دستورالعمل بکارگیری خدمات شبکه های ارتباطی برای کمک به توسعه صنعت خودروهای متصل

مقدمه صنایع خودروسازی در سال‌های اخیر توجه ویژه ای را برای استفاده از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی و اینترنت اشیاء در زیست بوم این صنعت به خرج داده‌اند و این روند با شتاب قابل ملاحظه ای ادامه دارد. استفاده از ساز و کارهای هوشمند متصل به شبکه‌های ارتباطی در راستای تولید خودروهای متصل، یکی از این حوزه‌ها است که مزایای رقابتی قابل توجهی را برای این صنایع به وجود می‌آورد. در سایه اتصال دائم خودروها به شبکه‌های ارتباطی، قابلیت‌های گوناگونی برای ذی نفعان متعدد از جمله صاحبان خودرو، تولیدکنندگان و شبکه پشتیبانی، شرکت‌های صنعت بیمه، مدیریت ترافیک کشور و نیز حوزه‌های انتظامی و نظارت بر تخلفات حاصل می‌شود. این دستورالعمل با در نظر داشتن الزامات حاکم بر اینترنت اشیاء در شبکه ملی اطلاعات (مصوب پنجاه و سومین جلسه مورخ ۳۰/ ۰۷/ ۱۳۹۷ شورای عالی فضای مجازی کشور) از قبیل حفظ جایگاه والای انسان و کرامت انسانی و ارتقاء شاخص‌های کلان رفاه و عدالت اجتماعی (مواد ۲ -

۱- و ۲-
۲-)، رعایت حریم خصوصی کاربران و امنیت عمومی (ماده۲- ۵ -)، بومی سازی نظام مند اینترنت اشیاء (ماده ۳ -۳-) و توجه به کلان داده‌های حاصل به مثابه دارایی ملی (ماده ۳- ۵ -)، برای رفع موانع مقرراتی موجود برای توسعه فعالیت‌های این زمینه، در نود و نهمین جلسه مورخ ۰۶/ ۱۰/ ۱۴۰۰ کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی کشور تصویب شده است. ۱
تعاریف و ارکان: ۱-۱ - شبکه ارائه کننده خدمات ارتباطی (کارور): هر یک از شرکت‌های ارائه کننده خدمات ارتباطی دارای مجوز از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی؛ ۱- ۲- جعبه ارتباطی خودرو (جعبه): عنصری الکترونیکی و ارتباطی مشتمل بر حافظه متصل به اجزاء خودرو و نیز حاوی سیم کارت مرتبط با یک کارور که قادر است به طور متناوب داده‌های عملکردی خودرو و رفتارهای ترافیکی آن را تبادل کند؛ ۱-۳ - خودروی متصل: خودروی مجهز به یک جعبه ارتباطی که قادر است داده‌های عملکردی خودرو و رفتار ترافیکی آن را به یک کارور در تمام لحظات اتصال، ارسال نماید؛ ۱-۴ - شرکت فروشنده خدمات خودرویی متصل (فروشنده): عرضه کننده خدمات خودروی متصل (بخصوص گروههای فعال در صنعت خودرویی) که دارای مجوز و شخصیت حقوقی در کشور است؛ ۱- ۵ - سامانه دادگان خودروی متصل (سامانه): سامانه مستقر در سمت یک کارور است که قادر است دادگان ارسالی از طرف خودروی متصل فروشنده را دریافت کند و انواع خدمات داده ای را در اختیار متقاضیان و دیگر سامانه‌های مجاز قرار دهد. ۲
اهداف و کاربست‌ها: ۲- ۱- ایجاد قابلیت برای توسعه خدمات ناوبری هوشمندِ مستقلِ داخلی، بدون اتکا به سکوهای خارجی؛ ۲- ۲- تسهیل، توسعه و بهبود فرآیندهای ارائه خدمات فوری به مشتریان و صاحبان خودرو بر اساس موقعیت‌های مکانی خودرو؛ ۲- ۳- فراهم سازی امکان تماس‌های اضطراری هوشمند بدون مداخله راننده در مواقع بحرانی و تصادفات؛ ۲- ۴- فراهم سازی امکان انجام انواع تحلیل‌های مرتبط با عملکرد خودرو به فروشنده و شریک‌های تجاری؛ ۲- ۵ - فراهم سازی امکان ارائه خدمات برخط (بر اساس استانداردهای کابین خودرو)؛ ۲-۶ - توانمندسازی بیمه‌ها برای اعتبارسنجی و نیز مقابله با تقلب‌های وسیع؛ ۲- ۷- ارتقاء سطح هوشمندی در وضعیت مدیریت ترافیک کشور؛ ۲- ۸ - امکان پذیری ارائه خدمات هوشمند به ذی نفعان متعدد در زمینه سلامت رانندگی و نیز تشخیص تخلفات و جرایم؛ ۲-۹- امکان پذیر ساختن ارائه خدمات تحلیلی به متولیان ترویج فرهنگ و هنجارهای مطلوب در زمینه رفتارهای ترافیکی؛ ۲-۱۰ - فراهم سازی امکان ارائه خدمات داده ای خودروها و رفتارهای ترافیکی به کسب و کارهای حوزه حمل و نقل و شرکت‌های نوآور؛ ۲-۱۱ - ایجاد قابلیت برای استفاده از کلان داده‌ها برای کاهش آلاینده‌ها و حفظ محیط زیست. ۳
الزامات و فَرارَوندها: ۳
۱ - فروشنده برای پیوستن به زیست بوم خودروهای متصل، باید حداقل با یک کارور دارای مجوز از سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی قرارداد منعقد نماید؛ ۳
۲ - هر کارور باید سامانه ای اختصاصی (فیزیکی یا منطقی) مربوط به هر قرارداد را ایجاد و نظام دسترسی مرتبط با آن را به صورت مستقل تعریف و مشخص نماید؛ ۳
۳ - امنیت فرایند انتقال داده‌ها از جعبه ارتباطی به سامانه مستقر در کارورها، تابع مقررات، ضوابط و زیرساخت‌های امنیتی ارائه خدمات متداول کارورها به مشتریان دارای سیم کارت می‌باشد؛ ۳
۴ - هر کارور، باید کلیه ساز و کارهایی که برای امنیت و حفظ حریم خصوصی داده‌های مشتریان خود که در جنبه‌های زیر وجود دارد را برای سیم کارت‌های استفاده شده در دایره خدمات این سند اعمال نماید: ۳-۴-۱- فناوری‌ها و ساز و کارهای مرتبط با حریم خصوصی؛ ۳-۴-۲- فناوری‌ها و ساز و کارهای امنیت سایبری؛ ۳-۴-۳- رویه‌های نگهداری داده‌ها و کلان داده‌ها؛ ۳-۴-۴- روش‌های دسترسی برای درخواست‌های قانونی مرتبط با شکایات و ارجاعات قضایی. ۳
۵ - کارورها حق بهره‌برداری و پردازش داده‌ها را طبق قرارداد با فروشنده و نیز رضایت مالکان خودروی متصل خواهند داشت؛ ۳
۶ - فروشنده موظف است اطلاعات لازم برای درج مشخصات خودروی متصل (شماره شناسایی خودرو و شماره سیم کارت) را در اسناد مرتبط با نقل و انتقال خودروها به فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران ارائه کند. فرماندهی کل انتظامی نیز فرآیند انتساب سیم کارت جعبه با شماره کد ملی را در سامانه‌های نقل و انتقال فراهم نموده و واسط نرم افزاری (API) مرتبط را برای بروزرسانی داده‌های سمت کارور، عرضه کند؛ ۳
۷ - ارائه خدمات جانبی مرتبط با داده‌های خودروهای متصل به طرف‌های ثالث مانند شرکت‌های بیمه ای، در اختیار فروشنده است و کارورها بر اساس درخواست فروشنده اقدام به ارائه خدمات داده ای و تحلیلی مطابق شرایط زیر می‌نمایند: ۳-۷-۱- ارائه اطلاعات، به صورت داده‌های خام ثبت شده در سامانه به طرف‌های ثالث ممنوع است. اطلاعات باید در قالب واسط نرم افزاری (API) و پس از پردازش‌های لازم به صورت بسته استنتاجی برای پاسخ به یک یا چند پرسش در اختیار قرارگیرد. شرایط و قالب‌های درخواست در قرارداد فی مابین طرف ثالث و فروشنده مشخص شده و به کارور اعلام می‌شود؛ ۳-۷-۲- ارائه اطلاعات انبوه، فقط پس از گمنام‌سازی قابل انجام است. ۳
۸ - کارورها موظفند تعامل پذیری سامانه‌های ایجاد شده را بر اساس کلیه نیازهای داده ای امنیت ملی و مدیریت جرایم و تخلفات (کاربرد غیرتجاری) به صورت خدمت‌های منفرد یا کلان داده ای بر اساس مصوبات «کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی» (ماده شش آیین‌نامه اجرایی احصای کلیه استعلامات و ایجاد نظام استانداردسازی تبادل اطلاعات بین دستگاهی) در اختیار متقاضیان حاکمیتی قرار دهند؛ ۳
۹ - به منظور بررسی و حل و فصل مباحث فنی این دستورالعمل، کارگروهی با مسئولیت معاونت اقتصادی و تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی کشور و با حضور نمایندگان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و سازمان فناوری اطلاعات ایران)، وزارت راه و شهرسازی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران (پلیس راهور و پلیس فتا)، مرکز مدیریت راهبردی افتا و دعوت از نمایندگان صنعت خودروسازی و کارورها تشکیل خواهد شد.

۱- و ۲-
۲-)، رعایت حریم خصوصی کاربران و امنیت عمومی (ماده۲- ۵ -)، بومی سازی نظام مند اینترنت اشیاء (ماده ۳ -۳-) و توجه به کلان داده‌های حاصل به مثابه دارایی ملی (ماده ۳- ۵ -)، برای رفع موانع مقرراتی موجود برای توسعه فعالیت‌های این زمینه، در نود و نهمین جلسه مورخ ۰۶/ ۱۰/ ۱۴۰۰ کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی کشور تصویب شده است. ۱
تعاریف و ارکان: ۱-۱ - شبکه ارائه کننده خدمات ارتباطی (کارور): هر یک از شرکت‌های ارائه کننده خدمات ارتباطی دارای مجوز از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی؛ ۱- ۲- جعبه ارتباطی خودرو (جعبه): عنصری الکترونیکی و ارتباطی مشتمل بر حافظه متصل به اجزاء خودرو و نیز حاوی سیم کارت مرتبط با یک کارور که قادر است به طور متناوب داده‌های عملکردی خودرو و رفتارهای ترافیکی آن را تبادل کند؛ ۱-۳ - خودروی متصل: خودروی مجهز به یک جعبه ارتباطی که قادر است داده‌های عملکردی خودرو و رفتار ترافیکی آن را به یک کارور در تمام لحظات اتصال، ارسال نماید؛ ۱-۴ - شرکت فروشنده خدمات خودرویی متصل (فروشنده): عرضه کننده خدمات خودروی متصل (بخصوص گروههای فعال در صنعت خودرویی) که دارای مجوز و شخصیت حقوقی در کشور است؛ ۱- ۵ - سامانه دادگان خودروی متصل (سامانه): سامانه مستقر در سمت یک کارور است که قادر است دادگان ارسالی از طرف خودروی متصل فروشنده را دریافت کند و انواع خدمات داده ای را در اختیار متقاضیان و دیگر سامانه‌های مجاز قرار دهد. ۲
اهداف و کاربست‌ها: ۲- ۱- ایجاد قابلیت برای توسعه خدمات ناوبری هوشمندِ مستقلِ داخلی، بدون اتکا به سکوهای خارجی؛ ۲- ۲- تسهیل، توسعه و بهبود فرآیندهای ارائه خدمات فوری به مشتریان و صاحبان خودرو بر اساس موقعیت‌های مکانی خودرو؛ ۲- ۳- فراهم سازی امکان تماس‌های اضطراری هوشمند بدون مداخله راننده در مواقع بحرانی و تصادفات؛ ۲- ۴- فراهم سازی امکان انجام انواع تحلیل‌های مرتبط با عملکرد خودرو به فروشنده و شریک‌های تجاری؛ ۲- ۵ - فراهم سازی امکان ارائه خدمات برخط (بر اساس استانداردهای کابین خودرو)؛ ۲-۶ - توانمندسازی بیمه‌ها برای اعتبارسنجی و نیز مقابله با تقلب‌های وسیع؛ ۲- ۷- ارتقاء سطح هوشمندی در وضعیت مدیریت ترافیک کشور؛ ۲- ۸ - امکان پذیری ارائه خدمات هوشمند به ذی نفعان متعدد در زمینه سلامت رانندگی و نیز تشخیص تخلفات و جرایم؛ ۲-۹- امکان پذیر ساختن ارائه خدمات تحلیلی به متولیان ترویج فرهنگ و هنجارهای مطلوب در زمینه رفتارهای ترافیکی؛ ۲-۱۰ - فراهم سازی امکان ارائه خدمات داده ای خودروها و رفتارهای ترافیکی به کسب و کارهای حوزه حمل و نقل و شرکت‌های نوآور؛ ۲-۱۱ - ایجاد قابلیت برای استفاده از کلان داده‌ها برای کاهش آلاینده‌ها و حفظ محیط زیست. ۳
الزامات و فَرارَوندها: ۳
۱ - فروشنده برای پیوستن به زیست بوم خودروهای متصل، باید حداقل با یک کارور دارای مجوز از سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی قرارداد منعقد نماید؛ ۳
۲ - هر کارور باید سامانه ای اختصاصی (فیزیکی یا منطقی) مربوط به هر قرارداد را ایجاد و نظام دسترسی مرتبط با آن را به صورت مستقل تعریف و مشخص نماید؛ ۳
۳ - امنیت فرایند انتقال داده‌ها از جعبه ارتباطی به سامانه مستقر در کارورها، تابع مقررات، ضوابط و زیرساخت‌های امنیتی ارائه خدمات متداول کارورها به مشتریان دارای سیم کارت می‌باشد؛ ۳
۴ - هر کارور، باید کلیه ساز و کارهایی که برای امنیت و حفظ حریم خصوصی داده‌های مشتریان خود که در جنبه‌های زیر وجود دارد را برای سیم کارت‌های استفاده شده در دایره خدمات این سند اعمال نماید: ۳-۴-۱- فناوری‌ها و ساز و کارهای مرتبط با حریم خصوصی؛ ۳-۴-۲- فناوری‌ها و ساز و کارهای امنیت سایبری؛ ۳-۴-۳- رویه‌های نگهداری داده‌ها و کلان داده‌ها؛ ۳-۴-۴- روش‌های دسترسی برای درخواست‌های قانونی مرتبط با شکایات و ارجاعات قضایی. ۳
۵ - کارورها حق بهره‌برداری و پردازش داده‌ها را طبق قرارداد با فروشنده و نیز رضایت مالکان خودروی متصل خواهند داشت؛ ۳
۶ - فروشنده موظف است اطلاعات لازم برای درج مشخصات خودروی متصل (شماره شناسایی خودرو و شماره سیم کارت) را در اسناد مرتبط با نقل و انتقال خودروها به فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران ارائه کند. فرماندهی کل انتظامی نیز فرآیند انتساب سیم کارت جعبه با شماره کد ملی را در سامانه‌های نقل و انتقال فراهم نموده و واسط نرم افزاری (API) مرتبط را برای بروزرسانی داده‌های سمت کارور، عرضه کند؛ ۳
۷ - ارائه خدمات جانبی مرتبط با داده‌های خودروهای متصل به طرف‌های ثالث مانند شرکت‌های بیمه ای، در اختیار فروشنده است و کارورها بر اساس درخواست فروشنده اقدام به ارائه خدمات داده ای و تحلیلی مطابق شرایط زیر می‌نمایند: ۳-۷-۱- ارائه اطلاعات، به صورت داده‌های خام ثبت شده در سامانه به طرف‌های ثالث ممنوع است. اطلاعات باید در قالب واسط نرم افزاری (API) و پس از پردازش‌های لازم به صورت بسته استنتاجی برای پاسخ به یک یا چند پرسش در اختیار قرارگیرد. شرایط و قالب‌های درخواست در قرارداد فی مابین طرف ثالث و فروشنده مشخص شده و به کارور اعلام می‌شود؛ ۳-۷-۲- ارائه اطلاعات انبوه، فقط پس از گمنام‌سازی قابل انجام است. ۳
۸ - کارورها موظفند تعامل پذیری سامانه‌های ایجاد شده را بر اساس کلیه نیازهای داده ای امنیت ملی و مدیریت جرایم و تخلفات (کاربرد غیرتجاری) به صورت خدمت‌های منفرد یا کلان داده ای بر اساس مصوبات «کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی» (ماده شش آیین‌نامه اجرایی احصای کلیه استعلامات و ایجاد نظام استانداردسازی تبادل اطلاعات بین دستگاهی) در اختیار متقاضیان حاکمیتی قرار دهند؛ ۳
۹ - به منظور بررسی و حل و فصل مباحث فنی این دستورالعمل، کارگروهی با مسئولیت معاونت اقتصادی و تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی کشور و با حضور نمایندگان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و سازمان فناوری اطلاعات ایران)، وزارت راه و شهرسازی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران (پلیس راهور و پلیس فتا)، مرکز مدیریت راهبردی افتا و دعوت از نمایندگان صنعت خودروسازی و کارورها تشکیل خواهد شد.