این تصویبنامه میباشند که به طور مشخص مسئولیت عملکرد مخزن در دوره بهرهبرداری و به تبع آن بازپرداخت هزینههای طرف دوم قرارداد و پرداخت دستمزد و نسبت به قراردادهای بیع متقابل حقالزحمه به طرف دوم قرارداد منوط به میزان موفقیت وی در تولید نفت و گاز میشود. لذا قراردادهایی که حسب نیازها و ضرورتهای عملیاتی توسط شرکت ملی نفت ایران برای اکتشاف، نگهداشت تولید و یا دیگر عملیات نفتی که منجر به توسعه میدانها یا مخزنها و یا افزایش بازیافت از مخازن با شرکتهای خدماتی نفتی (osc) (مانند شرکتهای حفاری) و یا پیمانکاران ساخت و نصب (EPC/E&C) و دیگر عرضه کنندگان کالاها و خدمات مورد نیاز منعقد میشود (اعم از این که پرداختهای به ایشان به صورت نقدی و یا همراه با تامین مالی مانند قراردادهای مهندسی، تدارک کالا، ساخت، نصب و تامین مالی (EPCF) باشد)، کماکان تابع مقررات مربوط به خود بوده و مشمول این تصویبنامه نمیباشند. ماده ۱۶
- این تصویبنامه جایگزین تصویبنامه شماره ۱۰۴۰۸۹ /ت ۵۲۴۴۵ ه- مورخ ۱۳۹۴/۸/۱۱ میشود. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری