بخشنامه درباره نحوه محاسبه جرایم درآمدهای کتمان‌شده و هزینه‌های غیرواقعی

با توجه به سوالات و ابهامات مطرح نسبت به نحوه محاسبه مالیات مربوط به درآمدهای کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی به منظور اعمال جریمه قسمت اخیر ماده ۱۹۲ اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱، ضمن تاکید بر مقررات بخشنامه شماره ۱۷۹۴۰ مورخ ۱۳۸۴/۱۰/۱۲ در خصوص مصادیق درآمدهای کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی، از آنجایی که در بخشنامه مذکور درآمدهای تخمینی از مصادیق و درآمدهای کتمان شده تلقی نگردیده است، لذا صرفاً جهت محاسبه جریمه مربوط به درآمدهای کتمان شده می‌بایست مالیات متعلق را بدون اعمال درآمد مشمول مالیات تخمینی محاسبه و سپس جریمه آن محاسبه گردد. لازم به ذکر است در خصوص اعمال نرخ‌های مالیاتی صعودی، از جمله نرخ‌های مقرر در ماده ۱۳۱ اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱، پس از اعمال نرخ به درآمد مشمول مالیات ابرازی، با اعمال نرخ‌های بعدی مالیات مربوط به درآمدهای کتمان شده یا هزینه‌های غیرواقعی تعیین می‌گردد. مثال برای عملکرد سال ۱۳۹۶ اشخاص حقیقی: معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم در سال ۱۳۹۶ مبلغ ۱۸۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال می‌باشد. درآمد مشمول مالیات ابرازی ۷۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال هزینه‌های غیرواقعی ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال درآمد مشمول مالیات کتمان شده متکی به اسناد و مدارک ۶۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال درآمد مشمول مالیات برآوردی (تخمینی) ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جمع درآمد مشمول مالیات ۸۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱ = ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ + ۶۰۰/۰۰۰/۰۰۰ + ۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ + ۷۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ۶۲۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱ = ۱۸۰/۰۰۰/۰۰۰ - ۸۰۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱ مالیات متعلقه ۳۳۰/۰۰۰/۰۰۰ = ۶۲۰/۰۰۰/۰۰۰ /۱ نحوه محاسبه جریمه: -اعمال نرخ ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم الف: برای درآمد مشمول مالیات ابرازی: درآمد مشمول مالیات ابرازی پس از کسر معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم ۵۲۰/۰۰۰/۰۰۰ اعمال نرخ ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۹۴/۴/۳۱ ۷۵/۰۰۰/۰۰۰ = ۱۵% * ۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ۴/۰۰۰/۰۰۰ = ۲۰% * ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ مالیات متعلق به درآمد مشمول مالیات ابرازی ۷۹/۰۰۰/۰۰۰ = ۴/۰۰۰/۰۰۰ + ۷۵/۰۰۰/۰۰۰ ب: برای درآمد مشمول مالیات کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی: جمع درآمد مشمول مالیات کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی ۴۸۰/۰۰۰/۰۰۰ = ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ - ۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ باقیمانده درآمد مشمول نرخ ریف ۲ ماده ۱۳۱ اصلاحی ۱۳۹۴/۴/۳۱ ۴۸۰/۰۰۰/۰۰۰ = ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ - ۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ اعمال نرخ ماده ۱۳۱ اصلاحی ۱۳۹۴/۴/۳۱ ۹۶/۰۰۰/۰۰۰ = ۲۰% * ۴۸۰/۰۰۰/۰۰۰ ۱۰۵/۰۰۰/۰۰۰ = ۲۵ % * ۴۲۰/۰۰۰/۰۰۰ مالیات درآمدهای کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی ۲۰۱/۰۰۰/۰۰۰ = ۱۰۵/۰۰۰/۰۰۰ + ۹۶/۰۰۰/۰۰۰ جریمه کتمان درآمد و هزینه‌های غیرواقعی موضوع قسمت اخیر ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم ۶۰/۳۰۰/۰۰۰ = ۳۰ % * ۲۰۱/۰۰۰/۰۰۰ ضمناً لازم به ذکر است آن قسمت از مالیاتهای مربوط به درآمدهای کتمان شده که از طریق صدور برگ تشخیص متمم مطالبه می‌گردد کلاً مشمول جریمه کتمان درآمد موضوع قسمت اخیر ماده ۱۹۲ اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود. ۶ - ۲۷ / ۳ امید علی پارسا نظر به اینکه در خصوص درآمد کتمان شده و هزینه‌های غیرواقعی غیرقابل قبول موضوع قسمت اخیر تبصره ذیل ماده ۱۹۲ اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم تا کنون ابهام و سوالاتی مطرح گردیده است، لذا به منظور رفع ابهام و اتخاذ رویه واحد مقرر می‌دارد: ۱ - منظور از درآمد کتمان شده، درآمدیست که مودی در طول یک سال مالیاتی از فعالیت‌های اقتصادی خود به دست آورده اما در دفاتر قانونی خود ثبت ننموده و در اظهارنامه مالیاتی نیز ابراز نکرده باشد در این صورت ماموران مالیاتی پس از دسترسی به اسناد و مدارک قابل اعتماد و یا دریافت اطلاعیه‌های مستند واصله از دفتر اطلاعات مالیاتی و سایر مراجع و تطبیق آنها با مندرجات دفاتر قانونی و صورت‌های مالی ابرازی در مهلت مقرر و احراز عدم ثبت اطلاعات مربوطه در دفاتر مودی، می‌توانند نسبت به تعیین و محاسبه درآمدهای کتمان شده و مطالبه مالیات متعلق طبق مقررات قانون فوق الذکر مبادرت نمایند. البته لازم به یادآوری است که هنگام استفاده از روش علی الراس برای تعیین درآمد مشمول مالیات، درآمدهای تخمینی بدون اتکا به مدارک یا انتخاب فروش ابرازی مودی به عنوان قرینه مالیاتی، درآمد کتمان شده موضوع مقررات تبصره ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم نبوده و مشمول جریمه موضوعه نخواهد بود. ۲ - هزینه‌های غیرواقعی موضوع قسمت اخیر تبصره ذیل ماده ۱۹۲ اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم، هزینه‌هایی هستنند که در دفاتر قانونی ثبت شده و ممکن است متکی به مدارکی نیز باشند. اما ماموران مالیاتی پس از تحقیقات لازم و یا دسترسی به قرائن و مدارک قابل اعتماد احراز نمایند که هزینه موصوف صوری بوده یا تحقق نیافته و یا مدارک مربوط به آنها نیز غیرواقعی و مجازی بوده است. در این صورت این گونه هزینه‌ها که طبعا واجد شرایط مقرر در مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مذکور هم نیستند. در حساب مالیاتی مودی هزینه غیرقابل قبول تلقی و مشمول جریمه مقرر خواهند شد. علی اکبرعرب مازار