اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

به منظور نظام بخشی به فعالیت‌های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و با توجه به رویکردها ونگرش‌های نوین در تعلیم و تربیت، اصول زیر تحت عنوان «اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی» تعیین می‌شود: ۱ -جدایی‌ناپذیری ارزشیابی از فرایند یاددهی - یادگیری ارزشیابی دانش آموزان باید به عنوان بخش جدایی ناپذیر فرآیند یاددهی - یادگیری ونه به عنوان نقطه پایانی آن تلقی شود. ۲ -استفاده از نتایج ارزشیابی در بهبود فرایند یاددهی - یادگیری و اصلاح برنامه‌ها وروشها هدف غایی ارزشیابی، اصلاح وبهبود فرآیند یاددهی - یادگیری است ونتایج ارزشیابی‌ها باید در اصلاح برنامه‌ها وروشها مورد استفاده قرار گیرد. ۳

هماهنگی میان هدف‌ها، محتوا، روش‌های یاددهی- یادگیری و فرایند ارزشیابی درارزشیابی باید تناسب و هماهنگی بین هدف‌ها، محتوا و روش‌های یاد دهی - یادگیری مربوط به هر درس مورد توجه قرار گیرد. ۴
توجه به آمادگی دانش آموزان در طراحی و اجرای انواع برنامه‌های ارزشیابی باید به آمادگی‌های جسمی، عقلی، عاطفی و روانی دانش آموزان توجه شود. ۵
توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان در ارزشیابی باید به جنبه‌های مختلف رشد بدنی، عقلی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود. ۶
توجه همه جانبه به دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارتها در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش وپرورش باید به حیطه دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های دانش آموزان توجه شود. ۷
توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری‌های خود (خودارزشیابی) در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکرد‌های خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند. ۸
ارزشیابی ازفعالیتهای گروهی درنظام ارزشیابی،علاوه برارزشیابی فردی، باید از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید. ۹
توجه به فرآیندهای فکری منتهی به تولید پاسخ درارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد. ۱۰
«تاکید بر نوآوری و خلاقیت» درارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. ۱۱
تنوع روش‌ها و ابزارهای اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی با توجه به اهداف، ماهیت ونوع موارد ارزشیابی، از انواع مختلف روش‌ها و ابزارهای ارزشیابی (مانندپرسشهای شفاهی،آزمون‌های عملی،انواع پرسشهای عینی و انشایی، روش‌های مشاهده رفتار، پوشه‌های مجموعه کار، ارایه مقالات وطرح‌ها، گزارش مربوط به فعالیت‌های تحقیقاتی، ارزشیابی عملکردی،ارزشیابی مستمر، انواع دست ساخته‌ها، روش خودسنجی و...) استفاده می‌شود. ۱۲
استفاده از انواع ارزشیابی در فرآیند یاددهی- یادگیری لازم است با توجه به هدف‌ها، محتوا و روش‌های تدریس از انواع ارزشیابی‌ها (از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع، درونی، بیرونی، ملی و...) استفاده شود. ۱۳
استقلال مدرسه و معلم در فرایند ارزشیابی در فرایند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چارچوب سیاستهای کلی آموزش و پرورش حفظ شود. ۱۴
اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی به موجب این اصل، ارزشیابی باید به گونه ای ساماندهی واجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق، تعاملات انسانی، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. ۱۵
اصل توجه به تفاوت‌های فردی در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می‌بایست به تفاوت‌های فردی دانش آموزان توجه شود. ۱۶
ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی در به کار گیری اصول فوق الذکر باید میان سازمان‌ها، مراکز، ادارات، واحدها و سایر بخش‌های مسئول ارزشیابی در مورد روشها، ابزارها، معیارها و برنامه‌های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهدو هماهنگی کامل وجود داشته باشد. موضوع: اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در هفتصدوسیزدهمین جلسه شورای عالی آموزش وپرورش تاریخ ۲۱ /۷ /۸۳ به تصویب رسید.

هماهنگی میان هدف‌ها، محتوا، روش‌های یاددهی- یادگیری و فرایند ارزشیابی درارزشیابی باید تناسب و هماهنگی بین هدف‌ها، محتوا و روش‌های یاد دهی - یادگیری مربوط به هر درس مورد توجه قرار گیرد. ۴
توجه به آمادگی دانش آموزان در طراحی و اجرای انواع برنامه‌های ارزشیابی باید به آمادگی‌های جسمی، عقلی، عاطفی و روانی دانش آموزان توجه شود. ۵
توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان در ارزشیابی باید به جنبه‌های مختلف رشد بدنی، عقلی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود. ۶
توجه همه جانبه به دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارتها در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش وپرورش باید به حیطه دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های دانش آموزان توجه شود. ۷
توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری‌های خود (خودارزشیابی) در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکرد‌های خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند. ۸
ارزشیابی ازفعالیتهای گروهی درنظام ارزشیابی،علاوه برارزشیابی فردی، باید از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید. ۹
توجه به فرآیندهای فکری منتهی به تولید پاسخ درارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد. ۱۰
«تاکید بر نوآوری و خلاقیت» درارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. ۱۱
تنوع روش‌ها و ابزارهای اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی با توجه به اهداف، ماهیت ونوع موارد ارزشیابی، از انواع مختلف روش‌ها و ابزارهای ارزشیابی (مانندپرسشهای شفاهی،آزمون‌های عملی،انواع پرسشهای عینی و انشایی، روش‌های مشاهده رفتار، پوشه‌های مجموعه کار، ارایه مقالات وطرح‌ها، گزارش مربوط به فعالیت‌های تحقیقاتی، ارزشیابی عملکردی،ارزشیابی مستمر، انواع دست ساخته‌ها، روش خودسنجی و...) استفاده می‌شود. ۱۲
استفاده از انواع ارزشیابی در فرآیند یاددهی- یادگیری لازم است با توجه به هدف‌ها، محتوا و روش‌های تدریس از انواع ارزشیابی‌ها (از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع، درونی، بیرونی، ملی و...) استفاده شود. ۱۳
استقلال مدرسه و معلم در فرایند ارزشیابی در فرایند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چارچوب سیاستهای کلی آموزش و پرورش حفظ شود. ۱۴
اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی به موجب این اصل، ارزشیابی باید به گونه ای ساماندهی واجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق، تعاملات انسانی، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. ۱۵
اصل توجه به تفاوت‌های فردی در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می‌بایست به تفاوت‌های فردی دانش آموزان توجه شود. ۱۶
ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی در به کار گیری اصول فوق الذکر باید میان سازمان‌ها، مراکز، ادارات، واحدها و سایر بخش‌های مسئول ارزشیابی در مورد روشها، ابزارها، معیارها و برنامه‌های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهدو هماهنگی کامل وجود داشته باشد. موضوع: اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در هفتصدوسیزدهمین جلسه شورای عالی آموزش وپرورش تاریخ ۲۱ /۷ /۸۳ به تصویب رسید.