بخشنامه درباره درآمد سرمایه‌گذاری و نقل‌وانتقال سهام
با توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده در خصوص آثار مالیاتی ناشی از سرمایه‌گذاری در سهام سایر واحدهای تجاری، نگهداری و نقل و انتقال سهام، سود سهام دریافتی از شرکت‌های سرمایه پذیر و همچنین درآمد حاصل ارزیابی سرمایه‌گذاری در سهام سایر واحدهای تجاری و به منظور وحدت رویه در رسیدگی‌های مالیاتی بدین وسیله مقرر می‌دارد: ۱
- تبصره ۱ ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم و ماده ۱۴۳ مکرر قانون مذکور، برای نقل و انتقال سهام در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس و همچنین نقل و انتقال سهام سایر شرکت‌ها، مالیات مقطوع تعیین نموده است. از آنجا که تبصره ۲ ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم مقرر می‌دارد، هزینه‌های مربوط به درآمدهایی که به موجب این قانون از پرداخت مالیات معاف یا مشمول مالیات به نرخ صفر بوده یا با نرخ مقطوع محاسبه می‌شود، به عنوان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی شناخته نمی‌شود، لذا با توجه به مراتب فوق و با عنایت به تبصره (۴) ماده ۱۰۵ قانون مالیاتهای مستقیم هزینه‌های مربوط به نقل و انتقال سهام و سایر هزینه‌های مرتبط به سرمایه‌گذاری در سهام، به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در محاسبه درآمدهای مشمول مالیات منظور نخواهد شد. ۲
- هرگاه در اثر نگهداری سهام ناشی از سرمایه گذاری‌ها، اقدام به انعکاس ارزش تعدیل شده سرمایه گذاری‌ها گردد، به موجب استاندارد حسابداری شماره ۱۵ آثار تعدیلات یاد شده به روش‌های زیر در حساب‌ها منعکس می‌گردد. الف: در خصوص سرمایه گذاری‌های بلندمدت: الف ۱ - در صورت کاهش ارزش سرمایه‌گذاری بلندمدت (به شرط احراز)، سرمایه‌گذاری مذکور به بهای تمام شده پس از کسر زیان کاهش ارزش سرمایه‌گذاری انعکاس می‌یابد. با توجه به اینکه زیان مذکور در ارتباط با فعالیت سرمایه‌گذاری می‌باشد صرفاً از درآمدهای ناشی از سرمایه‌گذاری بلندمدت در سهام قابل کسر بوده و به عنوان هزینه قابل قبول در محاسبه سایر درآمدهای مشمول مالیات منظور نخواهد شد. همچنین برگشت کاهش ارزش سرمایه گذاری‌ها با عنوان برگشت کاهش ارزش سرمایه گذاری‌های بلندمدت به حساب بستانکار سود و زیان منظور گردیده، لیکن تا میزان پوشش زیان کاهش ارزش قبلی مشمول مالیات نخواهد بود. الف ۲ - افزایش مبلغ دفتری سرمایه گذاری‌های بلندمدت به عنوان مازاد تجدید ارزیابی ثبت و به عنوان بخشی از حقوق صاحبان سرمایه منعکس می‌شود. مازاد مذکور در صورت رعایت مقررات تبصره ۱ ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم و آیین‌نامه اجرایی آن مشمول مالیات بر درآمد نخواهد بود. بدیهی است در صورت عدم رعایت مقررات تبصره یاد شده مازاد تجدید ارزیابی مشمول مالیات بر درآمد می‌باشد. ضمناً با توجه به عدم شمول مالیات بر افزایش مذکور، همانگونه که در ماده ۲ آیین‌نامه اجرایی تبصره ۱ ماده ۱۴۹ قانون مالیاتهای مستقیم نیز قید گردیده است، زیان ناشی از تجدید ارزیابی سرمایه گذاری‌های بلندمدت نیز به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی نخواهد گردید. ب (اصلاحی ۱۴۰۰/۰۸/۲۵)
- در خصوص سرمایه گذاری‌های جاری (اعم از سریع المعامله و سایر سرمایه گذاری‌های جاری) که به ارزش بازار یا خالص ارزش فروش در دفاتر منعکس می‌گردد، افزایش سرمایه گذاری‌های مذکور به عنوان درآمد مشمول مالیات می‌باشد و در صورت کاهش ارزش سرمایه‌گذاری، زیان حاصل از کاهش ارزش سرمایه‌گذاری به عنوان زیان قابل قبول مالیاتی خواهد بود. محمدقاسم پناهی سرپرست سازمان امور مالیاتی کشور