بخشنامه درباره نظارت بر حسن جریان امور دادگستریها
به منظور نظارت مستمر بر حسن جریان امور دادگستریها و سازمان قضایی نیروهای مسلح در استانها اصلاح و بهبود روش‌ها، تسریع در اجرای وظائف محوله، جلب رضای مراجعان به واحدهای قضایی و فعال کردن انجمن‌های حمایت زندانیان، مقرر میدارد: ۱)
- روسای دادگستریهای استان و شهرستان و سازمان قضایی نیروهای مسلح، بر جریان امور مجموعه تحت مدیریت خود نظارت مستمر معمول و از ارشاد متصدیان امور واحدهای مربوط غفلت ننمایند. روسای شعب دادگاهها و متصدیان دوایر و دفاتر نیز باید بهمین ترتیب بر اجرای دقیق مقررات و جریان امور مربوط، نظارت داشته باشند. ۲)
- روسای کل دادگستریهای استان، مطابق برنامه ای منظم، از واحدهای قضایی استان بازدید و از نزدیک در جریان امور آنها، قرار گیرند. ۳)
- روسای دادگستریها، با استفاده از تجارب و نظریات مفید افراد مجرب و صاحبه نظر حوزه خود، در تغییر وضع موجود به وضع مطلوب اهتمام نمایند. ۴)
- روسای دادگستریها، در مورد اوقات دادرسی محاکم حوزه خود، بررسیهای لازم معمول دارند و چنانچه روشهای جاری نیاز به اصلاح داشته باشد. اقدام شایسته به عمل آورند. ۵)
- به منظور جلوگیری از تجدید اوقات و اطاله دادرسی، با قضات و مدیران دفاتر دادگاهها مذاکره و تاکید گردد در تنظیم صحیح اوراق قضایی و ارسال آنها به مراجع ابلاغ دقت گردد و پس از برگشت آنها، نحوه اقدام مامورین نیز بررسی و با حصول اطمینان از ابلاغ صحیح، در پرونده مربوط ضبط شود. ۶)
- گزارشهای واصله حاکی از آن است که بعضی از مسئولین در ارجاع پرونده‌ها به قضات به تجربه و سوابق آنان و میزان تراکم کارهای ارجاعی توجهی ندارند و این امر یکی از موجبات رکود و اطاله رسیدگی میباشد و عوارض سوء دیگری نیز در برخواهد داشت لذا اکیداً توصیه میگردد که مراتب فوق مورد توجه و عنایت واقع گردد و حتی الامکان از ارجاع پرونده‌های مهم به قضات مبتدی و کم تجربه خودداری نمایند. ۷)
- در رسیدگی و تعیین تکلیف پرونده‌های زندانی دار تسریع گردد. ۸)
- برای جلوگیری از اتلاف وقت مراجع قضایی و سرگردانی اصحاب دعوی، لازم است در پذیرش و ارجاع شکایات کیفری دقت گردد و در موارد حقوقی، مراجعان از همان ابتداء به تقدیم دادخواست قانونی ارشاد شوند. ۹)
- با استفاده از نیروهای مطمئن و قابل اعتماد، نسبت به تقویت و تکمیل واحد ارشاد و معاضدت قضایی در دادگستریها اقدام و بر عملکرد آنها از نزدیک نظارت گردد. ۱۰)
- بایستی با تدوین برنامه مشخص ترتیبی اتخاذ شود که علاوه بر انجام کارهای روزانه در رسیدگی به پرونده‌ها در اوقات اداری پرونده‌های معوقه سالهای قبل و سال جاری در خارج از اوقات اداری رسیدگی گردد لذا آقایان روسای کل دادگستریها بایستی مقدمات کار را فراهم و شروع نمایند دستورالعملی در این رابطه تنظیم و متعاقباً ابلاغ خواهد گردید. ۱۱)
- پرونده‌های جریانی سالهای گذشته «دایره سرپرستی امور محجورین» بازنگری و آنهایی که موضوعاً منتفی شده‌اند مختومه و در بقیه دستورات قضایی لازم صادر شود. ۱۲)
- در اجرای احکام قطعی و تقلیل پرونده‌های اجرایی نهایت اهتمام مبذول گردد. ۱۳
- پرونده‌های جریانی محاکم و دوایر اجرای احکام به نحو مرتب و منظم طبقه بندی و پرونده‌های زندانی دار با الصاق «علامت زندانی دار» مشخص شوند. ۱۴)
- با تشکیل جلسات هفتگی قضات نسبت به مسایل جاری مذاکره و از نظریات قابل اجراء در جهت رفع مشکلات بهره‌برداری لازم به عمل آید. ۱۵)
- اهم نقایص و کمبودهای واحدهای قضائی، مشخص و در محدوده امکانات محلی نسبت به رفع آنها اقدام گردد و نتیجه را روسای کل هر حوزه، ضمن گزارشی تفصیلی، اعلام نمایند. ۱۶)
- عملکرد واحدهای ابلاغ و ضابطین دادگستری، مستمراً ارزیابی و ضمن تشکیل جلسات منظم با مسئولان نیروی انتظامی محل، تدابیر لازم برای اجرای صحیح تکالیف قانونی مامورین اتخاذ گردد. ۱۷)
- با هم آهنگی مسئولان زندانها، ترتیباتی اتخاذ گردد که در اعزام به موقع متهمان زندانی جهت انجام محاکمه تعلَلی رخ ندهد و سعی نمایند از این حیث، موجبی برای تجدید جلسات دادرسی فراهم نشود. ۱۸)
- در مورد افزایش سرقتها یا نا امنی‌ها در منطقه، رٶسای دادگستریها، با طرح قضایا در شورای تامین، لزوم برخود جدی و انجام وظیفه قانونی همه مسئولان مربوط را متذکر شده و پیگیری نمایند. ۱۹)
- در جهت تشکیل یا فعال نمودن انجمن حمایت زندانیان، تدابیر مناسب قانونی اتخاد و اجراء شود. ۲۰)
- نظر به اینکه حفظ احترام وکلای دادگستری که در جهت ایجاد زمینه برای احقاق حق و اجرای عدالت فعالیت می‌نمایند، لازم است. لذا بدینوسیله توجه عموم قضات محترم به این موضوع جلب میگردد که نسبت به رعایت شئون وکلای دادگستری اهتمام ورزیده به طوریکه در هنگام مراجعه به مراجع قضایی و انجام وظائف قانونی خود از احتراماتی که متناسب با شغل آنان میباشد، برخوردار گردند. بدیهی است چنانچه وکیلی از حدود متعارف وکالت خارج شود بایستی مراتب را با ذکر مورد مستدلاً به مرجع ذیربط انعکاس دهند. ۲۱)
- پیرو بخشنامه‌های صادره مبنی برخود داری از انجام هرگونه مصاحبه یا دادن خبر به رسانه‌ها و لزوم هماهنگی قبلی در این خصوص، بعضاً مشاهده می‌شود که بدون توجه به دستورالعملهای مورد نظر مبادرت به انتشار مطالبی میگردد که ناقص بوده و یا با مصالح کلی نظام مغایرت دارد. از آنجا که این نوع مصاحبه‌ها غالباً موجب تشویش اذهان عمومی و بروز سوء تفاهماتی می‌شود. مٶکداً یادآوری می‌نماید که انجام هرگونه مصاحبه منوط به هماهنگی قبلی با روابط عمومی قوه قضائیه میباشد. ۲۲)
- قضات عموماً و رٶسای کل استانها خصوصاً بایستی از ورود به مسائل انتخاباتی و دسته بندیهای سیاسی و حمایت از کاندیداهای انتخابی خودداری نمایند تا بتواند بوظائف قانونی خودشان عمل نمایند. ۲۳)
- رٶسای دادگستری استانها، باید مسائل و امور مهمی که در حوزه قضایی استان واقع میگردد در کمترین زمان با تلفن یا دورنگار به دفتر اینجانب اعلام نمایند. ۲۴)
- رٶسای کل دادگستری باید خروج خودشان را از حوزه قضایی استان، بهر عذر و عنوانی که باشد با معرفی فردی که در غیاب وی متصدی امور خواهد بود با ذکر محل و شماره تلفن، اعلام نمایند. ۲۵)
- در موارد مرخصی قضات، باید ترتیبی داده شود تا دادرس جانشین، داشته باشند و اوقات رسیدگی به عذر مذکور نباید تجدید گردد و این موضوع بایستی دقیقاً در ایام حج تمتع رعایت گردد. ۲۶
- مسئولان سازمانهای وابسته، نظیر مدیرکل بازرسی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح رئیس سازمان پزشکی قانونی استان، مدیر کل ثبت و مدیرکل سازمان زندانها مکلفند علاوه بر اعلام خروج و مرخصی خود و اعلام وقایع امور مهمه به سازمان مرکزی. مربوط در تهران مراتب را به رئیس کل دادگستری استان حوزه ماموریت خود اعلام کنند تا وی، آن را به دفتر اینجانب گزارش نماید. ۲۷)
- رٶسای دادگستریهای استان و شهرستان، مسئولیت قانونی اجرای صحیح این بخشنامه را با اعمال مدیریت مطلوب و مٶثر، از جمله تقسیم کار (اعم از نظارت یا اجراء) به عهده خواهند داشت و هر سه ماه یکبار، نتیجه اقدام‌های معموله را گزارش نمایند. سید محمود هاشمی شاهرودی - رئیس قوه قضائیه