تصویبنامه توسعه محور ترانزیت و حمل‌ونقل شرق کشور
هیا‌ت و‌زیران در جلسه مورخ ۱۳۸۴/۴/۲۹ بنا به پیشنهاد شماره ۱۴۴۷۴۶ /۱۰۱ مورخ ۱۳۸۳/۸/۱۰سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود: اهداف، راهبردها و اقدام‌های لازم برای فعال‌سازی و توسعه محور ترانزیت و حمل نقل شرق کشور به شرح ذیل تعیین می‌شوند: بخش اول
- مشخصات، اهداف و راهبردها ماده ۱
- منظور از محور ترانزیت و حمل نقل شرق کشور در این تصویبنامه، مجموعه بندری چابهار و شبکه راه‌های زمینی است که از بندر چابهار در استان سیستان و بلوچستان آغاز شده و بعد از عبور از شهرهای نیکشهر، ایرانشهر، خاش، زاهدان، نهبندان، سربیشه، بیرجند، قائن، گناباد، تربت‌حیدریه و مشهد، از یک‌طرف به سرخس و از طرف دیگر به نقاط مرزی لطف‌آباد باجگیران و پرسه‌سو در استانهای خراسان رضوی و شمالی منتهی می‌شود. خرو‌جی‌های این محور به نقاط مرزی میلک، دوغارون، میل ۷۳ و یزدان نیز جزء این محور محسوب می‌شوند. ماده ۲
- اصلی‌ترین اهدافی که در توسعه محور ترانزیت و حمل نقل شرق کشور مورد نظر هستند، به شرح زیر است: ۱-افزایش نقش و سهم کشور در ترانزیت کالا و حمل و نقل بین‌المللی ۲-افزایش سهم بندر چابهار در بازرگانی داخلی و خارجی و ترانزیت کالا ۳-ارتقای عملکرد بندر چابهار و تلاش در راستای تبدیل آن به یک کانون فعال منطقه‌ای ۴-تقویت پیوندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی با کشورهای همجوار شرق و شمال شرقی ۵-ارتقای سطح متوسط درآمد و شاخص‌های توسعه در نواحی شرق کشور ۶-کاهش فعالیت‌های غیررسمی اقتصادی و جلوگیری از قاچاق کالا و مواد مخدر ۷-ارتقای نقش و عملکرد منطقه آزاد چابهار در توسعه ملی و منطقه‌ای ماده ۳
- در راستای تحقق اهداف یادشده، راهبردهای زیر مورد نظر می‌باشد: ۱-ایجاد مزیت‌های رقابتی در محور چابهار برای فعالیت‌های ترانزیت و حمل و نقل کالا در سطح منطقه (کشورهای همجوار) ۲-تجهیز و تقویت تا‌سیسات و امکانات بندری چابهار تا حصول به ظرفیت شش‌میلیون تن تخلیه و بارگیری سالانه در بلندمدت و ظرفیت عملی دو و نیم‌میلیون تن تخلیه و بارگیری تا پایان برنامه چهارم توسعه کشور. ۳-تقویت شبکه‌های زیربنایی فناوری اطلاعات و ارتباطات و رفاهی مرتبط با ترانزیت و حمل و نقل در طول محور تا حصول به ظرفیت ترانزیت سالانه سه‌میلیون تن کالا در بلندمدت ۴-تجهیز ناو‌گان و زمینه‌سازی برای گسترش خدمات حمل و نقل در طول محور ۵-تجهیز مراکز عمده جمعیتی در طول محور به امکانات و تا‌سیسات اقامتی -رفاهی و فنی -پشتیبانی ۶-تقویت امکانات منطقه آزاد چابهار و استفاده از امکانات آن منطقه در فعال‌سازی محور ۷-تجهیز و تامین منابع مالی لازم برای تحقق اهداف این تصویبنامه از محل اعتبارات دو‌لتی، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، منابع فاینانس و سرمایه‌گذاری خصوصی داخلی ۸-بسترسازی برای افزایش میزان مشارکت ساکنان منطقه در فرآیند توسعه منطقه‌ای و ملی ۹-اولویت فعال‌سازی محور ترانزیت چابهار - میلک به عنوان مزیت اصلی ترانزیتی چابهار ۱۰-نظارت، پایش و ارزیابی مستمر اقدام‌ها و فعالیت‌های انجام‌شده و در دست انجام بخش دوم
- اقدام‌های او‌لویت‌دار ماده ۴ (اصلاحی ۱۳۸۴/۰۵/۱۷)
- وزارت امور خارجه، وزارت کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک ایران) موظفند اقدام‌های لازم را در راستای فعال‌سازی مرز میلک و یزدان شهرستان قائنات به عنوان مرز بین‌المللی ظرف شش ماه انجام دهند. ماده ۵
- وزارت راه و ترابری موظف است در راستای ارتقای ظرفیت بندر چابهار و همچنین محورهای مواصلاتی منتهی به آن اقدام‌های زیر را در اولویت قرار دهد: الف
- در زمینه تجهیز و ارتقای عملکرد بندر چابهار ۱- تسریع در تکمیل قطعه چهار و پنج موج‌شکن بزرگ چابهار و اتمام آن تا پایان سال ۱۳۸۵ ۲- تسریع در تکمیل اسکله یکصدهزار تنی چندمنظوره بندر شهید بهشتی چابهار و اتمام آن تا پایان سال ۱۳۸۴ ۳- اجرای لایروبی حوضچه داخل موج‌شکن بزرگ برای پهلوگیری کشتی‌های بزرگ و نسل جدید کانتینربر ۴- احداث دو پست اسکله و ترمینال کانتینری تا پایان سال ۱۳۸۵ ۵ - تامین و نصب ماشین‌آلات و تجهیزات مربوط به عملیات بندری (تخلیه و بارگیری) ۶- احداث راه سنگی و توقفگاهها تا پایان سال ۱۳۸۴ ب
- در زمینه تجهیز و ارتقای عملکرد راه‌های مواصلاتی ۱-تسریع در تکمیل عملیات اجرایی احداث راه چابهار - نیکشهر - ایرانشهر و بهره‌برداری از آن تا پایان سال ۱۳۸۵ ۲-بهسازی راه زابل - میلک و بهره‌برداری از آن تا پایان سال ۱۳۸۴ ۳-پیگیری تسریع در شرو‌ع و احداث راه میلک -دلارام از طریق وزارت امور خارجه و ستاد کمک به بازسازی افغانستان ۴-تسریع در اتمام عملیات بهسازی راه ایرانشهر - خاش - زاهدان تا پایان سال ۱۳۸۵ ۵-احداث پایانه مرزی میلک، میل ۷۳ و یزدان تا پایان سال ۱۳۸۴ ۶-ارتقای کیفی ابنیه فنی و علایم راهنما در طول محور تا حد استانداردهای بین‌المللی ۷-تهیه طرحهای اجرایی مجتمع‌های رفاهی - خدماتی و تیرپارک برای ارایه خدمات اقامتی - رفاهی، بهداشتی - درمانی و اورژانس، تعمیرگاهی، سوخت‌رسانی و اطفای حریق با اولویت نقاط چابهار، نیکشهر، بمپور، کارواندر، خاش، میرآباد، زاهدان، دشتک، میلک، میل ۷۳ و یزدان تبصره ۱
- و‌زارتخانه‌های نیرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کشور، ارتباطات و فناوری اطلاعات، جهادکشاو‌رزی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری موظفند امکانات لازم را برای تامین نیازهای مجتمع‌های رفاهی - خدماتی اشاره‌شده در بند ب - ۷ این ماده براساس طرحهای اجرایی فراهم نمایند. تبصره ۲
- سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای موظف است زمینه‌های لازم را برای جلب مشارکت بخش‌های غیردو‌لتی در ساخت و بهره‌برداری از مجتمع‌های رفاهی - خدماتی فراهم نماید. تبصره ۳
- وزارت نفت موظف است نسبت به دادن مجوز احداث جایگاه مواد سوختی در مجتمع‌های خدماتی و رفاهی محور ترانزیت و حمل و نقل چابهار در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی و خراسان شمالی اقدام نماید. ج
- در زمینه عوارض و تعرفه‌ها اعمال تخفیف در عوارض و هزینه‌های و‌اردشده بر کالاهای ترانزیتی به مقصد افغانستان تا پایان برنامه چهارم توسعه به شرح زیر: ۱-تخفیف در عوارض و هزینه‌های و‌ارد بر کالا در بندر چابهار، معادل سی درصد نرخ‌های مصوب ۲-حدف هزینه‌های انبارداری تا ده رو‌ز پس از تخلیه کالا و اعمال تخفیف سی‌درصدی تا یک‌ماه پس از آن ۳-تخفیف در عوارض تن -کیلومتر کالا، معادل پنجاه درصد نرخ‌های مصوب د
- در زمینه خدمات پشتیبانی ۱-مطالعه و اجرای طرح استفاده از سیستم‌های نوین اطلاعاتی و مدیریت بندر از قبیل سیستم خدمات ترافیک شناورها (VTS)، سیستم خدمات ترمینال کانتینری (TCTS) و سایر سیستم‌های مورد نیاز برای تسهیل فرآیندهای برنامه‌ریزی، نظارت و کنترل عملیات تا پایان سال ۱۳۸۵ ۲-ارتقای سطح خدمات دریایی از قبیل راهنمایی شناورها - یدک‌کشی، علائم کمک ناوبری و خدمات لجستیکی ۳-ایجاد زمینه‌های لازم برای احداث محوطه‌های تعمیر کشتی و کانتینر و انبارهای لازم برای ذخیره‌سازی انواع مختلف کالا ۴-مطالعه و اجرای طرح ساختمان تک‌پنجره و استقرار نمایندگیهای فعال تمامی دستگاههای ذیربط در ترانزیت کالا در آن به منظور تسریع در انجام امور ۵ - اولویت پهلوگیری و تخلیه محموله کشتی‌هایی که تمام بار آنها کالای ترانزیتی به مقصد افغانستان می‌باشد. ۶-ارایه تسهیلات و انجام حمایت‌های لازم برای تجهیز و راه‌اندازی شرکت‌های توانمند حمل و نقل غیردو‌لتی ۷-تدارک زمینه‌های لازم برای جذب و نگهداری نیرو‌ی انسانی متخصص در فعالیت‌های مختلف بندری، انجام تبلیغات مناسب و شناساندن امکانات و مزیت‌های محور ترانزیت و حمل و نقل شرق کشور به صاحبان کالا و شرکت‌های حمل و نقل در سطح بین‌المللی ماده ۶
- و‌زارتخانه‌های نیرو، جهادکشاو‌رزی و سازمان حفاظت محیط زیست موظفند نسبت به تهیه و اجرای طرح تثبیت شنهای روان و پایداری محیط در طول محور ترانزیتی با اولویت مسیر زاهدان - زابل - میلک تا پایان سال ۱۳۸۵ اقدام نمایند. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۸۴/۰۵/۱۷)
- وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک ایران) موظف است نسبت به تامین و نصب تجهیزات مدرن لازم برای تشخیص محموله‌های کالا (X - RAY) در بندر چابهار و پایانه مرزی میلک و میل ۷۳ و یزدان شهرستان قائنات اقدام نماید. ماده ۸
- نیرو‌ی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است شرایط لازم را برای عبور ایمن کالا از این مسیر فراهم نموده و با همکاری گمرک ایران و استفاده از تجهیزات مذکور در ماده (۷) نسبت به کنترل نامحسوس عبور کالا و حذف ایست بازرسی‌های متعدد در طول محور اقدام نماید. ماده ۹
- وزارت کشور و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند نسبت به تجهیز و ارتقای سطح خدمات ایمنی، اورژانس و اطفای حریق در شهرها و سایر نقاط به گونه‌ای که هر نقطه از محور حداکثر پنجاه کیلومتر از نزدیکترین ایستگاه آتش‌نشانی و خدمات اورژانس قرار داشته باشد، اقدام نمایند. ماده ۱۰
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است ضمن ایجاد زیرساخت‌های لازم برای توسعه فناوری و ارتباطات در بندر چابهار و شهرهای مسیر نسبت به پوشش شبکه تلفن همراه و ثابت در کل مسیر محور ترانزیتی اقدام نماید. ماده ۱۱
- تمامی دستگاههای ذیربط در امر ترانزیت کالا در این محور موظفند آیین‌نامه‌ها، مقررات و بخشنامه‌های لازم را به‌صورت شفاف و با ثبات تدو‌ین نمایند تا ریسک سرمایه‌گذاری در طول محور به حداقل ممکن کاهش یابد. بخش سوم
- سازمان اجرایی و تامین منابع مالی ماده ۱۲
- به منظور پیگیری، هماهنگی و نظارت بر اجرای این تصویبنامه، ستادی تحت عنوان ستاد پیگیری تصویبنامه محور ترانزیت و حمل و نقل شرق کشور به ریاست و‌زیر راه و ترابری و متشکل از معاو‌نان وزارت بازرگانی، وزارت امور اقتصادی و دارایی، رئیس دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری -صنعتی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و استاندار سیستان و بلوچستان تشکیل و ضمن انجام هماهنگی‌های لازم با دستگاههای ذیربط و پیگیری انجام وظایف تعیین‌شده، گزارش نظارتی از عملکرد دستگاه‌ها و پیشرفت امور مربوط به اجرای وظایف تعیین‌شده را هر شش ماه یک‌بار از طریق و‌زیر راه و ترابری به هیا‌ت و‌زیران ارایه می‌نماید. تبصره
- استانداران ذیربط حسب مورد به ستاد یادشده دعوت خواهند شد. ماده ۱۳
- چگونگی تامین منابع مورد نیاز برای اجرای این تصویبنامه بر اساس جدول پیوست تعیین می‌گردد و هر یک از دستگاههای اجرایی موظفند اقدام‌ها و عملیات پیش‌بینی شده در جدول مزبور را در تخصیص منابع فصل مربوط در اولویت قراردهند. ماده ۱۴
- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است تسهیلات لازم را برای انجام اقدام‌های مربوط به این تصویبنامه براساس جدول موضوع ماده (۱۳) فراهم نماید. بخش چهارم
- سایر اقدام‌ها ماده ۱۵
- وزارت راه و ترابری موظف است پس از تکمیل و بهره‌برداری از محورهای اشاره‌شده در قسمت "ب" ماده (۵) این تصویبنامه، نسبت به انجام عملیات زیر تا پایان برنامه چهارم توسعه اقدام نماید: ۱-احداث باند دوم راه سنگ‌بست - فریمان - تربت جام ۲-بهسازی راه تربت جام - تایباد - دوغارون ۳-بهسازی راه قاین - ابراهیم‌آباد - تایباد ۴-بهسازی راه تربت‌حیدریه - خواف - تایباد ۵-پیگیری تکمیل راه هرات - اسلام‌قلعه (در کشور افغانستان) در چارچوب توافق‌های موجود ۶-تکمیل بهسازی مسیر ترانزیتی مشهد - سرخس ۷-بهسازی راه قاین -حاجی‌آباد -یزدان ۸-بهسازی راه بیرجند -میل ۷۳ ۹-ایجاد مسیر ترانزیتی بجنورد -پرسه‌سو ماده ۱۶ (منسوخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷)
- وزارت راه و ترابری موظف است اقدام‌های زیر را تا پایان برنامه چهارم توسعه انجام دهد: ۱-تکمیل مطالعات اجرایی و شرو‌ع احداث راه‌آهن چابهار و اتصال آن به شبکه ریلی کشور از طریق مشارکت ۲-مطالعه احداث فرودگاه چابهار با مشارکت سازمان منطقه آزاد چابهار ماده ۱۷
- و‌زارتخانه‌های راه و ترابری و بازرگانی موظفند برنامه‌ریزی لازم را برای استفاده از ظرفیت بندر چابهار معمول و برنامه اجرایی را اعلام نمایند. محمد رضا عارف معاون اول رئیس جمهور جدول موضوع ماده (۱۳) تصویبنامه فعال سازی و توسعه محور ترانزیت و حمل و نقل شرق کشور* ردیف اقدامات دستگاه اجرایی محل تامین اعتبار ۱ تکمیل قطعه ۴ و ۵ موج شکن چابهار و احداث راه سنگی و توقفگاهها وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲ تکمیل اسکله ۱۰۰ هزار تنی چند منظوره بندر شهید بهشتی چابهار وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۳ اجرای لایروبی حوضچه داخل موج شکن بزرگ برای پهلوگیری کشتی‌های بزرگ و نسل جدید کانتینر وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان بنادر و کشتیرانی ۴ احداث ۲ پست اسکله و ترمینال کانتینری وزارت راه و ترابری سرمایه‌گذاری و تسهیلات خارجی ۵ تامین و نصب ماشین آلات و تجهیزات مربوط به عملیات بندری (تخلیه و بارگیری) وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان بنادر و کشتیرانی: سرمایه‌گذاری و تسهیلات خارجی ۶ مطالعه و اجرای طرح استفاده از سیستم‌های نوین اطلاعاتی و مدیریت بندر از قبیل:سیستم خدمات ترافیک شناورها (VTS)،سیستم خدمات ترمینال کانتینری (TCTS) و سایر سیستم‌های مورد نیاز برای تسهیل فرآیندهای برنامه‌ریزی،نظارت و کنترل عملیات وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان بنادر و کشتیرانی بخش خصوصی ۷ ارتقاء سطح خدمات دریایی از قبیل:راهنمایی شناورها - یدک کشی،علائم کمک ناوبری و خدمات لجستیکی وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان بنادر و کشتیرانی ۸ ایجاد زمینه‌های لازم برای احداث محوطه‌های تعمیر کشتی و کانتینر و انبارهای لازم برای ذخیره سازی انواع مختلف کالا وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان بنادر و کشتیرانی ۹ مطالعه و اجرای ساختمان تک پنجره و استقرار نمایندگیهای فعال تمامی دستگاههای ذیربط در ترانزیت کالا در آن وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۱۰ تهیه و اجرای طرح تثبیت شنهای روان و پایداری محیط در طول محور ترانزیتی با اولویت مسیر زاهدان- زابلمیلک وزارت نیرو وزارت جهادکشاو‌رزی -سازمان حفاظت محیط زیست بودجه عمومی دولت ۱۱ تجهیزات مدرن لازم برای تشخیص محموله‌های کالا (XRAY) در بندر چابهار و پایانه مرزی میلک و یزدان شهرستان قائنات وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک) بودجه عمومی دولت ۱۲ احداث و تجهیز ساختمان گمرک میلک و یزدان شهرستان قائنات وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک) بودجه عمومی دولت ۱۳ مطالعه و احداث فرودگاه چابهار وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۱۴ تهیه طرحهای اجرایی برای مجتمع‌های رفاهی - خدماتی و تیر پارک برای ارایه خدمات اقامتی - رفاهی بهداشتی- درمانی و اورژانس تعمیرگاهی سوخت رسانی و اطفاء حریق با اولویت نقاط: چابهار نیکشهر کارواندر خاش میر آباد زاهدان دشتک و میلک و یزدان شهرستان قائنات وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۱۵ احداث مجتمع‌های رفاهی - خدماتی و تیر پارک برای ارایه خدمات اقامتی - رفاهی بهداشتی- درمانی و اورژانس تعمیرگاهی سوخت رسانی و اطفاء حریق با اولویت نقاط: چابهار نیکشهر کارواندر خاش میر آباد زاهدان دشتک و میلک بخش خصوصی بخش خصوصی ۱۶ احداث جایگاه مواد سوختی در مجتمع‌های رفاهی - خدماتی در استانهای سیستان و بلوچستان،خراسان جنوبی،خراسان رضوی و خراسان شمالی بخش خصوصی بخش خصوصی ۱۷ تکمیل عملیات اجرایی احداث راه چابهار - نیک شهر - ایرانشهر وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۱۸ بهسازی راه زابل - میلک وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۱۹ اتمام عملیات بهسازی راه ایرانشهر - خاش - زاهدان وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۰ احداث پایانه مرزی میلک وزارت راه و ترابری منابع داخلی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای ۲۱ احداث باند دوم راه سنگ بست - فریمان - تربت جام وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۲ بهسازی راه تربت جام - تایباد - دوغارون وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۳ بهسازی راه قاین - ابراهیم آباد - تایباد وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۴ بهسازی راه تربت حیدریه - خواف - تایباد وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۵ تکمیل بهسازی مسیر ترانزیتی مشهد - سرخس وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۶ بهسازی راه قاین - حاجی آباد - یزدان وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۷ بهسازی راه بیرجند - میل ۷۳ وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۲۸ ایجاد مسیر ترانزیتی بجنورد - پرسه سو وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت ۳۰ ایجاد زیر ساختهای لازم برای توسعه فناوری و ارتباطات در بندر چابهار و شهرهای مسیر و پوشش شبکه تلفن همراه و ثابت در کل مسیر محور ترانزیتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منابع داخلی شرکت مخابرات ۳۱ تجهیز و ارتقا سطح خدمات ایمنی اورژانس و اطفا حریق در شهرها و سایر نقاط به گونه ای که هر نقطه از محور حداکثر ۵۰ کیلومتر از نزدیکترین ایستگاه آتش نشانی و خدمات اورژانس قرار داشته باشد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت کشور بودجه عمومی دولت ۳۲ ارتقاء کیفی ابنیه فنی و علایم راهنما در طول محور تا حد استانداردهای بین‌المللی وزارت راه و ترابری بودجه عمومی دولت
- بدیهی است که کلیه طرحهای جدیدی که محل تامین اعتبار آنها بودجه عمومی دولت است می‌بایست مطابق ماده ۳۲ قانون برنامه چهارم توسعه دارای توجیهات فنی اقتصادی و زیست محیطی مورد تایید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی باشند.