خط‌مشی‌های اساسی آموزش عالی در برنامه دوم توسعه کشور
خط مشی کلان: تعمیق معرفت دینی نظام ارزش اسلامی ورشد آگاهیهای اجتماعی وفرهنگ مشارکت جویی، مسئولیت پذیری واستقلال طلبی دردانشگاهها سیاستها: ۱- باز شناسی وبازآفرینی وتدوین منابع فکری ومواریث فرهنگی اسلامی، ملی و انقلابی. ۲- ارتقاء کمی وکیفی آثارفرهنگی وهنری وعلمی متناسب بانیازهای روز دانشجویان. ۳- تاسیس وتقویت مراکز مطالعات وپژوهشهای دینی، فرهنگی وهنری. ۴- مطالعه ومعرفی روز درآمد، شرایط وتحولات جهانی وملی وبررسی رابطه میان آنها. ۵- استفاده بهینه از تکنولوژیهای جدید ارتباطی وشیوه‌های نو وکارآمد تبلیغی درارائه مباحث فکری و فرهنگی. ۶- هدایت نهادهای دانشجویی وتشکیل وتوسعه کانونهای علمی، ادبی، فرهنگی وهنری. ۷- تقویت فعالیتهای فرهنگی دردانشگاهها باجلب مشارکت بخشهای دولتی وغیردولتی. مسائل مالی وتشکیلاتی ۱- توسعه وظایف وافزایش اختیارات دانشگاهها وموسسات آموزش عالی وپژوهشی دولتی درچارچوب ضوابط ومقررات کلی تعیین شده براساس: ۱ -۱ - اعطای مجوزهای قانونی به منظور ایجاد تشکیلات مناسب وبرخورداری از آزادی عمل درمسائل مربوط به اداره نیروی انسانی درچهارچوب ضوابط تعیین شده. ۲ -۱ - ساماندهی امورمالی دانشگاهها، اتخاذ روشهای مناسب تامین منابع جدید مالی واستفاده بهینه از آنها وامکان هزینه کردن آن توسط دانشگاهها وموسسات آموزش عالی وپژوهشی درجهت تحقق کارآیی بیشتر درچارچوب مصوبات هیاتهای امناء. ۳ -۱ - سهم هردانشگاه ازمنابع دولتی به تناسب کیفیت، تعداد دانشجو، موقعیت وشرایط استقرار دانشگاه تعیین گردد. ۴ -۱ - افزایش اختیارات برای تامین کادر علمی بااستفاده از روشهای مختلف از جمله انعقاد قرارداد بامراکز معتبر علمی جهان درسطح دکترای تخصصی و فوق تخصصی، اعطای بورس تحصیلی وهمچنین استخدام اعضاء هیات علمی براساس ضوابط مصوب. ۵ -۱ - افزایش اختیارات دانشگاهها درانتخاب دانشجویان دوره‌های کارشناسی ارشد ودکتری درچارچوب ضوابط تعیین شده براساس آزمونهای سراسری که به تناسب توسط وزارتخانه‌های فرهنگ وآموزش عالی وبهداشت، درمان وآموزش پزشکی برگزارمی گردد. پژوهش ۲- گسترش کمی، تعمیم وارتقای کیفی پژوهش ونهادی کردن آن دردانشگاهها ومراکز پژوهشی وهمکاری درایجاد فضا، امکانات وشرایط مناسب برای پژوهش ونوآوری درکشور ازطریق: ۱ -۲ -تقویت نقش محوری پژوهش در آموزش عالی وطراحی وهماهنگی واجرای نظام تحقیقات آموزش عالی وارزیابی برنامه‌های جامع پژوهشی دانشگاهها ومراکز پژوهشی درچهارچوب سیاستهای تحقیقاتی سیاستهایی که برپایه برنامه‌ریزی متمرکز نباشد ودراجراء قائل به عدم تمرکز بوده باشد. ۲ -۲ - طراحی واجرای نظام ارزیابی پژوهش برفعالیتهای پژوهشی. ۳ -۲ - گسترش متناسب پژوهشهای بنیادی وکاربردی دردانشگاهها ومراکز پژوهشی. ۴ -۲ - تعیین اولویت‌های پژوهشی باتوجه به زمینه‌های نوین علمی، تکنولوژیهای نو ونیازهای جامعه. ۵ -۲ - هماهنگی باسایردستگاهها درجهت تحقق سیاستهای خوداتکایی وتوسعه کشور. ۶ -۲ - همکاری درطراحی، ایجاد وتقویت تکنولوژی ملی وانتقال تکنولوژی لازم وتوسعه آن. ۷ -۲ - افزایش سهم تحقیقات از درآمد ناخالص ملی. ۸ -۲ - تشویق وترغیب بانکها، شرکت‌ها وموسسات خصوصی، بنگاههای خیریه ومردم به سرمایه‌گذاری برای تحقیقات. ۹ -۲ - افزایش سهم تحقیقات آموزش عالی از اعتبارات تحقیقاتی کل کشور ونیز افزایش آن نسبت به کل اعتبارات دانشگاهها وبخش آموزش عالی وتحقیقات. ۱۰ -۲ - ایجاد تسهیلات لازم درجهت افزایش میزان جذب، آموزش وتامین نیروی انسانی پژوهشگر برای دانشگاهها ومراکز پژوهشی وافزایش شاخص کمی تعداد پژوهشگران. ۱۱ -۲ - افزایش میزان مشارکت اعضای هیات علمی دانشگاهها وموسسات آموزش عالی ونیز دانشجویان دوره‌های تحصیلات تکمیلی درفعالیتهای پژوهشی. ۱۲ -۲ - گسترش وتعمیق فرهنگ تحقیقات درجامعه از طریق رسانه‌های گروهی، موزه‌های علمی و فنی ونظایر آن. ۱۳ -۲ - ارتقای جایگاه معنوی واجتماعی پژوهشگران وگسترش تسهیلات مادی ورفاهی برای آنان. ۱۴ -۲ - اصلاح قوانین ومقررات لازم برای حفظ حقوق دانشگاهها وموسسات پژوهشی وپژوهشگران درزمینه آثار وپژوهشهای علمی، فنی وثبت مالکیت اختراعات و نوآوریها. ۱۵ -۲ - حمایت وکمک به آماده سازی نتایج تحقیقات (طی مرحله نیمه صنعتی درمراکز پژوهشی به منظور تسهیل کاربرد نتایج تحقیقات درواحدهای تولیدی و حمایت از واحدهای تولیدی نوپایی که به منظور کاربرد نتایج تحقیقات ایجاد شده است). ۱۶ -۲ - ترغیب دستگاههای اجرایی وصنایع به استفاده از نتایج تحقیقات به منظور ارتقای کیفیت کارهای تولیدی وخدماتی وتوسعه اجتماعی، فرهنگی. ۱۷ -۲ - ایجاد مراکز پژوهشی مشترک باسایر دستگاهها به ویژه استفاده کنندگان ازنتایج تحقیقات درکشور ونیزموسسات علمی وپژوهشی معتبرخارجی. ۱۸ -۲ - گسترش تسهیلات لازم برای تبادل اطلاعات علمی وپژوهشی باسایرکشورهاوعضویت موسسات پژوهشی وباحضور فعال پژوهشگران ایرانی در جوامع علمی بین‌المللی به منظور آشنایی بادستاوردهای علمی وفنی وارتقای توان پژوهشی وهمکاری دراجرای پروژه‌های مشترک. نظام ارزشی اسلامی ۳- تعمیق معرفت دینی وآگاهی‌های اجتماعی وتقویت نظام ارزشی اسلامی وفرهنگ مشارکت جویی، مسئولیت پذیری وصیانت ازاستقلال کشوردردانشگاهها مشارکت مردم ۴- افزایش ومشارکت مردم در توسعه آموزش عالی وتحقیقاتی ازطریق: ۱ -۴ -توسعه بخش غیردولتی وفراهم نمودن زمینه هاوجاذبه‌های لازم برای ایجاد مراکز آموزش عالی وتحقیقاتی توسط افراد حقیقی وحقوقی ۲ -۴ - اعطای اختیارات لازم دراداره مراکز آموزش عالی وتحقیقاتی غیردولتی بانظارت وزارتخانه‌های ذیربط ۳ -۴ - تشویق و حمایت از سنت حسنه وقف، در توسعه آموزش عالی ۴ -۴ - معافیت دانشگاهها ومراکز آموزش عالی وتحقیقاتی دولتی و غیردولتی از پرداخت عوارض شهرداریها ۵ -۴ - برقراری تسهیلات قانونی وبانکی لازم برای توسعه وافزایش امکانات بخش غیردولتی ۶ -۴ - فراهم آوردن امکان سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی وافراد خیردرایجاد وبهره برداری از خوابگاههای دانشجویی برای استفاده کلیه دانشجویان ۷ -۴ - اجازه اخذ بخشی از هزینه‌های سرانه تحصیلی ازدانشجویان دربخش آموزش عالی دولتی در دوران تحصیل ویاپس از فراغت آنان از تحصیل ودردوران اشتغال به کارواستفاده از درآمدهای ناشی از این امر برای تامین قسمتی از هزینه‌ها، بهبود کیفیت وارتقاء سطح علمی آموزشی دانشگاه به گونه ای که مانع یامحدودیتی برای تحصیل افراد مستعد وکم درآمد ایجادنکند. موارد مربوط به بخشودگی یاتخفیف برای گروههای خاص براساس ضوابط ومقررات جداگانه تعیین میگردد. ۸ -۴ - فراهم نمودن تسهیلات آموزشی ورفاهی لازم برای ایثارگران، آزادگان، جانبازان وخانواده شهدا به منظور تقویت علمی ایشان وهمچنین فراهم نمودن تسهیلات لازم برای دانشجویان محروم ومستضعف وافزایش سرانه‌های کمک آموزشی ومعیشتی هماهنگی درمراجع تصمیم‌گیری ۵- ایجاد هماهنگی درمراجع تصمیم‌گیری، سیاست گذاری، برنامه‌ریزی ونظارت برفعالیت آموزش و پژوهشی وتمرکز زدائی در اموراجرایی به منظور ارتقای جایگاه وانسجام نظام آموزشی کشور از طریق: ۱ -۵ - رعایت اولویت سرمایه‌گذاری جاری وعمرانی آموزشی وپژوهشی وافزایش سهم اعتبارات بخشی از تولید ناخالص ملی وبودجه عمومی دولت. ۲ -۵ - بهبود بخشیدن به شاخص‌های آموزشی وپژوهشی کشور باتوجه به نیازهای ملی واستانداردهای پیشرفته علمی درجهان. ۳ -۵ - ایجاد وتقویت هماهنگی، توازن وتعادل میان مراکز آموزشی وپژوهشی، هماهنگی درطراحی اهداف سیاستها وبرنامه‌های کلان بخش آموزشی وپژوهشی کشوردرچارچوب سیاستهای کلی کشوروهماهنگی کلی میان تصمیمات هیاتهای امنای دانشگاههاوموسسات آموزش عالی وپژوهشی وعدم تمرکز در اجرا. ۴ -۵ - حذف ویاادغام دستگاههای موازی ویامتداخل در امور آموزشی وپژوهشی هماهنگی برنامه‌های توسعه منابع انسانی وتحقیقات ۶- اتخاذ تدابیری برای هدایت وهماهنگی برنامه‌های توسعه منابع انسانی وتحقیقات درجهت توسعه نگرش اجتماعی درآموزش و پاسخگوئی به نیازهای تخصصی وفنی درچارچوب برنامه‌های بلند مدت توسعه اقتصادی اجتماعی وفرهنگی کشور ازطریق: ۱ -۶ - بازنگری دربرنامه‌های درسی دوره‌ها ی موجود متناسب باپیشرفت‌های علمی ونیازهای جامعه وبازارکار درسطح منطقه ای وملی. ۲ -۶ -بازنگری در شیوه متداول تدریس در دانشگاهها باتاکید برمشارکت هرچه بیشتر دانشجویان درامر یادگیری مبتنی بر روحیه تحقیق وتتبع. ۳ -۶ -تقویت آموزشهای پیش دانشگاهی واصلاح مقررات به منظور جلوگیری از افت تحصیلی وبه حداقل ممکن رساندن طول مدت سنوات تحصیلی. ۴ -۶ - اصلاح نظام گزینش دانشجویانیکه برتوانایی‌های داوطلبان ونیازهای کشور از نظر انتخاب رشته مناسب ونیز منطقی ترکردن مقررات تغییررشته در دانشگاه وافزایش دانشجویان بومی بااصلاح شیوه پذیرش دانشجو در آزمون سراسری ۵ -۶ - تداوم توسعه دوره‌های کارشناسی ارشد ودکتراوتحقیقاتی به منظور اصلاح هرم دانشجوئی باهمکاری دانشگاهها ومراکز تحقیقاتی داخلی ومراکز معتبرخارجی ۶ -۶ - استفاده مشترک دانشگاهها ومراکز تحقیقاتی ازامکانات وتوانایی‌های یکدیگر، بااجرای طرح تعاون دانشگاههاوموسسات تحقیقاتی ۷ -۶ - مشارکت هرچه بیشتر دانشگاهها وموسسات پژوهشی درانجام پروژه‌های تحقیقاتی مورد نیاز سایربخشها ۸ -۶ - ادغام واحدهای آموزشی وپژوهشی مشابه باتوجه به حفظ یکپارچگی نظام آموزش کل کشور ۹ -۶ - توسعه دوره‌های آموزشی علمی - کاربردی بامشارکت دادن بخشهای صنعتی کشاورزی وخدماتی در سرمایه گذاری‌های عمرانی وجاری وسایر امور آموزشی در چارچوب ضوابط ومقررات ۱۰ -۶ - گسترش برنامه آموزشهای آزاد (دوره‌های کوتاه مدت وتک درس) به منظور ارتقای دانش ومهارت شاغلین وایجاد وتوسعه دوره‌های معادل، شبانه ونیمه حضوری درمقاطع مختلف تحصیلی برای دستگاههای دولتی وغیردولتی بارعایت مقررات ومعیارهای مصوب به طوری که موجب کاهش ظرفیتهای آموزشی وبروز اختلال درفعالیتهای مراکز آموزشی نشود. ۱۱ -۶ - اصلاح وبهبود نظام ارزیابی کمی وکیفی دانشگاهها وموسسات ومراکز آموزشی وپژوهشی ۱۲ -۶ - فراهم نمودن انگیزه لازم برای اعضای هیات علمی از طریق ارتقای جایگاه معنوی واجتماعی وتامین نیازهای مادی آنان ۱۳ -۶ - اصلاح مقررات ودستورالعمل‌های جذب، تامین استخدام وارتقای اعضای هیات علمی به منظور بهبود شاخص نسبت به دانشجو وترکیب هیات علمی به نفع سطوح عالی تر ۱۴ -۶ - برگزاری دوره‌های کارگاههای آموزشی، سمینارهای علمی ملی، منطقه ای وبین المللی داخل وخارج کشوروفراهم نمودن تسهیلات لازم به منظور دسترسی استادان، محققان، مدیران، کارشناسان ودانشجویان به یافته‌های جدید علمی وتکنولوژیک، شیوه‌های نوین تدریس، تحقیق، مدیریت وبرنامه ریزی. توسعه وتجهیز فضاهای کالبدی ۷- ایجاد، توسعه، تجهیزوتامین فضاهای کالبدی مورد نیاز براساس شاخص‌های قابل قبول علمی بااولویت اتمام وتجهیزطرح‌های نیمه تمام ازطریق: ۱ -۷ - بهینه سازی توزیع واحدهای آموزش عالی وپژوهشی وانطباق وضع موجود فضاهای کالبدی آنها باکمیت وکیفیت پیش‌بینی شده در برنامه توسعه گسترش مراکز آموزش عالی وتحقیقاتی متناسب بامنابع طبیعی وانسانی مناطق کشور ۲ -۷ - فراهم ساختن زمینه‌های ایجاد شهرکهای علمی - تحقیقاتی بامشارکت بانکها وموسسات دولتی وغیردولتی ۳ -۷ - تاکید و تسریع در اتمام عملیات بازسازی دانشگاهها ومراکز آموزش عالی وتحقیقاتی واقع درمناطق جنگ زده وتوجه به جبران عقب افتادگی روند رشد وتوسعه کالبدی آنها ۴ -۷ - اولویت ایجاد فضاهای کالبدی وتجهیز آنها،برای مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد ودکترا (ایجاد مراکز تحصیلات تکمیلی) ومراکز تحقیقاتی ۵ -۷ - اولویت به ایجاد فضاهای آموزشی وکمک آموزشی متناسب بانرخ بهره‌برداری ۶ -۷ - احداث وتوسعه منازل سازمانی برای اعضای هیات علمی دانشگاهها ومراکز تحقیقاتی در مناطق محروم کشور وخوابگاه متاهلین برای دانشجویان دوره‌های تحصیلات تکمیلی ۷ -۷ - اولویت در تخصیص اعتبارات مورد نیاز برای پروژه‌های دردست اجرا ۸ -۷ - اولویت تعمیرونگهداری ساختماننهای دانشگاههاوموسسات آموزش عالی وپژوهشی ۹ -۷ - استفاده حداکثر از امکانات سایردستگاههای اجرایی، کمک‌های مردمی ونهاد هابرای احداث وتجهیز فضاهای دانشگاهی گسترش کمی وارتقای کیفی آموزش عالی ۸- گسترش کمی وارتقای کیفی آموزش عالی باتاکید برایجاد تعادل‌های منطقه ای واجتماعی برای تسهیل دسترسی به آموزش عالی مناطق محروم وتحقق عدالت اجتماعی در آموزش ۱ -۸ - توسعه وتقویت آموزش عالی درمناطق مستعد ومحروم ونیز درمراکز استانها (به غیراز تهران) ۲ -۸ -ایجاد وتقویت دوره‌های پیش دانشگاهی درمناطق محروم به منظور بومی کردن دانشجویان ۳ -۸ - توسعه وایجاد رشته‌های مورد نیاز مناطق محروم ۴ -۸ - ایجاد شرایط مناسب معیشتی وامکانات تحصیلی برای دانشجویان باایجاد مشاغل حین تحصیل، وام‌های تحصیلی تجهیز زیرساخت علمی، فرهنگی ۹- تجهیز وآماده سازی زیر ساخت علمی، فرهنگی بخش ازطریق: ۱ -۹ - جذب متخصصین ایرانی وغیرایرانی واجد شرایط برای توسعه دوره‌های دکترا ۲ -۹ - اعزام دانشجو به خارج در مقطع دکترا در رشته‌های موردنیاز ۳ -۹ - افزایش سهم نیروی انسانی مورد نیاز آموزش عالی وتحقیقاتی ازطرح مشمولین نظام وظیفه ۴ -۹ - ایجاد، توسعه وتقویت مراکز آمار وانفورماتیک وبرنامه ریزی دردانشگاهها وموسسات آموزش عالی وپژوهشی ۵ -۹ - ایجاد، گسترش وتقویت کتابخانه‌های تخصصی، مراکز اسناد علمی، موزه‌ها ومراکز آمار واطلاعات علمی وفنی ونظایرآن وایجاد و گسترش مراکز ترجمه وتالیف، نشر کتب ومجلات علمی وفنی وبازسازی تجهیز موسسات انتشاراتی دانشگاهها ۶ -۹ - هماهنگ سازی، تهیه وتامین تجهیزات علمی مورد نیاز دانشگاهها ومراکز تحقیقاتی واستفاده بهینه از تجهیزات علمی وپژوهشی موجود توسعه همکاریهای علمی منطقه ای وبین المللی ۱۰- توسعه همکاریهای علمی ومنطقه ای وبین المللی، ازطریق: ۱ -۱۰ - توسعه مبادلات دانشجویی واعضاء هیات علمی دانشگاهها ومحققان باخارج از کشور ۲ -۱۰ - کوشش برای گسترش زبان فارسی به ویژه در کشورهای آسیای میانه و شبه قاره هند ازطریق ایجاد توسعه وتقویت کرسی‌های زبان وادبیات فارسی درمراکز علمی این کشورهاونیز اعطای فرصت‌های مطالعاتی به استادان خارجی زبان فارسی در دانشگاههای کشور رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی