دستورالعمل تامین برق اضطراری مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت
شصت و نهمین جلسه کمیته دائمی (شورای عالی) پدافند غیرعامل کشور به استناد ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور مصوّب مقام معظّم رهبری و فرماندهی کلّ قوا (مد ظله العالی) در تاریخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۹ تشکیل و دستورالعمل تامین برق اضطراری مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت موضوع مادّه نه اساسنامه، پیشنهادی آن سازمان را بررسی و به شرح زیر تصویب نمود: مقدمه زیرساخت برق، از جمله زیرساختهای حیاتی و از اهداف اولیه در زمان جنگ میباشد که بدلیل وابستگی سایر زیرساختها به آن، وقوع تهدیدات بر این صنعت میتواند خدمات رسانی و کارکرد مراکز وابسته را مختل نموده و پیامدهای امنیتی در سطح ملی به دنبال داشته باشد؛ بر این اساس لازم است برای تامین انرژی الکتریکی مورد نیاز مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در حوزههای کلیدی و زیرساختهای تامین کننده نیازهای حیاتی و ضروری از قبیل امنیّت، بهداشت و درمان، حمل و نقل، غذا و دارو، ارتباطات، انرژی و آب و غیره در شرایط اضطراری، تمهیدات لازم پیشبینی شود تا این مراکز بتوانند برای مدت زمان معیّن و تا بازگشت به شرایط عادی، کارکردهای اصلی خود را حفظ نموده و تداوم خدمات رسانی داشته باشند. ماده ۱
- تعاریف و اختصارات ۱) کمیته دائمی: کمیته ی دائمی (شورای عالی) پدافند غیرعامل کشور ۲) سازمان: سازمان پدافند غیرعامل کشور ۳) مولد برق اضطراری: مجموعه ای از دستگاهها و یا تاسیسات به صورت یک واحد تولید برق است که بهرهبرداری از آن به صورت مستقل و یا متصل به شبکه برق سراسری با رعایت نکات فنی و ایمنی، امکان پذیر میباشد. ۴) مراکز حیاتی: مراکزی که چنانچه تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض یا تخریب واقع شود و یا به کنترل دشمن درآیند، خسارت جبران ناپذیری به کشور وارد میشود و یا زندگی عادی مردم مختل میگردد. ۵) مراکز حساس: مراکزی که چنانچه تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض یا تخریب واقع شود و یا به کنترل دشمن درآیند، زیان کلی به کشور وارد میشود و یا زندگی مردم تا حدود زیادی مختل میگردد. ۶) مراکز مهم: مراکزی که چنانچه تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض یا تخریب واقع شود و یا به کنترل دشمن درآیند، مشکلاتی برای کشور ایجاد میگردد و یا زندگی بخشی از مردم مختل میگردد. ۷) مراکز قابل حفاظت: مراکزی که لطمه به آنها میتواند وقفه در امور قسمتی از یک شهر ایجاد نماید و نیازهای اصلی مردم، اداره امور شهر و تداوم حیات مردم (شهروندان) به آن وابسته بوده و حفاظت و مراقبت از آنها لازم باشد. ۸) مشترکین برق: یک شخص حقیقی یا حقوقی که امکان استفاده مجاز از انرژی الکتریکی از طریق دایر کردن خطوط اتصال انرژی و وسایل اندازه گیری لازم، طبق مقررّات را دارد. ۹) شبکه سراسری: مجموعه مراکز نیروگاهی، پستهای برق، خطوط، کابلها و سایر تجهیزات که به منظور انتقال انرژی از محل تولید تا مصرف کننده نهایی متصل شدهاند و میتواند به صورت فراملی، ملی و منطقه ای بهرهبرداری شود. ۱۰) شرایط اضطراری: وضعیّتی از شبکه سراسری که با بروز تهدیدات (قریب الوقوع بودن و یا بعد از وقوع آنها) یا حوادث و اتفاقات عامدانه که منجر به اختلال در بخشهای مختلف تولید، انتقال، توزیع و مراکز کنترل و فرماندهی و توزیع برق ایجاد میشود و نیاز به اقدامات فوقالعاده برای پاسخ دارد. ۱۱) کارکرد ضروری: فعالیتهای مرتبط با بخشهای اصلی هر مرکز که در زمان اضطرار باید استمرار و تداوم داشته باشند و برای ادامه فعالیت آنها تمهیدات لازم پیشبینی گردد. ۱۲) دستگاه اجرایی: کلیه وزارتخانهها، موسّسات دولتی، موسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی، شرکتهای دولتی و کلیه دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم تصریح و یا ذکر نام است از قبیل شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی، بانکها و بیمههای دولتی، دستگاه اجرایی نامیده میشوند. (ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری) ماده ۲
- مبانی استنادی ۱) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور - ماده ۵۸ ۲) قانون تشکیل سازمان پدافند غیرعامل کشور ۳) اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور - ماده ۱۰ ۴) بند "و" از بخش ۱۳-۴-۴ ماده ۳۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان - مصوب ۱۳۷۴ ۵) بخشنامه دولت به شماره ۱۳۵۸۶۴ /۳۶۶۷۵ مورخ ۱۳۸۵/۱۲/۱۶ ۶) ابلاغیه وزارت نیرو به شماره ۱۹۸۷۸/۳۰/۰۰۵ مورخ ۱۳۸۵/۱۲/۸ ۷) ابلاغیه شرکت توانیر به شماره ۳۱۳۷ /۴۵۰۹ /۱۱ مورخ ۱۳۸۸/۱۰/۱۵ ۸) ابلاغیه وزارت مسکن و شهرسازی به شماره ۰۲ /۱۱۰۰ /۱۴۳۲۴ مورخ ۱۳۸۶/۰۳/۲۹ ۹) دستورالعمل تامین برق اضطراری مراکز حیاتی، حساس و مهم و ضروری شماره ۱۶۶ مصوب کمیته دائمی ۱۳۹۰ ماده ۳
- حوزه شمول این دستورالعمل برای کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری و نیروهای مسلح و مراکز و زیرساختهای بخش خصوصی لازم الاجر است. ماده ۴
- هدف ۱) حفظ تداوم کارکرد اصلی و استمرار خدمات و پایداری مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در شرایط قطع برق ۲) پاسخ به شرایط اضطراری و کاهش پیامدهای ناشی از قطع برق در مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت ۳) ارتقاء تاب آوری و تسهیل مدیریت بحرانهای ناشی از قطع برق در زیرساختهای و مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت ۴) کمک به شبکه سراسری در شرایط اضطراری و بروز تهدیدات و حوادث عمدی ماده ۵
- ضوابط اجرایی ۱) وزارت نیرو موظف است نسبت به تهیه و تدوین ضوابط کلی طرح ساماندهی (تجهیز، تکمیل، پایش، ارزیابی، نظارت بر اجرا) و مدیریت ایجاد سامانه برق اضطراری مراکز مشمول این ابلاغیه اقدام نماید. ۲) کلیه مشمولین این ابلاغیه ملزم به تهیه، تامین و تکمیل کلیه نیازمندیها و تجهیزات مورد نیاز مولد برق اضطراری برای مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت خود برابر ضوابط ابلاغی وزارت نیرو میباشند. ۳) نوع و ظرفیت مورد نیاز مولد برق اضطراری برای مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت به میزانی که آن مرکز پایداری، تداوم چرخه خدمت رسانی و استمرار تولید را حفظ نماید با پیشنهاد مرکز و تائید وزارت نیرو تعیین میگردد. ۴) تضمین تداوم تولید برق و تامین سوخت مورد نیاز مولدهای اضطراری تا یک هفته (مطابق با ابلاغیه وزارت نیرو) برعهده سازمان مربوطه و الزامی است. ۵) به منظور پایش و کنترل وضعیت مراکز و زیرساختهای کشور از نظر میزان آمادگی پاسخ به شرایط ناشی از قطع برق و تسهیل در مدیریت شرایط اضطراری کشور، وزارت نیرو موظف است ظرف یک سال نسبت به راه اندازی سامانه مدیریت و ثبت اطلاعات مولدهای برق اضطراری مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در سراسر کشور اقدام نماید به طوری که تا انتهای سال ۱۴۰۲ امکان تشخیص و ارزیابی وضعیّت مراکز حیاتی، حساس و مهم و قابل حفاظت از نظر میزان آمادگی آنها در تامین برق مورد نیاز خود، فراهم گردد. تبصره کلیه مراکز و دستگاههای اجرایی مشمول این دستورالعمل با همکاری وزارت نیرو و شرکتهای تابعه موظفند اطلاعات مربوط به تجهیزات تولید برق حوزه ماموریت خود را با رعایت نکات حفاظتی و رعایت آییننامه صیانت و حفاظت از اطلاعات، اسناد و مدارک پدافند غیرعامل طرحها و پروژهای زیرساختها، مراکز و تاسیسات حیاتی، حساس و مهم - مصوبه شماره ۱۰۸۶ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۴ کمیته دائمی - در سامانه مذکور ثبت نمایند. ۶) وزارت نیرو موظف است نسبت به بازدید سامانه برق اضطراری مراکز مشمول اقدام و از آمادگی آنها اطمینان حاصل نماید، دستگاههای اجرایی مشمول، بخشهای خصوصی و اتحادیههای صنفی در این خصوص با وزارت نیرو همکاری نمایند. ۷) اجرای رزمایشهای دوره ای برای دستگاههای اجرایی دارای مراکز حیاتی و حساس هر ۶ ماه و برای دستگاههای اجرایی دارای مراکز مهم و قابل حفاظت هر سال، یک بار تعیین میگردد؛ وزارت نیرو موظف است ارزیابی سالانه از آمادگی مولدهای برق اضطراری در دستگاههای اجرایی و مراکز مشمول این ابلاغیه را به دبیرخانه کمیته دائمی گزارش نماید. ۸) ارتقاء رتبه کاری، احراز صلاحیتها یا اخذ پروانه کاری برای کلیه مراکز تحت شمول این ابلاغیه مشروط به رعایت و اجرای این دستورالعمل میباشد. ۹) تعیین سطح مراکز به حیاتی، حساس، مهم یا قابل حفاظت با پیشنهاد کمیته پدافند غیرعامل دستگاهها و تصویب آن توسط سازمان انجام میگیرد. ۱۰) وزارت نیرو و نفت با همکاری سازمان موظفند سیاستهای حمایتی و تشویقی در راستای اجرای بهینه این دستورالعمل به گونه ای تهیه و تنظیم نمایند تا ضمن تشویق مشترکین برق غیردولتی و بخش خصوصی به سرمایهگذاری در اجرای طرح مولدهای تولید برق اضطراری مراکز و زیرساختهای کشور با بهرهبرداری مطلوب از ظرفیتهای ایجاد شده در شرایط عادی، آمادگی لازم برای مقابله با شرایط اضطراری ایجاد گردد. ۱۱) وزارت صمت و وزارت نیرو موظفند شرایط لازم را برای توسعه ظرفیتهای تولید داخل تجهیزات مورد نیاز مولدهای برق اضطراری نظیر انتقال دانش و فناوری مولدهای اضطراری، حمایت از شرکتهای دانش بنیان فعال در این حوزه و بومی سازی انواع مولدهای برق اضطراری را فراهم نمایند. ۱۲) دستگاههای اجرایی موظفند اعتبار مورد نیاز تامین مولد برق اضطراری مراکز در حال بهرهبرداری را در بودجه سالانه خود پیشبینی و در موافقت نامه با سازمان برنامه و بودجه درج کنند. ۱۳) شرکتهای دولتی، بانکها، بیمهها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت و شرکتهای مربوط به بخش خصوصی و تعاونی نهادهای عمومی غیردولتی موظف اند اعتبار مورد نیاز تامین مولد برق اضطراری مربوط به مراکز مشمول خود را از محل منابع داخلی شرکت پیشبینی و تامین کنند. تبصره سازمان میتواند هزینههای مربوط به تجهیز و تامین برق پشتیبان مراکز و تاسیسات بخشهای عمومی غیردولتی و خصوصی را به عنوان هزینه مورد قبول مالیاتی، منظور نموده و به مراجع ذی ربط اعلام نماید. ماده ۶
- مسئولیت و نظارت ۱) مسئولیت اجرای این دستورالعمل برعهده بالاترین مقام هر دستگاه اجرایی میباشد. ۲) نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده سازمان میباشد که با استفاده از ظرفیت تمامی دستگاههای اجرایی انجام میشود و همه دستگاههای کشوری و لشکری موظف به همکاری و تعامل با سازمان در این خصوص میباشند. ۳) نظارت بر اجرای این دستورالعمل در استانها بر عهده استاندار به عنوان رئیس کمیته پدافند غیرعامل استان و در شهرستان بر عهده فرماندار به عنوان رئیس کمیته پدافند غیرعامل شهرستان است. ۴) در مراکز نظامی و انتظامی، بخشهای مهندسی و پدافند غیرعامل هر ستاد، ضمن پیگیری تامین مولدهای برق اضطراری هر مرکز متناسب با کارکردهای ضروری و مورد نیاز، آمادگی آنها را به صورت دوره ای و منظم، مورد ارزیابی قرار داده و به طور سالانه به ستاد کل نیرویهای مسلح گزارش کنند؛ ستاد کل نیروهای مسلح گزارش تجمیعی از اجرای این دستورالعمل در مراکز نظامی و انتظامی را به سازمان اعلام میکند. ۵) وزارت نیرو موظف است هر گونه قصور و کوتاهی در اجرای این دستورالعمل در زیرساختهای پرخطر و مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظتی که قطع برق احتمال وقوع تهدیدات و مخاطرات در آن را افزایش میدهد را به سازمان گزارش نماید؛ سازمان به عنوان راهبر، هادی و ناظر اجرای مقررّات و ضوابط پدافند غیرعامل گزارش تخلّفات صورت گرفته را به مراجع قضایی ذی ربط اعلام مینماید. ۶) قوه قضاییه مستنکفین از این دستورالعمل را به تشخیص سازمان، پیگیری قضایی نموده و وفق مقررّات و قوانین امنیّتی و دفاعی، اقدام قضایی مناسب انجام میشود. ماده ۷
- این دستورالعمل در هفت ماده و چهل و چهار بند و دو تبصره در شصت و نهمین جلسه کمیته دائمی (شورای عالی) پدافند غیرعامل کشور به تاریخ بیست و نهم آذرماه سال یکهزار و چهارصد و یک هجری ِشمسی به تصویب رسید. دستورالعمل تامین برق اضطراری مراکز حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت مشتمل بر هفت ماده و چهل و چهار بند و دو تبصره که در تاریخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۹ در شصت و نهمین جلسه کمیته ی دائمی پدافند غیرعامل کشور به تصویب رسید، به استناد تبصره یک ماده نه اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور مصوّب مقام معظّم رهبری و فرماندهی کل قوا (مد ظله العالی) جهت اجرا ابلاغ میگردد رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور سرلشکر پاسدار محمٌد باقری